Wyrok z 21 marca 2024, sygn. XVII AmE 94/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 marca 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	Sędzia SO Małgorzata Perdion-Kalicka
Protokolant –	Starszy sekretarz sądowy Jadwiga Skrzyńska

po rozpoznaniu 21 marca 2024 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. w Ż.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 19 grudnia 2022 r. Nr (...). (...) (...)

1.  uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie pkt 2 lit. a);

2.  oddala odwołanie w pozostałej części;

3.  zasądza od (...) sp. z o.o. w Ż. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych), z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Małgorzata Perdion-Kalicka

Sygn. akt XVII AmE 94/23

UZASADNIENIE

Decyzją z 19 grudnia 2022 r. nr (...). (...) (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki Na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12b w związku z art. 56 ust 2, ust. 2h pkt 4, art. 56 ust. 6 oraz 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1385 z późn. zm.) oraz art. 104 oraz 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.), art 30 ust 1 ustawy- Prawo energetyczne oraz art. 75 ust 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia obciążeń regulacyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz.1495), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. (dalej jako „powód”, „odwołujący”, „Przedsiębiorca”) za nieprzekazanie w terminie sprawozdania, o którym mowa w art. 43d p.e. za miesiące lipiec, listopad 2017 r., marzec, maj, lipiec, wrzesień 2018 r., wrzesień 2019 r. oraz sierpień 2020 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, – orzekł, że:

1.  (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. nie zachował terminu na przekazanie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu (dalej „sprawozdanie") za miesiące: lipiec, listopad 2017 r., marzec, maj, lipiec, wrzesień 2018 r., wrzesień 2019 r. oraz sierpień 2020 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

2.  za działanie opisane w pkt 1 wymierzył (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. z siedzibą w K. karę pieniężną w łącznej wysokości 2) za działanie opisane w pkt 1 wymierzam Przedsiębiorcy karę pieniężną w łącznej wysokości 70.000 (siedemdziesiąt tysięcy złotych), w tym:

a)  10.000,00 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc listopad 2017 r.,

a)  10.000,00 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc marzec 2018 r.,

b)  10.000,00 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc maj 2018 r.,

c)  10.000,00 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2018 r.,

d)  10.000,00 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2018 r.

e)  10.000,00 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc wrzesień 2019 r.,

f)  10.000,00 zł za niezłożenie w terminie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc sierpień 2020 r.

3.  umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, polegające na nie zachowaniu terminu na złożenie sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiąc lipiec 2017 r. do Prezesa URE

(decyzja Prezesa URE z dnia 19 grudnia 2022 r. k. 6-13 akt sąd.)

(...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. z siedzibą w K. zaskarżył decyzję w zakresie pkt 1 i 2 i zarzucił jej naruszenie art. 56 ust. 6a Ustawy - Prawo energetyczne poprzez jego błędną wykładnię i jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia Stronie skarżącej kary pieniężnej, a tym samym przekroczenie granic uznania administracyjnego wskazanego w ww. przepisach, w szczególności w ocenie powoda Prezes Urzędu Regulacji Energetyki niewłaściwie ocenił przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary za niezłożenie przez Stronę skarżącą sprawozdań, o których mowa w art. 434 Ustawy - Prawo energetyczne,

W związku z tym zarzutem powód wniósł o zmianę zaskarżonej Decyzji poprzez odstąpienie od wymierzenia kary w całości oraz zasądzenie od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz Strony skarżącej kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

Natomiast w związku z zaskarżeniem ww. decyzji, w stosunku do kary pieniężnej wymierzonej powodowi za niezłożenie sprawozdania za miesiąc listopad 2017 r., co do której zdaniem powoda upłynął już okres 5 lat, o którym mowa w art. 189g § 1 k.p.a, to niezależnie od zarzutu wskazanego powyżej, na wypadek nieuwzględnienia odwołania z przyczyn wskazanych wyżej, powód wniósł o zmianę Decyzji poprzez umorzenie postępowania w zakresie kary pieniężnej wymierzonej spólce za niezłożenie sprawozdania za miesiąc listopad 2017 r.

