Postanowienie z 28 listopada 2024, sygn. II Ca 1431/24
Sygn. akt II Ca 1431/24
POSTANOWIENIE
Dnia 28 listopada 2024 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia Liliana Kaltenbek
po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 roku w Krakowie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z urzędu
na skutek zawiadomienia Prezydenta Miasta K. o zmianie danych ewidencyjnych
przy udziale A. K., T. K. i J. K.
o wpis w księdze wieczystej
na skutek apelacji uczestnika T. K. na postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 22 marca 2024 roku, sygn. akt DzKw/KR1P/00097625/23
postanawia:
1. oddalić wniosek o zawieszenie postępowania;
2. oddalić apelację.
Sędzia Liliana Kaltenbek
Sygn. akt II Ca 1431/24
UZASADNIENIE
postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 listopada 2024 roku
Postanowieniem z dnia 22 marca 2024 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie, sygn. akt DzKw/KR1P/00097625/23, utrzymał w mocy wpis dokonany przez referendarza sądowego w dniu 21 lipca 2023 roku, sygn. akt DzKw/KR1P/00076728/23, dotyczący ujawnienia w dziale I-O księgi wieczystej o numerze (...) identyfikatora działki ((...)), obrębu ewidencyjnego ( (...) P.), położenia (ul. (...)), sposobu korzystania (działka zabudowana B – tereny mieszkaniowe) oraz obszaru (0.0300 ha zamiast 310,0000 m ( 2)).
Uzasadniając dokonane rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wskazał, że przedmiotowy wpis dokonany został na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2023 r. poz. 1984; dalej: u.k.w.h.), w oparciu o dokumenty przedstawione przez Prezydenta Miasta K.. Sąd Rejonowy podkreślił, że zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego dotyczył w niniejszej sprawie wyłącznie sprostowania oznaczenia nieruchomości objętej księgą wieczystą (...) celem zapewnienia jej zgodności z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków. Sąd Rejonowy nie był zatem uprawniony do przeprowadzania merytorycznej kontroli przedłożonych dokumentów geodezyjnych, w szczególności do sprawdzania, czy w ewidencji gruntów i budynków ujawniono prawidłową powierzchnię nieruchomości. Wskazano, że poprawny pod względem formalnym wypis z rejestru gruntów i budynków, a także wypis z kartoteki budynków oraz wyrys z mapy ewidencyjnej, stanowią wystarczającą podstawę wpisu w księdze wieczystej, albowiem ustawowym obowiązkiem Sądu wieczystoksięgowego jest zapewnienie zgodności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej z danymi ujawnionymi w ewidencji gruntów i budynków. Pozostające aktualnie w dyspozycji Sądu wieczystoksięgowego dokumenty geodezyjne potwierdzają natomiast prawidłowość wpisu dokonanego przez referendarza sądowego w dniu 21 lipca 2023 roku. Zaznaczono, że w przypadku późniejszej zmiany oznaczenia nieruchomości w przedmiotowej ewidencji zaistnieje podstawa do ponownego sprostowania oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej.
Apelację od powyższego postanowienia wniósł uczestnik T. K.. Apelujący ocenił, że niniejsze postępowanie nie może się toczyć, że względu na to, że toczą się inne postępowania ( administracyjne i o zasiedzenie), które mogą wskazać na związek jaki zachodzi pomiędzy powierzchnią działki (...). Wniósł o zawieszenie postępowania odwoławczego, z uwagi na zawieszenie przez (...) Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w K. relatywnego – w ocenie skarżącego – dla toku niniejszej sprawy postępowania administracyjnego prowadzonego pod znakiem: (...) w sprawie z odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. nr (...), znak: (...), a także ze względu na związek pomiędzy niniejszym postępowaniem o wpis a toczącym się równocześnie postępowaniem o zasiedzenie przez uczestnika nieruchomości stanowiącej działkę ewidencyjną nr (...), objętą księgą wieczystą o numerze (...), prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla Krakowa – Śródmieścia w Krakowie w sprawie o sygn. akt I Ns 1/23/S. W piśmie z dnia 1 lipca 2024 roku uzupełniającym wniesioną apelację, skarżący podkreślił, że zachodzi istotny związek niniejszego postępowania z prowadzonym postępowaniem o zasiedzenie, z uwagi na wzajemną relację powierzchni obu działek. Jednocześnie pismem z dnia 19 lipca 2024 roku apelujący wniósł o przeprowadzenie rozprawy w niniejszym postępowaniu odwoławczym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika nie zasługiwała na uwzględnienie.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zgłoszonego przez apelującego wniosku o przeprowadzenie rozprawy, wskazać należy, że zgodnie z art. 626 1 § 1 k.p.c. sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym rozpoznawane są na posiedzeniu niejawnym, przy czym przepis ten dotyczy także postępowania apelacyjnego ( zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 lutego 2002 r., III CZP 3/02, OSNC 2002 nr 12, poz. 145, str. 1). Rozwiązanie takie stanowi wyjątek od ogólnej zasady rozpoznawania spraw z zakresu prawa rzeczowego wprowadzonej w art. 608 k.p.c. i podyktowane jest szczególnym charakterem spraw wieczystoksięgowych, które – jako sprawy o zawężonej kognicji – nie wymagają prowadzenia postępowania dowodowego na posiedzeniach jawnych. Z powyższych przyczyn wniosek apelującego zawarty w piśmie z dnia 19 lipca 2024 roku nie mógł odnieść żadnego skutku, gdyż właściwym działaniem Sądu Odwoławczego w niniejszej sprawie jest procedowanie na posiedzeniu niejawnym. Pouczenie o możliwości założenia wniosku o przeprowadzenie rozprawy, na skutek zarządzenia referendarza sądowego, było zatem błędne.
