Wyrok z 9 września 2025, sygn. I C 111/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 9 września 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa R. Bank (...) z siedzibą w W.

przeciwko M. W. i S. W.,

o zapłatę i zmianę wysokości świadczenia

I.  umarza postępowanie w zakresie żądania waloryzacji zawarte w pkt II pozwu,

II.  oddala powództwo w całości,

III.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 16.234 zł (szesnaście tysięcy dwieście trzydzieści cztery złote) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 111/24

UZASADNIENIE

W pozwie wniesionym w dniu 30.12.2023 r. przeciwko M. W.
i S. W. powód R. Bank (...) w W. prowadzący w Polsce działalność za pośrednictwem oddziału R. Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce domagał się:

I. zasądzenie solidarnie, ewentualnie łącznie, ewentualnie w częściach równych, ewentualnie in solidum od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 386.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31.10.2023 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu równowartości nominalnej kwoty kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej,

ewentualnie,

II. zmianę na podstawie art. 358 ¹ § 3 k.c. wysokości świadczenia pieniężnego w postaci wypłaconej kwoty kapitału kredytu i w konsekwencji wnosi o zasądzenie solidarnie, ewentualnie łącznie, ewentualnie w częściach równych, ewentualnie in solidum, od strony pozwanej na jego rzecz dodatkowo kwoty 106.902,66 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31.10.2023 r. do dnia zapłaty, tytułem zmiany wysokości świadczenia pieniężnego – wypłaconej kwoty kapitału kredytu, na skutek waloryzacji sądowej wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza za okres od dnia wypłaty kwoty kredytu do dnia 31.08.2023 r. przy czym dochodzona kwota uwzględnia wysokości i daty spłat dokonywane przez stronę pozwaną ma rzecz powoda.

Nadto, powód wniósł o zasądzenie od pozwanych solidarnie, ewentualnie łącznie, ewentualnie w częściach równych, ewentualnie in solidum od strony pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wraz z odsetkami, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Powód wniósł o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym w B. z powództwa strony pozwanej przeciwko powodowi, pod sygn. akt(...) będącego obecnie na etapie postępowania apelacyjnego.

W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem niniejszej sprawy jest żądanie, aby strona pozwana zwróciła powodowi równowartość kwoty kapitału wypłaconego na podstawie umowy o kredyt waloryzowany walutą obcą oraz dodatkowe świadczenie pieniężne z tytułu waloryzacji sądowej wypłaconej kwoty kapitału kredytu w związku z istotną zmianą siły nabywczej pieniądza. W przypadku uznania przez sąd w postępowaniu z powództwa strony pozwanej przeciwko powodowi, że umowa jest trwale bezskuteczna (nieważna) strony są zobowiązane do wzajemnego rozliczenia. Powód dochodzi roszczeń mu należnych z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej. Bank stoi na stanowisku, że przysługuje mu zarówno roszczenie o zwrot udostępnionego kapitału z uwzględnieniem zmiany siły nabywczej pieniądza. Powód wskazał, że jego roszczenia nie są przedawnione.

(pozew k. 4-18)

Pismem z dnia 10.04.2024 r. powód cofnął bez zrzeczenia się roszczenie żądanie dokonania waloryzacji i roszczenie o zapłatę wskazane w pkt II petitum pozwu. Jednocześnie podtrzymał w całości roszczenie zawarte w pkt I petitum pozwu.

(pismo powoda – k. 94)

Postanowieniem z dnia 17.07.2024 r. Sąd na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w sprawie w części obejmującej żądanie zapłaty kwoty 106.902,66 zł zawarte w pkt II żądania pozwu.

(postanowienie – k. 97)

Pozwani w odpowiedzi na pozew wnieśli o:

- oddalenie powództwa w całości,

- zasądzenie od powoda na rzecz pozwanych zwrotu kosztów procesu za I instancję według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach procesu za I instancję do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu wskazali, że umowa jest nadal realizowana przez obie strony po prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 04.07.2024 r. w sprawie (...) – po wyeliminowaniu z umowy klauzul abuzywnych przy pozostawieniu pozostałych zapisów w mocy. Pozwani w sprawie wytoczonej z ich powództwa nie kwestionowali ważności umowy, a jedynie żądali ustalenia bezskuteczności jej poszczególnych postanowień.

(odpowiedź na pozew – k. 101-103)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 16 września 2008 r. pozwani jako konsumenci zawarli z poprzednikiem prawnym powodowego banku (...) S.A. Spółką Akcyjną Oddział w Polsce – umowę o kredyt hipoteczny nr (...).

Zgodnie z umową Bank udzielił pozwanym kredytu w kwocie 386.000 zł na zakup domu na rynku pierwotnym, refinansowanie poniesionych wydatków na cele mieszkaniowe, modernizację, indeksowanego do (...) (§ 2 ust. 1 i ust. 2 umowy).