(odwołanie powoda z dnia 12 października 2022 r. k. 15-20 akt sąd.)

Pozwany w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. (odpowiedź pozwanego na odwołanie z dnia 30 czerwca 2023 r. k. 64-71akt sąd.)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. jest spółką prawa handlowego, której przeważającym przedmiotem działalności gospodarczej jest produkcja części i akcesoriów do pojazdów silnikowych (odpis KRS powoda k. 24 akt sąd.)

Powód w okresie od lipca 2017 r. do sierpnia 2020 r. dokonywał na potrzeby własne przywozu paliw ciekłych w postaci smarów o kodzie CN: (...)w ilości:

1) listopad 2017 r. - 0,0009 t

2) marzec 2018 r. - 0,00396 t

3) maj 2018 r.-0,0072 t

4) lipiec 2018 r.- 0,02376 t

5) wrzesień 2018 r. - 0,00225 t

6) wrzesień 2019 r. - 0,00108 t

7) sierpień 2020 r .- 0,02376 t

(okoliczność bezsporna k. 7v akt sąd., sprawozdania za miesiąc: lipiec, listopad 2017 r., marzec, maj, lipiec, wrzesień 2018 r., wrzesień 2019 r. oraz sierpień 2020 r. oraz ich korekta r. k. 9-15, 19, 25-32, 39-69 akt adm.)

W dniu 8 czerwca 2022 r. (data wpływu do organu) Przedsiębiorca przekazał Prezesowi URE sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu za miesiące: lipiec 2017 r., marzec, maj, lipiec, wrzesień 2018 r., wrzesień 2019 r. oraz sierpień 2020 r. (okoliczność bezsporna, k. 39 akt sąd.)

W związku z powyższym, Prezes URE 23 sierpnia 2022 r. zawiadomił powoda o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z nieprzekazaniem w terminie sprawozdania do Prezesa Urzędu, o którym mowa w art. 43d p.e. za miesiące: lipiec 2017r, marzec, maj, lipiec, wrzesień 2018 r., wrzesień 2019 r. oraz sierpień 2020 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

(zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia 23 sierpnia 2022 r. k. 1-2v akt adm.)

W dniu 19 września 2022 r. przedsiębiorca wniósł o odstąpienie od wymierzenia kary. Wskazywał, iż jego działanie nie było ani celowe ani zamierzone. Dodał też, że Spółka nie była świadoma, że jest objęta zakresem obowiązków wynikających z prawa energetycznego (tzn. składania sprawozdań, o których mowa w art. 43d p.e.). Spółka podkreślała również, iż dokonywała przywozów smarów w niewielkich ilościach oraz zużywała je na własne potrzeby (w ramach prowadzonej działalności gospodarczej). Powód podnosił, że nie zdawał sobie sprawy z tego, iż przywożone smary należało zakwalifikować jako paliwa ciekłe, oraz, że po zidentyfikowaniu swoich uchybień, podjął niezbędne kroki w celu naprawienia zaistniałej sytuacji. (pismo powoda z dnia 19 wrzesnia 2022 r. k. 102 akt adm.)

Przedsiębiorca w 2021 r. uzyskał dochód brutto z działalności gospodarczej (...)zł. (sprawozdanie finansowe k. 114 akt adm.)

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów zgromadzone w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak również w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości, co ich wiarygodności.

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a podniesione przez powoda w odwołaniu zarzuty nie mogą skutkować jej uchyleniem, ani odstąpieniem od wymierzenia kary.

Zgodnie z art. 43d ust. 1 p.e. przedsiębiorstwo energetyczne posiadające koncesję na wytwarzanie paliw ciekłych lub koncesję na obrót paliwami ciekłymi z zagranicą, a także podmiot przywożący stosownie do swojej działalności przekazuje Prezesowi URE, Prezesowi Agencji Rezerw Materiałowych, ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych oraz ministrowi właściwemu do spraw energii mi esięczne sprawozdanie o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu - w terminie 20 dni od dnia zakończenia miesiąca, którego dotyczy sprawozdanie.

