Wyrok z 3 września 2025, sygn. I Ca 196/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Łomży I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:	Cezary Waldziński
Protokolant:	Anna Kłos

po rozpoznaniu w dniu 03 września 2025r. w Łomży

na rozprawie

sprawy z powództwa A. D. i D. B.

przeciwko Bankowi (...) S.A. w W.

na skutek apelacji powodów

od wyroku Sądu Rejonowego w Grajewie

z dnia 7 marca 2025, sygn. akt I C 240/24

I.  oddala apelację;

II.  zasądza solidarnie od powodów D. B. i A. D. na rzecz Banku (...) S.A. w W. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia o kosztach do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Sygn. akt I Ca 196/25

UZASADNIENIE

Powodowie D. B. i A. D. reprezentowani przez fachowego pełnomocnika w pozwie skierowanym przeciwko Bankowi (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wnieśli o zapłatę kwoty 41.502,58 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia złożenia pozwu, tytułem części zwrotu poniesionych kosztów umowy kredytowych w związku ze skorzystaniem przez powoda z tzw. sankcji kredytu darmowego. Pełnomocnik wniósł o wydanie nakazu zapłaty, a w przypadku braku podstaw do wydania nakazu zapłaty wniósł o zasądzenie kwoty 41.502,58 złotych. Ponadto domagał się zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów w częściach równych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty powiększonych o uzasadniony i poniesiony koszt 68 złotych opłaty skarbowej za udzielone pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu wskazano, że D. B. i A. D. w maju 2024 r. złożyli dwa oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego - tj. uprawnienia z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. W oświadczeniach powodowie powołali się na naruszenie obowiązków informacyjnych przez Bank w kontekście regulacji art. 10 dyrektywy 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008r. w sprawie umów o kredyt konsumencki, uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG. Wskazano, że w zakresie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO), został ona wyliczona z uwzględnieniem wartości całkowitej kwoty do zapłaty oraz całkowitego kosztu kredytu. Pozwany kredytodawca pobierał również odsetki kapitałowe od prowizji wliczonej kwoty kredytu, przez co zwielokrotnił koszty kredytu.

Sąd Rejonowy w Grajewie, I Wydział Cywilny w dniu 6 sierpnia 2024 r. wydał nakaz zapłaty, którym nakazał pozwanemu Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W., aby zapłacił na rzecz powodów D. B. i A. D. kwotę 41.502,58 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 25 lipca 2024 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3.468 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu, albo wniósł w tym terminie sprzeciw (k.53).

Pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. złożył sprzeciw od powyższego nakazu zapłaty wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (58-69).

Pismem procesowym z 9 stycznia 2025 r. powodowie podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko (k.79-80).

Wyrokiem z dnia 7 marca 2025 r. Sąd Rejonowy w Grajewie w sprawie I C 240/24 powództwo oddalił (pkt 1 wyroku) i zasądził solidarnie od powodów D. B. i A. D. na rzecz Banku (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 3.600 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Powyższe orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.

Powodowie D. B. i A. D. zawarli z pozwanym Bankiem (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. dwie umowy kredytowe: umowę pożyczki ekspresowej nr (...) z dnia 21.05.2018 r., na podstawie której pozwany udzielił im kredytu w wysokości 100.000 zł ze spłatą do dnia 30 maja 2026 r., z przeznaczeniem ma dowolne potrzeby konsumpcyjne powodów i umowę pożyczki ekspresowej nr (...) z dnia 13.06.2018 r., na podstawie której pozwany udzielił im kredytu w wysokości 35.408,16 zł ze spłatą do dnia 10 czerwca 2026 r., z przeznaczeniem ma dowolne potrzeby konsumpcyjne powodów.