Okres kredytowania ustalono na 480 miesięcy (§ 2 ust. 3 i § 6 ust. 4 umowy). Raty spłaty określono jako równe, miesięczne, obejmujące kapitał i odsetki (§ 6 ust. 1 i ust. 2 umowy).

Oprocentowanie kredytu ustalono jako zmienne i stanowiące sumę stopy referencyjnej LIBOR 3M ( (...)) oraz stałej marży 1,35 punktów procentowych. Na dzień sporządzenia umowy oprocentowanie wynosiło 4,08167 % w stosunku rocznym. Zasady naliczania odsetek, ustalania wysokości oprocentowania oraz zasady zmiany oprocentowania zostały określone w regulaminie (§ 3 umowy).

Raty kredytu oraz inne należności związane z kredytem miały być pobierane z rachunku wskazanego przez kredytobiorcę w pełnomocnictwie, stanowiącym załącznik do umowy. Kredytobiorca zobowiązany był na podstawie umowy do utrzymywania wystarczających środków na ww. rachunku uwzględniając możliwe wahania kursowe w przypadku indeksowanych do waluty obcej. (§ 6 ust. 6 umowy).

Wypłata kredytu zgodnie z umową miała odbyć się w transzach na podstawie pisemnej dyspozycji kredytobiorców na rachunek bankowy w niej wskazany, po spełnieniu przez kredytobiorców warunków uruchomienia kredytu (§ 5 ust 1-4 umowy).

Kredyt został zabezpieczony hipoteką kaucyjną do kwoty 772.000 zł na prawie własności kredytowanej nieruchomości (§ 7 ust. 1 umowy).

(dowód: wydruk KRS dot. powoda – k. 19-23, umowa kredytu – k. 28-30)

Na wniosek pozwanych kredyt został wypłacony w transzach w łącznej kwocie 386.000zł.

(dowód: zaświadczenie – k. 31)

Pozwani wytoczyli przed Sądem Rejonowym w O. powództwo przeciwko powodowi o zapłatę 50.000 zł tytułem nadpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych w związku z stosowaniem w umowie klauzul abuzywnych oraz ustalenie wobec powodów bezskuteczności postanowień § 2 ust. 1 zd. 2, § 6 ust. 5, § 14 umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 11 września 2008 r. zawartej pomiędzy powodami w dniu 16 września 2008 r. a (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W. i § 2 pkt 12, § 2 pkt 2, § 4 ust. 1, § 7 ust. 4, § 9 ust. 2, § 13 ust. 3, § 14 ust. 8, § 23 ust. 1, 2 Regulaminu kredytu hipotecznego udzielanego przez (...) stanowiącego załącznik nr 1 do umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 11 września 2008 r. zawartej pomiędzy powodami w dniu 16 września 2008 r. a (...) S.A. Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w W..

Sąd Rejonowy uznał się niewłaściwy rzeczowo i przekazał sprawę do Sądu Okręgowego w O.

Sąd Okręgowy w O.w wyroku z dnia 18.11.2022 r. (sygn. akt (...)):

- ustalił bezskuteczność wobec kredytobiorców § 2 ust. 1 zd. 2, § 14 pkt 1 umowy oraz § 2 pkt 2, § 2 pkt 12, § 4 ust.1, § 7 ust. 4, § 9 ust. 2, § 14 ust. 8, § 23 ust. 1 i 2 Regulaminu kredytu hipotecznego udzielanego przez (...) do umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 11 września 2008 r. i w pozostałym zakresie oddalił powództwo o ustalenie,

- zasądził od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 50.000 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 listopada 2022 r. i w pozostałym zakresie oddalił powództwo o zapłatę.

Następnie, na skutek apelacji obu stron, Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z dnia 04.07.2024 r. w sprawie o sygn. akt (...)zmienił wyrok w punkcie II w ten sposób, że zasądził od banku na rzecz kredytobiorców kwotę 50.000 złotych z ustawowymi odsetkami w stosunku rocznym za opóźnienie od dnia 18 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo o zapłatę odsetek w pozostałym zakresie. Ponadto, oddalił w pozostałym zakresie apelację kredytobiorców i oddalił apelację banku.

(dowód: pozew – k. 40v-48, wyrok SO O. z dnia 18.11.2022 r. wraz z uzasadnieniem – płyta CD k.49, wyrok SA B.z dnia 04.07.2024 r. wraz z uzasadnieniem – k. 104-140, okoliczność bezsporna)

Powód pismem z dnia 16.10.2023 r. wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 386.000 zł w terminie do dnia 30.10.2023 r. tytułem zwrotu kapitału w związku z nieważnością umowy kredytu.