Na podstawie sprawozdań składanych przez podmioty przywożące, Prezes URE stosownie do treści art. 43d ust 4 p.e. ogłasza kwartalnie w Biuletynie Urzędu Regulacji Energetyki całkowite wielkości produkcji i przywozu poszczególnych paliw ciekłych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, stosując nazwy oraz klasyfikację Nomenklatury Scalonej (kody CN), w terminie 45 dni od dnia zakończenia kwartału.

W myśl art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e. karze pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie sprawozdań, o których mowa w art. 43d. Wysokość kar, zgodnie z art. 56 ust. 2h pkt 4 p.e., wynosi 10 000 zł.

Podmiotem przywożącym, w myśl definicji zawartej w art. 3 pkt 12c p.e. jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która samodzielnie lub za pośrednictwem innego podmiotu dokonuje przywozu paliw ciekłych, z wyłączeniem przywozu paliw ciekłych:

a) w ramach wykonywania działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi z zagranicą wymagającej uzyskania koncesji, o której mowa w art. 32 ust. 1 pkt 4, lub

b) przeznaczonych do użycia podczas transportu i przywożonych w standardowych zbiornikach, o których mowa w art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 143).

Natomiast przywóz paliw ciekłych, to zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 12d p.e. sprowadzenie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej paliw ciekłych w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego lub importu.

Podmiot przywożący może dokonywać przywozu paliw ciekłych po wpisaniu do rejestru podmiotów przywożących. Wpisu do tego rejestru dokonuje na wniosek podmiotu przywożącego Prezes URE w drodze decyzji (art. 32c p.e.).

W świetle powołanych wyżej przepisów prawa, ustalony w sprawie stan faktyczny, pozwala zdaniem Sądu jednoznaczne stwierdzić, że po stronie Przedsiębiorstwa istniał obowiązek sprawozdawczy, o jakim mowa w art. 43d ust. 1 p.e.

Obowiązek ten ciąży nie tylko na przedsiębiorcach, którzy zostali wpisani do rejestru podmiotów przywożących, ale także na przedsiębiorcach, którzy takiego wpisu do rejestru podmiotów przywożących nie dokonali. Konkluzja taka jest oczywista, jeśli weźmie się pod uwagę fakt, że definicja ustawowa podmiotu przywożącego nie determinuje statusu podmiotu przywożącego od dokonania wpisu do rejestru tych podmiotów.

Zatem obowiązkowi sprawozdawczemu, o jakim mowa w art. 43d p.e. podlega każdy przedsiębiorca, który dokonuje przywozu paliw, niezależnie czy został wpisany do rejestru, ale też niezależnie od ilości paliw przywiezionych przez przedsiębiorcę.

Uzyskanie statusu podmiotu przywożącego, poprzez sam fakt dokonywania przywozu paliwa, stwarzał zatem po stronie tego podmiotu obowiązek składania sprawozdań, o jakich mowa w art. 43d p.e.

W konsekwencji, niezłożenie przez powoda sprawozdania, o jakim mowa w art. 43d ust. 1 p.e., stanowiło podstawę do zastosowania przez organ regulacyjny normy art. 56 ust 1 pkt 12b p.e. i nałożenia na powoda kary, o jakiej mowa w tym przepisie.

Podkreślenia przy tym wymaga, iż odpowiedzialność, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt 12b p.e., ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, co oznacza, że jest niezależna od subiektywnego elementu, jakim jest wina przedsiębiorcy. Dla możliwości zastosowania sankcji pieniężnej, o której mowa w przepisach prawa energetycznego, istotne jest zatem jedynie istnienie obowiązku prawnego zabezpieczonego sankcją pieniężną oraz stwierdzenie samego faktu jego naruszenia przez podmiot zobowiązany. Samo naruszenie normy sankcjonowanej uzasadnia natomiast postawienie zarzutu niezachowania należytej ostrożności wymaganej w stosunkach danego rodzaju (por. wyrok SN z 1 czerwca 2010 r., III SK 5/10; wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04; Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego -A nr 2006/1/6). Charakterystyczne dla tego typu odpowiedzialności jest jej „oderwane od konieczności stwierdzania winy i innych okoliczności sprawy. Wystarczy jedynie ustalenie samego faktu naruszenia prawa lub wymogów decyzji administracyjnej” (wyrok TK z 5 maja 2009 r., sygn. akt P 64/07). Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem do ustalenia, czy określone zdarzenie wyczerpuje znamiona ustawowe i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu.

Powyższe determinuje przypisania powodowi odpowiedzialności administracyjnej za niezłożenie sprawozdań za 7 miesięcy, w których powód faktycznie dokonywał przywozu paliw. Były to sprawozdania za miesiące lipiec, listopad 2017 r., marzec, maj, lipiec, wrzesień 2018 r., wrzesień 2019 r. oraz sierpień 2020 r. do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Powód sprowadzania te złożył dopiero w dniu 8 czerwca 2022 r.

Wobec tego, powód nie zrealizował powyższego obowiązku w ustawowym terminie, czego w istocie nie kwestionuje.

W tych okolicznościach, w sytuacji gdy wysokość kary została ustalona przez ustawodawcę w art. 56 ust 2h pkt 4 p.e. w wysokości nominalnej 10 000 zł., uzasadnione było, wbrew stanowisku powoda, nałożenie na powoda kary właśnie w tej wysokości za każde pojedyncze uchybienie obowiązkowi złożenia sprawozdania za dany miesiąc, co łącznie spowodowało nałożenie kary w wysokości 70.000 zł.

Powód nie wskazywał, aby kara w tej wysokości nie uwzględniała jego możliwości finansowych, a zważywszy na fakt, że powód osiągnął w 2021 r. dochód z działalności gospodarczej w wysokości ponad (...) zł., zasadne było przyjęcie, że kara ta mieści się w granicach ustawowych, ale także odpowiada możliwościom finansowym powoda.

Ponadto wskazać należy, iż wysokość kary za niewykonanie obowiązku przedstawienia sprawozdania o rodzajach oraz ilości wytworzonych, przywiezionych i wywiezionych paliw ciekłych, a także ich przeznaczeniu została ściśle określona w ustawie, co wyklucza możliwość jej miarkowania.

Należy przy tym zwrócić uwagę, że celem kary administracyjnej jest nie tylko przymuszenie do właściwego zachowania, zgodnego z wymogami prawa, ale także prewencja ogólna i szczególna, a więc zapobieżenie w przyszłości podobnym naruszeniom prawa, zarówno przez ukaranego przedsiębiorcę, jak i inne podmioty, na których ciążą tożsame obowiązki. Zatem ukaranie jednego przedsiębiorcy ma być ostrzeżeniem także dla innych przedsiębiorców przed lekceważeniem ustawowych obowiązków.

Bez znaczenie dla nałożenia kary na powoda był również fakt, że powód przywoził jedynie niewielkie ilości paliw, o których powinien raportować Prezesowi URE. Z punktu widzenie celu regulacji art. 42d p.e., ilość przywiezionych paliw nie ma znaczenia, gdyż co do zasady brak sprawozdań nie musi świadczyć o niewielkich ilościach przywożonych paliw. Dopóki przedsiębiorca nie zaraportuje organowi o ilości wywiezionych paliw, dopóty ten nie ma wiedzy ani o fakcie przywozu, ani o jego ilości i też nie może podejmować czynności nadzorczo kontrolnych wobec podmiotu przywożącego, skoro nie wie, że przywóz jest dokonywany. Dlatego wielkość przywożonego paliwa i sposób jego wykorzystywania przez powoda nie miała znaczenia dla oceny zachowania powoda, pod kątem naruszenia ustawowego obowiązku sprawozdawczego. Także dla realizacji przez organ regulacyjny obowiązku ogłaszania kwartalnego raportu o całkowitej wielkości produkcji i przywozu paliw (art. 43d ust 4 p.e.) nie są bez znaczenie nawet niewielkie ilości paliw. Gdyby bowiem przyjąć, że niewielkie ilości przywożonego paliwa zwalniają z obowiązku składania miesięcznych sprawozdań, to efekt skali, wywołany znaczną liczbą przedsiębiorców, ale przywożących jedynie nieznaczne ilości paliw, mógłby w istotny sposób wpłynąć na zafałszowanie globalnych danych o przywozie w kwartalnym raporcie Prezesa URE. Dlatego też ustawodawca nie uzależnił powstania obowiązków sprawozdawczych po stronie podmiotów przywożących od ilości przywożonych paliw (nie wprowadził np. minimalnych progów odnoszących się do wielkości przywozu).

Odnosząc się do zarzutu powoda dotyczącego przesłanki pozwalającej na odstąpienie przez Prezesa URE od nałożenia kary, to Sąd uznał go za niezasadny.

W myśl przepisu art. 56 ust 6a p.e. Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Dokonując oceny stanu faktycznego sprawy, w świetle treści art. 56 ust 6a p.e., Sąd doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.

Ustawa prawo energetyczne nie sprecyzowała w jaki sposób należy oceniać stopień szkodliwości czynu, jednak uczyniło to orzecznictwo sądowe. I tak Sąd Najwyższy w wyroku z 15 października 2014 r., w sprawie o sygn. akt III SK 47/13 uznał, że „przy ocenie szkodliwości zasadne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji tego stopnia wypracowanego w prawie karnym, skoro prawodawca posłużył się w art. 56 ust. 6a prawa energetycznego instytucją prawa karnego, z uwagi na represyjny charakter kar pieniężnych przewidzianych w art. 56 prawa energetycznego”.

Konieczne jest więc odwołanie się do art. 115 § 2 kodeksu karnego, który zawiera zamknięty katalog kryteriów oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu i który nakazuje przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu brać pod uwagę:

1) rodzaj i charakter naruszonego dobra,

2) rozmiary wyrządzonej szkody,

3) sposób i okoliczności popełnienia czynu,

4) wagę naruszonych obowiązków,

5) postać zamiaru,

6) motywację sprawcy,

7) rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.

Jak ocenił Sąd Najwyższy w powołanym wyżej orzeczeniu „o stopniu społecznej szkodliwości mają decydować wyłącznie okoliczności związane z czynem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10), przy czym podstawowe znaczenie dla określenia stopnia szkodliwości czynu mają rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem, rozmiar wyrządzonej i grożącej szkody oraz zamiar i motywacja sprawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10). […] Nie uwzględnia się więc okoliczności, które pojawiły się po popełnieniu czynu, ponieważ nie mieszczą się one w regulacji art. 115 § 2 KK.”

Analizując zasadnicze kryterium oceny stopnia szkodliwości czynu powoda, jakim jest rodzaj naruszonego dobra należy stwierdzić, że dobrem tym jest w istocie możliwość realizowania przez Prezesa URE zadań nałożonych przez ustawodawcę, w tym w szczególności dążenia do eliminacji szarej strefy na rynku paliw.

