Wyrok z 21 września 2023, sygn. XVII AmE 58/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 września 2023 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący –	SSO Maciej Kruszyński
Protokolant –	Sekretarz sądowy Wioleta Banaszek

po rozpoznaniu 7 września 2023 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. w Ł.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania (...) sp. z o.o. w Ł. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 30 grudnia 2020 roku, numer(...)

oddala odwołanie;

zasądza od (...) sp. z o.o. w Ł. na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Maciej Kruszyński

Sygn. akt XVII AmE 58/21

UZASADNIENIE

Decyzją z 30 grudnia 2020 r., znak: (...) ( (...): (...)), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej Prezes URE, Pozwany) działając w oparciu o przepisy art. 35 ust. 1 pkt 1 i art. 36 w związku z art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 2167 ze zm.) oraz w związku z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz.U. z 2020 r., poz. 264 ze zm.) oraz z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2020 r., poz. 833 ze zm.) (dalej p.e.), a także z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) (dalej k.p.a.), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy: (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. (dalej Powód, Spółka), orzekł, że:

przedsiębiorca: (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. nie wywiązał się w 2015 r. z określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (dalej Ustawa) obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 Ustawy, w terminie określonym w art. 27 ust. 3 Ustawy lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 tej ustawy, obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 Ustawy,

za zachowanie opisane w punkcie pierwszym, wymierzył przedsiębiorcy: (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. karę pieniężną w kwocie 2 988 766,30 zł.

Odwołanie od powyższej Decyzji wniósł Powód. Zaskarżając tą Decyzję w całości Powód zaskarżył jednocześnie postanowienie Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 19 sierpnia 2020 r., znak (...) ( (...)) w sprawie odmowy zawieszenia postępowania zakończonego wydaniem Decyzji, zarzucając, że zostały wydane z naruszeniem:

art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 września 2012 r. w sprawie sposobu obliczania ilości energii pierwotnej odpowiadającej wartości świadectwa efektywności energetycznej oraz wysokości jednostkowej opłaty zastępczej (w brzmieniu od 4 października 2012 r. do 1 października 2016 r., dalej Rozporządzenie EE) w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3 Rozporządzenia EE oraz w zw. z art. 3 pkt 13a UPE w zw. z art. 3 pkt 6 UEE poprzez ich błędne zastosowanie i bezzasadne przyjęcie w Decyzji, że na podstawie ww. przepisów Spółka w 2015 r. była zobowiązana do uzyskania i przedstawienia do umorzenia świadectw efektywności energetycznej lub uiszczenia opłaty zastępczej (dalej łącznie jako „Obowiązek EE”) również w odniesieniu do wolumenu energii elektrycznej sprzedanej w 2015 r. na rzecz spółki (...) S.A. w upadłości układowej (dalej (...)) w celu dalszej odsprzedaży, w sytuacji gdy wolumen energii elektrycznej sprzedany (...) w celu dalszej odsprzedaży nie może być zaliczony do „sprzedaży energii elektrycznej odbiorcy końcowemu”, o której mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1) w zw. z art. 12 ust. 1 UEE i art. 3 pkt 13a) UPE w zw. art. 3 pkt 6) UEE oraz § 2 ust. 1 Rozporządzenia EE, a tym samym nie może stanowić podstawy do ustalenia zakresu Obowiązku EE nałożonego na Spółkę;

art. 5 ust. 1 UPE i art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) UEE oraz § 2 ust. 1) Rozporządzenia EE w zw. z § 2 ust. 3 pkt 2) Rozporządzenia EE w zw. z art. 58 § 1 i art. 353 ¹ ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks Cywilny („KC”) poprzez:

błędną interpretację ww. przepisów polegającą na przyjęciu bezzasadnego założenia o istnieniu rzekomej wyraźnej normy prawnej o charakterze iuris cogentis, która przewidywałaby zakaz zawierania umów dotyczących dostarczania/powierzania energii elektrycznej, których realizacja nie rodziłaby Obowiązku EE, mimo że norma taka nie istnieje, co skutkowało bezzasadnym stwierdzeniem, że umowy wskazane w punkcie 4.(a)-(c) poniżej są na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 353 ¹ KC nieważne z uwagi na zarzut obejścia takiego rzekomego zakazu (por. przedostatni akapit na stronie 19. Decyzji oraz uzasadnienie na stronach 21.-22. Decyzji), a jednocześnie stanowiło nieuzasadnione obowiązującym prawem ograniczenie wolności działalności gospodarczej, z naruszeniem art. 20 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dalej: „Konstytucja”) i art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (dalej jako „Prawo przedsiębiorców”); jak również

błędną interpretację art. 58 § 1 oraz art. 353 ¹ KC polegającą na przyjęciu, że skutki zastosowania sankcji nieważności czynności prawnej, o której mowa w tych przepisach, mogą być ograniczone do płaszczyzny regulacji publicznoprawnych z zakresu prawa energetycznego i efektywności energetycznej (por. przedostatni akapit na stronie 19. Decyzji), bez wpływu na ważność, czy też skutki czynności prawnych na płaszczyźnie prawa cywilnego, podatkowego, czy też ustawy o rachunkowości;

zaś na wypadek, gdyby Prezes URE nie opierał swoich ustaleń w zakresie nieważności umów wskazanych w punkcie 4.(a)-(c) poniżej na art. 58 § 1 oraz art. 353 ¹ KC (o czym może świadczyć przedostatni akapit na stronie 19. Decyzji oraz treść Postanowienia) - zarzucił ponadto naruszenie art. 7 Konstytucji i art. 6 KPA poprzez stwierdzenie nieważności wspomnianych umów bez podstawy prawnej i z naruszeniem obowiązku działania organu na podstawie i w granicach prawa;

art. 20 Konstytucji i art. 8 Prawa Przedsiębiorców w zw. z art. 5 ust. 1 UPE i art. 58 § 1 oraz art. 353 ¹ KC, poprzez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu, że istnieją rzekome normy prawne, z których wynika, że umowa sprzedaży energii elektrycznej może obejmować sprzedaż energii wyłącznie na rzecz odbiorcy, który zawarł umowę o przyłączenie do sieci eksploatowanej przez operatora systemu przesyłowego lub dystrybucyjnego oraz umowę o świadczenie usług dystrybucji energii elektrycznej w miejscu dostarczania energii na podstawie umowy sprzedaży, co w ocenie organu stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży energii wskazanej w punkcie 4.(b) poniżej - mimo że obowiązujące przepisy nie przewidują takiego ograniczenia swobody umów i swobody działalności gospodarczej, a jednocześnie wyraźnie dopuszczają zawieranie umów sprzedaży energii elektrycznej poza siecią dystrybucyjną i miejscami przyłączenia odbiorcy do sieci dystrybucyjnej eksploatowanej przez operatora systemu dystrybucyjnego i bez uprzedniego zawarcia umowy o przyłączenie do sieci (np. za pomocą linii bezpośredniej, czy też w wirtualnym miejscu dostarczania energii elektrycznej);

art. 10 Konstytucji, art. 1, art. 2 § 1 i § 3 oraz art. 189 KPC, jak również art. 6 i art. 97 § 1 pkt 4) KPA w zw. z art. 58 § 1 KC oraz art. 28 KPA poprzez odmowę zawieszenia postępowania i samodzielne ustalenie przez Prezesa URE w Decyzji, że w szczególności wszystkie następujące umowy zawarte pomiędzy Spółką oraz (...):

Aneks nr (...) z dnia 12 grudnia 2011 r. do Umowy na sprzedaż energii elektrycznej nr (...) (dalej, odpowiednio: „Aneks nr (...)” oraz „Umowa (...)”),

Umowa nr (...) sprzedaży energii elektrycznej z dnia 12 grudnia 2011 r. (dalej „Umowa (...)”),

Umowa nr (...) zlecenia usługi przerobu z dnia 31 grudnia 2012 r. (dalej „Umowa Przerobu z 2012 r. lub „Umowa Przerobu”),

są nieważne, mimo że (niezależnie od braku materialnoprawnych podstaw do stwierdzenia nieważności tych umów):

(i) Prezes URE nie posiada jurysdykcji w odniesieniu do orzekania o nieważności wyżej wymienionych umów, bowiem - zgodnie z art. 10 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej, art. 1, art. 2 § 1 i § 3 oraz art. 189 KPC- wyłączną jurysdykcję w tym zakresie posiada sąd powszechny, a tym samym organ przed wydaniem decyzji był zobowiązany zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 ust. 1 pkt 4) KPA do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego w postaci ustalenia, czy wymienione wyżej umowy są nieważne; a ponadto

(ii) orzekając o nieważności wyżej wymienionych umów, w rzeczywistości organ pośrednio orzekł o prawach i obowiązkach (...) (drugiej strony wymienionych umów), która nie była stroną postępowania administracyjnego, zakończonego wydaniem zaskarżonej Decyzji;

(iii) o ważności Umowy Przerobu, w tym na gruncie art. 58 § 1 KC, orzekł już uprzednio Sąd Okręgowy w Katowicach prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt XIV GC 64/13/SŁ;

art. 365 § 1 KPC poprzez błędne uznanie, że prawomocny wyrok Sądu Okręgowego z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt XIV GC 64/13/SŁ, nie wiąże Prezesa URE w zakresie rozstrzygającym o tym, że postanowienia Umowy Przerobu z 2012 r, są ważne w świetle prawa i powodują skuteczne powierzenie (...) do przerobu energii elektrycznej stanowiącej własność Spółki, co doprowadziło do dokonania przez Prezesa URE wadliwego ustalenia, sprzecznego z treścią wyżej wymienionego prawomocnego wyroku, jakoby Umowa Przerobu z 2012 r. była nieważna, a wolumen energii elektrycznej przekazany (...) przez Spółkę w 2015 r. na podstawie Umowy Przerobu z 2012 r. stanowił energię elektryczną sprzedaną (...) jako odbiorcy końcowemu, stanowiącą podstawę do wyznaczenia wielkości Obowiązku EE wobec Spółki;

art. 3 pkt 13a) UPE w zw. z art. 3 pkt 6) oraz art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) UEE oraz § 2 ust. 1 Rozporządzenia poprzez ich błędną interpretację polegającą na przyjęciu w zaskarżonej Decyzji, że odbiorcą końcowym może być podmiot dokonujący zakupu energii w celu dalszej odsprzedaży;

