Wyrok z 23 września 2025, sygn. I C 1157/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. z siedzibą w G.

przeciwko J. G. i V. G.

o zapłatę

I.  oddala powództwo o zapłatę kwoty 200 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty,

II.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie,

III.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 1157/21

UZASADNIENIE

Bank (...) S.A. w G. w pozwie z 2.11.2021 r. przeciwko J. G. i V. G. wniósł o zasądzenie od strony pozwanej in solidum na rzecz powoda kwoty 277 906,60 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanym odpisu pozwu do dnia zapłaty, tytułem:

- 200 000 zł - zwrotu kapitału udostępnionego stronie pozwanej do dyspozycji na podstawie umowy kredytu,

- 77 906,60 zł - zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania przez pozwanych z kapitału kredytu w okresie od dnia wypłaty kredytu (8 marca 2007 r.) do
1 października 2021 r.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie umowy kredytu zawartej 6 marca 2007 r., udostępnił kredytobiorcom kwotę 200 000 zł, która została przez stronę pozwaną wykorzystana. W związku z zakwestionowaniem mechanizmu indeksacji opartego na kursie (...), jako zawierającego w swej konstrukcji niedozwolone postanowienia umowne, strona pozwana wystąpiła przeciwko bankowi z powództwem, w ramach którego podniosła zarzut nieważności umowy. Sąd pierwszej instancji stwierdził nieważność umowy. Od powyższego wyroku bank wniósł apelację. Jak stwierdził w pozwie z 2.11.2021 r., jest zmuszony wytoczyć powództwo w celu ochrony i zabezpieczenia swoich roszczeń – nie tylko zwrotu kapitału, ale i wynagrodzenia za korzystanie przez kredytobiorców z kapitału kredytu, w wysokości określonej – jak wskazano w uzasadnieniu pozwu – wg kryteriów rynkowych, a obiektywny miernikiem jest zdaniem banku wskaźnik (...).

Odpowiadając na pozew, pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, kwestionując je ponad kwotę kapitału udostępnionego na podstawie umowy kredytu. Podnieśli zarzut przedawnienia roszczeń powoda. Z ostrożności procesowej podnieśli zarzut potrącenia wierzytelności powoda o zapłatę dochodzonej w niniejszej sprawie kwoty z wzajemną wierzytelnością o zwrot wszystkich kwot wpłaconych powodowi
z tytułu wykonywania umowy kredytu (w sumie 196 630,15 zł). Zakwestionowali zasadność formułowania żądań w zakresie bezpodstawnego wzbogacenia w postaci korzystania przez pozwanych z kapitału. W ocenie pozwanych brak jest jakichkolwiek podstaw prawnych do żądania kwoty ponad kapitał udostępniony pozwanym na podstawie umowy kredytu.

Pismem procesowym z 28 lutego 2022 r. (k. 181) pozwani ponowili zarzut potrącenia, powołując się na swoje materialnoprawne oświadczenie z 7 lutego 2022 r. (k. 183).

Pismem procesowym z 15 lipca 2024 r. (k. 207) powód cofnął pozew w części dotyczącej zapłaty kwoty 77 906,60 zł z odsetkami, podtrzymując żądanie zasądzenia zwrotu kapitału kredytu (200 000 zł) z odsetkami.

Pismem procesowym z 11 września 2025 r. (k. 228) powód zakwestionował zarzut potrącenia, podnosząc, że powodowie nie złożyli materialnoprawnego oświadczenia o potrąceniu.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Wyrokiem z 9 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w (...) uwzględnił powództwo, ustalając że umowa kredytu jest nieważna (sygn. akt (...)). Wyrok ten – jak bezspornie ustalono na rozprawie – został zaskarżony przez bank, a sprawa nie została jeszcze rozstrzygnięta w drugiej instancji.