W tej kwestii, Sąd podziela pogląd pozwanego Prezesa URE, iż obowiązek sprawozdawczy z art. 43d ust. 1 p.e. nie służy jedynie przygotowaniu raportu kwartalnego przez Prezesa URE, o którym mowa w art. 43d ust. 4 p.e. Obowiązek ten służy nadzorowi i kontroli rynku paliw, a także kontroli naruszeń warunków prowadzenia działalności gospodarczej w dziedzinie paliw ciekłych, informowaniu o funkcjonowaniu przedsiębiorców na rynku paliw ciekłych, badaniu zgodności prowadzonej działalności z uprawnieniami wynikającymi z posiadanej przez przedsiębiorcę koncesji lub wpisu do rejestru podmiotów przywożących, czy również niezwłocznemu reagowaniu w przypadku wykrycia nieprawidłowości, a także służą do prowadzenia kontroli, o której mowa w art. 23r ust. 1 p.e. Istotą jednak tego obowiązku jest przejrzystość obrotu paliwami ciekłymi, która ma wyeliminować szarą strefę na rynku paliw. Wolą ustawodawcy walka z szarą strefą na tym rynku obciąża w znacznym zakresie nie tylko organ regulacyjny i inne organy państwa, ale nakłada liczne obowiązki na przedsiębiorców, którzy dokonują obrotu paliwem ciekłym i to niezalenie od wielkości obrotów. Stąd też obowiązki sprawozdawcze ciążące nawet na podmiotach, które paliwo przywożą z zagranicy i to nawet wówczas gdy przywożą to na własne potrzeby.

Przyjęcie w tym stanie rzeczy, że nieskładanie sprawozdań przez niektórych przedsiębiorców nie jest jednak szkodliwe społecznie, oznaczałoby pominięcie słusznego zdaniem Sądu kierunku regulacji, który zmierza do eliminacji patologii na rynku paliw, ale też uznanie, że chronione (dość restrykcyjnie) przez państwo dobro jest nieistotne. Nie znajdując uzasadnienia dla takiej narracji, Sąd stoi na stanowisku, że rodzaj chronionego dobra pozwala oczekiwać od przedsiębiorców pełnej przejrzystości i skrupulatności w wykonywaniu obowiązków ustawowych.

Uwzględniając powyższe, nie można stwierdzić, że ze względu na rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem, stopień szkodliwości czynu powoda był znikomy. Wszak niewykonanie przez powoda w terminie obowiązku sprawozdawczego pozbawiło regulatora rynku energetycznego, istotnych z punktu widzenia jego funkcji nadzorczych i kontrolnych, możliwości działania w tym zakresie.

Co się zaś tyczy zamiaru i motywacji sprawcy, który należy oceniać w kontekście szkodliwości czynu, to należy zwrócić uwagę na okoliczność, że zaniechanie powoda związane było z wykonywaną przez niego działalnością gospodarczą. Powód będąc profesjonalistą w obrocie gospodarczym, zignorował obowiązek ustawowy. Brak świadomości o istnieniu obowiązku nie może prowadzić do zwolnienia od odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy. Co prawda, powód nie działa w branży stricte paliwowej tylko jest przedsiębiorcą zajmującym się m.in. produkcją łożysk czy kół zębatych, co zapewne miało wpływ na brak wszechstronnej wiedzy o regulacjach tego rynku, niemniej jednak walka z szarą strefą na rynku paliw odbiła się szerokim echem w mediach, po wprowadzeniu licznych regulacji związanych z obrotem paliwami. Ponadto powód nie stosował właściwych regulacji prawnych przez okres niemal 5 lat od zaistnienia obowiązku, a więc przez bardzo długi okres czasu. Nie bez znaczenia dla sprawy jest także okoliczność, że powód nie jest małym przedsiębiorcą i zapewne ma lub co najmniej może mieć ze względu na znaczna skalę, także finansową, działalności, służby prawne, które monitorują regulacje prawne, którym spółka podlega.

Zatem konsekwencje niezłożenia sprawozdania, które są związane także z ryzykiem prowadzenia każdej działalności gospodarczej, obciążają tylko powoda. Powód jest przedsiębiorcą, wobec tego z uwagi na profesjonalny charaktery wykonywanej przez niego działalności powinien mieć świadomość spoczywających na nim obowiązków, w tym obowiązków sprawozdawczych i powinien realizować je ze starannością wymaganą od profesjonalisty. Obejmuje ona również znajomość obowiązujących przepisów prawa oraz następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Przy czym sama treść przepisów regulujących obowiązek sprawozdawczy nie budziła wątpliwości interpretacyjnych, co wykluczało możliwość odmiennej interpretacji przepisu niż ta przyjęta przez organ regulacyjny.

Reasumując, o ile powód spełnił po czasie swój ustawowy obowiązek (8 czerwca 2022r- data wpływu do organu) oraz o ile można przyjąć, że zaniechanie powoda nie było działaniem celowym, to jednak należy mu przypisać zawinione działanie, co najmniej w postaci niedbalstwa, za które przedsiębiorca musi ponosić odpowiedzialność.

Na marginesie dodać należy, iż art. 56 ust. 6a p.e. ma charakter fakultatywny, zatem odstąpienie od wymierzenia kary nie tylko zależy od spełnienia przesłanki o charakterze ocennym, w postaci znikomej szkodliwości czynu, ale zależy od uznania organu, które wszakże nie może być dowolne i wynikać musi z merytorycznych przesłanek, ale z pewnością nie stanowi ono obowiązku organu do zastosowania powołanej regulacji w każdych warunkach (podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z 24 sierpnia 2012 roku, sygn. akt VI ACa 389/12).

W tym zakresie Sąd Okręgowy podziela także stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, że „art. 56 ust. 6a p.e. należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasady równowagi i podziału władzy. W ocenie Sądu Najwyższego […] Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dysponuje pewnym luzem decyzyjnym przy interpretacji przesłanki znikomości szkodliwości społecznej czynu, a w razie ziszczenia się wspomnianej przesłanki - uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia: odstąpienia od kary pieniężnej bądź nieodstąpienia od tej kary. […]Organ regulacyjny, z uwagi na posiadaną wyspecjalizowaną kadrę, unikalną pamięć instytucjonalną oraz bezpośrednią styczność z realiami rynkowymi, jest co do zasady lepiej przygotowany niż sędzia do oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu przedsiębiorcy z punktu widzenia standardów obowiązujących na rynku regulowanym. Interpretacja przepisów prawnych należy do istoty władzy wykonawczej, która jak wskazuje sama jej nazwa, odpowiada za egzekwowanie prawa. Jeżeli określony sposób interpretacji przepisu ma racjonalne uzasadnienie i jest ugruntowany w praktyce organu, sąd nie powinien zastępować go własną interpretacją. Interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności: opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji.” (wyrok Sądu Najwyższego – Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, legalis nr 2294222).

Mając na uwadze powyższe, Sąd podzielił pogląd organu, że w sprawie nie zachodziły podstawy do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, zaś argumentacja organu dotycząca szkodliwości czynu została w sposób dogłębny i wnikliwy przedstawiona przez organ w uzasadnieniu decyzji (rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie nosiło znamion dowolności).

Skoro więc ustawodawca nie wprowadził ustawowej granicy wskazującej na zwolnienie z obowiązku sprawozdawczego niektórych przedsiębiorców obracających niewielką ilością paliw, to rolą Prezesa URE jest, w ramach dyskrecjonalnej władzy jaką dał mu przepis art. 56 ust 6a p.e., ocena czy kara może być nałożone w ustawowej wysokości ze względu na stopień społecznej szkodliwości czynu. Przy czym należy mieć też na względzie okoliczność, którą organ musi brać pod uwagę przy ocenie celowości nałożenia kary, na którą wskazał Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 4 lipca 2002 r., sygn. akt P 12/01 - że podmioty prowadzące działalność gospodarczą powinny dawać rękojmię profesjonalnego i sumiennego realizowania obowiązków prawnych z nią związanych. W pojęciu wolności gospodarczej nie mieści się bowiem prawo do swobodnego traktowania normatywnie określonych obowiązków. Zatem w sprawie niniejszej, w której organ rozważał możliwość odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, nie można mówić o automatycznym stosowaniu sankcji, ale o jej indywidualizacji i proporcjonalności, uwzględniającej charakter i wagę naruszenia norm prawa. Kara ustalona w decyzji jest zdaniem Sądu adekwatnym środkiem do zwalczania szarej strefy w obrocie paliwami ciekłymi i jej nałożenie nie pozostaje w sprzeczności z istotą państwa prawa.