Sąd ustalił, że zgodnie z umową z 21 maja 2018 r. Bank udzielił pożyczki D. B. i A. D. w wysokości 100.000 złotych od dnia 21 maja 2018 r. do dnia 30 maja 2026 r. Kwota wypłaconej pożyczki miała zostać pomniejszona o wysokość należnej prowizji za udzielenie pożyczki w wysokości 2.000 złotych. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 98.000 zł. Pożyczka została oprocentowana w zakresie spłaty kwoty pożyczki określonej w § 1 ust. 1 według zmiennej stopy procentowej ustalanej na podstawie zmiennej Stopy Bazowej Pożyczki Ekspresowej, zgodnie z postanowieniami § 4 i stałej z zastrzeżeniem ust. 3,4 i 7 w całym okresie obowiązywania umowy - marży Banku w wysokości 5,25%. W dniu zawarcia umowy Stopa Bazowa Pożyczki Ekspresowej wynosiła 1,74%, a oprocentowanie pożyczki wynosiło 6,99% w stosunku rocznym. Rzeczywista stopa oprocentowania pożyczki wynosiła 7,93%. Na podstawie § 5 Umowy Sąd ustalił, że całkowity koszt kredytu wynosił w dniu zawarcia umowy 33.633,79 złotych i obejmował: odsetki w kwocie 31.057,79 złotych, prowizję za udzielenie pożyczki w kwocie 2.000 złotych i opłatę za prowadzenie ROR w wysokości określonej w „Taryfie prowizji i opłat bankowych”, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 576 zł (k. 16-23 akt sprawy). Do umowy została dołączona symulacja harmonogramu spłat k. 25-26).

Następnie Sąd ustalił, że zgodnie z umową zawartą w dniu 13 czerwca 2018 r. Bank udzielił powodom D. B. i A. D. pożyczki w wysokości 35.408,16 złotych od dnia 13 czerwca 2018 r. do 10 czerwca 2026 r. Kwota wypłaconej pożyczki miała zostać pomniejszona o wysokość należnej prowizji za udzielenie pożyczki w wysokości 708,16 złotych. Całkowita kwota pożyczki wynosiła 34.700 zł. Pożyczka została oprocentowana w zakresie spłaty kwoty pożyczki określonej w §1 ust. 1 według zmiennej stopy procentowej ustalanej na podstawie zmiennej Stopy Bazowej Pożyczki Ekspresowej, zgodnie z postanowieniami § 4 i stałej z zastrzeżeniem ust. 3,4 i 7 w całym okresie obowiązywania umowy - marży Banku w wysokości 5,25%. W dniu zawarcia umowy Stopa Bazowa Pożyczki Ekspresowej wynosiła 1,74%, a oprocentowanie pożyczki wynosiło 6,99% w stosunku rocznym. Rzeczywista stopa oprocentowania pożyczki zgodnie z § 3 wynosiła 8,18 %. Zgodnie z § 5 Umowy całkowity koszt kredytu wynosił w dniu zawarcia umowy 12.175,70 złotych i obejmował: odsetki w kwocie 10.891,54 zł, prowizję za udzielenie pożyczki w kwocie 708,16 złotych i opłatę za prowadzenie ROR w wysokości określonej w „Taryfie prowizji i opłat bankowych”, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 576 zł (k. 28-31 akt sprawy). Do umowy został dołączony harmonogram spłat k. 33-35).

Z dalszych ustaleń Sądu wynikało, że powodowie w dniu 8 maja 2024 r. złożyli do Banku (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. dwa oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w trybie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, w których powołali się na naruszenie obowiązków informacyjnych przez Bank w kontekście regulacji art. 10 dyrektywy 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008r. w sprawie umów o kredyt konsumencki, uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (k.38-39).

Jak ustalił Sąd Rejonowy, pozwany Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. pismem z 22 maja 2024 r. w odpowiedzi na reklamację wyjaśnił, że RRSO oraz założenia do jego obliczenia zostały precyzyjnie określone w umowie pożyczki gotówkowej, że zgodnie z art. 30 ust 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim obowiązek informacyjny jest realizowany przez Bank poprzez zapisy umowy pożyczki ekspresowej, że zostały przekazane informacje dotyczące warunków na jakich koszty mogą ulec zmianie, zostały enumeratywnie w umowie podane koszty pożyczki, co w ocenie Banku stanowi realizację obowiązków wynikających z ustawy.

Sąd ustalił, że Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. uznał oświadczenia powodów za nieskuteczne. Podał, że został spełniony obowiązek informacyjny w zakresie oprocentowania pożyczki (k. 39-51 akt sprawy).

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał, że powództwo jako niezasadne podlegało oddaleniu.

W ocenie Sądu Rejonowego w sprawie brak było podstaw do skorzystania przez kredytobiorcę z omawianego uprawnienia.

Sąd podał, że podstawą prawną żądania pozwu był przepis art. 45 ust. 1 u.k.k., zgodnie z którym w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

Zdaniem Sądu użyty w art. 45 ust. 1 u.k.k. zwrot „naruszenie” rozumieć należy wyłącznie jako zupełny brak zamieszczenia w umowie kredytu konsumenckiego konkretnych informacji lub postanowień wymienionych w ust. 1 lub określenie ich w sposób wadliwy, nieprawidłowy, co aktualizować będzie się w zakresie określenia wysokości poszczególnych elementów (np. wysokości stóp oprocentowania, wysokości odsetek dziennych, całkowitego kosztu kredytu). Sąd podał, że na powyższe wskazuje w pierwszej kolejności literalne brzmienie art. 45 ust. 1 u.k.k., który wylicza postanowienia, które umowa powinna określać. W ocenie Sądu należy zatem wywnioskować, iż jego naruszenie może polegać tylko na sytuacji, gdy w danej umowie nie zamieszczono któregoś z tych postanowień lub postanowienie to zostało błędnie określone.

Dalej Sąd podał, że zgodnie z art. 29 ust. 3 u.k.k., umowa powinna być sformułowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały. Z art. 45 ust. 1 u.k.k. nie wynika zaś, by naruszenie art. 29 ust. 3 u.k.k. przez kredytodawcę łączyło się z możliwością zastosowania sankcji kredytu darmowego. Treść stosunku prawnego winna być przez strony ukształtowana w sposób jednoznaczny i zrozumiały jednak istotne było, czy w przypadku niejasności postanowień umowy czy jej niejednoznaczności możliwe jest zastosowanie sankcji – w tym przewidzianej w art. 45 u.k.k. Sąd podkreślił, że w piśmiennictwie wskazuje się, iż wyłącznie brak zamieszczenia określonych w art. 30 ustawy o kredycie konsumenckim konkretnych punktach elementów, może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego.

W ocenie Sądu sankcja kredytu darmowego nie powstaje, gdy kredytodawca naruszył obowiązek, którego źródłem jest przepis niewymieniony w art. 45 ust. 1 u.k.k., tj. inne postanowienie ustawy, zasady współżycia społecznego lub ustalone zwyczaje. Katalog przepisów określonych w art. 45 ust. 1 u.k.k. ma charakter zamknięty i ze względu na wyjątkowy, sankcyjny charakter regulacji, nie podlega wykładni rozszerzającej ani wnioskowaniu per analogiam.

W efekcie Sąd stwierdził, iż nawet, gdy dane postanowienia umowy wymienione w art. 30 u.k.k. są zredagowane w sposób niejasny i budzący wątpliwości, to nie ma podstaw, aby stosować sankcję z art. 45 ust. 1 u.k.k., chyba że stopień niepewności, czy niejasności wyklucza możliwość uznania, że dane uregulowanie umowne niesie za sobą w ogóle jakąkolwiek informację.

Przy czym Sąd zauważył, że zgodnie z art. 23 Dyrektywy 2008/48/WE, państwa członkowskie ustanawiają przepisy dotyczące sankcji mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z niniejszą dyrektywą i podejmują wszelkie niezbędne działania w celu zapewnienia stosowania tych sankcji. Przewidziane sankcje muszą być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Wykładając przepis z art. 45 ukk w świetle zacytowanego art. 23 Dyrektywy – nakazującego proporcjonalność sankcji – Sąd wskazał, że skorzystanie z sankcji kredytu darmowego może być uprawnione jedynie w sytuacji, w której naruszenie któregokolwiek z przepisów wymienionych w art. 45 ust. 1 ukk mogło mieć wpływ na decyzję konsumenta odnośnie zawarcia umowy.

Sąd podał, że podobnie orzekł Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 13 lutego 2025 roku, C-472/23 uznając, że art. 10 ust. 2 lit. k) dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że fakt, iż umowa o kredyt wymienia pewną liczbę okoliczności uzasadniających zwiększenie opłat związanych z wykonaniem umowy, przy czym właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny konsument nie jest w stanie zweryfikować ich wystąpienia ani ich wpływu na te opłaty, stanowi naruszenie obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie, o ile wskazanie to może podważyć możliwość dokonania przez tego konsumenta oceny zakresu jego zobowiązania. Ponadto wskazał, że w art. 10 ust. 2 lit. g. dyrektywy 2008/48 unijny prawodawca przyjął, iż w umowie kredytu w sposób jasny i zwięzły określa się: RRSO i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta. Trybunał przypomniał, że RRSO oblicza się w chwili zawarcia umowy. Obliczenie RRSO zakłada jednak, że umowa będzie obowiązywać przez umówiony okres. W związku z tym wskazanie w umowie kredytu RRSO, która okazuje się zawyżona ze względu na fakt, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe, nie stanowi samo w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego.

W tym zakresie Sąd podkreślił, że szczegółowa analiza umów zawartych z pozwanym, co do których złożono oświadczenie o sankcji kredytu darmowego, wskazuje, że w ww. umowach zawarte zostały wszystkie informacje dotyczące rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania, całkowitej kwoty do zapłaty ustalonej w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia, w umowie zawarto informacje o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, a nadto wskazano warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie; wskazano w jaki sposób naliczane są odsetki, wysokość rat kapitałowo-odsetkowych; w § 5 umowy z dnia 21.05.2018 r. i z dnia 13.06.2018 r. wskazano dokładnie całkowity koszt kredytu. A zatem w ww. umowach wskazano wszystkie elementy pozwalające na możliwości dokonania przez powodów oceny zakresu ciążącego na nich zobowiązania.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia żadnego z powołanych przez stronę powodową przepisów u.k.k. w stopniu, który uprawniałby konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego.

Sąd przypomniał, że powodowie naruszenie ustawy o kredycie konsumenckim uzasadniali brakiem informacji odnośnie wysokości prowizji i brakiem możliwości zapłaty prowizji z innych środków aniżeli kwota kredytu i pobieraniem przez Bank odsetek kapitałowych od prowizji wliczonej do kredytu oraz brakiem wiedzy i świadomości co do treści postanowień umowy odnoszących się do obliczania rat kredytu. Sąd uznał, że zarzuty strony powodowej nie znajdują potwierdzenia w umowach, w których jednoznacznie wskazano, jaka kwota podlegać będzie oprocentowaniu. W ocenie Sądu umowy w tym przedmiocie są wyjątkowo czytelne i jasne dla przeciętnego odbiorcy, a wszystkie postanowienia sformułowane zostały w formie bezokoliczników, prostych, krótkich sformułowań.

Sąd wskazał, że w § 2 umowy z 21 maja 2018 r., w jego ustępie 1, znalazło się wyraźne postanowienie mówiące o tym, że pożyczka jest oprocentowana w zakresie spłaty kwoty pożyczki określnej w § 1 ust. 1, tj. kwoty 100.000 zł. Z kolei § 5 ust. 1 umowy wskazuje, że całkowity koszt kredytu w dniu zawarcia umowy wynosi 33.633,79 złotych i obejmuje odsetki w wysokości 31.057,79 złotych i prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 2.000 zł.

Dalej Sąd podał, że w § 2 ust. 1 umowy z 13 czerwca 2018 r. znalazło się wyraźne postanowienie mówiące o tym, że pożyczka jest oprocentowana w zakresie spłaty kwoty pożyczki określnej w § 1 ust. 1, tj. kwoty 35.408,16 zł, a § 5 ust. 1 umowy wskazuje, że całkowity koszt kredytu w dniu zawarcia umowy wynosi 12.175,70 złotych i obejmuje odsetki w wysokości 10.891,54 złotych i prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 708,16 złotych.

Przy czym, w ocenie Sądu Rejonowego, dopuszczalne jest pobieranie przez Bank oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, w tym od prowizji. Sąd zauważył, że pomimo powszechnej praktyki w tym względzie banków i innych firm udzielających pożyczek, praktyka taka nie została do tej pory zakwestionowana przez TSUE. Ponadto pobierania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu nie zakazują przepisy ustawy o kredycie konsumenckim, co wynika z treści art. 5 pkt 7 u.k.k., w którym expressis verbis mowa jest o „kredytowanych kosztach kredytu”. Sąd stwierdził, że ustawa nie zakazuje kredytowania takich kosztów, a również w literaturze wskazuje się, iż dopuszczalne jest finansowanie kosztów kredytu udzielonego przez Bank oraz naliczanie odsetek od kwoty przeznaczonej na ten cel.

Sąd podał, że powód w pozwie wskazywał na błędne wyliczenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) i całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta ustalonej w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki.

Sąd przypomniał, że stosownie do treści art. 30 ust. 1 pkt. 7 u.k.k. umowa o kredyt konsumencki powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. Przez rzeczywistą roczną stopę oprocentowania należy rozumieć całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym (art. 5 pkt. 12 u.k.k.). Całkowitą kwotą do zapłaty przez konsumenta jest suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu (art. 5 pkt. 8 u.k.k.).

Sąd wskazał, że w umowach pożyczek łączących powodów i pozwanego zawarte zostały informacje dotyczące rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty. Zdaniem Sądu informacje te zostały przedstawione w sposób prawidłowy i zrozumiały, a zatem w tym zakresie pozwany nie naruszył obowiązku informacyjnego.

Sąd podał, że w umowie z 21 maja 2018 r. jako RRSO wskazano 7,93%, a całkowitą kwotę do zapłaty 131.633,79 zł. W umowie z 13 czerwca 2018 r. jako RRSO wskazano 8,18%, a całkowitą kwotę do zapłaty 46.875,70 zł. W umowach w sposób jednoznaczny wskazano kwotę prowizji, kwotę RRSO i całkowity koszt kredytu i w momencie zawierania umów powodowie zostali o powyższym poinformowani. Znając warunki umów zawarli dwie umowy pożyczek ekspresowych nr (...) w dniu 21 maja 2018 r. i nr (...) w dniu 13 czerwca 2018 r.

Zdaniem Sądu istota argumentacji powoda sprowadza się do tezy, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, co powodowało zawyżenie kosztów kredytu, a w konsekwencji błędne określenie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania i całkowitej kwoty do zapłaty. Jak już jednak Sąd wyjaśnił, dopuszczalne jest pobieranie oprocentowania od kredytowanych kosztów kredytu, w tym prowizji. W konsekwencji Sąd uznał, że nie doszło do nieprawidłowego zawyżenia całkowitej kwoty kredytu poprzez ujęcie kosztu kredytu w całkowitej kwocie kredytu.

W ocenie Sądu pozwany należycie określił zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania jak i roczną stopę oprocentowania.

Zdaniem Sądu umowa z 21 maja 2018 r. i umowa z 13 czerwca 2018 r. zawierają także informacje odnośnie całkowitej kwoty kredytu, kredytowanych kosztach kredytu i odsetek w ratach kredytu. Umowy zawierają informacje o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty. W ww. umowach wskazano szczegółowo sposób i warunki, na jakich może zmienić się oprocentowanie pożyczki.

W konsekwencji Sąd przyjął, że w umowie kredytu zawartej przez powodów z pozwanym prawidłowo wskazano zarówno rzeczywistą roczną stopę oprocentowania, jak i całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki, wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia.

W rozpoznawanej sprawie nie zaktualizowały się zatem, w ocenie Sądu Rejonowego, określone w art. 45 ust. 1 u.k.k. przesłanki do złożenia przez kredytobiorców oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, a w związku z tym powodowie nie nabyli od kredytobiorcy żadnych roszczeń, jakie mogłyby po jego stronie powstać w przypadku skutecznego złożenia takiego oświadczenia.

Dlatego Sąd orzekł jak w pkt I orzeczenia i oddalił powództwo oraz zasądził od powodów na rzecz pozwanego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Powyższe orzeczenie w całości zaskarżyli apelacją powodowie zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1)  art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 7 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 11 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 15 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 10 i 12 ustawy o kredycie konsumenckim w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji nieprawidłowe uznanie, że w sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania sankcji darmowego kredytu w sytuacji, w której powód wykazał, że umowa kredytu obarczona jest brakami materializującymi taką sankcję;

2)  art. 5 ust. 6, 7 i 10 ustawy o kredycie konsumenckim przez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż strona pozwana była uprawniona do pobierania odsetek od kredytowanej kwoty prowizji, w sytuacji, gdy przy prawidłowo ustalonym stanie faktycznym i prawnym należało uznać, iż pozwany nie był uprawniony do pobierania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu, tj. prowizji.

3)  art. 6 k.c. poprzez błędne przerzucenie ciężaru dowodu z pozwanego na powoda, w sytuacji, gdy jeśli konsument podniesie zarzut wadliwego określenia w umowie kredytu RRSO, to ciężar wykazania prawidłowości tego RRSO spoczywa na kredytodawcy.

Stawiając powyższe zarzuty apelujący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie solidarnie od pozwanego na rzecz powodów kwoty 41.502,58 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty tytułem częściowego zwrotu poniesionych kosztów umowy kredytowej w związku ze skorzystaniem z tzw. Sankcji kredytu darmowego, za okres zgodnie z żądaniem pozwu oraz zasądzenie solidarnie od pozwanego na rzecz powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Powodowie domagali się nadto zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (k. 165-168).

W wywiedzionej odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie w całości i zasądzenie od powodów na swoją rzecz kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa za obie instancje według norm przepisanych (k. 181-183).

Sąd Okręgowy zważył co następuje.

Apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu.

Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu I Instancji. Sąd Rejonowy poddał wnikliwej ocenie i analizie materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania. Na aprobatę zasługują również wyprowadzone przez Sąd Rejonowy wnioski i ich ocena prawna. Wbrew wywodom strony apelującej Sąd Rejonowy nie dopuścił się żadnego z zarzucanych mu uchybień, a przeprowadzone rozważania prawne i ich argumentacja zawarte w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku zasługują na pełną akceptację.

Wbrew twierdzeniom apelujących przedmiotowe umowy pożyczki ekspresowej zawarte pomiędzy stronami w dniach – 21 maja 2018 r. (nr (...)) i 13 czerwca 2018 r. (nr (...)) nie zawierają żadnych ze wskazanych w apelacji naruszeń i spełniają wszystkie wymogi informacyjne, tj. zawierają prawidłowe wskazanie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania oraz całkowitej kwoty do zapłaty przez kredytobiorców ustalonej w dniu zawarcia każdej z umów o kredyt wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia (§ 3 i § 5 każdej z umów). Podkreślić należy, że rzeczywista roczna stopa oprocentowania jest wskaźnikiem, który informuje o tym, jaki jest całkowity koszt kredytu lub pożyczki gotówkowej wyrażony w stosunku rocznym. W § 3 umowy pożyczki z 21 maja 2018 r. wskazano, że na dzień zawarcia umowy rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 7,83%, a w § 3 umowy pożyczki z 13 czerwca 2018 r. wskazano, że na dzień zawarcia umowy rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 8,18%. Ponadto w każdej z umów, w dalszej części § 3, zawarto informacje określające jakie założenia przyjęto do obliczenia RRSO, tj., że pożyczka zostanie wypłacona w dniu umowy, umowa będzie obowiązywać przez czas określony w § 1 ust. 1, tj. czas na jaki została zawarta, a Bank i pożyczkobiorca będą wzajemnie wypełniać zobowiązania wynikające z umowy w terminach w niej określonych, w tym spłata pożyczki będzie następować w terminach określonych w § 7 ust. 4, przy czym do liczenia RRSO przyjęte zostały rzeczywiste terminy płatności rat (uwzględniając różną liczbę dni pomiędzy spłatami wynikającą z różnej liczby dni w miesiącu). Poza tym w § 2 ust. 1 każdej z umów wskazano, że kwota pożyczki oprocentowana jest wg zmiennej stopy procentowej ustalanej na podstawie zmiennej stopy bazowej pożyczki ekspresowej, zgodnie z postanowieniami § 4 i stałej, z zastrzeżeniem ust. 3, 4 i 7 w całym okresie obowiązywania umowy – marży Banku, natomiast kwestia ewentualnych zmian wysokości stopy bazowej została szczegółowo uregulowana w § 4 każdej z umów. Dlatego należało uznać, że wskazana w umowie wartość RSSO była prawidłowa.

Należy też zauważyć, że w § 1 ust. 3 umowy z 21 maja 2018 r. wprost wskazano, że całkowita kwota pożyczki wynosi 98.000 zł, a w § 1 ust. 3 umowy z 13 czerwca 2018 r. wskazano, że całkowita wysokość pożyczki wynosi 34.700 zł, a kwoty te nie obejmują kredytowanych kosztów pożyczki. Wbrew twierdzeniom apelujących strona pozwana wskazała zatem całkowite kwoty pożyczek, co czyni niezasadnym zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy treści art. 30 ust. 1 pkt 4 i 7 u.k.k. w zw. z art. 5 ust. 6, 7 i 10 u.k.k..

Nie można również podzielić zarzutu apelujących, że Sąd I Instancji błędnie ustalił i przyjął, że pozwany był uprawniony do naliczania odsetek od pozaodsetkowych kosztów kredytu, w tym prowizji. Stawiając powyższy zarzut powodowie podnosili, że z umów nie wynika w sposób czytelny, od której kwoty należy naliczać przewidziane umową odsetki. Ponadto twierdzili, że niedozwolone jest działanie polegające na włączaniu pozaodsetkowych kosztów kredytu do całkowitej kwoty kredytu, a następnie w oparciu o nią zastosowanie oprocentowania i naliczanie odsetek kapitałowych również od pozaodsetkowych kosztów kredytu. Zdaniem apelujących jest to postanowienie umowne, w ramach którego owymi pozaodsetkowymi kosztami kredytu (w ramach których konsument nie otrzymuje żadnych środków, a jest to de facto dodatkowe wynagrodzenie kredytodawcy) obciążany jest konsument. Powodowie twierdzili, że prowizja jest dodatkowym kosztem kredytu, a naliczenie od tej kwoty odsetek i tym samym dodatkowe obciążenie kredytobiorcy spowodowało zaburzenie całej regulacji dotyczącej sposobu wyliczania odsetek i określenie całkowitych kosztów kredytu.

Z apelacji wynika, że powodowie z treści art. 5 ust. 10 u.k.k., który stanowi, że stopa oprocentowania kredytu to stopa oprocentowania wyrażona jako stałe lub zmienne oprocentowanie stosowane do wypłaconej kwoty na podstawie umowy o kredyt w stosunku rocznym, wyinterpretowali zakaz oprocentowania kwot, które nie zostały wypłacone do ich rąk. Natomiast, jak słusznie podniesiono w doktrynie, przepis ten nie wymaga, aby wypłata kredytu nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłata może być również dokonana np. w celu pokrycia zobowiązań konsumenta, w tym zobowiązań do zapłacenia kosztów związanych z kredytem. Wniosek o dopuszczalności naliczania odsetek od kwoty kredytowanej prowizji potwierdza również wykładnia systemowa. Na tle przepisów o kredycie bankowym (zob. art. 69 ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego) przyjmuje się bowiem, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie od sposobu wypłacenia tego kapitału - to jest niezależnie od tego, czy wypłaty dokonano do rąk konsumenta czy też kredyt został przeznaczony na spłatę zobowiązań danego konsumenta (tak samo: T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, art. 5). Niewątpliwie powodowie mieli prawo wyboru odnośnie sposobu sfinansowania prowizji. Z pewnością mogli ją zapłacić z własnych środków, z czego nie skorzystali zawierając z pozwanym porozumienie co do skredytowania tego kosztu. Należy przy tym wskazać, że takie porozumienie jest zgodne z art. 69 Prawa bankowego, który stanowi, że przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Przepis ten nie wyklucza zatem celu w postaci sfinansowania kosztów związanych z udzielanym kredytem. Natomiast zgodnie z art. 5 pkt 10 u.k.k. kwota kredytu może być poddana oprocentowaniu bez względu na cel, w którym udzielono kredytu w danej kwocie. Zdaniem Sądu Odwoławczego, gdyby intencją ustawodawcy było wprowadzenie zasady, zgodnie z którą oprocentowaniu podlegałby jedynie kapitał kredytu, to w definicji oprocentowania ustawodawca posłużyłby się takim właśnie pojęciem. Dlatego prawidłowo uznał Sąd Rejonowy, że przedmiotowa umowa nie narusza art. 5 pkt 10 u.k.k.. Wskazać bowiem należy, że wbrew twierdzeniom apelujących z treści obu umów (§ 7 ust. 1, § 8 ust. 1) jasno wynika, że Bank będzie naliczał odsetki od kwoty pożyczki określonej w § 1 ust. 1, tj. w przypadku umowy z 21 maja 2018r. od kwoty 100.000 zł, a w przypadku umowy z 13 czerwca 2018 r. od kwoty 35.408,16 zł. Poza tym każda z umów wyraźnie odróżnia kwotę udostępnioną pożyczkobiorcy (100.000 zł – umowa z 21 maja 2018 r. i 35.408,16 zł – umowa z 13 czerwca 2018 r.) obejmującą skredytowane koszty pożyczki od całkowitej kwoty pożyczki (98.000 zł – umowa z 21 maja 2018 r. i 34.700 zł – umowa z 13 czerwca 2018 r.) i nie można uznać jakoby zapisy umów w tym zakresie były niejasne i wprowadzały pożyczkobiorcę w błąd. Z treści § 1 ust. 1 i 3 umowy pożyczki z 21 maja 2018 r. wynika, że pożyczka w kwocie 100.000 zł została przeznaczona na sfinansowanie - potrzeb konsumpcyjnych pożyczkobiorcy w kwocie 98.000 zł i prowizji za udzielenie pożyczki w kwocie 2.000 zł. Natomiast z treści § 1 ust. 1 i 3 umowy pożyczki z 13 czerwca 2018 r. wynika, że pożyczka w kwocie 35.408,16 zł została przeznaczona na sfinansowanie - potrzeb konsumpcyjnych pożyczkobiorcy w kwocie 34.700 zł i prowizji za udzielenie pożyczki w kwocie 708,16 zł. Jeszcze raz podkreślić należy, że nic nie stało na przeszkodzie, aby powodowie uiścili prowizję bankową ze środków własnych, ponosząc ten koszt jednorazowo. Natomiast skoro ich wolą było sfinansowanie powyższych opłat w ramach zaciągniętej pożyczki – co wprost wynika z zawartych umów - to obecnie nie można mówić o naruszeniu przez stronę pozwaną art. 30 ust. 1 pkt 4 u.k.k. jak też art. 5 ust. 6, 7 i 10 u.k.k..