art. 217 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1) UEE oraz art. 15 ust. 1 pkt 1) i pkt 3) UEE w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3) Rozporządzenia EE oraz w zw. z § 4 Rozporządzenia EE przez niezastosowanie skutkujące błędnym przyjęciem, że istnieją podstawy do nałożenia na Spółkę kary pieniężnej z tytułu zarzuconego naruszenia Obowiązku EE i określenia wysokości tej kary za okres od dnia 1 stycznia do 31 grudnia 2015 r., podczas gdy w tym okresie istotne elementy Obowiązku OZE, który stanowi daninę publiczną, ustalone były w sposób sprzeczny z art. 217 Konstytucji przewidującym, iż nakładanie danin publicznych musi następować w drodze ustawy (bowiem w tym okresie istotne elementy Obowiązku OZE wynikały z aktów podustawowych, albo wręcz w ogóle niestanowiących źródeł prawa powszechnie obowiązującego - a contrario art. 87 Konstytucji), tj.:

zakres Obowiązku EE - jako podstawowy element konstrukcyjny Obowiązku EE decydujący o jego koszcie oraz wysokości kar z tytułu naruszenia - był określany w akcie podustawowym — rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 UEE (tj. Rozporządzeniu EE); oraz

wysokość jednostkowej opłaty zastępczej - jako podstawa do określenia opłaty zastępczej i kary z tytułu ich naruszenia - była określana w akcie podustawowym - rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 15 ust. 1 UEE (tj. Rozporządzeniu EE);

a tym samym poprzez wymierzenie kary pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązku, który nie mógł być na Powoda nałożony;

art. 8 § 1, art. 9, art. 11 i art. 107 § 3 KPA poprzez sformułowanie uzasadnienia Decyzji w sposób uniemożliwiający ustalenie zakresu zastosowanych przez organ przepisów prawa oraz przyjętego przez organ sposobu ich interpretacji i stosowania, w tym poprzez wewnętrzną sprzeczność uzasadnienia Decyzji w zakresie oceny ważności umów wskazanych w punkcie (4).(a)-(c) powyżej, a w szczególności:

powoływanie się w niektórych fragmentach uzasadnienia Decyzji na bezwzględną nieważność tych umów na podstawie art. 58 § 1 lub 353 ¹ KC (mimo braku jakiegokolwiek uprzedniego wyroku sądu powszechnego potwierdzającego taką sankcję oraz istnienie prawomocnego wyroku sądu powszechnego stwierdzającego, że umowa określona w punkcie (4).(c) powyżej jest ważna); a jednocześnie

stwierdzenie na stronie 19. Decyzji, że organ oceniał czynności prawne wskazane w punkcie (4).(a)-(c) powyżej i ich skutki jedynie „w kontekście realizacji obowiązku publicznoprawnego wynikającego z art. 12 ustawy” i nie oceniał ważności wskazanych umów „w świetle prawa cywilnego”, uniemożliwiając tym samym ustalenie, czy organ wywodzi nieważność wspomnianych umów z art. 58 § 1 lub 353 ¹ KC, czy też stwierdził nieważność wspomnianych umów arbitralnie i z zastosowaniem nieznanej polskiemu prawu instytucji nieważności względnej (skutki nieważności ograniczone rzekomo jedynie do postępowań prowadzonych przez Prezesa URE w zakresie realizacji obowiązku określonego w art. 12 UEE), czy też w końcu organ bez podstawy prawnej „odrzucił” dowody z zakwestionowanych umów - tj. działając każdorazowo z naruszeniem obowiązku działania organu na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji oraz art. 6 KPA), co jednocześnie narusza obowiązki organu administracji w zakresie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej (art. 8 § 1 KPA), należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 KPA), zasady przekonywania (art. 11 KPA), jak również wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa (art. 107 § 3 KPA) i znacząco utrudnia zrozumienie motywów Decyzji oraz obrony przed nałożeniem kary;

art. 12 Prawa Przedsiębiorców i art. 8 § 1 KPA, jak również art. 14 Prawa Przedsiębiorców i art. 8 § 2 KPA poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa i odstąpienie od utrwalonej praktyki i nałożenie na Spółkę kary pieniężnej pomimo tego, że w takich samych sprawach dotyczących realizacji przez Spółkę obowiązków, o których mowa w art. 9a ust. 1 i ust. 8 UPE w brzmieniu sprzed 4 kwietnia 2015 r. (dalej, odpowiednio, jako „Obowiązek OZE” i „Obowiązek CHP”, analogicznych w swej konstrukcji do Obowiązku EE), za lata 2011 r. i 2012 r. (tj. w okresie, gdy Spółka realizowała już umowy określone w punkcie (4).(a)-(b) powyżej), Prezes URE, mimo prowadzenia postępowania wyjaśniającego, nie stwierdził żadnego naruszenia w takim samym stanie faktycznym i prawnym, jak również naruszenie art. 10a ust. 2 w zw. z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (w brzmieniu od 20 września 2008 r.; dalej jako „SDGU”) poprzez nałożenie kary na Spółkę mimo zastosowania się przez Spółkę do interpretacji uznanej za wydaną Spółce zgodnie z art. 10a ust. 1 zdanie 2 SDGU w odniesieniu do analogicznych Obowiązków OZE i CHP w wyniku niewydania przez Prezesa URE interpretacji na wniosek Spółki złożony 24 stycznia 2013 r. i 28 lutego 2013 r.;

art. 28 KPA poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji przyjęcie, iż (...) nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu, w którym została wydana decyzja mająca znaczenie dla praw (interesu prawnego) i obowiązków (...) (tj. orzekająca o nieważności umów zawartych przez (...) ze Spółką), a w konsekwencji niedopuszczenie (...) do udziału w postępowaniu zakończonym zaskarżoną Decyzją, co skutkuje wydaniem Decyzji z wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 KPA;

art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 KPA poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego koniecznego do rozstrzygnięcia w sprawie, jak również poprzez dokonanie oceny zebranego materiału dowodowego z przekroczeniem zasad swobodnej oceny dowodów, co w szczególności polegało na/skutkowało:

„odrzuceniu” dowodów z wszystkich następujących umów lub błędnym ustaleniu, że wszystkie następujące umowy zawarte pomiędzy Spółką oraz (...) są nieważne:

Aneks nr (...) do Umowy (...),

Umowa (...), oraz

Umowa Przerobu z 2012 r.,

- mimo że wyżej wymienione umowy są w całości ważne, brak jest wyroku sądu powszechnego, który stwierdzałby ich nieważność, a ważność postanowień Umowy Przerobu z 2012 r. została dodatkowo stwierdzona prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt XIV GC 64/13/SŁ, a ponadto brak jest podstawy prawnej do „odrzucenia” dowodów w postępowaniu administracyjnym;

błędnym ustaleniem, że umowy o dostawę energii elektrycznej zawarte z odbiorcami końcowymi posiadającymi swoje miejsca odbioru na terenie zakładu (...) ((...) K. M. (1), (...) Sp. z o.o., Zakład (...) H. Ł., (...) Sp. z o.o.) nie stanowią ważnych i skutecznych umów obejmujących sprzedaż energii - mimo że brak jest jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia nieważności tych umów, czy też kwalifikacji tych umów jako umów innych niż umowy kompleksowe dostarczania energii elektrycznej (w tym w szczególności nie ma podstaw do kwalifikowania tych umów jako element umowy najmu), a strony kwalifikowały te umowy jako umowy kompleksowe, w tym Spółka zrealizowała w odniesieniu do tych umów Obowiązek EE;

błędnym ustaleniu, że Spółka dokonała w roku 2015 r. sprzedaży energii elektrycznej do odbiorców końcowych w ilości 725 284,597 MWh (osiągając z tego tytułu przychód ze sprzedaży do odbiorców końcowych w kwocie (...) zł), mimo że wolumen energii elektrycznej sprzedany przez Spółkę do odbiorców końcowych wyniósł 638,051 MWh, co przekłada się na przychód w wysokości (...) zł;

błędnym ustaleniu, że sprzedaż energii elektrycznej może odbywać się wyłącznie w miejscach przyłączenia odbiorców do sieci dystrybucyjnej, mimo że żaden przepis nie zakazuje sprzedaży energii elektrycznej w innych punktach, a przepisy prawa, Prezes URE oraz sądy wielokrotnie potwierdzały możliwość zawierania umów sprzedaży poza punktami przyłączenia do sieci eksploatowanych przez operatorów systemów dystrybucyjnych (w tym w sieciach zakładowych/potrzeb własnych, za pośrednictwem linii bezpośredniej lub miejscach przyłączenia odbiorcy bezpośrednio do jednostki wytwórczej, czy też w wirtualnych miejscach dostarczania energii elektrycznej);

błędnym ustaleniu, że wolumen energii elektrycznej sprzedanej do (...) na podstawie Umowy (...) stanowi w całości wolumen energii sprzedanej do odbiorcy końcowego, mimo że (...) nabyła tę energię w celu dalszej odsprzedaży, a jednocześnie w odrębnym postępowaniu Prezes URE zakwestionował status (...) jako odbiorcy końcowego w odniesieniu do energii elektrycznej nabytej przez (...) na podstawie tej samej umowy (por. pismo Prezesa URE z dnia 29 listopada 2018 r., znak (...) oraz decyzja Prezesa URE z dnia 11 kwietnia 2019 r., znak (...), (...) - w aktach administracyjnych sprawy);

błędnym ustaleniu, że po zawarciu Aneksu nr (...), Umowy (...) oraz Umowy Przerobu Spółka zaniechała realizacji Obowiązków OZE i CHP - mimo że Spółka realizowała te obowiązki po zawarciu wyżej wymienionych umów;

błędnym ustaleniu, że Spółka zrealizowała Obowiązki OZE i CHP w odniesieniu do całego wolumenu energii sprzedanej do (...) w grudniu roku 2011 r. w celu dalszej odsprzedaży, mimo że wolumen ten (55 050,534 MWh) nie został uwzględniony przy realizacji przez Spółkę tych obowiązków za 2011 r. (w odniesieniu do transakcji z (...) Spółka zrealizowała Obowiązki OZE i CHP w stosunku do wolumenu sprzedanego na rzecz (...) w okresie od stycznia do listopada 2011 r. - czyli w okresie, w których (...) występowała wobec Spółki jako odbiorcy końcowego - w ilości 573 744,801 MWh);

błędnym ustaleniu, że stan faktyczny w zakresie prowadzenia działalności przez Spółkę oraz (...) w okresie przed i po zawarciu przez Spółkę i (...) Umowy Przerobu z 2011 r. nie uległ zmianie - pomimo braku przeprowadzenia w tym zakresie jakiegokolwiek postępowania dowodowego poza odwołaniem się do treści umów zawieranych pomiędzy obiema spółkami, które to umowy potwierdzają zresztą zmianę stanu faktycznego;

błędnym ustaleniu, że złożone przez Spółkę wnioski o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego były bezzasadne z uwagi na rzekomo ustalony i bezsporny charakter stanu faktycznego sprawy, podczas gdy stan faktyczny sprawy - w szczególności w zakresie stanu ekonomicznego i prawnego (...) oraz okoliczności i przyczyn zawarcia Aneksu nr (...) do Umowy (...), Umowy (...) oraz umów przerobu - jest sporny pomiędzy Spółką i Prezesem URE, a nadto nie został dostatecznie wyjaśniony z uwagi na brak przeprowadzenia przez organ dowodu z akt postępowania upadłościowego (...);

art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 1) UEE oraz § 2 pkt 1) Rozporządzenia EE w zw. z § 2 ust. 3 pkt 3) Rozporządzenia EE poprzez bezzasadne ustalenie, że Spółka naruszyła określony w tych przepisach Obowiązek EE w odniesieniu do energii elektrycznej sprzedanej w 2015 r. do (...) w celu dalszej odsprzedaży, co skutkowało również naruszeniem art. 35 ust. 1 pkt 1) UEE poprzez błędne zastosowanie i nałożenie na Spółkę kary pieniężnej z tytułu zarzuconej Spółce niepełnej realizacji Obowiązku EE za rok 2015;

art. 105 § 1 KPA i art. 35 ust. 1 pkt 1) UEE poprzez brak umorzenia postępowania i nałożenie na Powoda kary pieniężnej z tytułu zarzuconego naruszenia Obowiązku EE, pomimo braku podstaw faktycznych i prawnych do nałożenia na Powoda kary pieniężnej;

art. 7 Konstytucji RP i art. 6 KPA oraz art. 7 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w 1950 r. („EKPCz”) poprzez posłużenie się w Decyzji zakazaną w prawie administracyjnym analogią na niekorzyść strony postępowania, w celu nałożenia kary pieniężnej;

art. 35 ust. 1 i art. 36 UEE poprzez nałożenie na Spółkę kary w wysokości 25% wyższej od kar wymierzanych podmiotom, które uchybiły obowiązkowi po raz pierwszy.

Wobec powyższego Powód wniósł o:

uchylenie zaskarżonej Decyzji w całości;

dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu odwołania w celu wykazania faktów szczegółowo tam wskazanych;

zasądzenie od Prezesa URE na rzecz Spółki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego Spółki, według spisu kosztów, który zostanie złożony na ostatniej rozprawie, a w razie jego niezłożenia, według norm przepisanych, w każdym wypadku wraz z odsetkami ustawowymi od kosztów procesu w wysokości odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, obliczonych od dnia wydania prawomocnego orzeczenia o kosztach postępowania, do dnia zapłaty tych kosztów;

ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia zarzutu wskazanego w pkt (7) petitum, o:

(a) przedstawienie przez Sąd Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego na podstawie art. 193 Konstytucji co do zgodności:

- art. 15 ust. 1 pkt 1) i pkt 3) UEE w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej z art. 217 Konstytucji, oraz

- § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 3) oraz § 4 Rozporządzenia EE w zw. z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej z art. 217 Konstytucji o następującej treści:

(i) czy przepisy art. 15 ust. 1 pkt 1) i pkt 3) ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej, w zakresie w jakim uprawnia ministra właściwego do spraw energii do określania wielkości i sposobu obliczania ilości energii pierwotnej odpowiadającej wartości świadectwa efektywności energetycznej, które jest obowiązane uzyskać i przedstawić do umorzenia przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorca końcowy oraz towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o których mowa w art. 12 ust. 2 tej ustawy, jak również wysokości jednostkowej opłaty zastępczej, będącej podstawą do określenia opłaty zastępczej, będących istotnymi elementami stosunku daninowego - obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (ustawa uchylona), lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 tej ustawy za 2015 r., obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 ustawy - są zgodne z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;

(ii) czy przepisy § 2 ust. 1 i ust. 3 pkt 3) oraz § 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 września 2012 r. w sprawie sposobu obliczania ilości energii pierwotnej odpowiadającej wartości świadectwa efektywności energetycznej oraz wysokości jednostkowej opłaty zastępczej (w brzmieniu od 4 października 2012 r. do 1 października 2016 r.), stanowiące przepisy wykonawcze do ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej, a jednocześnie określające zakres i stawki daniny publicznej - obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (ustawa uchylona), lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 tej ustawy za 2015 r., obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 ustawy - są zgodne z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

oraz

(b) w wypadku uwzględnienia wniosku lit. (a) powyżej - o zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 31 KPC do czasu wydania przez Trybunat Konstytucyjny orzeczenia rozstrzygającego powyższe pytanie prawne oraz sporządzenia uzasadnienia tego orzeczenia.

W odpowiedzi na odwołanie Pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o

oddalenie odwołania, dopuszczenie dowodów wskazanych w uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie na okoliczności tam wskazane i zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na odwołanie k. 244- 277 akt sąd.) .

W toku postępowania strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska, rozszerzając argumentację prawną na ich poparcie (pisma procesowe Powoda: z 15 września 2022 r. k. 290-347 akt sąd., z 30 września 2022 r. k. 348- 426 akt sąd., z 24 stycznia 2023 r. k. 482- 586 akt sąd., z 31 marca 2023 r. k. 597- 606 akt sąd.; pismo procesowe Pozwanego z 3 października 2022 r. k. 427- 428 akt sąd., z 7 października 2022 r. k. 431- 433 akt sąd., z 29 grudnia 2022 r. k. 436- 480 akt sąd., z 30 marca 2023 r. k. 607- 611 akt sąd., z 26 maja 2023 r. k. 613- 614 akt sąd.). Ponadto Powód rozszerzył wniosek o przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytań prawnych o pytanie dodatkowe oraz wniósł o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z konkretnymi pytaniami prejudycjalnymi. Powód wniósł również o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

- przesłuchania strony- M. W. (1)- Prezesa Zarządu Powoda na okoliczność: przyczyn gospodarczych współpracy pomiędzy Spółką oraz (...)S.A. w upadłości układowej na podstawie Umowy na sprzedaż energii elektrycznej nr (...) w brzmieniu uwzględniającym treść Aneksu nr (...) z dnia 12 grudnia 2011 r., Umowy nr (...) sprzedaży energii elektrycznej z dnia 12 grudnia 2011 r., Umowy nr (...) zlecenia usługi przerobu z dnia 12 grudnia 2011 r. oraz Umowy nr (...) zlecenia usługi przerobu z dnia 31 grudnia 2012 r., w tym ryzyk prawnych i gospodarczych związanych z kooperacją z (...), jak również faktycznych zdarzeń z lat 2002- 2011 (w tym dotyczących odbiorców żelazostopów wytwarzanych przez (...)), które stały się faktycznymi przyczynami zawarcia w grudniu 2011 r.: Aneksu nr (...) do Umowy na sprzedaż energii elektrycznej nr (...), Umowy nr (...) sprzedaży energii elektrycznej z dnia 12 grudnia 2011 r., Umowy nr (...) zlecenia usługi przerobu z dnia 31 grudnia 2012 r. (co miało być istotne w kontekście braku przesłanek do stwierdzenia nieważności umów z uwagi na zarzut rzekomego obejścia prawa);

- zeznań świadka D. N.- Dyrektora Departamentu Efektywności Energetycznej i Kogeneracji w URE na wykazanie: 1) okoliczności współpracy pracowników URE i ZRSA przy konstruowaniu i wymianie pism z 21 i 23 listopada 2022 r., 2) celu, w jakim pismo z dnia 21 listopada 2022 r., podpisane przez D. N., zostało skierowane do ZRSA, podczas gdy dotyczyło ono informacji i dokumentów będących już w posiadaniu Prezesa URE, 3) przyczyn, dla których pismo Pozwanego nie zawierało kompletnej dokumentacji, która zgodnie z listą załączników wskazanych w piśmie ZRSA z dnia 23 listopada 2022 r. powinna zostać dołączona do pisma, 4) przyczyn, dla których w aktach sprawy (...) zaingerowano w treść Załącznika do KIW złożonego przez Powoda do ZRSA w sierpniu 2019 r. (który wedle spisu załączników stanowi załącznik nr 3 do pisma ZRSA z 23 listopada 2022 r.) poprzez naniesienie wzmianki „Zał.1”, która wskazuje jakoby poprawiony Załącznik do KIW złożony przez Powoda w sierpniu 2019 r. był tożsamy z pierwotną wersją tego załącznika złożoną 29 lipca 2019 r. a przedstawioną w Załączniku nr 2 do pisma;

- zeznań świadka K. M. (2) na wykazanie faktów związanych z rozmowami prowadzonymi z ZRSA co do zakresu zmian/uzupełnienia Załącznika do KIW i oczekiwań przedstawicieli ZRSA w tym zakresie.

Oprócz tego Powód wniósł o niezwłoczne wezwanie (...) S.A. do udziału w sprawie w charakterze zainteresowanego. Strony składały wnioski o przeprowadzenie dowodów z kolejnych dokumentów, załączały do pism nowe dokumenty w sprawie.

Na rozprawie w dniu 12 października 2022 r. Powód wniósł o zawieszenie postepowania a także o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka Członka Zarządu (...) P. Rozwój na okoliczność kontekstu zawierania umowy. Z kolei Pozwany podniósł, że jeśli Sąd zdecyduje się na dopuszczenie dowodu z przesłaniania tego świadka, wnosi o dopuszczenie dowodu z przesłuchania pracownika URE- Dyrektor B. N. lub M. S. na okoliczności dotyczące składania wniosków o udział w systemie wsparcia w postaci efektywności.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją Prezesa URE z 16 grudnia 2005 r. znak: (...) udzielono (...) S.A. w Ł. koncesji na obrót energią elektryczną na okres od 20 grudnia 2005 r. do 20 grudnia 2025 r. (okoliczność niesporna).

Z kolei (...) sp. z o.o. otrzymała koncesję na obrót energią elektryczną decyzją Prezesa URE z 12 grudnia 2010 roku znak: (...) na okres od 15 stycznia 2010 roku do 15 stycznia 2020 roku (okoliczność niesporna).

Żaden z tych podmiotów nie posiadał koncesji na dystrybucję energii elektrycznej (okoliczność niesporna).

Postanowieniem z 19 stycznia 2007 r. Sąd ogłosił upadłość (...)S.A. z siedzibą w K. z możliwością zawarcia układu. Jednocześnie wyznaczył nadzorcę sądowego, którego zgody wymagają wszystkie czynności upadłego przekraczające zwykły zarząd (dowód: pismo Nadzorcy Sądowego z 12 września 2017 r. k. 88- 89 akt adm.).

(...)i (...) S.A. w K. (dalej OSD) zawarły Umowę o świadczenie usług dystrybucji, na podstawie której OSD zobowiązał się do świadczenia usług dystrybucji na rzecz (...) do obiektów położonych w Ł. przy ul. (...), pod warunkiem, że (...) zawrze umowy sprzedaży energii elektrycznej ze sprzedawcą, z którym OSD ma zawartą generalną umowę dystrybucji (dowód: § 7 Umowy o świadczenie usług dystrybucyjnych stanowiącej załącznik do decyzji Prezesa URE z 19 lutego 2004 roku znak (...)- k. 171- 176 akt adm.).

Sprzedawcą energii elektrycznej do (...), który miał zawartą z OSD Generalną Umowę Dystrybucji nr (...) był Powód (dowód: Generalna Umowa Dystrybucji z 10 grudnia 2010 roku k. 390- 408 akt adm.). Umowa ta, podobnie jak kolejna z 16 kwietnia 2013 roku Nr (...), została zawarta w celu realizacji umów sprzedaży energii elektrycznej (dowód: Generalna Umowa Dystrybucji Nr (...), k. 409- 431 akt adm.).

Urządzenia wytwórcze należące do Powoda nie były przyłączone do sieci dystrybucyjnej (...), do sieci tej przyłączona była wyłącznie (...) (okoliczności niesporne), zaś tytuł prawny do transformatorów 110/6 kV nr 1-5 jak również pól zasilających transformatory piecowe i stacje rozdzielczo-transformatorowe, z których korzystała (...), należał do Powoda . Dlatego też Powód przetransformowywał zakupioną przez (...) energię elektryczną o napięciu 110 kV, na energię o napięciu 6 kV potrzebną do zasilania pieców, z których korzystała (...) (dowód: pismo Powoda z 31 sierpnia 2020 r. k. 796- 833 akt adm.).

(...) przez cały 2015 rok pobierał od (...) opłatę jakościową i opłatę przejściową należną od odbiorców końcowych. W miejscach dostarczania energii elektrycznej do (...), OSD nie świadczyło usług dystrybucji energii elektrycznej innemu podmiotowi (dowód: pismo OSD z 27 marca 2018 r. k. 219- 221 akt adm.).

Powód jako sprzedawca oraz (...) jako kupujący zawarli 13 grudnia 2010 roku Umowę sprzedaży energii elektrycznej nr (...), która miała obowiązywać od 1 stycznia 2011 roku (dalej Umowa sprzedaży, Umowa (...)) (dowód Umowa sprzedaży: k. 222- 251 akt adm.). Przedmiotem Umowy była sprzedaż energii elektrycznej o napięciu 110 kV dokonywana przez Powoda jako Sprzedającego na rzecz (...) jako Kupującego po cenie określonej w § 5 ust. 2 oraz świadczenie usług przez Sprzedającego na rzecz Kupującego, z tytułu których przysługuje opłata prowizyjna określona w § 5 ust. 3 Umowy. Jednocześnie Kupujący oświadczył, że zakupioną energię elektryczną będzie zużywał na potrzeby własne (§ 3 ust. 4).

Następnie 12 grudnia 2011 r. Powód i (...) zawarli Umowę „zlecenia usługi przerobu” nr (...), na mocy której Powód jako Zleceniodawca zlecał (...) jako Zleceniobiorcy przetworzenie energii elektrycznej oraz surowców niezbędnych do przerobienia na żelazostopy w piecach elektrycznych łukowo-oporowych znajdujących się w piecowniach I, II i IV, a Zleceniobiorca przyjmuje do przerobienia na żelazostopy wymienione w umowie powierzone surowce i materiały m.in. energię elektryczną na napięciu 6 kV, kwarcyty, węgiel kamienny, zrębki drewna i kamień wapienny (dowód: Umowę „zlecenia usługi przerobu” nr (...) k. 369- 375 akt adm.).

Tego samego dnia strony zawarły jeszcze Aneks nr (...) do Umowy sprzedaży nr (...) (dalej Aneks nr (...)) oraz Umowę sprzedaży energii elektrycznej nr (...) (dalej Umowa nr (...), Umowa powrotnego nabycia).

Aneksem nr (...) do Umowy sprzedaży energii elektrycznej nr (...) strony zmieniły przeznaczenie kupowanej przez (...) energii eklektycznej na „cel inny niż użytek własny” (§ 3 pkt 1). Ilość pobranej energii była tak samo określana, czyli jako ilość pobrana z sieci OSD. Zrezygnowano z pobierania od (...) opłaty prowizyjnej. Jak wynika z preambuły do Aneksu jego zawarcie było spowodowane odmową świadczenia przez OSD usługi dystrybucji energii elektrycznej do (...) na podstawie Umowy Przerobu (tj. bez zawarcia przez Powoda i (...) umowy sprzedaży). Warunkiem wejścia w życie Aneksu nr (...) było skuteczne zawarcie Umowy powrotnego nabycia energii elektrycznej przez Powoda od (...) (dowód: Aneks nr (...) do Umowy k. 252- 259 akt adm.).

W związku z powyższym, strony podpisały Umowę powrotnego nabycia, w której stwierdziły, że z uwagi na fakt, iż (...) jest spółką w upadłości układowej, w celu należytego zabezpieczenia interesów Powoda pozostającego w relacjach z takim podmiotem, konieczne jest zawarcie niniejszej umowy. Przedmiotem Umowy (...) była sprzedaż energii elektrycznej przeznaczonej do celów innych niż użytek własny (§ 2 pkt 1) (dowód: Umowa powrotnego nabycia k. 295-347 akt adm.).

Następnie 31 grudnia 2012 roku strony zawarły kolejną Umowę „zlecenia usługi przerobu” nr (...) (dalej Umowa przerobu, Umowa nr (...)), w której ustaliły, że Zleceniodawca, czyli Powód przekazuje Zleceniobiorcy, czyli (...) do przerobu energię elektryczną o napięciu 6 kV w polach zasilających transformatory piecowe oraz stacje rozdzielczo - transformatorowe wg. Załącznika nr 1. Strony zgodnie postanowiły, że powierzenie energii elektrycznej: (i) następuje wyłącznie w celu przerobienia na żelazostopy, (ii) nie powoduje przeniesienia własności energii elektrycznej, a (...) nie nabywa jej własności oraz własność wytworzonych przy jej użyciu żelazostopów, które w całym procesie produkcji pozostają własnością Powoda,(iii) przekazanie do przerobu energii elektrycznej następuje na własny użytek (...) w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne, w celu realizacji umowy przerobu, a (...) i Powód nie są odbiorcami końcowymi w rozumieniu art. 3 ust. 13a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (dowód: Umowa „zlecenia usługi przerobu” nr (...), k. 376- 384 akt adm.).

Ilość energii „powierzanej” (...) na podstawie Umowy przerobu była ustalana w oparciu o system (...) na podstawie danych pobieranych z urządzeń pomiarowych zainstalowanych na dwóch Głównych Stacjach Zasilających – układy pomiarowo rozliczeniowe energii o napięciu 110 kV. Natomiast pomiar energii elektrycznej o napięciu 6 kV odbywał się przez układy pomiarowe energii elektrycznej za pomocą liczników sEA-b, które rejestrowały w szczególności zużycie: jednostek piecowych, stacji 6 kV SRT-1, SRT-3, SRT-3, SRT-3 oraz transformatora potrzeb własnych (dowód: pismo Powoda z 31 sierpnia 2020 r. k. 796- 833 akt adm.).

Wyrokiem zaocznym z 29 maja 2013 roku o sygn. XIV GC 64/13/SŁ Sąd Okręgowy w Katowicach XIV Wydział Gospodarczy w sprawie z powództwa Powoda przeciwko (...) o ustalenie stosunku prawnego ustalił, że Powoda jako Zleceniodawcę oraz pozwaną jako Zleceniobiorcę łączy stosunek prawny, wynikający z umowy nr (...) z dnia 31 grudnia 2012 r. oznaczonej jako „zlecenie usługi przerobu” oraz że § 1 ust. 1 tej umowy w brzmieniu „Strony zgodnie postanawiają, że powierzenie energii elektrycznej:

(i) następuje wyłącznie w celu przerobienia na żelazostopy,

(ii) nie powoduje przeniesienia własności energii elektrycznej, a Zleceniobiorca nie nabywa jej własności oraz własność wytworzonych przy jej użyciu żelazostopów, które w całym procesie produkcji pozostają własnością Zleceniodawcy,

(iii) przekazanie do przerobu energii elektrycznej następuje na własny użytek Zleceniobiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, w celu realizacji umowy przerobu, a Zleceniobiorca i Zleceniodawca nie są odbiorcami końcowymi w rozumieniu art. 3 ust. 13a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne” nie narusza dyspozycji art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne (tekst jednolity Dz. U. 2012 poz. 1059) w związku z art. 58 § 1 k.c. i jest ważny świetle prawa (dowód: kopia wyroku k. 835 akt adm.).

Pismem z 31 maja 2017 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zwrócił się do Powoda o udzielenie informacji dotyczącej dokonanej w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. sprzedaży energii elektrycznej (dowód: pismo wraz z załącznikami k. 1-20 akt adm.).

W odpowiedzi z 18 września 2017 roku Powód przekazał dane dotyczące dokonanej w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. sprzedaży energii (dowód: pismo wraz z załącznikami k. 21- 37 akt adm.). Z danych tych wynikało, iż w roku 2015 sprzedał łącznie 868 590,995 MWh, w tym do odbiorców końcowych 638,051 MWh energii elektrycznej oraz do pozostałych odbiorców (nie na ich użytek własny) 867 952,944 MWh energii elektrycznej, z czego 725 130,731 MWh energii elektrycznej zostało sprzedane do (...) S.A. w upadłości układowej, 95 563,100 MWh na (...) S.A. i 47 259,113 MWh do (...) S.A. Dla każdej z kategorii sprzedaży Powód podał osiągnięty przychód. Ponadto z ww. pisma wynikało, że Spółka dokonała zakupu energii elektrycznej na (...) S.A. w ilości 866 416,900 MWh, w tym na własny użytek (jako odbiorca końcowy) 73,640 MWh, 153,866 MWh Spółka wskazała jako dostarczoną do odbiorców końcowych oraz 866 189,394 MWh z przeznaczeniem nie na użytek własny. W tym przypadku Powód podał również kwoty transakcji zakupu. Dodatkowo Powód wykazał, iż zakupił z rynku bilansującego oraz od przedsiębiorstw świadczących mu usługę bilansowania handlowego łącznie 1 755,948 MWh energii elektrycznej z przeznaczeniem nie na użytek własny. Łącznie Spółka zakupiła więc od ww. podmiotów 868 172,848 MWh energii elektrycznej.

Z kolei z informacji przekazanych Prezesowi URE przez (...) S.A. w upadłości układowej przy piśmie z dnia 2 sierpnia 2017 r. (znak: T/OE/735/2017) wynikało, iż Powód zakupił od (...) 725 130,731 MWh energii elektrycznej, w tym na użytek własny 14 086,426 MWh oraz 711 044,305 MWh z przeznaczeniem nie na użytek własny.

Jednocześnie z informacji przekazanych przez Spółkę oraz (...) wynikało, iż z wolumenu energii elektrycznej zakupionego od (...) (tj. wolumenu 725 130,731 MWh) część energii została zużyta na użytek własny Powoda (14 086,426 MWh), natomiast pozostała część została dostarczona do odbiorców końcowych znajdujących się na terenie (...) (484,185 MWh) oraz przekazana (...) do „przerobu” na żelazostopy oraz w celu sprzedaży do odbiorców końcowych zlokalizowanych na terenie (...) (710 560,120 MWh) jako jeden z elementów „Wsadu” - niebędący według Spółki przedmiotem transakcji kupna-sprzedaży i niepodlegający rozliczeniom pieniężnym.

Powód zakupił w roku 2015 łącznie 1 593 303,579 MWh energii elektrycznej, z czego jedynie 868 590,995 MWh wykazał jako sprzedaną w 2015 r. (z tego znaczącą większość jako sprzedaną do (...) nie na jej użytek własny).

14 086,426 MWh energii elektrycznej „zakupionej” od (...) zostało zużyte na użytek własny Powoda, od którego został zrealizowany przez (...) obowiązek umorzeniowy.

710 560,120 MWh energii elektrycznej „zakupionej” od (...) zostało „przekazane” przez Spółkę (...) do „przerobu”, od którego żaden z podmiotów (tj. ani Spółka ani (...)) nie zrealizował obowiązku umorzeniowego. Ponadto Powód nie uiścił stosownej do tej ilości energii opłaty zastępczej (okoliczności niesporne).

Mając na uwadze powyższe Prezes URE uznał za celowe wszczęcie postępowania w sprawie wymierzenia Powodowi kary pieniężnej w związku z ujawnieniem możliwości nieprzestrzegania w 2015 r. określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej, obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 Ustawy, w terminie określonym w art. 27 ust. 3 Ustawy, lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 tej ustawy, obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 Ustawy. W związku z tym pismem z dnia 3 marca 2020 r. Prezes URE zawiadomił Powoda o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia mu kary pieniężnej. Pismem tym Prezes URE wezwał również Powoda do przesłania wszelkich dokumentów pozwalających na ustalenie jego sytuacji finansowej oraz oświadczenia o wysokości przychodu osiągniętego w 2019 r. z działalności koncesjonowanej. Jednocześnie Prezes URE poinformował o włączeniu do akt niniejszego postępowania szeregu dokumentów.

(dowód: zawiadomienie o wszczęciu postępowania k. 38- 40 akt adm.)

Pismem z dnia 2 lipca 2020 r. Prezes URE zawiadomił Powoda o zakończeniu prowadzonego postępowania i przysługującym mu prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień. Jednocześnie poinformowano Powoda, że do akt postępowania zostały dołączone kolejne dokumenty.

(dowód: pismo z dnia 2 lipca 2020 r. k. 770 akt adm.)

Dnia 29 lipca 2020 r. Powód złożył wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz o wystąpienie przez Prezesa URE do sądu powszechnego albo wezwanie Powoda do wystąpienia, w oznaczonym terminie nie krótszym niż 3 tygodnie od dnia doręczenia wezwania, do sądu powszechnego z powództwem o ustalenie, na podstawie art. 189 k.p.c., ważności zawartych pomiędzy Spółką oraz (...): Umowy Sprzedaży, Aneksu nr (...) oraz Umowy Przerobu. Jako uzasadnienie wniosku Spółka wskazała konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego jakim jest stwierdzenie przed sąd powszechny czy istniały pomiędzy Spółką i (...) stosunki umowne wynikające z ww. umów.

(dowód: wniosek o zawieszenie postępowania k. 787- 791 akt adm.)

Prezes URE w dniu 19 sierpnia 2020 r. w odpowiedzi na powyższy wniosek Powoda wydał postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia niniejszego postępowania wskazując, że w sprawie tej nie powstało zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd, od którego zależy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej. Powód bowiem nie posiada interesu prawnego do żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, a pomiędzy stronami umów ((...) i Przedsiębiorcą) nie występuje relacja sporna. Prezes URE zwrócił również uwagę, że wbrew twierdzeniu Powoda w niniejszej sprawie posiada kompetencje do rozstrzygania w kwestii obejścia przepisów prawa przez Powoda w kontekście realizacji obowiązków publicznoprawnych, co nie wyłącza z obiegu zawartych umów cywilnych.

(dowód: postanowienie k. 792- 794 akt adm.)

Powód dnia 31 sierpnia 2020 r. złożył do Urzędu pismo, w którym podniósł, iż zawiadomienie z dnia 2 lipca 2020 r. o zakończeniu postępowania wyjaśniającego jest przedwczesne oraz wniósł o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego a następnie umorzenie niniejszego postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Poza tym Powód zaprezentował obszerne stanowisko w sprawie.

(dowód: pismo Powoda z dnia 31 sierpnia 2020 r. k. 796- 963 akt adm.)

W dniu 30 września 2020 r. do URE wpłynęło pismo Spółki z załączonym m. in. sprawozdaniem finansowym za rok 2019. Ponadto w piśmie tym Spółka podtrzymała swoje wnioski oraz argumentację przedstawioną w piśmie z dnia 31 sierpnia 2020 r.

(dowód: pismo Powoda z 30 września 2020 r. k. 964- 1134 akt adm.)

W 2019 r. Powód osiągnął przychód w wysokości (...) zł (dowód: sprawozdanie finansowe k. 970 akt adm.).

Prezes URE 30 grudnia 2020 roku wydał zaskarżoną Decyzję (dowód: Decyzja k. 1135- 1149 akt adm.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów złożonych, czy też przeprowadzonych w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego, w tym dokumentów, których autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron postępowania, ale również w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron.

W związku z tym, że strona Powodowa miała możliwość zajęcia stanowiska w odniesieniu do twierdzeń strony przeciwnej, także sformułowanych w pismach z 30 marca i 26 maja 2023 r., które de facto stanowiły ustosunkowanie do wcześniejszych pism strony Powodowej, brak było podstaw do udzielenia jej na ostatniej rozprawie w dniu 7 września 2023 r. dodatkowego terminu na zajęcie stanowiska na piśmie. Ostatecznie strona uzupełniła swoje stanowisko w załączniku do protokołu rozprawy.

Dowody z zeznań świadków, za wyjątkiem zeznań strony M. W. (1), Sąd pominął na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c., albowiem ich przeprowadzenie nie było istotne dla ustalenia stanu faktycznego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy. Jakkolwiek także zeznania M. W. (1) – w istocie – nie miały znaczenia dla ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zasadniczym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie było to, czy Powód w 2015 r. był podmiotem zobowiązanym do realizacji określonego w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej (dalej Ustawa) obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 21 ust. 1 Ustawy, w terminie określonym w art. 27 ust. 3 Ustawy lub uiszczenia opłaty zastępczej w terminie określonym w art. 12 ust. 6 tej ustawy, obliczonej w sposób określony w art. 12 ust. 5 Ustawy (Obowiązek EE), z którego bezspornie się nie wywiązał, w odniesieniu do wolumenu energii elektrycznej sprzedanej na rzecz jednego z odbiorców końcowych Powoda, tj. (...).

Obowiązek ten statuuje przepis art. 12 ust. 1 Ustawy, zgodnie z którym przedsiębiorstwo energetyczne, o którym mowa w art. 12 ust. 2 pkt 1 Ustawy (tj. przedsiębiorstwo energetyczne sprzedające energię elektryczną, ciepło lub gaz ziemny odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej) oraz odbiorca końcowy, o którym mowa w art. 12 ust. 2 pkt 2 Ustawy (tj. odbiorca końcowy przyłączony do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, będący członkiem giełdy towarowej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 48, poz. 284, Nr 81, poz. 530 i Nr 182, poz. 1228), w odniesieniu do transakcji zawieranych we własnym imieniu na giełdzie towarowej) są obowiązani uzyskać i przedstawić do umorzenia Prezesowi URE świadectwo efektywności energetycznej o wartości wyrażonej w tonach oleju ekwiwalentnego względnie uiścić opłatę zastępczą, w terminie do dnia 31 marca każdego roku za poprzedni rok kalendarzowy.

Zgodnie zaś z § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 4 września 2012 r. w sprawie sposobu obliczania ilości energii pierwotnej odpowiadającej wartości świadectwa efektywności energetycznej oraz wysokości jednostkowej opłaty zastępczej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1039, obowiązującego do dnia 30 września 2016 r.), wskaźnik procentowy, służący do obliczenia ilości energii pierwotnej odpowiadającej wartości świadectwa efektywności energetycznej, które podmioty zobowiązane, o których mowa w art. 12 ust. 2 Ustawy winny były uzyskać i przedstawić do umorzenia - dla roku 2015 wynosił 1,5 %.

Powód został w świetle ww. przepisu art. 12 ust. 1 Ustawy zakwalifikowany przez Prezesa URE jako przedsiębiorstwo energetyczne sprzedające energię elektryczną, odbiorcom końcowym przyłączonym do sieci na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wobec uznania, że sprzedał w 2015 r. określony wolumen energii elektrycznej (...), która stała się jej odbiorcą końcowym.

Powód zaś, zarówno w toku postępowania administracyjnego jak również w toku sporu na etapie postępowania przed SOKiK stał na stanowisku, że łączący Powoda z (...) stosunek prawny (a dokładnie kilka umów), tak kształtują pozycję Powoda, że nie daje ona podstawy do obciążenia Powoda sporną opłatą wynikającą z Obowiązku EE.

Rozważania zacząć należy od tego, że analogiczne sprawy między Powodem, a Pozwanym, dotyczące opłat za inne okresy, toczyły się przed tutejszym Sądem. Czynności prawne, które – zdaniem Powoda – doprowadzić miały go do zwolnienia od obowiązku ponoszenia opłaty związanych ze sprzedażą energii na rzecz (...), ocenione zostały przez Sąd jako mające na celu obejście przepisów prawa (sprawy o sygn. XVII AmE 128/19 i XVII AmE 121/19). Generalnie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela argumentację prezentowaną w przywołanych judykatach. Nie mniej jako jurydyczne uzasadnienie swojego stanowiska widzi możliwość podniesienia nieco zmodyfikowanej argumentacji prawnej.

Przede wszystkim należy w niniejszej sprawie zwrócić uwagę na sedno sporu, które wydaje się niknąć w gąszczu rozbudowanej, wielopłaszczyznowej argumentacji Powoda, wzmacnianej wnioskami o skierowanie szeregu pytań do organów sądowniczych Unii Europejskiej.

Powód – przedsiębiorca energetyczny - był sprzedawcą energii elektrycznej na rzecz (...). (...), energię elektryczną nabywała od Powoda w celu wytwarzania na jego rzecz żelazostopów. (...) była traktowana jako odbiorca końcowy, a Powód z tytułu sprzedaży energii wynosił stosowną opłatę. Następnie strony zawarły szereg umów. W ich wyniku (...) nadal wytwarza na rzecz Powoda żelazostopy, nadal nabywa od niego energię elektryczną, ale nie jest już odbiorcą końcowym, ponieważ taki w tym układzie nie występuje, a - co za tym idzie - Powód czuje się zwolniony z obowiązku wnoszenia spornych w sprawie opłat (brak odbiorcy końcowego), gdyż ani (...) nie kupuje energii od niego (otrzymuje ją w ramach umowy powierzenia „do przerobu”), ani energii tej nie zużywa Powód (fizycznie przerabia ją bowiem (...)). W konsekwencji żelazostopy zostają wykonane, energia zużyta, tylko – jak wynika ze stanowiska Powoda – brak jest podmiotu, który ją zużył. Trudno zatem nie oprzeć się wrażeniu i nie zgodzić się ze stanowiskiem strony pozwanej, że cała ta konstrukcja dokonana za pomocą czynności prawnych, dokonana została w celu zapewnienia Powodowi oszczędności związanych z koniecznością wnoszenia stosownych opłat z tytułu sprzedaży energii odbiorcom końcowym. Pozwany w niniejszej sprawie wskazał, że czynności prawne nie mogą prowadzić do tego, że strony w ich wyniku – i wyłącznie w ich wyniku – zostaną zwolnione z obowiązków płynących z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Z tym stanowiskiem nie można się nie zgodzić.

Zanim zostanie w tym zakresie przedstawiona argumentacja zwrócić należy jeszcze na okoliczności, podnoszone przez Pozwanego jako argumenty mające prowadzić do oddalenia odwołania, a które prowadzić miały do podważenia niektórych z czynności prawnych stron i oczywiście mają znaczenie dla oceny całej sytuacji, niemniej uzupełniają tylko zasadniczą w tej sprawie argumentację. Poza sporem bowiem było, że tylko (...) miała przyłącze do sieci OSD, do (...) należała infrastruktura związana z przyłączem (infrastruktura pozwalająca na zamianę napięcia prądu została wydzierżawiona Powodowi), to (...) została zgłoszona do dystrybutora jako odbiorca końcowy, i także OSD traktował (...) jako odbiorcy końcowego.

Poza sporem było, iż zarówno Powód jak i (...) w 2015 roku posiadały koncesję na obrót energią elektryczną, jednakże żadne z nich nie miało koncesji na dystrybucję energii elektrycznej. W 2015 roku punkty poboru energii elektrycznej zasilające teren zakładu (...) były przyłączone do sieci elektroenergetycznej operatora systemu dystrybucyjnego – (...) S.A., z którym umowę o świadczenie usług dystrybucyjnych posiadała wyłącznie (...). Tytuł prawny do przyłączy należał do (...). Z umowy tej wynikało, że OSD zobowiązał się do świadczenia usług dystrybucji na rzecz (...) do obiektów przy ul. (...) w Ł. pod warunkiem zawarcia przez (...) umowy sprzedaży energii elektrycznej ze Sprzedawcą, który ma zawartą z OSD Generalną Umowę Dystrybucji.

W związku z tym Powód mógł skutecznie sprzedać (...) energię elektryczną na podstawie Umowy sprzedaży nr (...), natomiast (...) nie mogła skutecznie sprzedać tej samej energii elektrycznej Powodowi na podstawie Umowy powrotnego nabycia nr (...), ponieważ żaden podmiot dla tej energii nie świadczył usług dystrybucji ani przesyłu. W tym stanie rzeczy energia elektryczna sprzedawana przez (...) Powodowi na podstawie Umowy powrotnego nabycia faktycznie nie była wydawana Powodowi, nie dochodziło zatem do jej „otrzymania” lub „pobrania” przez Powoda, a co za tym idzie Powód nie mógł energii tej powierzyć (...) na podstawie Umowy przerobu nr (...).

Tak samo zaistniałą sytuację ocenił OSD, odmawiając świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej „powierzanej” (...) do przerobu, bowiem z Umowy o świadczenie usług dystrybucji, którą miał zawartą z (...) jednoznacznie wynikało, że takie usługi mogą dotyczyć jedynie energii elektrycznej nabywanej przez (...) od Sprzedawcy na podstawie umowy sprzedaży energii elektrycznej. Z tej też przyczyny OSD w 2015 roku traktował (...) jako odbiorcę końcowego i pobierał od niej z tego powodu opłatę jakościową, jak również opłatę przejściową. Co istotne (...) nigdy nie kwestionowała zasadności pobierania tychże opłat, a zatem w relacji z OSD uważała się za odbiorcę końcowego.

Podkreślenia wymaga, iż mimo, że w art. 5 p.e., który stanowi, że dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się, po uprzednim przyłączeniu do sieci, na podstawie umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji lub też umowy kompleksowej zawierającej postanowienia umowy sprzedaży i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji, czyli literalnie wskazuje na konieczność zawarcia umowy sprzedaży, to jednak na potrzeby rynku energetycznego mogą być zawierane także inne typy umowy niż umowa sprzedaży w cywilistycznym ujęciu, a jednocześnie nie oznacza to, że nie będą one traktowane właśnie jako umowy sprzedaży w rozumieniu Prawa energetycznego.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd o realnym charakterze umów, których przedmiotem jest energia elektryczna. Zdaniem Sądu Najwyższego przy ocenie charakteru umowy należy odnieść się do definicji legalnych pojęć "odbiorca" (art. 3 pkt 13 p.e.) oraz "odbiorca końcowy" (art. 3 pkt 13a p.e.). Odbiorcą jest ten "kto otrzymuje lub pobiera paliwa lub energię na podstawie umowy z przedsiębiorstwem energetycznym". Definicja odbiorcy akcentuje zatem wyraźnie "realny" charakter umowy dostarczania (sprzedaży) energii (otrzymuje lub pobiera). Z kolei definicja odbiorcy końcowego wykorzystuje zdefiniowane powyżej pojęcie „odbiorcy", dookreślając, że jest nim ten, kto „dokonuje zakupu... na własny użytek". Przeznaczenie energii (własny użytek) nie ma przy tym decydującego charakteru dla kwalifikacji podmiotu jako odbiorcy końcowego, ponieważ z pkt 13 wynika, że odbiorcą jest nie ten, kto "dokonuje zakupu" w określonym celu, ale kto na podstawie zawartej umowy rzeczywiście (realnie) „otrzymuje" lub „pobiera" energię elektryczną (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt III SK 56/13, LEX nr 1514739).

Tożsame stanowisko jest prezentowane w doktrynie, gdzie wskazuje się, że przepisy art. 5 p.e. nie wprowadzają numerus clausus umów, które mogą być zawierane na rynku obrotu energią elektryczną. Możliwe i w pełni uprawnione jest zawarcie innego typu umów, na zasadzie swobody umów wynikającej z art. 3531 k.c., na podstawie których może dochodzić do zbywania i nabywania energii elektrycznej (obrotu energią elektryczną, pobierania energii przez odbiorcę końcowego w celu zużycia). W literaturze podkreśla się bowiem, że pojęcie umowy sprzedaży, o której mowa w art. 5 i n. p.e. jest dużo szersze niż pojęcie umowy sprzedaży w rozumieniu art. 535 i n. k.c. i można je odnosić do każdego typu umowy, na podstawie której dojdzie do nabycia energii przez jej odbiorcę. Modyfikacja wymienionych w art. 5 ust. 2 pkt 1 p.e. składników treści czynności prawnej „umowy sprzedaży” nie wpływa na ważność czynności prawnej, na podstawie której energia elektryczna będzie dostarczana. Jednakże aby taka umowa doszła do skutku, ważne jest określenie przedmiotu obrotu w postaci energii elektrycznej oraz faktyczne jej pobranie przez odbiorcę (tak M. Rypina, M. Wierzbowski, Brak zamkniętego katalogu umów w obrocie energią elektryczną, PPH 2018, nr 7, s. 16-21 – przy czym Sąd zapoznał się również ze zmodyfikowanym stanowiskiem obu autorów, złożonym przez Powoda na potrzeby niniejszego sporu).

W świetle powyższego należy stwierdzić, że aby umowa sprzedaży, czy też inna, której przedmiotem jest dostarczenie/pobranie energii elektrycznej doszła do skutku, konieczne jest jej realne dostarczenie i pobranie.

Przede wszystkim zatem należy stwierdzić, że na gruncie przepisów ustawy prawo energetyczne, do oceny obowiązku związanego ze sprzedażą energii elektrycznej, nie ma znaczenia jaka zostanie nazwana czynność prawna na podstawie której odbiorca końcowy nabywa energię elektryczną. W niniejszej sprawie Powód przekonywał, że przekazywanie (...) energii na podstawie „umowy przerobu” sprawia, że nie dochodzi do przejścia własności energii elektrycznej na rzecz (...). W pierwszym rzędzie – nawet chcąc dokonać oceny „umowy przerobu” należy zwrócić uwagę, że - jako umowa nienazwana zawierana wyłącznie na zasadach swobody umów, której to możliwości stronom odmówić nie można - w istocie zawiera elementy szeregu umów nazwanych - usługi, zlecenia, sprzedaży itp. Pytanie, jak w stosunku do energii elektrycznej rozumieć można jej „powierzenie”. Słownikowo oznacza to oddanie komuś władztwa – na jakiś czas. Może być jednak również rozumiane jako „oddanie” komuś czegoś bez oczekiwania, że rzecz ta wróci do powierzającego. Bez wątpienia w niniejszej sprawie Powód nie oczekiwał, że (...) „zwróci” mu „powierzoną energię” po wykonaniu żelazostopu. Była ona bowiem zużywana w toku produkcji, co było uwzględnianie w ostatecznym rozliczeniu. Ta konstrukcja bez wątpienia zatem – w tym zakresie - bliższa jest sprzedaży energii w kontekście prawa energetycznego. Nie to jednak przesądza od braku możliwości uwzględnienia stanowiska Powoda.

Skutkiem czynności prawnych Powoda i (...) nie są wyłącznie skutki, które strony umowy zapisały sobie w ich treści, jako te, które strony chciałyby aby wystąpiły, ale także skutki, które czynności prawne wywołują na podstawie przepisów powszechnie obowiązujących (niezależnie od woli stron). Czynność prawna bowiem wywołuje skutki nie tylko w niej wyrażone w, lecz również te, które wynikają z ustawy (art 56 k.c.) Skutki te mogą wynikać z norm imperatywnych, semiimperatywnych i dyspozytywnych zamieszczonych w aktach prawa powszechnie obowiązującego (art. 87 Konstytucji RP) (zob. wyrok SN z 23.01.2014 r., II CSK 251/13, OSNC 2014/11, poz. 116), także z bezpośrednio skutecznych w relacjach horyzontalnych norm prawa unijnego (M. Safjan [w:] Kodeks cywilny..., t. 1, red. K. Pietrzykowski, 2020, komentarz do art. 56, nb 28).

W ocenie Sąd, na gruncie obowiązków związanych z wniesieniem przez Powoda spornej w sprawie opłaty – to (...) była odbiorcą końcowym w rozumieniu art. 3 pkt 13 a) p.e. w zakresie energii elektrycznej zakupionej od Powoda na podstawie Umowy sprzedaży (...) zmienionej Aneksem nr (...). W myśl definicji zawartej w wymienionym artykule nabywała ją od Powoda na własny użytek. To (...) zużywała energię elektryczną w procesie produkcji żelazostopów. Dlatego to (...) była ostatnim ogniwem w procesie handlu energią. Wynika to z pierwotnego brzmienia Umowy sprzedaży (...), w ramach której (...) jako Kupujący oświadczyła, że zakupioną energię elektryczną będzie zużywała na potrzeby własne (§ 3 ust. 4) w procesie produkcji żelazostopów, podczas gdy w następstwie kolejnych podpisanych umów w praktyce się to nie zmieniło, gdyż (...) niezmienne wykorzystywała pobraną energię do produkcji. Sytuacja faktyczna przed zawarciem Aneksu nr (...) do Umowy sprzedaży nr (...), Umowy powrotnego nabycia nr (...) i Umowy przerobu była taka sama, jak po zawarciu tych umów, zmianie uległ jedynie stan prawny, bowiem to (...) dysponowała energią elektryczną nabytą od Powoda i zużywała ją na potrzeby produkcji żelazostopów ze środków trwałych powierzonych jej przez Powoda.

Okoliczność, że to (...) była odbiorcą końcowym zakupionej energii ma określone implikacje, gdyż aktywuje szereg konsekwencji publicznoprawnych dotyczących sektora energetycznego opierających się na występowaniu odbiorcy końcowego. W niniejszym przypadku chodzi o aktywację Obowiązku EE w odniesieniu do sprzedawcy, tu Powoda.

W efekcie zawarcia Aneksu nr (...), Umowy przerobu i Umowy powrotnego nabycia miano doprowadzić do sytuacji, w której pomimo tego, że (...) zużywała nabywaną energię elektryczną, to ani (...) ani Powód nie utożsamiali się z pojęciem odbiorcy końcowego - w rozumieniu przepisów ustawy Prawo energetyczne, a tym samym nie był wypełniany Obowiązek EE.

Podkreślenia zatem wymaga, że zawarte przez Powoda następne po Umowie sprzedaży (...)- umowy nienazwane nie mogły prowadzić do skutku w postaci wyłączenia Obowiązku EE. Mimo bowiem tego, że co do zasady umowy zlecenia usługi przerobu, umowy powrotnego nabycia nie są niedozwolone, to jednak nie mogą powodować skutku „wyłączenia” imperatywnych, zwłaszcza regulujących istotne obowiązki publicznoprawne. Należy więc też wskazać, że Aneks nr (...) do Umowy, którym strony Umowy zmieniły przeznaczenie kupowanej przez (...) energii eklektycznej na „cel inny niż użytek własny” (§ 3 pkt 1) nie wyłącza zastosowania art. 12 ust. 1 Ustawy. Strony umowy mogą bowiem dowolnie układać swoje stosunki prawne, ale nadal ich skutkiem pozostaje – wynikający z ustawy – obowiązek wniesienia przez Powoda stosownej opłaty wynikającej z Obowiązku EE.

Dlatego w niniejszej sprawie dla rozstrzygnięcia nie miały istotnego znaczenia – podnoszone przez powoda – fakty związane z tym, że istniała realna potrzeba zawarcia „umowy przerobu”, której istotą miało być to, że Powód nie przenosi na (...) własności powierzonych jej do wykonania żelazostopów surowców i półproduktów - w tym energii elektrycznej – miało być podyktowane trudną sytuacją finansową (...), i groźbą np. egzekucji i zajęcia powierzonych (...) surowców przez wierzycieli (...). Oczywiście, nie kwestionując sytuacji (...), z punktu widzenia niniejszego sporu wystarczy jedynie zwrócić uwagę że kwestia zajęcia sprzedanej (...) energii elektrycznej, toku ewentualnego postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez jej wierzycieli wydaje się być mocno hipotetyczna, pomijając już nawet kwestię braku możliwości skutecznego prowadzenia takich postępowań, w sytuacji, kiedy dłużnik znajduje się w postępowaniu restrukturyzacyjnym.

Sąd nie podzielił również zarzutów dotyczących tego, że Prezes URE nie miał możliwości i uprawnień do kwestionowania i oceny skutków umów zawartych przez powoda z (...). Prezes URE sprawuje bowiem kontrolę nad przestrzeganiem przez przedsiębiorstwa stosownych obowiązków wynikających z przepisów szeroko rozumianego prawa energetycznego. Okoliczności sprawy nie uzasadniały zatem zawieszenia przez Prezesa URE postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.

Sąd nie podzielił również stanowiska powoda w kwestii związania Prezesa URE oraz Sądu rozpoznającego sprawę, na podstawie art. 365 § 1 k.p.c., prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Katowicach z 29 maja 2013 roku w sprawie z powództwa Powoda przeciwko (...) o ustalenie stosunku prawnego.

Powód stwierdził, że powyższe orzeczenie potwierdza ważność oraz skuteczność umowy przerobu, a także skutki z niej płynące.

Przy czym Sąd Okręgowy przyjmuje, iż nie było celem stron uzyskanie orzeczenia sądowego, które będzie wzmacniać ich pozycję w innych postępowaniach. Takie wrażenie może powstać w sytuacji, kiedy pozwany w tamtym postępowaniu ((...)) - faktycznie zainteresowany takim rozstrzygnięciem zawartym w wyroku - nie składa odpowiedzi na pozew, umożliwiając wydanie wyroku zaocznego zgodnego z żądaniem powoda, w sytuacji kiedy okoliczności sprawy nie wskazują, na spór między stronami, który uzasadniałby istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k.p.c.

Niemniej – w ocenie Sądu Okręgowego – skutki jakie widzi na tle związania tym wyrokiem Powód dalece wykraczają poza ramy wyrokowania Sądu Okręgowego w Katowicach. Sąd Okręgowy w Katowicach (k. 835 akt adm.) w swoim wyroku ustalił treść łączącej strony umowy - to znaczy brzmienie tej umowy. Sentencja wyroku bowiem ustala – jakie postanowienia znajdują się w treści łączącej strony umowy (tak, jakby to było sporne między stronami). Sąd Okręgowy w Katowicach wyłącznie ustalił, że Powoda jako Zleceniodawcę oraz pozwaną jako Zleceniobiorcę łączy stosunek prawny, wynikający z umowy nr (...) z dnia 31 grudnia 2012 r. oznaczonej jako „zlecenie usługi przerobu” oraz że § 1 ust. 1 tej umowy w brzmieniu „Strony zgodnie postanawiają, że powierzenie energii elektrycznej:

(i) następuje wyłącznie w celu przerobienia na żelazostopy,

(ii) nie powoduje przeniesienia własności energii elektrycznej, a Zleceniobiorca nie nabywa jej własności oraz własność wytworzonych przy jej użyciu żelazostopów, które w całym procesie produkcji pozostają własnością Zleceniodawcy,

(iii) przekazanie do przerobu energii elektrycznej następuje na własny użytek Zleceniobiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne, w celu realizacji umowy przerobu, a Zleceniobiorca i Zleceniodawca nie są odbiorcami końcowymi w rozumieniu art. 3 ust. 13a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne” nie narusza dyspozycji art. 5 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 roku Prawo energetyczne (tekst jednolity Dz. U. 2012 poz. 1059).

Jest to wszystko co wynika z sentencji wyroku. Wyrok nie ma uzasadnienia. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że sąd orzekający w sprawie zajmował się również kwestią skutków umowy np. w sferze publiczno prawnej. Skoro nie wynika to z treści orzeczenia – a zasadniczo to sentencja wyroku jest wiążąca w trybie art. 365 k.p.c. – nie ma również podstaw by wywodzić tak dalekie skutki tego wyroku jak czyni to Powód w niniejszej sprawie.

Dokonując tych ocen Sąd przyjął, że Powód dokonał w roku 2015 sprzedaży energii elektrycznej na rzecz odbiorców końcowych w ilości 725 284,597 MWh osiągając przychód z tego tytułu w kwocie (...) zł. Wolumen ten obejmuje sprzedaż energii elektrycznej w ramach zawartej z (...)Umowy Sprzedaży w ilości 725 130,731 MWh oraz 153,866 MWh energii elektrycznej sprzedanej do pozostałych odbiorców końcowych. Kwoty przychodu jakie Powód osiągnął z tych sprzedaży wynoszą odpowiednio: (...) zł i (...) zł. Dodatkowo Powód w 2015 roku zakupił na (...) S.A. jako odbiorca końcowy 73,640 MWh energii elektrycznej (kwota transakcji zakupu wyniosła (...) zł).

W związku z powyższym Powód był zobowiązany (po uwzględnieniu odliczeń, o których mowa w art. 12 ust. 4 Ustawy) do uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej na ilość energii pierwotnej odpowiadającą 1 930,929 toe lub uiszczenia opłaty zastępczej w wysokości odpowiadającej tej ilości energii pierwotnej (tj. w wysokości (...) zł).

Powód nie przedstawił do umorzenia Prezesowi URE świadectw efektywności energetycznej. Ponadto jak wskazał Pozwany, z wykazu podmiotów, które dokonały wpłaty na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, wskazanego w piśmie tego Funduszu, wynika, że Powód do dnia 31 marca 2016 r. uiścił opłatę zastępczą w wysokości 3 338,00 zł, co odpowiada 3,338 toe energii pierwotnej. Brakująca ilość energii pierwotnej koniecznej do wypełnienia za rok 2015 przedmiotowego obowiązku wynosi zatem 1 927,591 toe.