W dniu 6 marca 2007 r. pozwani zawarli z (...) Bank S.A. w G. (...) (...), datowaną na 5 marca 2007 r., na kwotę 202 602,40 zł (w tym koszty umowy), indeksowanego do (...). W dniu wypłaty saldo jest wyrażone w walucie do której indeksowany jest (...) według kursu kupna waluty, do której indeksowany jest (...), podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez bank, a następnie saldo walutowe przeliczane jest dziennie na złote polskie według kurs sprzedaży waluty do której indeksowany jest (...), podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez bank. Na kwotę kredytu składała się kwota pozostawiona do dyspozycji kredytobiorców w wysokości 200 000 zł, przeznaczona na realizację celu określonego w ust. 2 oraz koszty z tytułu ubezpieczenia od ryzyka utraty pracy opisanego w §13, w wysokości 2402,40 zł oraz koszty z tytułu opłaty sądowej należnej za wpis hipoteki opisanej w §12 ust. 1 w wysokości 200 zł (§ 1 ust. 1). Kredyt przeznaczony był na pokrycie części kosztów budowy domu mieszkalnego położonego w gminie P. (§ 1 ust. 2, § 3 ust. 1). Spłata kredytu wraz z odsetkami nastąpić miała w 348 równych miesięcznych ratach kapitałowo-odsetkowych (§ 1 ust. 5). Zgodnie z § 2 i § 8 umowy oprocentowanie umowy wynosiło 4,40 % w skali roku
i stanowiło sumę marży banku w wysokości 1,550 %, aktualnie obowiązującego indeksu L3 określonego w § 8 umowy oraz 0,95 punktu procentowego. § 2 ust. 2 umowy przewidywał, że po przedstawieniu w Banku odpisu prawomocnego wpisu hipoteki na rzecz Banku na nieruchomości określonej w § 3 umowy, zgodnie
z postanowieniami dotyczącymi zabezpieczenia prawnego umowy (§ 12), oprocentowanie kredytu będzie obniżone (...) punktu procentowego. Obniżenie oprocentowania nastąpi w tym samym dniu kalendarzowym miesiąca, w którym nastąpi wypłata I transzy kredytu. Raty miały być płatne w tym samym dniu kalendarzowym każdego miesiąca co nastąpiła wypłata I transzy kredytu. Wypłata kredytu nastąpiła
w 9 transzach:

- 8 marca 2007 r. kwotę 30 000 PLN, która stanowiła równowartość 12 599,75 CHF,

- 12 kwietnia 2007 r. kwotę 29 999,99 PLN co stanowiło równowartość 13 246,20 CHF,

- 10 maja 2007 r. kwotę 25 000 PLN, która stanowiła równowartość 11 243,03 CHF,

- 6 lipca 2007 r. kwotę 25 000,01 PLN, która stanowiła równowartość 11 339,93 CHF,

- 27 sierpnia 2007 r. kwotę 29 999,99 PLN, co stanowiło równowartość 13 170,60 CHF,

- 12 października 2007 r. kwotę 20 000,01 PLN, co stanowiło równowartość 9851,73 CHF,

- 20 listopada 2007 r. kwotę 15 000 PLN, która stanowiła równowartość 6846,19 CHF,

- 22 listopada 2007 r. kwotę 5000 PLN, która stanowiła równowartość 2267,88 CHF,

- 3 września 2008 r. kwotę 20 000 PLN, która stanowiła równowartość 9851,73 CHF.

Rozliczenie każdej wpłaty miało następować według kursu sprzedaży waluty, do której jest indeksowany (...), podanego w tabeli kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez bank, obowiązującego w dniu wpływu środków do banku. W przypadku dokonania nadpłaty, o ile Kredytobiorca nie złoży wniosku
o dokonanie zmiany wysokości raty, okres kredytowania ulega odpowiedniemu skróceniu, z zastrzeżeniem, że w przypadku zmiany oprocentowania zostaje przywrócony pierwotny okres kredytowania określony w §1. Po upływie terminu przewidzianego na wypłatę ostatniej transzy kredytu i upływie terminu przewidzianego w §1 ust 3 bank prześle kredytobiorcy harmonogram spłat kredytu, który będzie stanowił integralną część umowy. Zgodnie z § 17 umowy do rozliczenia transakcji wypłat i spłat kredytu stosowane były odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla walut zawartych w ofercie banku obowiązujące w dniu dokonania transakcji. Kursy kupna określono jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna. Kurs sprzedaży został określony jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP plus marża sprzedaży. Do wyliczenia kursu kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez G. M. Bank stosuje się kurs złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane o marżę (...) Bank. Obowiązujący w danym dniu roboczym kurs kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez G. M. Bank walut zawarty w ofercie Banku określane są przez Bank po godzinie 15:00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane na stronie internetowej (...) Bank S.A (www.gemoneybank.pl). W § 11 umowy kredytobiorcy oświadczyli, że postanowienia umowy zostały z nim indywidualnie uzgodnione. W § 10 ust. 11 umowy wskazano, że na wniosek kredytobiorcy bank może dokonać zmiany waluty, do której indeksowany jest (...).

Pismem z 7 lutego 2022 r. pozwani wystosowali do pozwanego banku przesyłką poleconą oświadczenie o potrąceniu wierzytelności. Mając na względzie skierowane przez pozwanych do banku wezwanie z dnia 10 grudnia 2021 r. do zapłaty kwoty 196 630,15 zł tytułem zwrotu całości rat kapitałowo-odsetkowych oraz innych opłat uiszczonych przez nich w okresie od 8 marca 2007 r. do dnia 8 grudnia 2021 r., nie uznając roszczeń banku ponad udostępniony im na podstawie umowy kredytu kapitał, strona pozwana potraciła wierzytelność w kwocie 196 630,15 zł,
z wierzytelnością banku objętą pozwem w zakresie kwoty 200 000 zł. Bank odebrał pismo dnia 14 lutego 2022 r.

(oświadczenie o potrąceniu, dowód nadania, dowód odbioru k. 183-185, 244)

Jest bezsporne (zgodne oświadczenia stron w protokole rozprawy z dnia 23.09.2025 r. k. 250), że suma wszystkich świadczeń pozwanych spełnionych na rzecz banku w wykonaniu spornej w tej sprawie umowy wynosi 240 060,76 zł, co znajduje dodatkowo potwierdzenie w tabeli – zaświadczeniu sporządzonym przez bank (k. 240).

We wstępie rozważań prawnych należy stwierdzić, że podnoszone przez powoda obszerne zarzuty stały się w znacznej mierze bezprzedmiotowe wobec dokonanego przez niego cofnięcia części pozwu, dotyczącej roszczenia dodatkowego (wykraczającego poza zwrot kapitału kredytu) - po którym sporne w tej sprawie pozostało już tylko to, na ile skuteczne było potrącenie wierzytelności wzajemnych stron, polegających na obowiązku zwrotu wzajemnych świadczeń spełnionych
w wykonaniu spornej umowy, a także to, kto komu powinien zwrócić koszty procesu. Bezsporne były kwoty tych wierzytelności, a nawet daty wezwań do zapłaty – skutkujących wymagalnością wierzytelności. W tle pozostał jeszcze zarzut przedawnienia sformułowany w odpowiedzi na pozew. Spór stał się tym samym sporem o prawo, nie o fakty.

Zgodnie z przepisem art. 203 § 1 i 4 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego, aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne
z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Uznając częściowe cofnięcie pozwu w tej sprawie za skuteczne wobec tych wymagań, Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. umorzył postępowanie w stosownym zakresie.

Przechodząc do sedna rozważań prawnych, odnieść się należy do kwestii przedawnienia. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych
z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie, ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty nie wcześniejszej niż data doręczenia odpisu pozwu kredytobiorców (co nastąpiło nie wcześniej niż
w 2018 r. – patrz data pozwu: 8.03.2018 r. k. 64). Kierując się przepisanym sposobem liczenia terminu przedawnienia, należy dodać do tej daty trzy lata z przedłużeniem do końca roku kalendarzowego, co daje termin 31.12.2021 r., który został skutecznie przerwany powództwem w niniejszej sprawie. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.

Mimo to ostateczne roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie.

Ostatecznie po częściowym cofnięciu pozwu żądanie dotyczyło zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej. Wierzytelność banku o zwrot kapitału kredytu umorzyła się w całości, ze skutkiem od dnia, kiedy potrącenie stało się możliwe (a więc kiedy już obie strony wezwały się wzajemnie do zwrotu świadczeń), wskutek potrącenia dokonanego przez kredytobiorców. Zarzut banku dotyczący braku oświadczenia materialnego o potrąceniu był oczywiście chybiony – pozwani przedstawili pisemne oświadczenie o potrącenie wraz z dowodem nadania i dowodem doręczenia bankowi. Według Sądu potrącenie zostało dokonane przez pozwaną w pełni skutecznie (spełnia wymagania art. 498-499 k.c.). Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 i w zw. z art. 498-499 k.c. oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu
w kwocie 200 000 zł z odsetkami (skutek wsteczny potrącenia sprawia, że nie było opóźnienia).

Na wypadek uznania potrącenia z jakichkolwiek przyczyn za nieskuteczne powództwo i tak nie zasługiwałoby w omawianym zakresie na uwzględnienie.

W świetle najnowszego orzecznictwa (...) – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorcy, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorcy zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś apelacja banku zostanie oddalona (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu o wygranej pozwanej wynika stąd, że w zakresie cofniętej części pozwu stronę powodową należy uznać za ustępującą w procesie, zaś w pozostałym zakresie – za przegrywającą proces (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku i nieskuteczności części potrącenia). Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki