Wyrok z 24 września 2025, sygn. II Ca 944/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 września 2025 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu, II Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

Przewodniczący: del. sędzia Łukasz Słomczyński

po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Fundusz (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

przeciwko pozwanemu Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w W.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2023 r.

sygn. akt I C 889/21/9

I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a.  kwotę zasądzoną w punkcie 1. wyroku obniża do kwoty 5.187,55 zł (pięć tysięcy sto osiemdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt pięć groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2021 r. do dnia zapłaty,

b.  w punkcie 3, kosztami procesu obciąża powoda w 27 %, pozwanego w 73%, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu,

II.  kosztami postępowania apelacyjnego obciąża powoda w całości i z tego tytułu zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 235 zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

del. sędzia Łukasz Słomczyński

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 24 września 2025 r.

W pozwie wniesionym do Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu powód Fundusz (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. domagał się zasądzenia od pozwanego Towarzystwa (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 6.748,65 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 31 lipca 2021 r. do dnia zapłaty, zasądzenia kwoty 400 zł tytułem zwrotu kosztów zlecenia ekspertyzy rzeczoznawczej, a nadto zasądzenia od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Powód argumentował, że w wyniku kolizji drogowej z dnia 23 czerwca 2021 r. uszkodzeniu uległ pojazd marki B. stanowiący własność poszkodowanego. Pozwany, po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego wypłacił tytułem odszkodowania kwotę 3.402,40 zł, podczas gdy z kalkulacji sporządzonej na zlecenie powoda wynikało, że koszt naprawy uszkodzonego pojazdu wynosi 10.151,05 zł. Dochodzona kwota stanowi różnicę pomiędzy kwotą ustaloną w opinii prywatnej sporządzonej na zlecenie powoda, a kwotą wypłaconą przez pozwanego ubezpieczyciela.

W odpowiedzi na pozew pozwany Towarzystwo (...) Spółka Akcyjna w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zdaniem pozwanego, odszkodowanie należy wyliczyć metodą dyferencyjną, a w sytuacji gdy Sąd uzna za zasadne oparcie się na hipotetycznym wyliczeniu szkody wg kosztorysu biegłego, wyliczenie winno uwzględniać rabaty na materiał oraz części zamienne, jakie pozwany w toku likwidacji proponował poszkodowanym.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, wyrokiem wydanym w dniu 20 grudnia 2023 r. w sprawie IC 889/21 Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 6.669,73 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 24 lipca 2021 r. do dnia zapłaty (punkt 1), oddalił powództwo w pozostałym zakresie (punkt 2), kosztami procesu obciążył w 93% pozwanego a w 7% powoda, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu.

Z powyższym wyrokiem nie zgodził się pozwany, który za pośrednictwem swojego pełnomocnika wywiódł w piśmie procesowym z dnia 22 kwietnia 2024 r. apelację, zaskarżając wyrok w części, tj.

- co do punktu 1, w części zasądzającej od pozwanego na rzecz powoda świadczenie ponad kwotę 5.187,55 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2021 r. do dnia zapłaty, tj. co do kwoty 1.482,18 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2021 r. do dnia zapłaty

- co do punktu 3, w całości,

Apelujący zarzucił rozstrzygnięciu:

1.  Naruszenie przepisów prawa procesowego – art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę dowodu w postaci opinii biegłego P. B. z dnia 26 stycznia 2023 r. polegającą na przyjęciu, że w świetle opinii biegłego ceny części i materiałów lakierniczych wynikających z systemu A. mają charakter obiektywny i rynkowy, podczas gdy sam program, którym posiłkuje się biegły nie wskazuje konkretnie podmiotów, które mogłyby zapewnić zakup powyższych elementów w cenach wynikających z systemu, stąd brak jest danych potwierdzających, że ceny te mają charakter obiektywny i rynkowy,

2.  Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 362 k.c. oraz art. 354 § 2 k.c. w zw. z art. 822 § 1 k.c. w zw. z art. 826 § 1 k.c. w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (…) poprzez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że poszkodowany nie miał obowiązku skorzystania z rabatu na zakup oryginalnych części zamiennych i materiałów lakierniczych, podczas gdy poszkodowany – wierzyciel obowiązany jest do minimalizowania w miarę możliwości skutków szkody i nie przyczyniania się do jej powiększania, a więc do skorzystania z zaproponowanych przez towarzystwo ubezpieczeń likwidujące szkodę rabatów, które obowiązywały w dniu szkody,

- art. 361 § 1 k.c. w zw. z art. 822 § 1 k.c. w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że powód poniósł szkodę w kwocie 10.072,13 zł podczas gdy biorąc pod uwagę obowiązuje w dniu szkody rabaty na zakup oryginalnych części zamiennych (12%) oraz na zakup materiału lakierniczego (40%) koszt naprawy winien wynieść 8.589,95 zł brutto.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa ponad kwotę 5.187,55 zł, tj. co do kwoty 1.482,18 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 24 lipca 2021 r. do dnia zapłaty,

2.  zmianę zaskarżonego wyroku w punkcie 3. Poprzez rozdzielenie kosztów postępowania przed Sądem I instancji stosownie do proporcji, w jakiej strony wygrały / przegrały sprawę, według norm przepisanych,

3.  zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania w II instancji, wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie przed sądem II instancji wg norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego była zasadna.

Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, który Sąd Okręgowy przyjmuje za własny (art. 382 k.p.c.).

Zarzuty pozwanego podniesione w środku odwoławczym zmierzały do wykazania, że poszkodowany winien skorzystać ze złożonej jemu w toku postępowania likwidacyjnego oferty zakupu części zamiennych oraz materiału lakierniczego z rabatami oferowanymi przez pozwane towarzystwo ubezpieczeń. Pozwany nie kwestionował natomiast pozostałych wyliczeń przyjętych w opinii biegłego sądowego P. B..

Sąd Rejonowy ustalając wysokość odszkodowania uznał, że rabaty na części zamienne oraz materiały lakiernicze, jakie posiada pozwany, nie są elementami powszechnie obowiązujących cen na rynku części zamiennych. Jeżeli zatem w procesie wyceny wysokości szkody przyjmuje się czynniki niewystępujące na rynku lub też występujące sporadycznie, to należy uznać, że nie jest to obiektywna wycena kosztów naprawy.

Powyższa argumentacja nie znajduje pełnej akceptacji Sądu Okręgowego i wymaga pogłębionych rozważań.

W pierwszej kolejności Sąd co do zasady podziela stanowisko Sądu I instancji, że poszkodowany nie ma obowiązku przeprowadzać naprawy w warsztacie współpracującym z ubezpieczycielem. Nie oznacza to jednak, że obowiązek współdziałania przy likwidacji szkody nie obejmuje próby ustalenia, czy określone części zamienne / materiał lakierniczy, które są niezbędne do likwidacji szkody przeprowadzonej we własnym zakresie przez poszkodowanego, mogą zostać nabyte w niższej cenie niż cena wynikająca z systemu A., tj. z rabatami, które oferuje ubezpieczyciel. Tym bardziej w sytuacji, w której wysokość odszkodowania nie jest ustalana w oparciu o rzeczywiste koszty naprawy poniesione przez poszkodowanego w związku z naprawą w konkretnym zakładzie naprawczym, ale w oparciu o koszty hipotetyczne.

Jak słusznie przyjął Sąd Najwyższy w najnowszej uchwale z dnia 24 września 2025 r., sygn. III CZP 32/24 podjętej – co istotne – w składzie, który nie budzi wątpliwości co do jego legalności, wysokość odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych z tytułu kosztów naprawy pojazdu może uwzględniać rabaty na części zamienne i materiał lakierniczy oferowane przez podmioty współpracujące z ubezpieczycielem tylko wtedy, gdy skorzystaniu z nich nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego.
Z powyższego wynika w ocenie Sąd Okręgowego, konieczność badania ad casum uzasadnionego interesu poszkodowanego, który sprzeciwiałby się uwzględnieniu rabatów oferowanych przez ubezpieczyciela.

Odnosząc powyższe do okoliczności przedmiotowej sprawy zauważyć trzeba, że sporządzając kosztorys na etapie likwidacji szkody pozwany ubezpieczyciel wskazał, w jaki sposób możliwe jest uzyskanie rabatu na części wskazane w kosztorysie, tj. poprzez kontakt na podany tamże numer telefonu. Do odpowiedzi na pozew pozwany załączył porozumienia nr (...) zawarte w dniu 2 września 2019 r. (k. 77-78) oraz nr (...) z 30 kwietnia 2021 r. (k, 79-80), z których wynika, że firmy wskazane w porozumieniach udzielają rabaty 40% na materiał lakierniczy oraz 12% na oryginalne części do pojazdów B.. Z opisu procesu współpracy wynikało, że ww. warsztaty zaoferują sprzedaż materiału lakierniczego z rabatem, a w przypadku części, ich wysyłkę na koszt warsztatu na terenie Polski.

Nie sposób wprawdzie wykluczyć, że w procesie likwidacji szkody uzyskanie ww. rabatów nie było możliwe z różnych przyczyn (np. braku dostępności części u dostawcy, braku konkretnego materiału lakierniczego), jednakże zdaniem Sądu wykonanie przez poszkodowanego / ewentualnie warsztat któremu, poszkodowany zlecił naprawę telefonu do ubezpieczyciela w celu ustalenia, czy dana część / materiał mogą zostać nabyte z rabatem, nie stanowi istotnej niedogodności w procesie likwidacji szkody.

Jak wynika z zeznań poszkodowanego D. W. złożonych na rozprawie w dniu 11 maja 2022 r., pozwany ubezpieczyciel proponował naprawę uszkodzonego pojazdu B., a poszkodowany z niej nie skorzystał, gdyż uznał, że potrafi sobie sam poradzić ze szkodą. Ostatecznie pojazd został częściowo naprawiony – poszkodowany wymienił błotnik korzystając z zamiennika za kwotę 1.000 zł, a następnie sprzedał częściowo uszkodzony pojazd za kwotę ok. 13.000 zł. Skoro poszkodowany podjął się samodzielnej naprawy pojazdu, zakupił część nieoryginalną za cenę znacząco niższą niż część oryginalna z rabatem, to nie można przyjąć, aby interes poszkodowanego sprzeciwiał się ustaleniu, czy może nabyć część zamienną z rabatem. Poszkodowany w ustalonym przez Sąd stanie faktycznym zadał sobie bowiem trud, aby samodzielnie zakupić część nieoryginalną i zamontować ją w uszkodzonym pojeździe. Tym bardziej zatem mógł skorzystać z propozycji ubezpieczyciela co do nabycia części oryginalnej z rabatem, która w świetle zawartego porozumienia z dostawcą części zostałaby poszkodowanemu przesłana na wskazany adres. Co do materiału lakierniczego poszkodowany nie był zainteresowany jego nabyciem, gdyż sprzedał pojazd z uszkodzeniami lakierniczymi.

W tej sytuacji za zasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego – art. 354 § 2 k.c. poprzez brak współdziałania przez wierzyciela z dłużnikiem przy wykonaniu obowiązku naprawienia szkody, co czyniło zbędnym ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów podniesionych w apelacji. Powyższe było zatem wystarczające dla zmiany zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie kwoty uwzględniającej rabat na części oryginalne wg stawki 12% oraz na materiał lakierniczy wg stawki 40%. Hipotetyczny koszt naprawy pojazdu B. wyniósł zatem 8.589,95 zł. Skoro ubezpieczyciel wypłacił poszkodowanemu D. W. kwotę 3.402,40 zł brutto (k. 20) , do dopłaty pozostaje kwota 5.187,55 zł.

Postanowieniem wydanym w dniu 24 września 2025 r. Sąd Okręgowy, na podstawie art. 381 k.p.c. pominął dowód z weryfikacji kosztorysu biegłego P. B., o którego przeprowadzenie zawnioskował pozwany, albowiem nic nie stało na przeszkodzie, aby tego rodzaju dokument został złożony już na etapie postępowania przed Sądem Rejonowym. Niezależnie od powyższego, weryfikacja kosztorysu obejmowała jedynie wyliczenia matematyczne z uwzględnieniem rabatów, które z łatwością zostały dokonane również przez Sąd II instancji.

Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił w punkcie I zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu z dnia 20 grudnia 2023 r. w ten sposób, że zasądzoną w punkcie 1 wyroku kwotę obniżył do 5.187,55 zł, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 lipca 2021 r.

W zakresie roszczenia odsetkowego Sąd Okręgowy dostrzegł, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyznał, iż rozstrzygnięcie w zakresie odsetek było błędne, jednakże sąd odwoławczy był związany zakresem zaskarżenia wyroku (art. 378 § 1 k.p.c.) – pozwany w apelacji domagał się zmiany wyroku w zakresie należności głównej, natomiast nie kwestionował daty wymagalności roszczenia przyjętej przez Sąd Rejonowy, co uniemożliwiało zmianę błędnego rozstrzygnięcia w tym zakresie.

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji podlegało zmianie jedynie w zakresie proporcji, w jakiej strony zostały obciążone kosztami procesu. Skutkiem zmiany rozstrzygnięcia i obniżenia kwoty zasądzonej w punkcie 1 wyroku z dnia 20 grudnia 2023 r. było przyjęcie, że powód wygrał proces w 73%, natomiast pozwany w 27%, co skutkowało obciążeniem kosztami procesu powoda w 27% i pozwanego w 73% oraz pozostawieniem rozliczenia tych kosztów referendarzowi sądowemu, na podstawie art. 108 § 1 zd. 2 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. Na koszty poniesione przez pozwanego przed Sądem Okręgowym złożyła się opłata sądowa od apelacji w kwocie 100 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w kwocie 135 zł, ustalone na podstawie § 10 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Wprawdzie pozwanego przed Sądem Okręgowym reprezentował inny pełnomocnik niż przed Sądem I instancji, to jednak działający w ramach tej samej kancelarii r.pr. Ł. B., a zatem brak było podstaw do przyjęcia, że pozwanemu należy się wyższa stawka kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu drugoinstancyjnym.

del. sędzia Łukasz Słomczyński