Zarządzenie z 18 sierpnia 2025, sygn. VII U 484/25

UZASADNIENIE

Wnioskodawca K. B. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. z dnia (...) r., nr (...). W wydanej decyzji zarzucił naruszenie art. 18c ust. 1–4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 18c ust. 9 oraz art. 36 ust. 14a tej ustawy poprzez ich niezastosowanie, a także naruszenie art. 18 ust. 8 ustawy poprzez jego błędne zastosowanie, polegające na wydaniu decyzji stwierdzającej, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne za styczeń 2025 r. stanowi kwota nie niższa niż 60% kwoty przeciętnego wynagrodzenia, tj. kwota 5 203,80 zł.

Organ rentowy, mimo iż powód spełnił kryterium przychodowe oraz przekazał wymagane dokumenty ubezpieczeniowe w terminie, przyjął, iż dla obliczenia ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności uwzględnia się okres od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r., co doprowadziło do błędnego wniosku, że powód, zgłaszający się do korzystania z preferencji składkowej od 1 stycznia 2025 r., w ciągu ostatnich 60 miesięcy wykonywania działalności gospodarczej wykorzystał już 36 miesięcy MZ+.

Tymczasem przy ocenie wystąpienia przesłanki negatywnej, uniemożliwiającej powodowi skorzystanie z preferencji składkowej w postaci upływu okresu 60 miesięcy kalendarzowych, w trakcie których można skorzystać z 36 miesięcy MZ+, należy uwzględnić okres od stycznia 2020 r. do stycznia 2025 r. Co za tym idzie, styczeń 2025 r. jest dla powoda miesiącem wykonywania działalności. Zatem w styczniu 2025 r. rozpoczął się kolejny 60-miesięczny cykl, w trakcie którego powód ma prawo do ustalenia podstawy wymiaru składek w wysokości określonej w art. 18c ust. 1–4 ustawy systemowej.

Jednocześnie powód spełnił wszystkie pozostałe kryteria ustawowe uprawniające do skorzystania z MZ+ od stycznia 2025 r. Wnioskodawca zarzucił również naruszenie art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wadliwą wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż przy weryfikacji przesłanki negatywnej uniemożliwiającej powodowi skorzystanie z preferencji składkowej na podstawie art. 18c ust. 1–4 ustawy systemowej, w postaci okresu 60 miesięcy kalendarzowych, uwzględnia się okres 60 miesięcy przed pierwszym miesiącem, od którego powód zgłosił się do MZ+, czyli od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r.

Tymczasem przy ocenie wystąpienia przesłanki negatywnej należy uwzględnić okres 60 miesięcy łącznie z pierwszym miesiącem, od którego powód zgłosił się do preferencji składkowej, czyli od stycznia 2020 r. do stycznia 2025 r. W związku z powyższym wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, iż podstawą wymiaru składek powoda na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe, Fundusz Pracy oraz Fundusz Solidarnościowy za styczeń 2025 r. stanowi kwota wynikająca z art. 18c ust. 1–4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przy zadeklarowanej kwocie 1 399,80 zł.

Strona pozwana – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. – wniosła o oddalenie odwołania oraz o zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu organ podał, że z materiału dowodowego zebranego w sprawie wynika, iż sporna jest kwota podstawy wymiaru składek. Wnioskodawca prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, świadcząc usługi prawnicze. Z tego tytułu został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnego.

Przebieg ubezpieczenia przedstawia się następująco:

⚫

(...) – (...): wnioskodawca wskazał kod ubezpieczenia(...) – osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w której podstawą wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne była zadeklarowana kwota nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia.

⚫

(...) – (...): kod ubezpieczenia (...) – osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w której podstawą wymiaru składek była zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

⚫

(...) – (...): kod ubezpieczenia (...) – osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne była uzależniona od dochodu. Wnioskodawca rozliczał składki na własne ubezpieczenia społeczne od tej podstawy wymiaru przez 36 miesięcy.

⚫

(...) – (...): kod ubezpieczenia (...) – osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w której podstawą wymiaru składek była zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego.

⚫

(...): kod ubezpieczenia (...) – osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, w której podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne jest uzależniona od dochodu.