(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 16.10.2023 r. wraz z potwierdzeniem nadania – k. 33-35)

Po prawomocnym wyroku Sądu Apelacyjnego w B. z dnia 04.07.2024 r. w sprawie (...) tj. po wyeliminowaniu z umowy klauzul abuzywnych przy pozostawieniu pozostałych zapisów w mocy, umowa jest nadal realizowana przez obie strony.

(okoliczność bezsporna)

Sąd zważył, co następuje:

W przedmiotowej sprawie, z uwagi na istnienie ważnego zobowiązania, dalsze trwanie umowy po wyeliminowaniu z niej klauzul niedozwolonych oraz jej realizowanie przez obie strony Sąd uznał roszczenia powoda o zapłatę za bezzasadne.

Postępowanie zostało umorzone w części w jakiej powód cofnął powództwo
tj. w zakresie żądania dokonania waloryzacji.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt
i niekwestionowane przez strony dokumenty nie stwierdzając podstaw do podważenia ich wiarygodności.

Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego stron o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron. W świetle prawomocnego rozstrzygnięcia o ustaleniu bezskuteczności poszczególnych postanowień umowy o kredyt hipoteczny nr (...) wnioskowany dowód miał zostać przeprowadzony na fakty bezsporne. W tej sprawie Sąd uznał, że zgromadzone w sprawie dowody, w pełni pozwalają na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, zaś wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron potraktował, z uwagi na powyższe, jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

Powód domagał się dokonania waloryzacji. Przed rozprawą powód w piśmie z dnia 10.04.2024 r. cofnął pozew w wskazanym wyżej zakresie bez zrzeczenia się roszczenia. W ocenie Sądu czynność powoda nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, z prawem ani nie zmierza do obejścia prawa, a więc dopuszczalna. Wobec skutecznego cofnięcia pozwu w części przez powoda, Sąd na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie co do żądania dokonania waloryzacji, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Ostatecznie powód domagał się zasądzenia od pozwanych kwoty 386.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31.10.2023 r. do dnia zapłaty. Powód żądanie opierał na tym, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna.

W wyniku postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym
w O. ((...)), a następnie Sądem Apelacyjnym w B. ((...)) ustalono bezskuteczność niektórych postanowień umownych. Sąd orzekający w niniejszej sprawie na podstawie art. 365 i 366 k.p.c. jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w O. i Sąd Apelacyjny w B. w zakresie ustalenia bezskuteczności niektórych postanowień umowy.

Umowa kredytu łącząca strony niniejszego postępowania została uznana za ważną
i dalej obowiązującą po eliminacji z niej niedozwolonych postanowień. Pozwani wyrazili wolę dalszego kontynuowania umowy czego dali wyraz w postępowaniu z ich powództwa. Nie wnosili wówczas o uznanie umowy za nieważną i do końca trwania postępowania w wspominanej sprawie nie zmienili swojego żądania w tym zakresie.

Powód dochodził roszczenia o zapłatę kwoty 386.000 zł powołując się na podstawę faktyczną w postaci nieważności umowy kredytu i na podstawę prawną wynikającą z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c.

Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego umowa kredytu łącząca strony jest ważna. Wobec tego nie istnieje podstawa faktyczna dochodzonego przez powoda roszczenia. Jednocześnie wskazać należy, że art. 410 § 2 k.c. stanowi, że „ Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.”, zaś art. 405 k.c. „Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.” W niniejszej sprawie powód świadczył na rzecz pozwanych na podstawie zawartej przez strony umowy kredytu, a więc wypłata kwoty kredytu miała podstawę prawną. Podkreślić należy, że z tej samej przyczyny świadczenie powoda nie może zostać uznane za nienależne. Również nie zostały spełnione przesłanki odpadnięcia podstawy świadczenia lub zamierzonego celu świadczenia czy też nieważności czynności prawnej.

Z uwagi na powyższe, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Sąd oddalił żądanie zapłaty jako nieuwodnione, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. poprzez obciążanie powoda obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanych w całości. Powód przegrał proces w całości.

W zakresie roszczenia co do którego powód cofnął pozew wskazać należy, że było ono już niezasadne na dzień wytoczenia powództwa. Bogate orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości zdecydowanie wskazywało, że na gruncie przedsiębiorca-konsument nie przysługuje przedsiębiorcy żadne inne świadczenie poza tym co świadczył na gruncie nieważnej umowy. Powód jako profesjonalista prowadzący setki spraw frankowych musiał mieć wiedzę o tym stanowisku na dzień wytoczenia powództwa.

Koszty procesu po stronie pozwanej obejmowały opłatę skarbową od pełnomocnictwa (34 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (10.800 zł). W postępowaniu zażaleniowym koszty procesu po stronie pozwanej obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) w stawce wynikającej z § 10 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (5.400 zł).

O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 11 k.p.c.

Z tego względu Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanych kwotę 16.234 zł, o czym orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku.