Wyrok z 23 września 2025, sygn. I C 166/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Sieńczewska

po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa H. H.

przeciwko K. H., W. H.

o zapłatę

1.  zasądza od pozwanych K. H. i W. H. solidarnie na rzecz powódki H. H. kwotę 194.000 zł (słownie: sto dziewięćdziesiąt cztery tysiące złotych) wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia zapłaty;

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

3.  zasądza od pozwanych K. H. i W. H. solidarnie na rzecz powódki H. H. kwotę 6.934,00 zł (sześć tysięcy dziewięćset trzydzieści cztery złote 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie naliczanymi od tej kwoty od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

4.  nakazuje pobrać solidarnie od pozwanych K. H. i W. H. kwotę 8.200,00 zł (osiem tysięcy dwieście złotych 00/100) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie tytułem uzupełnienia opłaty sadowej od pozwu od uiszczenia której powódka była zwolniona.

sędzia Piotr Królikowski

Sygn. akt I C 166/24

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 23 września 2025 r. (k.280)

Pozwem z dnia 4 kwietnia 2023 r. J. H. reprezentowany prze profesjonalnego pełnomocnika wniósł przeciwko K. H. oraz W. H. pozew o zasądzenie solidarnie kwoty w wysokości 194.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 31 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym. Jako podstawę dochodzonego roszczenia wskazał umowę pożyczki, zawartą w dniu 27 czerwca 2014 r. pomiędzy nim, a pozwaną K. H., w związku z którą nastąpiło przekazanie kwoty 280.000,00 zł na rzecz pożyczkobiorcy. W uzasadnieniu pozwu powód podkreślił, iż mimo upływu terminu do zwrotu pożyczki pozwana nie wykonywała swojego zobowiązania. Na dzień wniesienia pozwu łączna kwota uiszczona w celu wykonania przedmiotowego zobowiązania - według twierdzeń powoda - wynosi 86.000,00 zł. Powód podkreślił fakt udzielenia przez małżonka pozwanej W. H. poręczenia z dnia 27 czerwca 2014 r. w/w umowy pożyczki na wypadek, gdyby K. H. owego zobowiązania nie wykonała. Wobec braku zrealizowania świadczenia także przez W. H., powód domagał się zwrotu przedmiotowej pożyczki od pozwanych solidarnie, zgodnie z zasadą solidarnej odpowiedzialności dłużników.

W dniu 14 sierpnia 2023 r. tut. Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazał pozwanym K. H. oraz W. H., aby zapłacili solidarnie powodowi J. H. kwotę 194.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 31 grudnia do dnia zapłaty oraz zasądził od nich koszty postepowania w sprawie (k.33).

W sprzeciwie do w/w nakazu zapłaty (k. 66-69) strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia oraz o zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Pozwani kwestionowali stanowisko powoda zarówno co do zasady, jak i do wysokości. W uzasadnieniu pisma Pozwani twierdzili, iż systematycznie uiszczali poszczególne kwoty składające się na wartość pożyczki w okresie od 2014 r. do 2018 r., z czego wywodzili fakt zupełnego wywiązania się z przedmiotowego zobowiązania.

W odpowiedzi na sprzeciw (k. 95-97) powód zakwestionował autentyczność przedstawionych przez stronę pozwaną dokumentów potwierdzających spełnienie poszczególnych świadczeń pieniężnych składających się na przedmiotowe zobowiązanie. Wniósł o zobowiązanie ich do złożenia oryginałów złożonych kopii.

Postanowieniem z dnia 16 maja 2025 r. tut. Sąd zawiesił postępowanie ze względu na śmierć powoda J. H. oraz podjął postępowanie z udziałem H. H. jako następczyni prawnej powoda (k. 171).

W dalszym toku procesu strony podtrzymywali swoje stanowiska.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

J. H. i W. H. łączyła długoletnia znajomość oraz relacje przyjacielskie. Ponadto współpracowali w zakresie powadzonej działalności gospodarczej, zawierając umowy w imieniu reprezentowanych spółek.

Dowód: zeznania powoda J. H. k. 141-143; zeznania pozwanych K. H. k. 173 – 174 i W. H. k. 172-173.

W dniu 27 czerwca 2014 r. powód zawarł równolegle dwie odrębne umowy pożyczki, jedną z W. H. oraz drugą z K. H. (z których ta druga stanowi przedmiot niniejszego postępowania). Zgodnie z przedmiotową umową, pożyczka została udzielona w kwocie 280.000 zł na okres od dnia postawienia jej do dyspozycji pożyczkobiorcy do dnia 30 grudnia 2014 r. Zgodnie z § 2 pkt 2 umowy spłata pożyczki miała nastąpić jednorazowo w dniu 30 grudnia 2014 r. w formie gotówkowej za oddzielnym pokwitowaniem potwierdzającym zwrot pożyczki. Strony nie przewidziały wynagrodzenia za jej udzielenie i przewidziały tak możność wydłużenia okresu na który jest udzielona jak i jej wcześniejszej spłaty. Jednocześnie w dniu zawarcia w/w umowy W. H. złożył oświadczenie, iż w przypadku nie wywiązania się przez K. H. ze zobowiązań wynikających z zawartej umowy zobowiązuje się solidarnie do zwrotu Powodowi wartości nie uiszczonych przez Pozwaną ze swojego majątku odrębnego.

Dowód: umowa pożyczki k. 8-9, oświadczenie Pozwanego- k.11; zeznania powoda J. H. k. 141-143.

W dniu 23 września 2014 r., czyniąc zadość postanowieniom przedmiotowej umowy, powód przekazał pozwanej K. H. kwotę 280.000,00 zł, a pożyczkobiorczyni potwierdziła jej otrzymanie.

Dowód: pokwitowanie przekazania kwoty pożyczki przez Powoda- k.10

Mimo upływu terminu do zwrotu pożyczki Pozwana nie wywiązywała się z zaciągniętego zobowiązania. W latach późniejszych Powód doznał wypadku, w wyniku którego doszło do urazu kręgosłupa, co w konsekwencji skutkowało jego niepełnosprawnością w stopniu znacznym. Pozwana spłaciła część zobowiązania w kilku transzach, już po upływie terminu spłaty pożyczki, uiszczając kwoty na rachunek bankowy wskazany przez powoda. Wpłaciła w dniu 12 kwietnia 2017 r. dwoma odrębnymi przelewami kwoty po 10.000 zł, 20 czerwca 2017 r. 10.000 zł, 11 lipca 2017 r. 10.000 zł, 2 sierpnia 2017 r. 10.000 zł, 20 września 2017 r. 6.500 zł, 21 września 2017 r. 3.500 zł,31 października 2017 r. 5.000 zł, 23 stycznia 2018 r. 3.000 zł, 7 lutego 2018 r. 1.000 zł, 30 marca 2018 r. 1.000 zł, 9 maja 2018 r. 1.500 zł, 23 maja 2018 r. 1.500 zł, 4 czerwca 2018 r. 2.500 zł, 22 czerwca 2018 r. 5.000 zł i 19 września 2018 r. 5.500 zł. Łączna suma uiszczonych świadczeń z tytułu przedmiotowego zobowiązania wynosiła 86.000,00 zł. Strony utrzymywały kontakt do 2018 r., pozwani świadczyli przysługi na rzecz powoda.

Dowód: zeznania powoda J. H. k. 141-143, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności- k.20; historia spłaty- k. 15-19; potwierdzenia transakcji dokonanych przez Pozwaną- kk. 73-77

Stan faktyczny w niniejszej sprawie tut. Sąd ustalił na podstawie przedłożonej przez strony dokumentacji, potwierdzającej dokonanie poszczególnych płatności tytułem spłaty przedmiotowej pożyczki. Tut. Sąd dał wiarę zeznaniom powoda, albowiem pozostawały one w zgodzie z treścią zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego. Natomiast zeznania strony pozwanej tut. Sąd ocenił z ostrożnością, nie dając im wiary w zakresie w którym pozwani wskazywali na uregulowanie zobowiązania albowiem nie znajdowały one potwierdzenia w dokumentach odzwierciedlających rzeczywisty przebieg spłaty przedmiotowego zobowiązania. Twierdzenia pozwanych odnośnie udzielenia powodowi pożyczki w latach 90-tych, użyczenia samochodu czy rusztowań nie miały znaczenia w sprawie wobec braku podniesienia zarzutu potrącenia, zaś ich twierdzenia odnośnie zaufania do powoda, okoliczności udzielenia pożyczki (która miała być skwitowanie poprzedniej) i spłacania mu pożyczki bez otrzymania pokwitowania w tym kontekście budzą wątpliwości. Skoro powód okazał się nierzetelnym dłużnikiem nie sposób przyjąć że pozwani zgodzili się na podpisanie dokumentów o treści kreujących po ich stronie zobowiązanie. Nie przedstawili żadnych dowodów potwierdzających pozorność umowy poza własnymi zeznaniami które w tym względzie nie były spójne ani konsekwentne, nie wyjaśnili przekonująco dlaczego spłacali nieistniejące zobowiązanie, nadto w zeznaniach podtrzymywali tezę o niespłaceniu pożyczki z lat 90-tych, co przeczy twierdzeniom o pozorności zobowiązania.

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej mierze, podlegając oddaleniu jedynie w zakresie odsetek poprzedzających 2020 r. z uwagi na przedawnienie w tym zakresie

Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyższego wynika, iż fakty prawotwórcze jak i prawoniweczące musi udowodnić strona, która na ich podstawie twierdzi o istnieniu bądź nieistnieniu praw czy obowiązków. Powód złożonymi i niekwestionowanymi dokumentami wykazał fakt zawarcia umowy pożyczki, wypłacenia kwoty 280.000 zł z jej tytułu oraz poręczenia zobowiązania przez pozwanego. Tym samym ciężar wykazania uregulowania zobowiązania bądź wykazania jego nieistnienia obciążał pozwanych. Skoro podnosili, iż regulowali przedmiotowe zobowiązanie w sposób terminowy i ciągły, to na nich spoczywał obowiązek wykazania tej okoliczności za pomocą stosownych i wiarygodnych środków dowodowych.

Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego strony postępowania mogą składać do akt sądowych kopie dokumentów – jeśli ich autentyczność nie jest kwestionowana kopie takie mogą stanowić podstawę ustaleń sądu. Z art. 129 k.p.c. jednak wynika, iż na żądanie przeciwnika strona winna przedstawić oryginał lub poświadczony odpis dokumentu, zaś w razie wątpliwości Sad może domagać się złożenia oryginału dokumentu którego odpis złożono. Powołane przez stronę dowody z określonych dokumentów załączonych do pozwu lub innego pisma procesowego w formie niepoświadczonych kserokopii wprawdzie nie stanowią dowodów z dokumentów, o których mowa w art. 244 oraz 245 k.p.c., nie są jednak pozbawione mocy dowodowej w rozumieniu art. 232 w zw. z art. 308 k.p.c. Dopóki sąd ani strona przeciwna nie zakwestionują ich i nie zażądają złożenia oryginałów dokumentów, stanowią one jeden ze środków dowodowych, przy pomocy których strona może udowodnić fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek złożenia oryginałów powstaje, gdy zażąda tego sąd lub strona przeciwna; w takiej sytuacji zamiast oryginału może być złożona potwierdzona za zgodność z oryginałem kopia.

Przekładając powyższe uregulowania na okoliczności niniejszej sprawy, należy zauważyć, że Powód zakwestionował przedłożone przez stronę pozwaną dokumenty, co nakładało na Pozwanych obowiązek przedstawienia sądowi ich oryginałów lub poświadczonych kopii, co nie zostało uczynione. Uniemożliwia to przeprowadzenie dowodu z zakresu pisma ręcznego i weryfikację autentyczności przedłożonych dokumentów. W odniesieniu do twierdzeń strony pozwanej, jakoby oryginały kwestionowanych pokwitowań zostały zabrane przez Powoda, tut. Sąd wziął pod uwagę miernik należytej staranności, o własny interes którego należy wymagać od osób prowadzących przez lata działalność gospodarczą i zawierających zobowiązanie na tak znaczne kwoty. W szczególności w obrocie finansowym osoby zaciągające zobowiązania o wysokiej wartości powinny zachować podwyższony poziom staranności, nie tylko w zakresie terminowego regulowania należności, lecz również w zakresie dokumentowania czynności oraz monitorowania ryzyka związanego z wykonaniem umowy. Osoba zaciągająca zobowiązania finansowe o tak wysokiej wartości powinna liczyć się z koniecznością wykazania, że wywiązuje się z nich w sposób prawidłowy, zwłaszcza w razie powstania sporu sądowego. W tym kontekście wypadnie wskazać na treść umowy która jednoznacznie wskazywała na obowiązek otrzymania pokwitowania spłaty zobowiązania, jak i wskazywane przez pozwanych doświadczenia z powodem który nie okazał się rzetelnym dłużnikiem, co czyni nieprawdopodobnym zwracanie mu gotówki bez otrzymywania pokwitowań. Okoliczność ta powinna była skłonić pozwanych do zachowania szczególnej ostrożności oraz do rzetelnego dokumentowania wszelkich dokonywanych spłat. Podkreślić wypadnie, że złożone wyciągi z kont dokumentujące wypłaty gotówki nie mogą stanowić dowodu na spłatę zobowiązania, nie wiadomo bowiem na co zostały przeznaczone, nadto daty wypłat i ich kwoty nie korelują bezpośrednio z kopiami złożonych pokwitowań.

Mając powyższe na uwadze, tut. Sąd uznał, iż strona pozwana nie sprostała ciążącemu na niej obowiązkowi dowodowemu w zakresie wykazania spłaty zobowiązania. Stąd Sąd orzekł jak w pkt. I niniejszego wyroku zasądzając całą dochodzona kwotę główną. Zobowiązanie z tytułu pożyczki stało się wymagalne z dniem 31 grudnia 2014 r. i od tej daty pozwani pozostawali w zwłoce co uzasadniało zasądzenie odsetek za okres od tej daty, jednakże w tym zakresie powództwo podlegało częściowemu oddaleniu ze względu na zgłoszony przez stronę pozwaną częściowo skuteczny zarzut przedawnienia. Zgodnie z art. 118 k.c. w brzmieniu obecnie obowiązującym jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Umowa została zawarta w 2014 r., gdy obowiązywał dziesięcioletni okres przedawnienia który z dniem 7 lipca 2018 r. uległ skróceniu do lat 6. Ustawa o zmianie ustawy -- Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw z dnia 13 kwietnia 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 1104) która wprowadzała zmiany w tym zakresie, jako zasadę ustanowiła stosowanie nowych przepisów do okresów przedawnienia biegnących przed jej wejściem w życie, jednakże zgodnie z art. 5 ust. 2 tej ustawy gdy nowy termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie ustawy tj. 7 lipca 2018 r.. Jeżeli jednak przedawnienie, którego bieg terminu rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Tym samym przy zastosowaniu dotychczasowego terminu przedawnienia roszczenie powoda uległoby przedawnieniu 31 grudnia 2024 r., zaś przy uwzględnieniu nowych przepisów 1 stycznia 2025 r., stąd zastosowanie ma termin 10 letni. Wobec złożenia pozwu 4 kwietnia 2023 r. roszczenie główne nie przedawniło się w żadnej części, zaś roszczenia odsetkowe za okres poprzedzający 3 lata wytoczenie pozwu przedawniły się stąd zasądzono je tylko za okres od 1 stycznia 2020 r. w pozostałym zakresie oddalając powództwo.

Odnotować przy tym należy jako błędne przekonanie Pozwanych co do okresowego charakteru umowy pożyczki. Odróżnieniu bowiem podlegają świadczenia okresowe od świadczeń jednorazowych, spełnianych częściami (np. w ratach). Nawet w przypadku spłat częściowych świadczenie może zachować charakter jednorazowy, jeśli jego istota polega na wykonaniu jednego obowiązku. Przedmiotowa umowa przewidywała spłatę całej kwoty jednorazowo w gotówce w dniu 30 grudnia 2014 r., nie ma ona więc charakteru okresowego.

O kosztach sądowych tut. Sąd rozstrzygnął zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 98 k.p.c., która stanowi o obowiązku zwrotu kosztów przez stronę przegrywającą sprawę, stąd w pkt. III przedmiotowego wyroku tut. Sąd obciążył kosztami procesu stronę pozwaną. Na zasądzone koszty złożyły się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5.400 zł, 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 1.500 zł tytułem częściowej opłaty sadowej od pozwu.

Z mocy art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych kosztami sądowymi, których m.in. strona niemiała obowiązku uiścić, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Do kosztów, których nie miała obowiązku uiścić strona zwolniona z kosztów sądowych, należy zaliczyć – zgodnie z art. 2 ust.1 k.s.c.u. – opłaty sądowe i wydatki (do których zalicza się m.in. opłata za wniesienie pozwu). Wobec zwolnienia powoda z o[płaty ponad kwote 1500 zł orzeczono jak w pkt. IV niniejszego wyroku.

sędzia Piotr Królikowski