Organ rentowy nie zgodził się z podstawą wymiaru składek za okres od stycznia 2025 r. Na dzień 01.01.2025 r. okres ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia przez wnioskodawcę pozarolniczej działalności gospodarczej przypada od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r. W tym okresie wnioskodawca skorzystał z ulgi wynikającej z art. 18c ust. 1 ustawy systemowej przez 36 miesięcy kalendarzowych – tj. od 01.01.2020 r. do 31.12.2022 r.

Zdaniem organu rentowego oznacza to, że wnioskodawca nie ma prawa do tej ulgi w całym 2025 roku. Podstawę wymiaru składek od stycznia 2025 r. organ ustalił jako kwotę zadeklarowaną, nie niższą niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pismem z dnia (...). znak: (...) organ rentowy zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu z urzędu postepowania w sprawie ustalenia podstaw wymiaru składek na ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Pismem z dnia (...) znak:(...), organ rentowy zawiadomił wnioskodawcę o zakończeniu postepowania oraz wyznaczył termin na zapoznanie się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wnioskodawca nie złożył żadnych wyjaśnień.

Zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w D. z dnia (...) r., nr (...), ustala podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wnioskodawcy jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą za styczeń 2025 r. w następującej wysokości:

⚫

ubezpieczenie emerytalne: 5 203,80 zł

⚫

ubezpieczenie rentowe: 5 203,80 zł

⚫

ubezpieczenie wypadkowe: 5 203,80 zł

⚫

Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy: 5 203,80 zł

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że wnioskodawca jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zgłosił się do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 7 stycznia 2011 r., wskazując następujące kody tytułu ubezpieczenia:

⚫

od (...) do (...) r. – kod (...): osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, której podstawę wymiaru składek stanowiła zadeklarowana kwota nie niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia,

⚫

od (...) r. do (...) r. – kod (...): osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, której podstawę wymiaru składek stanowiła zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,

⚫

od (...) r. do (...) r. – kod(...): osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, której podstawa wymiaru składek była uzależniona od dochodu; wnioskodawca rozliczał składki od tej podstawy przez 36 miesięcy,

⚫

od (...) r. do (...) r. – kod (...): osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, której podstawę wymiaru składek stanowiła zadeklarowana kwota nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego,

⚫

od (...) r. – kod 0590: osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, której podstawa wymiaru składek jest uzależniona od dochodu.

Organ rentowy wskazał, że zgodnie z art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą nie może skorzystać z preferencyjnej podstawy wymiaru składek, jeżeli ustalała ją zgodnie z art. 18c ust. 1 przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności. Organ przyjął, że okres ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przypada od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r., a wnioskodawca korzystał z ulgi przez pełne 36 miesięcy w latach 2020–2022, co wyklucza możliwość zastosowania ulgi w roku 2025.

Dowód: akta organu rentowego

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt sprawy przekazanych przez organ rentowy, które nie budziły zastrzeżeń stron co do ich wiarygodności i nie były przedmiotem sporu w niniejszym postępowaniu. Sprawa wymagała jedynie rozpoznania pod kątem wykładni oraz prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego.

Sąd zważył co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Na mocy art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230: dalej jako ,,ustawa”) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi.

Zgodnie z art. 18 ust. 8 ustawy podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Jak stanowi art. 18c ust. 1 ustawy, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonego, o którym mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, którego roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120.000 złotych, uzależniona jest od dochodu z pozarolniczej działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, zwanego dalej ,,dochodem z pozarolniczej działalności gospodarczej”, uzyskanego w poprzednim roku kalendarzowym (Mały ZUS plus).

Według art. 18c ust. 2 ustawy podstawa wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, nie może przekroczyć 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy i nie może być niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w styczniu danego roku.

Podstawę wymiaru składek, o której mowa w ust. 1, ubezpieczony ustala na dany rok kalendarzowy, mnożąc przeciętny miesięczny dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym, obliczony zgodnie z ust. 4, przez współczynnik 0,5. Otrzymany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa (ust. 3)

Zgodnie z art. 18c ust 11 przepisy artykułu 18c nie mają zastosowania do osób, które: 6) ustalały podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Do powyższych limitów wlicza się, jako pełny miesiąc, każdy miesiąc kalendarzowy, w którym osoba odpowiednio ustalała podstawę składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zgodnie z niniejszym artykułem lub prowadziła pozarolniczą działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień kalendarzowy.

Zgodnie z art. 20. ust 1. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3.

Na mocy art. 107 ust 1. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. Obowiązkowe składki na Fundusz Art. 4. Ust 1 ustawy o Funduszu Solidarnościowym -do obowiązkowych składek na Fundusz stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy.

Zgodnie z art. 36 ust. 4b ustawy ubezpieczony, o którym mowa w art. 18c ust. 1, który rozpoczął lub wznowił prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej w styczniu danego roku kalendarzowego, dokonuje zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w terminie do końca tego miesiąca. Jeżeli termin ten jest krótszy niż 7 dni, ubezpieczony dokonuje zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia.

Na mocy art. 36 ust. 14a ustawy o zmianie w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu, o którym mowa w ust. 10, dotyczącej tytułu ubezpieczenia związanego ze sposobem obliczania podstawy wymiaru składek, o którym mowa w art. 18c ust. 1, ubezpieczony zawiadamia Zakład przez złożenie zgłoszenia wyrejestrowania i ponownego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych zawierającego prawidłowe dane w terminie:

1) do końca stycznia danego roku kalendarzowego, jeżeli zmiana w stosunku do danych wykazanych w zgłoszeniu następuje w styczniu tego roku, przy czym jeżeli termin ten jest krótszy niż 7 dni, ubezpieczony dokonuje zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany;

2) 7 dni od zaistnienia zmiany - w pozostałych przypadkach.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230), obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten stanowi podstawę dla objęcia ubezpieczeniami społecznymi szerokiego katalogu osób wykonujących działalność zarobkową poza stosunkiem pracy.

Definicja osoby prowadzącej pozarolniczą działalność została zawarta w art. 8 ust. 6 u.s.u.s. i obejmuje m.in. osoby prowadzące działalność gospodarczą na podstawie przepisów Prawa przedsiębiorców, twórców i artystów, osoby wykonujące wolne zawody, wspólników spółek osobowych, akcjonariuszy prostej spółki akcyjnej wnoszących wkład w postaci pracy lub usług, komplementariuszy spółki komandytowo-akcyjnej oraz osoby prowadzące placówki oświatowe.

W kontekście działalności gospodarczej kluczowe znaczenie ma ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 221), która w art. 3 definiuje działalność gospodarczą jako zorganizowaną działalność zarobkową, wykonywaną we własnym imieniu i w sposób ciągły. Osoba spełniająca te kryteria, niezależnie od formy organizacyjnej, podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych, o ile nie korzysta z jednej z ustawowych form zwolnienia (np. ulgi na start).

Zgodnie z art. 18 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia rocznej podstawy wymiaru składek.

Deklarowanie podstawy wymiaru składek przez osoby prowadzące działalność gospodarczą jest formą oświadczenia woli składanego przez płatnika składek w cyklu miesięcznym, najczęściej za pośrednictwem deklaracji ZUS DRA. W tym modelu ustawodawca przyznał płatnikowi autonomiczne uprawnienie do określenia wysokości składek w granicach wyznaczonych przepisami ustawy.

Najniższa możliwa do zadeklarowania podstawa wymiaru składek dla tej grupy ubezpieczonych została ustalona na poziomie 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Od 2009 r. parametr ten oparty jest na prognozie rocznej, a nie na danych kwartalnych, co miało na celu stabilizację wysokości składek i uproszczenie systemu rozliczeń.

Deklarowana podstawa wymiaru składek stanowi punkt wyjścia nie tylko dla ustalenia wysokości składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, lecz także dla składek na ubezpieczenie wypadkowe (art. 20 ust. 1 u.s.u.s.), Fundusz Pracy (art. 107 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) oraz Fundusz Solidarnościowy (art. 4 ust. 1 ustawy o Funduszu Solidarnościowym). W odniesieniu do tych składek obowiązek składkowy powstaje, jeżeli zadeklarowana podstawa wymiaru jest równa co najmniej minimalnemu wynagrodzeniu.

Zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s., płatnik składek jest zobowiązany do ich obliczania i opłacania za każdy miesiąc kalendarzowy. W przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą obowiązek ten ma charakter bezwzględny i wynika z samego faktu prowadzenia działalności, niezależnie od osiąganych dochodów czy przychodów.

W odniesieniu do osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą ustawodawca przewidział szereg preferencji składkowych, mających na celu stopniowe wprowadzanie przedsiębiorcy do pełnego systemu ubezpieczeń społecznych. Do najważniejszych z nich należą: ulga na start, mały ZUS oraz mały ZUS plus. Preferencje te mają charakter sekwencyjny i są dostępne w określonych okresach prowadzenia działalności, zgodnie z zasadami określonymi w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych.

Jedną z kluczowych preferencji jest ulga składkowa przewidziana w art. 18c u.s.u.s., znana jako „Mały ZUS Plus”. Została ona wprowadzona w celu umożliwienia ustalenia niższej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, proporcjonalnie do osiągniętego dochodu. Podstawę wymiaru ustala się na cały rok kalendarzowy jako połowę przeciętnego miesięcznego dochodu z działalności gospodarczej osiągniętego w poprzednim roku, obliczonego zgodnie z ustawowym wzorem. W przypadku ryczałtu lub karty podatkowej (z wyjątkiem osób wykluczonych z ulgi), dochód stanowi połowę rocznego przychodu. Ustalona podstawa musi mieścić się w przedziale od 30% minimalnego wynagrodzenia do 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Przekroczenie górnego limitu skutkuje koniecznością stosowania zasad ogólnych z art. 18 ust. 8 u.s.u.s.

Skorzystanie z ulgi Mały ZUS Plus jest możliwe wyłącznie dla osób prowadzących działalność gospodarczą w rozumieniu art. 8 ust. 6 pkt 1 u.s.u.s., których roczny przychód z tej działalności w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył kwoty 120 000 zł. W przypadku niepełnego roku prowadzenia działalności, limit przychodu ustala się proporcjonalnie do liczby dni aktywności gospodarczej, z pominięciem okresów zawieszenia działalności.

Ulga Mały ZUS Plus nie przysługuje, jeżeli wystąpi którakolwiek z przesłanek negatywnych wskazanych w art. 18c ust. 11 u.s.u.s., takich jak: korzystanie z ulgi przez 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności, prowadzenie działalności na rzecz byłego pracodawcy, czy też prowadzenie innej pozarolniczej działalności w poprzednim roku kalendarzowym.

Szczególne znaczenie praktyczne ma przesłanka z art. 18c ust. 11 pkt 6 u.s.u.s., zgodnie z którą z ulgi nie mogą skorzystać osoby, które ustalały podstawę wymiaru składek zgodnie z tym przepisem przez 36 miesięcy kalendarzowych w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Przepis ten wprowadza zasadę ograniczenia czasowego korzystania z preferencji — oznacza to, że w każdym miesiącu, w którym przedsiębiorca chce skorzystać z ulgi, należy dokonać analizy 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia działalności poprzedzających ten miesiąc. Jeżeli w tym okresie wystąpiło 36 miesięcy korzystania z ulgi, prawo do jej zastosowania zostaje czasowo wyłączone. W praktyce ulga może być stosowana maksymalnie przez trzy lata w ramach dowolnie rozłożonych miesięcy w pięcioletnim okresie aktywności gospodarczej.

Do wskazanych limitów wlicza się każdy miesiąc kalendarzowy, w którym przedsiębiorca ustalał podstawę wymiaru składek zgodnie z art. 18c lub prowadził działalność gospodarczą przez co najmniej jeden dzień. Nawet krótkotrwałe prowadzenie działalności w danym miesiącu skutkuje jego zaliczeniem do okresu 60 miesięcy. Przepis nie przewiduje wyłączenia miesięcy zawieszenia działalności, ponieważ w takim przypadku nie dochodzi do ustalania podstawy wymiaru składek, a miesiąc nie jest traktowany jako miesiąc prowadzenia działalności.

W efekcie, przedsiębiorca chcący skorzystać z ulgi Mały ZUS Plus musi spełnić zarówno przesłanki materialne, jak i formalne. Po pierwsze, konieczne jest wykazanie, że roczny przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskany w poprzednim roku kalendarzowym nie przekroczył ustawowego limitu 120 000 zł. Po drugie, przedsiębiorca nie może mieć wykorzystanych 36 miesięcy korzystania z ulgi w ciągu ostatnich 60 miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej. Ocena tej przesłanki wymaga analizy historii ubezpieczeniowej oraz kodów tytułu ubezpieczenia wskazujących na stosowanie preferencyjnej podstawy wymiaru składek (np. 05 90 lub 05 92).

Dodatkowo, warunkiem formalnym skorzystania z ulgi jest zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych z odpowiednim kodem tytułu oraz przekazanie informacji o formie opodatkowania, wysokości przychodu i dochodu oraz ustalonej podstawie wymiaru składek w deklaracji rozliczeniowej lub imiennym raporcie miesięcznym za styczeń danego roku. W przypadku rozpoczęcia lub wznowienia działalności w trakcie roku, zgłoszenie musi nastąpić w terminie 7 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia.

Przedmiotem odwołania jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. Inspektorat w D. z dnia (...)r., nr (...), w której organ rentowy ustalił podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wnioskodawcy jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą za miesiąc styczeń 2025 r. w wysokości nie niższej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, tj. 5 203,80 zł. Decyzja ta objęła składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz obowiązkowe składki na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.

Wnioskodawca zarzucił organowi rentowemu naruszenie art. 18c ust. 1–4 w związku z art. 18c ust. 9 oraz art. 36 ust. 14a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez ich niezastosowanie, a także błędne zastosowanie art. 18 ust. 8 tej ustawy. W ocenie wnioskodawcy, decyzja została wydana z pominięciem jego prawa do skorzystania z preferencyjnej podstawy wymiaru składek na zasadach określonych w art. 18c, mimo że spełnił wszystkie ustawowe warunki, w tym kryterium przychodowe oraz obowiązek przekazania dokumentów ubezpieczeniowych w wymaganym terminie.

Istota sporu sprowadza się do wykładni art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy systemowej, a w szczególności do sposobu rozumienia zwrotu „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej”. Organ rentowy przyjął, że okres ten należy liczyć od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r., co doprowadziło do wniosku, iż wnioskodawca wykorzystał już pełne 36 miesięcy korzystania z ulgi Mały ZUS Plus w latach 2020–2022, a tym samym nie może skorzystać z niej w roku 2025.

Wnioskodawca zakwestionował tę interpretację, wskazując, że przy ocenie przesłanki negatywnej należy uwzględnić okres 60 miesięcy kalendarzowych liczonych łącznie z miesiącem, od którego zgłasza się do preferencji składkowej, tj. od stycznia 2020 r. do stycznia 2025 r. W jego ocenie, styczeń 2025 r. jest miesiącem prowadzenia działalności, który wchodzi do analizowanego okresu 60 miesięcy, a jednocześnie wypiera styczeń 2020 r. z tego zakresu. W konsekwencji liczba miesięcy korzystania z ulgi w analizowanym okresie wynosi 35, co oznacza, że przesłanka negatywna z art. 18c ust. 11 pkt 6 nie została spełniona.

Wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne za styczeń 2025 r. stanowi kwota wynikająca z art. 18c ust. 1–4 ustawy, tj. zadeklarowana przez niego kwota 1 399,80 zł.

Stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości i nie był przedmiotem sporu między stronami. Bezsporne pozostaje, że wnioskodawca prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą w sposób ciągły, spełnił kryterium przychodowe uprawniające do skorzystania z ulgi Mały ZUS Plus, a także dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z odpowiednim kodem tytułu ubezpieczenia oraz przekazał wymagane dokumenty w ustawowym terminie.

Spór koncentruje się wyłącznie na wykładni art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a w szczególności na sposobie rozumienia zwrotu „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej”. Kluczowe znaczenie ma ustalenie, czy analizowany okres obejmuje miesiąc, od którego przedsiębiorca zgłasza się do preferencji składkowej, czy też powinien być liczony jako zamknięty przedział czasowy poprzedzający ten miesiąc.