Wbrew twierdzeniom apelujących każda z zawartych umów określa również w sposób jasny i precyzyjny termin, sposób i skutki odstąpienia konsumenta od umowy (§ 11 każdej z umów.)

Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 6 k.c. poprzez błędne przerzucenie ciężaru dowodu z pozwanego na powoda, w sytuacji, gdy jeśli konsument podniesie zarzut wadliwego określenia w umowie kredytu RRSO, to ciężar wykazania prawidłowości tego RRSO spoczywa na kredytodawcy. Zgodnie z treścią art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Z kolei zgodnie z treścią art. 232 zdanie 1 k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

Zdaniem Sądu pozwany Bank sprostał wymogom nałożonym przez art. 6 k.c. i wykazał prawidłowość określenia w umowie RRSO, co już wyżej szczegółowo omówiono, natomiast powodowie nie udowodnili swoich twierdzeń w tym zakresie, do czego byli procesowo zobowiązani, również na podstawie art. 6 k.c. i art. 232 k.p.c..

Jak już wyżej wskazano pozwany Bank wskazał w obu umowach wartość RRSO, założenia przyjęte do jej obliczenia i całkowite kwoty do zapłaty zaliczające do równania odsetki umowne od kredytowanych kosztów kredytu (prowizja).

Konkludując, podkreślić należy, że skorzystanie z sankcji kredytu darmowego wymaga ziszczenia się przesłanek o jakich mowa w art. 45 Ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim. Sankcja kredytu darmowego jest bardzo dotkliwa, a cyt. przepis ma charakter wyjątkowy i nie należy go interpretować rozszerzająco. Tym samym tut. Sąd Okręgowy przychyla się do zapatrywania zaprezentowanego w części merytorycznej uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 22 września 2016 r., I C 430/16, w którym wyrażono zapatrywanie, że „Sankcją kredytu darmowego powinny być objęte takie sytuacje, w których pojawia się element nieuczciwego (nierzetelnego) postępowania wobec konsumenta, natomiast w innych sytuacjach np. w przypadkach, w których nastąpiło tylko pozorne, ściśle formalne naruszenie przepisów ustawy, a także w razie pomyłek technicznych (tzw. literówek, które mogły zniekształcić nazwę czy adres kredytodawcy), jak również do oczywistych pomyłek o charakterze czysto rachunkowym, a nawet do błędów w obliczeniach kosztów kredytu powstałych nieintencjonalnie, lecz wskutek niesprawności urządzenia liczącego nie powinna być stosowana”. W konsekwencji wskazać należy, że stosowanie sankcji kredytu darmowego powinno nastąpić w wypadku poważnych naruszeń, czego nie można dopatrzeć się w niniejszej sprawie.

Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, iż zawarte w dniach 21 maja 2018 r. i 13 czerwca 2018 r. pomiędzy powodami D. B. i A. D. a pozwanym Bankiem (...) S.A. w W. umowy nie naruszają żadnych zapisów ustawy o kredycie konsumenckim, na które powoływali się apelujący, a o których mowa w treści art. 45 ust. 1 u.k.k.

Mając zatem na uwadze, iż zarzuty naruszenia prawa materialnego, co wyżej omówiono, okazały się niezasadne, Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. apelację oddalił (pkt I wyroku).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2023.1935 t.j. z dnia 2023.09.20) (pkt II wyroku).

ZARZĄDZENIE

odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełn. pozwanego;