Wyrok z 4 grudnia 2024, sygn. VI Ka 52/24

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 52/24

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 25 października 2023 r. w sprawie o sygn. akt III K 992/22

1.2  Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

D. S.

Dotychczasowa karalność

Sytuacja majątkowa

Karta karna - k.559-561

Informacja e - (...) k. 558

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu.

Dotychczasowa karalność

Sytuacja majątkowa

Karta karna

Informacja e - (...)

Dokumenty sporządzone przez uprawnione osoby i podmioty, nie były kwestionowane i nie budziły żadnych wątpliwości.

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Wskazać fakt

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu.

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił rażąco surowe wymierzenie bezwzględnej kary pozbawienia wolności w wymiarze 6 miesięcy oraz środka karnego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość nie mniejszą niż 50 metrów, w sytuacji gdy reakcja oskarżonego na relację z pokrzywdzoną były wybitnie emocjonalne i kompletnie irracjonalne, co niestety nie zostało wyjaśnione w toku przewodu sądowego, zaś jego stosunek do wspólnych dzieci nacechowany jest miłością, zaangażowaniem oraz wręcz nadopiekuńczością, co jednoznacznie wskazuje, że bezwzględna kara pozbawienia wolności jest absolutnie nieadekwatna i wyrządzi nieodwracalne szkody, zwłaszcza dla małoletnich dzieci oskarżonego i pokrzywdzonej, które są związane emocjonalnie z ojcem, a jednocześnie determinuje podstawy dania oskarżonemu szansy poprzez warunkowe zawieszenie kary pozbawienia wolności bez orzekania wskazanego wyżej środka karnego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

Zarzut był niezasadny.

Rażąca niewspółmierności kary sprowadza się do znacznej dysproporcji pomiędzy wymierzoną karą, środkiem karnym lub nawiązką a taką represją, która powinna być wymierzona, aby w odczuciu społecznym uznana została za sprawiedliwą. Nie każda więc nietrafność wymiaru środka represji karnej uzasadnia zmianę orzeczenia. Zarzut rażącej niewspółmierności jest zasadny wtedy, gdy kara, środek karny lub nawiązka wprawdzie mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, ale nie uwzględnia w sposób właściwy okoliczności dotyczących sądowego ich wymiaru (art. 53–56 kk). Zarzut ten może dotyczyć wyboru rodzaju kary, środka karnego, nawiązki lub innego środka albo ich wysokości, czy też niezastosowania np. instytucji warunkowego zawieszenia wykonania kary.

Jak słusznie wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 29 stycznia 2021 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 143/20, rażąca niewspółmierność, zachodzi tylko wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary. Sąd Okręgowy podziela również pogląd Sądu Apelacyjnego w Poznaniu zawarty w wyroku z dnia 3 marca 2021 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 211/20. Wskazano w nim, że zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą.

Niewspółmierność więc zachodzi wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzona za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary. Trzeba pamiętać, że zgodnie z art. 438 pkt 4 kpk ta niewspółmierność kary musi być „rażąca”. Chodzi tu więc przy wykazaniu tego zarzutu nie o każdą różnicę co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - rażąco niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować. Tym samym dopiero wykazanie rażącej niewspółmierności kary, a więc istnienia wyraźnej dysproporcji między karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary, uzasadnia korektę zaskarżonego wyroku przez sąd odwoławczy.

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, wbrew twierdzeniom skarżącego wymierzona oskarżonemu kara 6 miesięcy pozbawienia wolności nie jest karą rażąco niewspółmierną. Po pierwsze, czyn z art. 190a § 1 kk jest zagrożony karą pozbawienia wolności, której dolna granica wynosi 6 miesięcy - taką karę orzeczono - a górna 8 lat. Po drugie, oskarżony jest osobą wielokrotnie karaną (w karcie karnej widnieje 6 pozycji), w tym dwukrotnie za przestępstwo podobne, to jest z art. 190 § 1 kk. Po trzecie, oskarżonemu wielokrotnie dawano szansę, wymierzając kary grzywny i ograniczenia wolności, jak również karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Nie przyniosło to zamierzonego skutku. Po czwarte, uporczywe nękanie trwało przez 10 miesięcy i było dla pokrzywdzonej bardzo dolegliwe. Oskarżony nie tylko ją śledził, nachodził i dzwonił dzwonkiem do drzwi, ale też wysyłał dużą ilość wiadomości zawierających słowa wyjątkowo wulgarne i obelżywe oraz wielokrotnie wykonywał połączenia telefoniczne o różnych porach dnia i nocy. Wskutek tego pokrzywdzona nie mogła normalnie funkcjonować, w tym odpocząć po pracy i się do niej wyspać. Oskarżony nie oszczędzał ani jej, ani wspólnych małoletnich dzieci, które to widziały, słyszały, a nawet czytały. Po piąte, oskarżony działał w poczuciu całkowitej bezkarności, albowiem swojego zachowania nie zmienił nawet pomimo zainicjowania niniejszego postępowania, de facto popełniając kolejne przestępstwo.

Nawiązując do argumentacji skarżącego, oskarżony jest dorosłym człowiekiem i powinien nie tylko potrafić zapanować nad swoimi emocjami, ale również być świadomym ich konsekwencji. Gdyby oskarżony rzeczywiście kierował się dobrem małoletnich dzieci, to nie uprzykrzałby życia ich matce i przede wszystkim zrobił wszystko, żeby ich rozstanie miało na nie możliwe jak najmniejszy wpływ. Jeśli oskarżony chciał mieć częstszy kontakt z dziećmi, twierdząc że pokrzywdzona mu go utrudnia, to powinien dochodzić swoich praw na drodze sądowej, a nie samemu wymuszać spotkania i wyładowywać frustracje na pokrzywdzonej, która po rozstaniu z oskarżonym chciała normalnie żyć. Nie sposób się zgodzić ze skarżącym, żeby właściwą reakcją na popełniony czyn była kara 6 miesięcy ograniczenia wolności, polegająca na potrącaniu 10% wynagrodzenia za pracę na cel społeczny bądź nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne. Z kolei wymierzenie kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, o co ostatecznie wniósł oskarżony na rozprawie odwoławczej, nie było możliwe z uwagi na treść art. 69 § 1 kk i fakt, że skorzystanie z dobrodziejstwa tej instytucji jest wyłączone w przypadku uprzedniego orzeczenia kary pozbawienia wolności - z zawieszeniem jej wykonania bądź bez. W przypadku oskarżonego wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie o sygn. akt IV K 1242/14 wymierzono karę 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Powyższe orzeczenie nie uległo zatarciu w chwili popełnienia czynu będącego przedmiotem niniejszej sprawy. Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego wymierzona oskarżonemu kara 6 miesięcy pozbawienia wolności jest karą ze wszech miar sprawiedliwą i zasłużoną, w końcu stanowiąc dla niego odpowiednią dolegliwość i dając szansę na zmianę jego postępowania w przyszłości.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego wyroku i orzeczenie w stosunku do oskarżonego kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, ewentualnie kary ograniczenia wolności w wymiarze 6 miesięcy polegającej na potrącaniu z wynagrodzenia 10% na cel społeczny bądź obowiązku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny.

Z uwagi na niezasadność zarzutu apelacji skorelowany z nim wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Jak już wyżej wskazano, wymierzona oskarżonemu kara nie jest niewspółmierna, a tym bardziej rażąco.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia
i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Czas trwania środka karnego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

Sąd Rejonowy omyłkowo nie określił czasu trwania w/w środka, o czym mowa poniżej. Utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy w tym zakresie spowodowałoby, że de facto byłby on bezterminowy.

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.3  1

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.3.1  1.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Okręgowy zmienił wyrok w zaskarżonej części w ten sposób, że określił czas trwania orzeczonego wobec oskarżonego w punkcie 2 zakazu zbliżania się do A. R. na odległość mniejszą niż 50 metrów na 1 rok.

Zwięźle o powodach zmiany.

Biorąc pod uwagę, że wniesiono apelację na korzyść oskarżonego, także w zakresie orzeczonego wobec niego środka karnego w postaci zakazu zbliżania się do pokrzywdzonej, a Sąd Rejonowy omyłkowo nie wskazał czasu jego trwania, co było konieczne zgodnie z art. 43 § 1 kk, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w w/w sposób, stosując minimalny okres przewidziany w/w przepisem. Zważywszy, że w/w zakaz orzeka się od 1 roku do lat 15, przyjętego okresu nie sposób uznać za niewspółmierny. W pozostałej części zaskarżonej części wyrok utrzymano w mocy.

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia.

4.

Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.

5.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Lp.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

6.  Koszty Procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

D. S.

III

Sąd Okręgowy, na podstawie art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk, zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym, przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa, uznając, że uiszczenie ich byłoby dla niego zbyt uciążliwe. Zwłaszcza w perspektywie pobytu w zakładzie karnym.

7.  PODPIS

2SSO Tomasz Morycz SSO Michał Chojnowski SSR (del.) Małgorzata Nowak - Januchta

0.11.3 Granice zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika 1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Kara i środek karny

0.11.3.1 Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2 Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

Uchylenie

☒

zmiana