Zarządzenie z 18 listopada 2024, sygn. XIII Ga 297/24

UZASADNIENIE

pkt I i II

Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2024 r., sprostowanym postanowieniem z dnia 19 lutego 2024 r. , wydanym w sprawie o sygn. akt V GC 750/23 z powództwa (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. przeciwko S. K. o zapłatę, Sąd Rejonowy w Płocku orzekł w następujący sposób:

1.  zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 13 121,27 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwot:

- 2 536,69 zł od dnia 21.01.2022 r. do dnia zapłaty,

- 1 923,34 zł od dnia 08.02.2022 r. do dnia zapłaty,

- 2 000,88 zł od dnia 18.02.2022 r. do dnia zapłaty,

- 2 292,59 zł od dnia 18.02.2022 r. do dnia zapłaty,

- 1 948,41 zł od dnia 18.02.2022 r. do dnia zapłaty,

- 2 298,58 zł od dnia 18.02.2022 r. do dnia zapłaty,

a także kwotę 5 807,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddalił;

3.  przyznał adw. E. B. - kuratorowi pozwanego wynagrodzenie w kwocie 1 440,00 zł, powiększonej o należny podatek VAT, którą to kwotę nakazał wypłacić z zaliczki z dnia 19 czerwca 2023 r.

(wyrok k. 164-165, postanowienie k. 182, uzasadnienie k. 173-181)

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, reprezentowany przez kuratora, zaskarżając go w części, tj. w punkcie 1.

Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący zarzucił:

1. naruszenie art. 132 § 1 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie ma on zastosowania do kuratora będącego adwokatem i w konsekwencji nie dokonanie przez Sąd zwrotu pisma procesowego pełnomocnika powoda z dnia 07.11.2023 r., mimo braku doręczenia tego pisma kuratorowi będącemu adwokatem w trybie określonym w art. 132 § 1 k.p.c. oraz braku w tym piśmie oświadczenia o doręczeniu go drugiej stronie albo o jego nadaniu za pośrednictwem operatora, o którym mowa w art. 165 § 2 k.p.c.;

2. z ostrożności procesowej - ewentualnie naruszenie art. 458 ⁵ § 4 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie, tj. nie dokonanie przez Sąd pominięcia twierdzeń i dowodów zawartych w piśmie procesowym pełnomocnika powoda z dnia 07.11.2023 r., mimo iż powód nie uprawdopodobnił, że powołanie twierdzeń i dowodów z pisma z dnia 07.11.2023 r. nie było możliwe wcześniej (w pozwie), bądź że potrzeba ich powołania wynikła później;

3. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych i oceny prawnej sprawy z uwzględnieniem twierdzeń i dowodów zawartych w piśmie pełnomocnika powoda z dnia 07.11.2023 r., choć twierdzenia i materiał dowodowy zgromadzony w pozostałym zakresie (z pominięciem pisma z dnia 07.11.2023 r.) nie dawał podstaw do uwzględnienia powództwa i co do zasady i co do wysokości, tj.:

- Sąd ustalił, że strony pozostawały w stosunkach gospodarczych, choć okoliczność ta była przez kuratora kwestionowana, a bez dowodów ze spornego pisma z dnia 07.11.2023 r. w postaci dawniejszych faktur, potwierdzeń ich zapłaty przez pozwanego i oświadczeń o potrąceniach wzajemnych wierzytelności, okoliczność ta nie była przez powoda wykazana w pozwie,

- Sąd ustalił, że pozwany zlecił powódce przeprawy promowe, za co powód wystawił pozwanemu faktury, choć okoliczność ta była przez kuratora kwestionowana, podobnie jak dokumenty zlecenia przepraw i wystawione za nie faktury, bez jakichkolwiek śladów na wiedzę i udział pozwanego w tych czynnościach, a bez dowodów ze spornego pisma z dnia 07.11.2023 r. w postaci wydruków emaili do pozwanego z fakturami objętymi pozwem, okoliczność ta nie była wykazana przez powoda w pozwie,