Biorąc powyższe pod uwagę należy się zgodzić z Prezesem URE, że Powód nie wypełnił w roku 2015 obowiązku określonego w art. 12 ust. 1 Ustawy, ponieważ nie uzyskał i nie przedstawił Prezesowi URE do umorzenia świadectw efektywności energetycznej na brakującą ilość energii pierwotnej wynoszącą 1927,591 toe, co odpowiada 1 927 591,16 zł brakującej opłaty zastępczej.

W tej sytuacji zastosowanie znalazł art. 35 ust. 1 pkt 1 Ustawy, zgodnie z którym Prezes URE nakłada na przedsiębiorstwo energetyczne, odbiorcę końcowego, towarowy dom maklerski lub dom maklerski, o którym mowa w art. 12 ust. 2 Ustawy, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości nie większej niż 10 % przychodu osiągniętego w roku podatkowym poprzedzającym rok nałożenia kary, jeżeli podmiot ten nie dopełnia obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej lub nie uiszcza opłaty zastępczej, o których mowa w art. 12 ust. 1 Ustawy.

Ponadto, zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej, do wykonania i rozliczenia obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 1 Ustawy, za okres przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (tj. przed dniem 1 października 2016 r.) oraz w zakresie kar pieniężnych za niedopełnienie tego obowiązku stosuje się przepisy dotychczasowe.

Odpowiedzialność za naruszenie art. 12 Ustawy jest co do zasady odpowiedzialnością obiektywną, gdyż nie jest konieczne wykazanie umyślnej albo nieumyślnej winy ukaranego podmiotu. Przypisanie odpowiedzialności sprowadza się zatem do ustalenia, czy określone zdarzenie wyczerpuje znamiona ustawowe i pozostaje w związku przyczynowym z zachowaniem konkretnego podmiotu.

Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o efektywności energetycznej nie przewiduje rozwiązania w postaci odstąpienia od wymierzenia kary. Instytucja odstąpienia od wymierzenia kary została wprowadzona dopiero do ustawy o efektywności energetycznej z dnia 20 maja 2016 r. Tym niemniej nie można stosować nowych przepisów ustawy w danym zakresie z uwagi na bezpośrednie wskazanie w art. 53 nowej ustawy, iż do wykonania i rozliczenia obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r., za okres przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (tj. przed dniem 1 października 2016 r.) oraz w zakresie kar pieniężnych za niedopełnienie tego obowiązku stosuje się przepisy dotychczasowe.

Natomiast Prezes URE rozważył możliwość zastosowania w sprawie art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. zgodnie z którym organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa.

W niniejszej sprawie nie doszło do kumulatywnego spełnienia omawianych przesłanek, bowiem Powód nie zaprzestał naruszania prawa, a w dodatku waga naruszenia przez niego prawa nie była znikoma, co wynika z dalszej części uzasadnienia.

W tej sytuacji Prezes URE prawidłowo wymierzył Powodowi karę pieniężną, miarkując jej wysokość zgodnie z art. 36 Ustawy, w myśl którego przy ustalaniu wysokości kar pieniężnych, o których mowa w art. 35, należy uwzględnić w szczególności stopień oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy.

Z tego względu należało wziąć pod uwagę cel regulacji art. 12 ust. 1 Ustawy jakim było stworzenie ram prawnych dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej gospodarki m.in. poprzez wprowadzenie mechanizmu wsparcia tych działań, które w konsekwencji wpłyną na ograniczenie szkodliwego oddziaływania sektora energetycznego na środowisko, czy też przyczynią się do poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju. Powyższe łączy się z wprowadzeniem systemu świadectw efektywności energetycznej, będących potwierdzeniem deklarowanej oszczędności energii wynikającej z przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej, stanowiącym zachętę do inwestycji mających na celu zwiększenie efektywności energetycznej gospodarki (np. poprzez oszczędność energii przez przedsiębiorstwa energetyczne dzięki modernizacji urządzeń wytwórczych, czy też sieci przesyłowych i dystrybucyjnych, oszczędność energii w procesach przemysłowych przez modernizacje lub wymianę urządzeń biorących udział w tych procesach). Prawa majątkowe wynikające z wydanych przez Prezesa URE świadectw efektywności energetycznej mogą zostać sprzedane, na (...) S.A., przez podmioty, które je uzyskały i w ten sposób stanowią ich dodatkowe źródło przychodów. Jeśli przedsiębiorstwo energetyczne, o którym mowa w art. 12 ust. 2 Ustawy, nie uzyskuje i nie przedstawia do umorzenia takiego świadectwa powinno zatem przynajmniej uiścić stosowną opłatę zastępczą. Opłata zastępcza, stanowiąca dochód NFOŚiGW może bowiem zostać przeznaczona na wspieranie rozwoju technologicznego w tym sektorze energetyki. Dlatego w interesie społecznym leży zapewnienie, aby przedsiębiorstwa energetyczne realizowały ustawowy obowiązek z art. 12 ust. 1 ustawy o efektywności energetycznej, który pozwala na realizację wskazanych wyżej celów. Zaniechanie wypełnienia tego obowiązku wpływa zatem istotnie na stopień wsparcia działań prowadzących do poprawy efektywności energetycznej, w szczególności, że kwota nieuiszczonej przez Powoda w terminie opłaty zastępczej wyniosła aż 1 927 591,16 zł. Tym samym doszło do znaczącego obniżenia wsparcia tych działań, mających na celu poprawę efektywności energetycznej.

Jednocześnie zgodzić się trzeba z Prezesem URE, że skoro przed i po podpisaniu przez Powoda z (...) umów zmieniających stan prawny m.in. poprzez wskazanie, że dostarczana energia nie jest przeznaczana na użytek własny (...) a obydwa podmioty nie są odbiorcami końcowymi, stan faktyczny zużycia energii przez (...) przy produkcji żelazostopów się nie zmienił, a Powód zdawał sobie sprawę, że dane „zabiegi prawne” prowadzą do formalnego zniwelowania Obowiązku EE, którego w związku z tym nie wykonywał, toteż należy uznać, że umyślnie sformułował postanowienia zawieranych umów po to, by potencjalnie wykluczyć Obowiązek EE. Przy czym nieprzedstawienie przez Powoda do umorzenia świadectw efektywności energetycznej nastąpiło po raz trzeci z rzędu, gdyż Powód nie tylko nie wykonał Obowiązku EE za 2015 r., ale jak stwierdził Prezes URE w stosownych decyzjach, także za 2013 i 2014 r. Nie było jednak podstaw do zawieszenia postępowania z uwagi na trwające postępowania z odwołania od tych decyzji.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Pozwany słusznie wymierzył Powodowi karę w wysokości 2 988 766,30 zł, w której mieści się opłata zastępcza w wysokości 1 927 591,16 zł.

W 2019 r. Powód osiągnął przychód ze sprzedaży w wysokości (...) zł, co oznacza, że kara pieniężna w wysokości 2 988 766,30 zł, stanowiąca (...) % tego przychodu, mieści się w granicach określonych w art. 35 ust. 1 pkt 1 Ustawy a nadto jest możliwa do poniesienia przez niego bez uszczerbku i utraty płynności finansowej.

Warto w tym miejscu podkreślić, że kara administracyjna nie stanowi odpłaty za popełniony czyn, lecz ma charakter środka przymusu służącego zapewnieniu realizacji wykonawczo – zarządzających zadań administracji agregowanych przez pojęcie interesu publicznego (tak Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, OTK-A 2008, Nr 2, poz. 30). Wskazać przy tym należy, iż kara w nałożonej wysokości będzie na tyle dolegliwa, aby spełniła swoje funkcje- represyjną i zapobiegawczą sprawiając, że powód, jako podmiot ukarany będzie stosował się do obowiązującego porządku prawnego, a także wychowawczą oddziałując zniechęcająco na innych przedsiębiorców do podejmowania działań niezgodnych z prawem.

Zdaniem Sądu wymierzona kara jest odpowiednia do stopnia oraz okoliczności naruszenia przepisów ustawy. Kara ta nie przekracza limitu określonego treścią art. 35 ust. 1 pkt 1 Ustawy. Wobec tego Sąd uznał, że będzie adekwatna i proporcjonalna.

Odnosząc się do zarzutów Powoda dotyczących naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, należy stwierdzić, że nie mogły one odnieść skutku, albowiem do kognicji Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie należy kontrola prawidłowości postępowania prowadzonego przed Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do wyroku z 13 maja 2004 r., sygn. akt III SK 44/04, Lex nr 137437), przed tym Sądem toczy się bowiem postępowanie sądowe pierwszoinstancyjne, w którym strona może przedstawić wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na potwierdzenie zasadności swojego stanowiska, tak więc co do zasady ewentualne uchybienia postępowania administracyjnego nie miały znaczenia dla rozpoznania sprawy przed tym Sądem.

Sąd nie uznał za zasadne wezwanie do udziału w sprawie (...), gdyż niniejsze postępowanie nie ma znaczenia dla praw (interesu prawnego) i obowiązków (...). Z tego też względu (...) nie przysługiwał przymiot strony w toku postępowania administracyjnego.

Sąd uznał również za niesłuszny zarzut dotyczący naruszenia art. 217 Konstytucji. Wszystkie bowiem istotne elementy daniny publicznej związane z Obowiązkiem EE zostały określone w ustawie. Tym samym Sąd nie znalazł podstaw do przedstawienia Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego na podstawie art. 193 Konstytucji RP.

Bezzasadne było również przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego i Trybunałowi Sprawiedliwości pytań prejudycjalnych jako, że uzyskanie odpowiedzi na przedstawione przez Powoda pytania nie było potrzebne do rozpoznania niniejszej sprawy, w której nie pojawiły się wątpliwości takiej natury, o której miałyby rozstrzygnąć dane Trybunały.

Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miała znaczenia okoliczność uzyskania przez Powoda indywidulanych interpretacji podatkowych w sprawie skutków podatkowych Umowy przerobu, gdyż interpretacje te dotyczyły kwestii podatku akcyzowego i podatku dochodowego i opierały się na przepisach ustaw podatkowych, a nie ustawy Prawo energetyczne. Minister Finansów wydając interpretacje nie opierał się na przepisach ustawy Prawo energetyczne i nie oceniał wykonania Obowiązku EE przez Powoda, a to była zasadnicza kwestia mająca znaczenie w niniejszej sprawie.

W tym stanie rzeczy, Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez Powoda odwołanie na podstawie art. 479 ⁵³ § 1 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na oddalenie odwołania, Powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niej na rzecz Pozwanego zwrot kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720,00 zł ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2018, poz. 265 j.t.).

Sędzia SO Maciej Kruszyński

ZARZĄDZENIE

(...)

Sędzia SO Maciej Kruszyński