Wyrok z 18 listopada 2024, sygn. IV Ka 1429/24

Analizując zmianę art. 191 kk, dostrzec trzeba, że poprzednia wersja przepisu stanowiła, iż czyn z art. 191 kk był przestępstwem kierunkowym („stosuje przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną w celu zmuszenia”). Sprawca musiał działać konkretnie w celu zmuszenia, w zamiarze bezpośrednim. Po zmianie przepisu czyn przestępstwem kierunkowym być przestał („stosując przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną, zmusza”) i przemoc lub groźba bezprawna, których przewidywalnym i normalnym skutkiem jest zmuszenie innej osoby do czegokolwiek, stały się przestępstwem, nawet gdy nie są dokonywane konkretnie w celu zmuszenia. Czyn może być zatem obecnie popełniony w zamiarze ewentualnym.
Analizując zaś pogląd, że z chwilą zmiany przepisu art. 191 § 1 kk stał się przestępstwem skutkowym, a w przypadku nieosiągnięcia skutku ma miejsce usiłowanie zmuszania, należy mieć na uwadze gramatyczne znaczenie słowa „zmusza”, w czasie teraźniejszym. Odpowiada ono zarówno formie dokonanej tego czasownika (zmusić/zmusił) jak i niedokonanej (zmuszać/zmuszał). Zatem określenie w przepisie, że karze podlega ktoś, kto zmusza, nie przesądza o tym, czy ma być to nieskuteczne zmuszanie, czy skuteczne zmuszenie. Wykładnia językowa słowa „zmusza” użytego w przepisie nie pozwala uznać, że słowo to odnosi się tylko do zmuszania skutecznego, a czyn pozostaje przestępstwem formalnym.