- Sąd ustalił, że faktury wystawione przez powoda dla pozwanego są prawidłowe co do wysokości, choć okoliczność ta była kwestionowana przez kuratora (z powodów jak wyżej oraz ze względu na brak dowodów co do zastosowania właściwego kursu przeliczenia waluty), a bez dowodów ze spornego pisma z dnia 07.11.2023 r. w postaci Ogólnych Warunków Świadczenia Usług (...) oraz tabeli kursów walut, okoliczność ta nie była wykazana w pozwie,

- Sąd ustalił, że należności objęte notą odsetkową są uzasadnione oraz nieprzedawnione, choć kurator kwestionował te okoliczności, ponieważ z dokumentów przy pozwie nie wynikało kiedy i czy zostały zapłacone należności główne, nie można było zatem zweryfikować prawidłowości obliczeń odsetek oraz jaki termin przedawnienia do nich stosować, a braki te zostały uzupełnione przez powoda dopiero w spornym piśmie z dnia 07.11.2023 r.,

- w oparciu jedynie o twierdzenia i dowody z pozwu, nie można było poczynić stanowczych ustaleń faktycznych pozwalających na uwzględnienie powództwa, z uwagi na braki podstawowego materiału dowodowego i w efekcie nie udowodnienie przez powoda zasadności powództwa, zaś dowody ze spornego pisma z dnia 07.11.2023 r. nie powinny być uwzględnione.

W konkluzji do tak sformułowanych zarzutów pozwany wniósł o:

1.  rozpoznanie w postępowaniu apelacyjnym postanowienia Sądu Rejonowego w Płocku z dnia 31.01.2024 r. o oddaleniu wniosku pozwanego dotyczącego zwrotu pisma pełnomocnika powoda z dnia 07.11.2023 r. oraz o pominięcie twierdzeń i dowodów z pisma pełnomocnika powoda z dnia 07.11.2023 r.,

2.  zmianę pkt 1 zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz obciążenie powoda kosztami kuratora dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu,

3.  obciążenie powoda kosztami kuratora dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu za postępowanie apelacyjne.

4.  przyznanie adw. E. B. wynagrodzenia z tytułu pełnienia obowiązków kuratora dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu, w postępowaniu apelacyjnym, według norm przepisanych, jednocześnie oświadczając że wynagrodzenie to nie zostało uiszczone ani w całości, ani w części.

(apelacja k. 189-191v.)

Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

(odpowiedź na apelację k. 202-203v.)

Na podstawie art. 374 k.p.c. apelacja została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego jest bezzasadna.

Sąd Rejonowy w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadził postępowanie dowodowe oraz dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd Okręgowy przyjmuje za własne. Sąd Okręgowy podziela także w całości rozważania prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Apelujący odwołał się wyłącznie do zarzutów prawa procesowego. Zrozumiałym jest przy tym, że oceny prawidłowości zastosowania prawa materialnego można dokonać dopiero wówczas, gdy stan faktyczny sprawy stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, został prawidłowo ustalony ( tak np. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 2007 r., sygn. akt V CSK 55/07, OSNC-ZD 2008, z. 1, poz. 24; teza z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2004 r., sygn. akt V CK 92/04, Lex 194083).

Pozbawiony racji jest zarzut naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 132 § 1 k.p.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż nie ma on zastosowania do kuratora będącego adwokatem.

Zdaniem skarżącego Sąd Rejonowy niezasadnie oparł się na dowodach i twierdzeniach zawartych w piśmie pełnomocnika powoda z dnia 7 listopada 2023 r., gdyż powinny być one zignorowane ze względu na treść art. 132 § 1 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem w toku sprawy adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy oraz Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej doręczają sobie nawzajem bezpośrednio odpisy pism procesowych z załącznikami. W treści pisma procesowego wniesionego do sądu zamieszcza się oświadczenie o doręczeniu odpisu pisma drugiej stronie albo o jego nadaniu za pośrednictwem operatora, o którym mowa w art. 165 § 2. Pismo niezawierające powyższego oświadczenia podlega zwrotowi bez wzywania do usunięcia tego braku.

Nie ulega wątpliwości, że pismo pełnomocnika powódki z dnia 7 listopada 2023 r. nie zawierało oświadczenia, o którym mowa w powyższym przepisie, jednakże brak ten nie uniemożliwiał przyjęcia tego pisma przez Sąd. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym sprawę w całości podziela stanowisko Sądu I instancji, co do tego, że do kuratorów będących adwokatami nie stosuje się art. 132 § 1 k.p.c. Dla porządku wskazać jedynie trzeba, że kuratora ustanawia się dla strony, której miejsce pobytu nie jest znane, a więc w tych wszystkich sytuacjach, w których pomimo podjęcia właściwych w danym wypadku starań nie można ustalić miejsca pobytu osoby fizycznej. Kurator podejmuje za stronę, której miejsce pobytu nie jest znane, czynności niezbędne do obrony jej praw. Jednocześnie kurator procesowy nie może składać oświadczeń materialnoprawnych za stronę. Z kolei doręczenia bezpośrednie na podstawie art. 132 § 1 k.p.c. dotyczą adwokatów, radców prawnych lub rzeczników patentowych, którzy działają jako pełnomocnicy stron, a nie ich przedstawiciele. Nawet gdyby przyjąć, że doręczenie pisma nastąpiło z naruszeniem art. 132 § 1 k.p.c. to Sąd Okręgowy podziela w tym zakresie stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym powyższy przepis ma na celu przyspieszenie postępowania i powinien służyć jedynie temu celowi, a nie piętrzeniu przed profesjonalnymi pełnomocnikami oderwanych od tego celu wymagań formalnych. Nakazana jest zatem uwzględniająca ten cel racjonalna wykładnia art. 132 § 1 k.p.c. Dlatego też, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że mimo doręczenia odpisu pisma procesowego z naruszeniem art. 132 § 1 k.p.c. strona przeciwna zapoznała się z jego treścią w odpowiednim czasie i miała możliwość ustosunkowania się do zawartych w nim wniosków, to nie można z naruszenia art. 132 § 1 k.p.c. wywieść żadnych negatywnych konsekwencji (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. akt III USK 428/22, Lex nr 3659162).

Pozbawiony racji jest także podniesiony z ostrożności procesowej zarzut naruszenia art. 458 ⁵ § 1 k.p.c.

W tym miejscu wskazać należy, że zarzut ten jest ściśle powiązany z wnioskiem pozwanego, zawartym w apelacji, a dotyczącym rozpoznania na podstawie art. 380 k.p.c. przez Sąd Okręgowy postanowienia Sądu I instancji z dnia 31 stycznia 2024 r. (k. 163v.). Podkreślenia wymaga, że co do zasady Sąd Odwoławczy nie wydaje odrębnych postanowień, chyba że, np.: dopuszcza dowody bezzasadnie pominięte przez Sąd I instancji. W innych przypadkach swoje stanowisko w przedmiocie poddanych kontroli postanowień Sądu I instancji zawiera w uzasadnieniu orzeczenia wydanego na skutek rozpoznania apelacji (I Biedroń [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz., red. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gil 2023, wyd.31, art. 380.).

Zdaniem skarżącego powód nie uprawdopodobnił, że powołanie twierdzeń i dowodów z pisma z dnia 7 listopada 2023 r. nie było możliwe wcześniej (w pozwie), dlatego też Sąd Rejonowy powinien pominąć twierdzenia i dowody zawarte w tym piśmie przez pełnomocnika powoda. Tymczasem Sąd Okręgowy - dokonując kontroli postanowienia z dnia 31 stycznia 2024 r. w oparciu o przepis art. 380 k.p.c. - nie dostrzegł uchybień Sądu I instancji, które dawałyby podstawę do jego zmiany.

Skarżący podnosząc, że powód nie uprawdopodobnił, by powołanie nowych twierdzeń i dowodów nie było wcześniej możliwe, albo by potrzeba ich zgłoszenia wynikła później zdaje się nie zauważać, że powód złożył nowe twierdzenia i dowody w wyniku nowych okoliczności, jakie pojawiły się w sprzeciwie od nakazu zapłaty. Pozwany bowiem podniósł zarzut przedawnienia części roszczenia, a także zarzut nieprawidłowego przeliczenia ceny oznaczonej na karcie rezerwacji przeprawy w walucie euro na walutę polską. Słusznie Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, że okoliczności te spowodowały konieczność zgłoszenia przez powoda wniosków dowodowych na podstawie art. 458 ⁵ § 4 k.p.c.

Na konieczność uwzględnienia reguł dotyczących ciężaru dowodu przy ocenie prekluzji dowodowej Sąd Najwyższy zwrócił uwagę w uzasadnieniu wyroku z dnia 12 maja 2006 r., sygn. akt V CSK 55/06 (Lex nr 200875) wyjaśniając, że nie można wymagać od powoda, by zgłaszał w pozwie także dowody wyprzedzające ewentualny sposób obrony pozwanego, a tym samym zmuszać go do przewidywania, jaką obronę podejmie pozwany i jakie dowody zgłoszone już w pozwie mogą tę obronę unicestwić. Podkreślić należy, że powód w pozwie ma obowiązek zgłosić tylko te twierdzenia i stosowne dowody, które mają wykazać jego roszczenie, nie można jednak oczekiwać, by były to twierdzenia i dowody, które przewidują obronę pozwanego i jego stanowisko co do mocy dowodowej przedstawionych przez powoda dowodów. Stanowisko to Sąd Okręgowy w całości podziela.

Reasumując powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji prawidłowo oddalił wniosek pozwanego dotyczący zwrotu pisma procesowego pełnomocnika powoda oraz o pominięcie twierdzeń i dowodów z tego pisma. Sąd Rejonowy nie naruszył art. 458 ⁵ § 4 k.p.c. bowiem w rozpoznawanej sprawie zachodziły niewątpliwie przesłanki pozwalające Sądowi I instancji uwzględnić wnioski dowodowe i twierdzenia zgłoszone przez stronę powodową.

Wreszcie bezzasadny pozostaje tarze zarzut sformułowany w punkcie 3. petitum apelacji dotyczący naruszenia przepisu art. 233 § 1 k.p.c. W zarzucie tym strona pozwana podnosi m.in., iż Sąd I instancji nie rozważył w pełni dowodów zgromadzonych w aktach sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uwzględnienia powództwa zarówno co do zasady, jak i co do wysokości.

Odnosząc się do stawianego zarzutu przypomnienia wymaga, iż ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części dotyczącej ustalenia faktów, tj. rozstrzygnięcia spornych kwestii na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się z dowodami. Powinna odpowiadać regułom logicznego myślenia wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego będące wyznacznikiem granic dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich przydatności w konkretnej sytuacji. Jeżeli więc z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w omawianym przepisie, choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko zatem w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski odmienne, lecz wymagane jest wykazanie, czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., IV CKN 1316/00, Lex nr 80273). Apelacja wniesiona przez pozwanego nie czyni zadość tym wyżej wymienionym wymaganiom, a zatem zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. jest nieusprawiedliwiony. Przy czym pozwana w apelacji nie wskazuje jakie to konkretnie dowody Sąd I instancji błędnie ocenił. Apelacja strony pozwanej jest jedynie polemiką z rozstrzygnięciem Sądu I instancji, nie zawiera argumentów pozwalających na zmianę wyroku w postulowanym przez nią zakresie. Pozwany nie zgłosił przeciwko roszczeniu pozwu żadnych twierdzeń, które uzasadniałyby nieuwzględnienie żądania pozwu.

Wbrew wywodom apelacji, Sąd Rejonowy prawidłowo przyjął, iż powód wykonał na rzecz pozwanego usługę, zaś pozwany nie uregulował powodowi należnego mu wynagrodzenia z tego tytułu.

W aspekcie przedstawionych argumentów i rozważań, apelacja pozwanego jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. Sąd Odwoławczy nie dostrzegł też żadnych uchybień kwestionowanego wyroku, które winny być uwzględnione w toku kontroli instancyjnej z urzędu.

O kosztach instancji odwoławczej Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z art. 98 § 1 ¹ k.p.c. Na koszty te złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika powoda ustalone odpowiednio do wartości przedmiotu zaskarżenia.

ZARZĄDZENIE

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć kuratorowi pozwanego pocztą wraz z pouczeniem o zażaleniu na pkt II i III wyroku.