Kolejno wyjaśnić należy, że stosownie do treści art. 626 8 § 1 k.p.c. wpis dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu.
Zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 u.k.w.h. podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane katastru nieruchomości. W razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje – na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika – sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości (art. 27 ust. 1 u.k.w.h.). Sprostowanie takie może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości (art. 27 ust. 2 u.k.w.h.). Podkreślić należy, że wskazane w przedmiotowym przepisie zawiadomienie ze strony organu prowadzącego ewidencję gruntów i budynków o występującej niezgodności nie stanowi wniosku o sprostowanie, albowiem nie pochodzi od osoby legitymowanej w rozumieniu art. 27 ust. 1 u.k.w.h. ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 1997 roku, sygn. I CKN 26/97, OSNC 1997, Nr 11, poz. 167). Z tej przyczyny treść zawiadomienia bądź innych przedstawionych przez odpowiedni urząd dokumentów nie jest dla sądu wieczystoksięgowego w żaden sposób wiążąca. Sąd wieczystoksięgowy działa w takim wypadku z urzędu, opierając się wyłącznie na aktualnych danych katastru nieruchomości (ewidencji gruntów). Specyfika działania w tym przedmiocie z urzędu sprawia natomiast, iż ogólna zasada rządząca trybem postępowania wieczystoksięgowego, wynikająca z art. 626 8 § 2 k.p.c., pozostaje wyłączona, gdyż w istocie nie istnieje wniosek, na którym sąd wieczystoksięgowy mógłby się oprzeć. Zważyć należy nadto, że regulacja z art. 26 ust. 1 i art. 27 ust. 1 u.k.w.h. oznacza, że to ewidencja gruntów stanowi kryterium poprawności oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej oraz podstawę wpisów danych dotyczących gruntu do księgi wieczystej, co samo w sobie przeczy zasadzie, iż podstawą wpisu winna być treść samej księgi wieczystej (art. 626 8 § 2 k.p.c.). Kognicja sądu wieczystoksięgowego w prowadzonym z urzędu postępowaniu o sprostowanie oznaczenia nieruchomości w księdze jest więc zgoła inna niż w przypadku postępowania wszczętego na wniosek zainteresowanego, albowiem jedyną w zasadzie przesłanką do dokonania sprostowania w rozumieniu art. 27 ust. 2 u.k.w.h. jest dostrzeżona przez sąd wieczystoksięgowy niezgodność ujawnionych w księdze wieczystej danych dotyczących oznaczenia nieruchomości z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, niezależnie od tego, w jaki sposób sąd o takich nieprawidłowościach powziął wiedzę – czy to na skutek zawiadomienia stosownego organu, czy też samodzielnej weryfikacji danych. Innymi słowy, w wypadku, gdy dane ujawnione księdze wieczystej nie są zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynku, Sąd wieczystoksięgowy winien z urzędu nieścisłości te usunąć poprzez dokonanie stosownego wpisu. Treść zawiadomienia nie ma w tym zakresie jakiegokolwiek znaczenia, sąd wieczystoksięgowy nie jest również związany stanem faktycznym i prawnym zaistniałym w chwili jego złożenia.
W okolicznościach niniejszej sprawy referendarz sądowy dokonał stosownego wpisu zmiany oznaczenia nieruchomości z urzędu opierając się na zawiadomieniu oraz dokumentach przedstawionych przez Prezydenta Miasta K., w szczególności zaś na wypisie z rejestru gruntów, wypisie z kartoteki budynków oraz wyrysie z mapy ewidencyjnej [k. 300-303]. Jako że – zgodnie z zacytowanym już wyżej art. 26 ust. 1 u.k.w.h. – oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej winno pozostawać zgodne z danymi katastru nieruchomości (ewidencji gruntów i budynków), to wpis dokonany w niniejszej sprawie jest prawidłowy, gdyż ujawnione na jego podstawie dane w księdze wieczystej dotyczące oznaczenia nieruchomości odpowiadają rzeczywistemu stanowi rzeczy wynikającemu z ewidencji gruntów i budynków. Z tej przyczyny zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji utrzymujące powyższy wpis w mocy również ocenić należy jako prawidłowe i odpowiadające prawu.
Bez znaczenia pozostaje w tej sytuacji okoliczność równoczesnego wszczęcia postępowania o zasiedzenie fragmentu nieruchomości sąsiedniej, tj. działki ewidencyjnej nr (...), objętej księgą wieczystą o numerze (...), gdyż dotyczy ono kwestii właścicielskich nie zaś oznaczeń nieruchomości, nawet zatem ewentualne stwierdzenie takiego zasiedzenia nie wpłynie na sposób oznaczenia nieruchomości stanowiącej działkę nr (...). Nadal wynikać będzie ono z aktualnych danych z ewidencji gruntów i budynków i dopiero ewentualna korekta tej ewidencji będzie mogła stanowić podstawę do zmiany oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej. Tymczasem od marca 2023 roku do takiej zmiany nie doszło. Dokonany więc w niniejszej sprawie wpis odpowiada prawu, a tym samym zgodne z prawem jest również zaskarżone orzeczenie z dnia 22 marca 2024 roku.
Nie ma znaczenia także postępowanie odwoławcze zainicjowane przez T. K. od decyzji Prezydenta Miasta K. o odrzuceniu zarzutu zgłoszonego do modernizacji operatu ewidencji gruntów i budynków. O ile kiedyś takie postępowanie doprowadzi do zmiany w w/w ewidencji , to będzie to stanowiła samodzielną podstawę do dokonania stosownych zmian oznaczenia nieruchomości w dziale I-O księgi wieczystej.
W konsekwencji, jako że Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji uczestnika, apelacja ta podlegała oddaleniu, o czym Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.
Sędzia Liliana Kaltenbek