Wyrok z 25 września 2025, sygn. I C 347/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 września 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 25 września 2025 roku w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 148 ¹§ 1 k.p.c.

sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G.

przeciwko S. D., T. D. (1)

o zapłatę

I. 1. zasądza od pozwanej T. D. (1) na rzecz powoda (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. kwotę 260.719,73 zł (dwieście sześćdziesiąt tysięcy siedemset dziewiętnaście 73/100) złotych wraz z dalszymi odsetkami:

- umownymi za opóźnienie od kwoty 240.812,33 (dwieście czterdzieści tysięcy osiemset dwanaście 33/100) złotych liczonymi od dnia 20 lutego 2025r. do dnia zapłaty, w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie,

- ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości równej stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych, liczonymi od kwoty odsetek umownych w wysokości 3001,01 (trzy tysiące jeden 01/100) złotych od dnia 25 lutego 2025r. do dnia zapłaty,

- ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych liczonymi od kwoty odsetek karnych za opóźnienie w wysokości 16.906,39 (szesnaście tysięcy dziewięćset sześć 39/100) złotych od dnia 25 lutego 2025r. do dnia zapłaty,

2. zasądza od pozwanego S. D. rzecz powoda (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na kwotę 245.380,00 (dwieście czterdzieści pięć tysięcy trzysta osiemdziesiąt) złotych, z ograniczeniem odpowiedzialności S. D. do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadzi (...), na której ustanowiono na rzecz powoda hipotekę umowną zwykłą w kwocie 414.788,86 (czterysta czternaście tysięcy siedemset osiemdziesiąt osiem 86/100) złotych oraz hipotekę umowną kaucyjną do kwoty 290.352,20 (dwieście dziewięćdziesiąt tysięcy trzysta pięćdziesiąt dwa 20/100) złote,

3. ustala, że odpowiedzialność pozwanych w zakresie kwoty zasądzonej od pozwanego S. D. jest odpowiedzialnością in solidum;

II. nie obciąża pozwanych kosztami procesu;

III. oddala wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów procesu.

SSO Katarzyna Banko

Sygn. akt I C 347/25

UZASADNIENIE

Powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w G. domagał się wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym nakazującego:

1) zapłatę od pozwanej T. D. (1) na rzecz powoda (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. kwoty 260.719,73 zł wraz z dalszymi odsetkami:

- umownymi za opóźnienie od kwoty 240.812,33 zł liczonymi od dnia 20 lutego 2025r. do dnia zapłaty, w wysokości czterokrotności stopy lombardowej NBP, ale nie więcej niż w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie,

- ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości równej stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych, liczonymi od kwoty odsetek umownych w wysokości 3001,01 zł od dnia 25 lutego 2025r. do dnia zapłaty,

- ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 5,5 punktów procentowych liczonymi od kwoty odsetek karnych za opóźnienie w wysokości 16.906,39 zł od dnia 25 lutego 2025r. do dnia zapłaty,

2) zapłatę od pozwanego S. D. kwoty 245.380,00 zł z ograniczeniem odpowiedzialności S. D. do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadzi (...), na której ustanowiono na rzecz powoda hipotekę umowną zwykłą w kwocie 414.788,86 zł oraz hipotekę umowną kaucyjną do kwoty 290.352,20 zł;

3) ustalenie, że odpowiedzialność pozwanych w zakresie kwoty zasądzonej od pozwanego S. D. jest odpowiedzialnością in solidum;

4) zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda solidarnie kosztów procesu.

W uzasadnieniu powyższego żądania podano, że w związku z brakiem dotrzymania warunków udzielonej pozwanej pożyczki, tj. zbyciem nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia hipotecznego nr (...) i brakiem ustanowienia nowego zabezpieczenia powyższej pożyczki strona powodowa wypowiedziała pozwanej T. D. (1) umowę pismem z dnia 17 września 2024r.

Zarządzono rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwykłym.

Pozwany S. D. uznał powództwo w całości i podał, że bank informował go o wypowiedzeniu umowy kredytu i obowiązku zapłaty na jego rzecz. Dodał, że nie dokonał żadnej płatności na rzecz banku.

Pozwana T. D. (1) uznała powództwo w pełnym zakresie przy pierwszej czynności procesowej i wniosła na podstawie art. 101 k.p.c. o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana podała, że nie kwestionuje skuteczności wypowiedzenie pożyczki. Nadto podała, że nie kwestionuje faktu i skuteczności ustanowienia zabezpieczenia na rzecz banku w postaci hipoteki umownej.

Sąd ustalił, co następuje:

Poprzednik prawny powoda, tj. (...) Spółka Akcyjna w G. zawarł z pozwaną T. D. (1) umowę pożyczki hipotecznej nr (...) z dnia 26 marca 2010r.

W dniu 28 lipca 2017r. został zawarty Aneks do powyższej umowy.

Prawnym zabezpieczeniem umowy pożyczki hipotecznej nr (...) z dnia 26 marca 2010r. była hipoteka umowna zwykła w kwocie 414.788,86 złotych oraz hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 290.352,20 złote na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadzi (...) nr (...), a która stanowiła własność S. D.. dowód: wniosek o udzielenie kredytu, umowa pożyczki k. 7 – 22

W 2021r. wszczęto postępowanie egzekucyjne z nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia. Egzekucje prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach Aleksandra Sprung. Nadzór nad postępowaniem egzekucyjnym z nieruchomości sprawował Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach w sprawie o sygnaturze akt I Co 1245/21. Postępowanie egzekucyjne zostało zakończone sprzedażą nieruchomości oraz sporządzeniem planu podziału środków. Plan podziału jest prawomocny. Zgodnie z powyższym planem Komornik Sądowy w trybie art. 1036 § 2 k.p.c. tytułem zabezpieczenia roszczeń powoda skierował kwotę 245.380,00 zł. do depozytu sądowego. Nabywcą nieruchomości położonej w miejscowości L., dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadzi (...) nr (...) została pozwana T. D. (2). dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 28 maja 2024r. sygn. akt I Co 1245/21 k. 28 – 29

Pozwana już w toku postępowania egzekucyjnego kontaktowała się z bankiem w sprawie rozwiązania umowy pożyczki i rozliczenia stron. dowód: pismo z dnia 9 sierpnia 2024r. k. 149 - 151

Pismem z dnia 16 lipca 2024r. strona powodowa wezwała pozwaną T. D. (1) do ustanowienia nowego przedmiotu zabezpieczenia. W piśmie tym podano, że w ramach prowadzonej egzekucji z nieruchomości położonej w miejscowości L., dla której Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach prowadzi (...) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach dokonał sprzedaży licytacyjnej powyższej nieruchomości. Następnie, postanowieniem z dnia 28 maja 2024r. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach w sprawie o sygnaturze akt I Co 1245/21 dokonał przysądzenia własności tego prawa na rzecz nabywcy. Zgodnie z § 4 pkt 12 Części Ogólnej umowy pożyczki hipotecznej nr (...) z dnia 26 marca 2010r. „W przypadku zbycia nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia hipotecznego, Pożyczkobiorca dokona spłaty całego zadłużenia jednorazowo nie później niż w ciągu 3 dni roboczych po dniu zbycia wskazanym w akcie notarialnym, chyba, że strony postanowią inaczej”. Powyższe pismo zostało doręczone pozwanej w dniu 25 lipca 2024r. dowód: pismo z dnia 16 lipca 2024r. k. 23, wydruk k. 24

W związku z brakiem dotrzymania warunków udzielonej pozwanej pożyczki, tj. zbyciem nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia hipotecznego i brakiem ustanowienia nowego zabezpieczenia pożyczki powód wypowiedział pozwanej umowę pismem z dnia 17 września 2024r. dowód: pismo z dnia 17 września 2024r. k. 25

Pismem z dnia 23 czerwca 2025r. powód wypowiedział umowę w stosunku do dłużnika rzeczowego, tj. pozwanego S. D. w oparciu o treść art. 76 ust. 1 u.k.w.h. dowód: pismo z dnia 23 czerwca 2025r. k. 175

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 213 § 2 k.p.c. sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba, że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

W rozpoznawanej sprawie pozwani uznali żądanie pozwu w całości, zaś okoliczności sprawy nie wskazują aby zachodziły przesłanki uznania powództwa za sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzające do obejścia prawa. W postępowaniu egzekucyjnym roszczenia banku wynikające z umowy pożyczki hipotecznej zostały zabezpieczone skierowaniem w trybie art. 1036 § 2 k.p.c. do depozytu sądowego kwoty 245.380,00 zł. Z tych przeto przyczyn Sąd uwzględnił powództwo.

Przepis art. 101 k.p.c. stanowi, że zwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.

Zgodnie z art. 1036 § 2 k.p.c. jeżeli wierzytelność hipoteczna nie jest stwierdzona tytułem wykonawczym, należność przypadająca wierzycielowi hipotecznemu pozostawia się na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Zatem zaspokojenie wierzyciela hipotecznego z sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości jest uzależnione od złożenia tytułu wykonawczego obejmującego wierzytelność hipoteczną. Pozwana co prawda twierdziła, że gotowa była złożyć notarialne oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 k.p.c., jednakże oświadczenia takiego nie złożyła. Nadto samo złożenie oświadczenia przez pozwaną nie było wystarczające do uzyskania tytułu wykonawczego uprawniającego bank do pozyskania środków pochodzących z egzekucji nieruchomości, gdyż nieruchomość stanowiła własność pozwanego S. D., zatem konieczny był tytuł wykonawczy w stosunku do obu dłużników. Bezspornym było także, że nieruchomość będąca przedmiotem zabezpieczenia została sprzedana w toku egzekucji co wiązało się z obowiązkiem pozwanej ustanowienia nowego zabezpieczenia, a z czego pozwana się nie wywiązała mimo wezwania skierowanego do niej przez bank. Powyższe skutkowało wypowiedzeniem umowy pożyczki, a wymagalna wierzytelność z tego tytułu nie została spłacona przez pozwaną. Z tych przeto przyczyn wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów procesu podlegał oddaleniu.

Zgodnie z art.102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Regulacja art. 102 k.p.c. stanowi wyjątek od wynikającej z treści art. 98 k.p.c. zasady odpowiedzialności stron za wynik procesu, zgodnie z którą pozwani zobowiązani byliby do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez powoda. Powyższe koszty obejmowałyby opłatę od pozwu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje stanowisko, że kwestia zastosowania art. 102 k.p.c. pozostawiona jest sądowi orzekającemu, z odwołaniem się do jego kompetencji, bezstronności, doświadczenia i poczucia sprawiedliwości. Ocena w tym zakresie ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowany własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności i może być podważona przez sąd wyższej instancji jedynie wtedy, gdy jest rażąco niesprawiedliwa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I CZ 66/12, nie publ.). Nie ulega wątpliwości, że do wypadków szczególnie uzasadnionych należą okoliczności zarówno związane z samym przebiegiem procesu, jak i leżące na zewnątrz. Do pierwszych zalicza się np. charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu, jego znaczenie dla strony, subiektywne przekonanie strony o zasadności roszczeń, przedawnienie, do drugich sytuację majątkową i życiową strony. Oczywistym jest przy tym, że dla zastosowania omawianej normy nie jest wystarczające powołanie się jedynie na ostatnią z tych okoliczności, nawet jeżeli była podstawą zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2012 r., sygn. akt I CZ 34/12 nie publ.).

W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające przyjęcie, że wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od obciążenia pozwanych kosztami procesu. Za powyższym rozstrzygnięciem przemawia przebieg procesu. Zaspokojenie powoda jako wierzyciela hipotecznego z sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości jest uzależnione od złożenia tytułu wykonawczego obejmującego wierzytelność hipoteczną. Pozwani jednak nie kwestionowali żądania ani co do zasady, ani co do wysokości. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zasadnym będzie zastosowanie art. 102 k.p.c.

Gliwice, 13 października 2025r.

SSO Katarzyna Banko

.