Wbrew twierdzeniom powoda, prawidłowe było także nałożenie w zaskarżonej decyzji na powoda kary pieniężnej za niezłożenie sprawozdania dotyczącego przywozu paliwa w listopadzie 2017r, aczkolwiek z uwagi na przedawnienie, które nastąpiło po wydaniu decyzji podlegała ona w tym zakresie uchyleniu.

W myśl art. 189g § 1 k.p.a. administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa.

Jednocześnie art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a. przewiduje, że bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej;

Dokonując analizy powyższych regulacji prawnych Sąd doszedł do przekonania, że skoro przepis art. 189h k.p.a., który reguluje przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie wymienia jako przyczyny przerwania biegu terminu wydania decyzji nieostatecznej, to oznacza, że wydanie takiej decyzji nie skutkuje zawieszeniem biegu przedawnienia.

Treść art. 189h § 4 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej, wiąże skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia dopiero z aktem wniesienia środka zaskarżenia do sądu administracyjnego lub powszechnego nie zaś z wydaniem decyzji, która nie ma waloru ostateczności.

Zatem o ile w dacie wydania decyzji tj 19 grudnia 2022r możliwość nałożenia na powoda kary za niezłożenia sprawozdania za listopada 2017r nie była jeszcze przedawniona, gdyż termin przedawnienia upływał 20 grudnia 2022r (5 lat od 20 grudnia 2017r czyli od dnia do kiedy należało złożyć sprawozdanie), to jednak przedawnienia nastąpiło przed wniesieniem odwołania. Skoro więc wydanie decyzji nie przerwało biegu przedawnienia, a mogło je przerwać dopiero wniesienie odwołania do sądu, a jednocześnie upływ terminu przedawnienia nastąpił po wydaniu decyzji a przed wniesieniem odwołania, to w dacie wniesienia odwołania przedawnienie już zaistniało, skoro 5 letni termin przedawnienia upływał 20 grudnia 2022r zaś odwołanie zostało wniesione 4 stycznia 2023r. Zatem skoro w dacie 20.12.2022 zaistniał stan o jakim mowa w art. 185g k.p.a., czyli upłynęło 5 lat od daty naruszenia prawa, to skutkowało to niemożnością nałożenia administracyjnej kary za to naruszenie.

Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 5 października 2021r w sprawie II GSK 1249/21, w którym stwierdził: „ przepis art. 189h KPA, który reguluje przerwanie i zawieszenie biegu terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie wymienia jako przyczyny przerwania biegu terminu wydania decyzji nieostatecznej. Stanowisko to potwierdza treść art. 189h § 4 pkt 1 KPA zgodnie, z którym bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej. Zatem ustawodawca wiąże skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia dopiero z aktem wniesienia skargi do sądu administracyjnego, nie zaś z wydaniem decyzji, która nie ma waloru ostateczności”.

W tych okolicznościach konieczne stało się uchylenie decyzji w zakresie pkt 2 lit a) z uwagi na przedawnienie.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa w zakresie pkt 1 i 2 b)-g), i w tym zakresie odwołanie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie. Z tego względu, na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c. Sąd orzekł jak w sentencji. Natomiast decyzja podlegała uchyleniu w zakresie nałożenia na powoda kary w pkt 2 a) z uwagi na przedawnienie karalności tego deliktu, w tym zakresie Sąd uwzględniając odwołanie powoda orzekł w oparciu o przepis art. 479 ⁵³ § 2 k.p.c.

O kosztach procesu rozstrzygnięto w oparciu o art. 100 k.p.c. Sąd obciążył tylko powoda obowiązkiem zwrotu wszystkich kosztów pozwanemu, gdyż ten uległ tylko w nieznacznej części żądaniu powoda. Zasądzone zatem od powoda na rzecz pozwanego koszty obejmowały jedynie koszty wynagrodzenia pełnomocnika procesowego pozwanego w wysokości 720 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

Sędzia SO Małgorzata Perdion-Kalicka