Sąd, dokonując wykładni analizowanego przepisu, kierował się zasadami wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej, przy czym pomocniczo odniósł się do utrwalonej linii orzeczniczej, w tym do wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 grudnia 2024 r., sygn. III AUa 563/24. Choć stan faktyczny tamtej sprawy był odmienny, sąd apelacyjny dokonał precyzyjnej analizy normatywnej art. 18c ust. 11 pkt 6, wyjaśniając, że przepis ten nie ustanawia cyklicznego modelu „36 miesięcy ulgi + 24 miesiące przerwy” w ramach zamkniętego pięcioletniego okresu. Taka konstrukcja nie znajduje oparcia ani w treści przepisu, ani w jego uzasadnieniu legislacyjnym.

Sąd Apelacyjny jednoznacznie wskazał, że zwrot „w ciągu ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej” odnosi się do okresu przeszłego, poprzedzającego miesiąc, w którym przedsiębiorca zgłasza się do ulgi. Oznacza to, że analizowany okres nie obejmuje miesiąca zgłoszenia, lecz kończy się na miesiącu bezpośrednio go poprzedzającym. Wykładnia językowa terminu „ostatni” prowadzi do wniosku, że odnosi się on do czasu minionego, najbliższego teraźniejszości, ale jej nieobejmującego. Tym samym, teraźniejszość – rozumiana jako miesiąc, w którym przedsiębiorca występuje o ulgę – nie wchodzi do zakresu „ostatnich 60 miesięcy”, lecz stanowi punkt odniesienia, od którego się cofamy. Ocena spełnienia przesłanki negatywnej powinna być dokonywana właśnie z perspektywy tego aktualnego miesiąca kalendarzowego, w którym przedsiębiorca ubiega się o ulgę. To ten moment wyznacza granicę czasową, od której należy analizować przeszłość – nie zaś moment rozpoczęcia działalności czy wcześniejszego korzystania z ulgi. Takie rozumienie przepisu zapewnia jego spójność systemową i funkcjonalną, umożliwiając elastyczne korzystanie z ulgi, zgodnie z rzeczywistym przebiegiem działalności gospodarczej, bez narzucania sztywnych ram czasowych.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela wykładnię przedstawioną w orzecznictwie, zgodnie z którą analizowany okres 60 miesięcy, o którym mowa w art. 18c ust. 11 pkt 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, obejmuje wyłącznie miesiące poprzedzające miesiąc zgłoszenia do ulgi. W przypadku wnioskodawcy, który zgłosił się do preferencyjnej podstawy wymiaru składek od stycznia 2025 r., analizowany okres obejmuje miesiące od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r. W tym przedziale wnioskodawca korzystał z ulgi Mały ZUS Plus przez pełne 36 miesięcy w latach 2020–2022, co oznacza, że przesłanka negatywna została spełniona, a prawo do ulgi w styczniu 2025 r. nie przysługuje.

Wnioskodawca błędnie przyjął, że miesiąc zgłoszenia — styczeń 2025 r. — wchodzi do analizowanego okresu 60 miesięcy i tym samym „wypiera” styczeń 2020 r., obniżając liczbę miesięcy korzystania z ulgi do 35. Tymczasem zgodnie z wykładnią przepisu, miesiąc zgłoszenia nie jest miesiącem poprzedzającym, lecz momentem odniesienia, od którego liczy się wstecz. W efekcie styczeń 2025 r. nie może wejść do analizowanego okresu, a styczeń 2020 r. pozostaje jego częścią.

Wobec powyższych ustaleń i dokonanej wykładni przepisów, sąd uznał, że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) r., nr (...), została wydana prawidłowo, a zarzuty odwołania nie zasługują na uwzględnienie. Wnioskodawca nie spełniał warunków do skorzystania z ulgi Mały ZUS Plus w styczniu 2025 r., ponieważ w analizowanym okresie poprzedzającym ten miesiąc — tj. od stycznia 2020 r. do grudnia 2024 r. — korzystał z ulgi przez pełne 36 miesięcy.

W związku z powyższym, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c., sąd oddalił odwołanie.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, przyjmując stawkę minimalną wynagrodzenia pełnomocnika organu rentowego w wysokości 360 zł, zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Sędzia Kamila Borszowska- Moszowska

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

Sędzia Kamila Borszowska- Moszowska