Wyrok z 30 września 2025, sygn. I C 38/22
Sygn. akt: I C 38/22
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 września 2025 r.
Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny
w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki
Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński
po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w (...) na rozprawie
sprawy z powództwa (...) Bank (...) z siedzibą w W.
przeciwko P. K., M. K.
o zapłatę z żądaniem ewentualnym zapłaty
I. oddala powództwo w części dotyczącej sformułowanych w sposób ewentualny żądań zapłaty kwoty 600 000 zł (sześćset tysięcy złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia doręczenia pozwu do dnia zapłaty,
II. umarza postępowanie w pozostałym zakresie,
III. zasądza od powoda solidarnie na rzecz pozwanych kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.
sędzia Rafał Kubicki
Sygn. akt I C 38/22
UZASADNIENIE
(...) Bank (...) w W. w pozwie skierowanym przeciwko M. K. i P. K. wniósł o:
I. zasądzenie solidarnie (ewentualnie łącznie lub in solidum) od strony pozwanej kwoty 600 000 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej, ewentualnie:
a) zasądzenie od pozwanego P. K. na rzecz powoda kwoty 300 000 zł,
b) zasądzenie od pozwanej M. K. na rzecz powoda kwoty 300 000 zł.
II.
zasądzenie solidarnie (ewentualnie łącznie lub
in solidum) od strony pozwanej na rzecz powoda wartości bezpodstawnego wzbogacenia strony pozwanej w związku
z bezumownym korzystaniem przez stronę pozwaną z kwoty kapitału kredytu:
1.
kwoty 477 332,25 zł tytułu bezumownego korzystania z kwoty wypłaconego kapitału oraz kwoty 174 217,62 zł z tytułu dodatkowej kwoty, ponad kwotę wskazaną w pkt I, z tytułu zmiany wysokości roszczenia w pkt I na skutek tzw. waloryzacji sądowej wniósł o zmianę wysokości świadczenia pieniężnego z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia i w konsekwencji
o zasądzenie dodatkowo kwoty 774 217,62 zł solidarnie (ewentualnie łącznie lub
in solidum) od strony pozwanej,
ewentualnie:
a) zasądzenie od pozwanego P. K. na rzecz powoda kwoty 325 774,93 zł,
b) zasądzenie od pozwanej M. K. na rzecz powoda kwoty 325 774,93 zł,
ewentualnie, w razie nieuwzględnienia powyższego żądania za zakresie pkt II.1- obok roszczenia głównego wskazanego w pkt I, wniósł o:
2. zasądzenie solidarnie (ewentualnie łącznie lub in solidum) od strony pozwanej na rzecz powoda kwoty 561 235,34 zł, ewentualnie:
a) zasądzenie od pozwanego P. K. na rzecz powoda kwoty 280 617,67 zł,
b) zasądzenie od pozwanej M. K. na rzecz powoda kwoty 280 617,67 zł,
w każdym przypadku z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu stronie pozwanej do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotem sprawy jest żądanie, aby strona pozwana zwróciła powodowi nienależne świadczenia otrzymane w związku z umową kredytu odniesionego do waluty (...), która łączyła strony do dnia 24 września 2021 r. Wyrokiem częściowym z dnia 14 września 2020 r.
(sygn. akt (...)) Sąd Okręgowy w (...) w pkt I oddalił powództwo strony pozwanej o ustalenie nieważności umowy, natomiast w pkt II ustalił, że nie wiąże powodów względem pozwanego § 2 ust. 1 zdanie drugie umowy o (...), a nadto §7 ust. 4 i §9 ust. 2 pkt 1 Regulaminu (...). Następnie Sąd Apelacyjny w (...) wyrokiem z dnia 24 września 2021 r.
(sygn. akt (...)) zmienił wyrok Sądu I instancji. Skutkiem tego wyroku było unieważnienie umowy kredytu łączącej strony. Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku SA, zaskarżając ten wyrok w całości. Wyrokiem
z 11 stycznia 2024 r. Sądu Najwyższego
(sygn. akt II CSKP 836/23) uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (...). Z dniem 15 listopada 2024 r. SA w B. wydał wyrok zmieniający zaskarżony wyrok, w konsekwencji czego umowa kredytu została unieważniona, a punkt II wyroku SO w (...) uchylony. Wobec tego wszelkie świadczenia otrzymane przez stronę pozwaną na podstawie umowy podlegają zwrotowi jako świadczenia nienależne. Bank stoi na stanowisku, że przysługuje mu zarówno roszczenie o zwrot udostępnionego kapitału z uwzględnieniem zmiany siły nabywczej pieniądza, jak i roszczenie o zwrot tzw. "kosztu poniesionego przez powoda w związku z bezumownym korzystaniem przez stronę pozwaną z kapitału (...)". Strona pozwana powinna zwrócić powodowi kwotę 1 251 549,87 zł, na którą składa się wypłacony kapitał w wysokości 600.000 zł; koszt poniesiony przez bank w związku
z bezumownym korzystaniem z udostępnionego kapitału w okresie od wypłaty kredytu do 30 czerwca 2021 roku, tj. kwoty 477 332,25 zł, oraz kwota wypłaconego kapitału przy uwzględnieniu stopy inflacji jako miernika zmiany siły nabywczej kwoty wypłaconej w ramach umowy tj. dodatkowej kwoty 174 217,62 zł. W ramach żądania ewentualnego strona pozwana winna zwrócić powodowi stanowiącą wartość korzyści uzyskanych w związku zaniechaniem powoda w żądaniu zwrotu środków wykorzystywanych przez czas określony w umowie tj. kwotę 561 235,34 zł, której wartość została wyliczona w oparciu o rynkową cenę świadczenia polegającego na zaniechaniu żądania zwrotu środków przekazanych przez bank. W tym zakresie konieczna jest wycena kosztu, jaki kredytobiorca by poniósł w przypadku, gdyby po stawkach rynkowych miał uzyskać świadczenie polegające na uzyskaniu kwoty równej kwocie kapitału udostępnionego przez powoda na podstawie umowy, dla kredytów niezabezpieczonych (biorąc pod uwagę, że skutkiem nieważności umowy kredytu
ex tunc jest również nieważność hipoteki wpisanej na rzecz (...)).
W odpowiedzi na pozew pozwani dwoma pismami wnieśli o oddalenie pozwu
z uwagi na przedwczesność, gdyż bank nie przyznaje nieważności umowy kredytu,
a zatem pozostaje w sporze co do jej nieważności w ww. postępowaniu przed Sądem Okręgowym w (...), a zatem nie postawił skutecznie swojej wierzytelności z tytułu nienależnego świadczenia w stan wymagalności. Roszczenie objęte pozwem ani
w chwili wniesienia pozwu, ani w chwili składania odpowiedzi na pozew nie jest wymagalne, pozew jest „warunkowy", a przez to przedwczesny. Dalej podnieśli, że oddalenie powództwa winno nastąpić z uwagi na oczywistą bezzasadność i na wniesienie pozwu w ramach nadużycia prawa procesowego. W przypadku nieuwzględnienia powyższych wniosków wnieśli o oddalenie powództwa z uwagi na:
1. posiadanie przez bank kwoty 600.000 zł stanowiących środki pozwanych (pozwani obliczyli sumę dotychczasowych spłat i dopłacili różnicę 145 495,54 zł do pełnej sumy świadczeń na rzecz (...) wynoszącej 600 000 zł). Powód, który posiada środki pieniężne zapłacone przez pozwanych, nie ma ponownego roszczenia o ich zapłatę (również z uwagi na nadużycie prawa procesowego);
2.
nieistnienie roszczenia o wynagrodzenie (...) za korzystanie z kapitału kredytu
w związku z nieważnością umowy kredytu;
3. nieistnienie ewentualnego roszczenia waloryzacyjnego;
4. nadużycie prawa podmiotowego i sprzeczność z zasadami współżycia społecznego.
Następnie powód pismem procesowym z 12.09.2025 r. ( k. 463) cofnął pozew co do całego żądania drugiego, podtrzymując w całości roszczenie zawarte w pkt I petitum pozwu (zwrot kapitału kredytu w kwocie 600 000 zł z odsetkami).
Pismami procesowymi z 16 i 18 czerwca 2025 r. (k. 438 i 451) pozwani powołali się na złożone bankowi oświadczenie o potrąceniu wierzytelności i powołali się na umorzenie wierzytelności w kwocie 600 000 zł o zwrot kapitału kredytu w granicach kwoty 454 504,46 zł, co Sąd potraktował jako procesowy zarzut potrącenia.
Tuż przed zamknięciem rozprawy – w dniu 23 września 2025 r. (protokół k. 467) powód zakwestionował podawaną przez pozwanych konsekwentnie od początku sumę świadczeń spełnionych w wykonaniu umowy kredytu - 454 504,46 zł, wskazując, że powinna ona wynosić 451 865,03 zł.
Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania
Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew i dalszych pism procesowych stron prowadzi do wniosku, że fakty nie są sporne. Obie strony opierały się na przebiegu
i ustaleniach procesu prowadzonego przez Sąd Okręgowy w (...) pod sygnaturą akt (...). Ponieważ ustalenia te zostały uznane za niewadliwe przez Sąd Apelacyjny w (...), można je uznać za ustalone również w niniejszym procesie. Wymaga potwierdzenia, że znajdują one potwierdzenie w dokumentach złożonych przez strony do akt tego postępowania – niekwestionowanych wzajemnie przez strony
i niebudzących żadnych wątpliwości dowodowych Sądu.
Kredytobiorcy z poprzednikiem prawnym pozwanego (...) (dalej jako pozwany lub Bank) podpisali umowę o (...) nr (...) w dniu 10.10.2008 r. (umowa kredytu k. 35-37v.).
Pozwani podpisywali umowę jako konsumenci. Umowa została podpisana na podstawie wniosku kredytowego, w którym kwotę wnioskowanego kredytu pozwani oznaczyli w walucie polskiej (600 000 PLN – k. 140), wskazując jako walutę kredytu walutę szwajcarską ( (...) k. 140) z okresem 420 miesięcy spłaty. Przy składaniu wniosku strona pozwana podpisała oświadczenie, że są świadomi ryzyka związanego z kwestią ryzyka kursowego i możliwych zmian wysokości zobowiązania Banku oraz wysokości raty spłaty w zależności od zmian kursu, jak również tego, że kredyt zostanie wypłacony w PLN, a nadto, że rezygnują z zaciągnięcia kredytu w złotówkach; jednocześnie potwierdzili, że znane są im postanowienia Regulaminu (...) udzielanego przez pozwanego w odniesieniu do kredytów indeksowanych do waluty obcej. Zgodnie z umową Bank udzielił powodom kredytu
w kwocie 600 000 zł (PLN) na zakup nieruchomości, refinansowanie wydatków na cele mieszkaniowe i modernizację (§ 2.1, § 2.2). W § 2.1. umowy odrębnie wskazano, że „Kredyt jest indeksowany do waluty obcej (...).” Okres kredytowania ustalono na 420 miesięcy (§ 2.3 i § 6.4). Raty spłaty określono jako miesięczne, obejmujące kapitał i odsetki (§ 6). Prowizję od kredytu określono w walucie polskiej w wysokości 1,5 % kwoty kredytu (§ 2.4). Oprocentowanie kredytu ustalono jako zmienne i stanowiące sumę stałej marży oraz stopy referencyjnej (...) ( (...)), przy czym zasady zmiany określone w regulaminie (§ 3 umowy i § 5 regulaminu). Raty kredytu miały być pobierane z rachunku wskazanego przez kredytobiorców w oddzielnym dokumencie, stanowiącym pełnomocnictwo dla Banku (§ 6.6). Zasady wypłaty kredytu zostały określone w „Regulaminie (...) udzielanego przez (...), stanowiącego integralną część umowy (§ 1). Zgodnie z tym regulaminem w przypadku kredytów indeksowanych do waluty obcej:
a) kredyt był udzielany w złotych (§ 4.1),
b) uruchomienie kredytu miało następować w PLN według kursu nie niższego niż kurs kupna zgodnie z Tabelą obowiązującą w momencie wypłaty środków lub poszczególnych transz, zaś w przypadku gdyby wypłacone środki nie pokrywały kwoty zobowiązania lub inwestycji, na poczet której udzielono kredytu, kredytobiorca był zobowiązany do pokrycia ewentualnej różnicy (§ 7.4 i § 7.5),
c) saldo kredytu miało być wyrażone w walucie obcej,
d) raty spłaty miały być wyrażone w walucie obcej i pobierane z rachunku bankowego kredytobiorców prowadzonego w PLN, według kursu sprzedaży zgodnie z Tabelą obowiązującą w Banku na koniec ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień wymagalności raty (§ 9.2),
e) Tabelę zdefiniowano jako Tabelę kursów walut obcych obowiązującą w Banku (§ 2 pkt 12).
Żadne postanowienie umowy ani regulaminu nie wskazywało, w jaki sposób Bank ustala kursy walut w ramach wskazanej (...). Kwota kredytu (600 000 PLN) została wypłacona w transzach w walucie polskiej:
a) w dniu 3.11.2008 r. w kwocie 267 500 PLN,
b) w dniu 24.04.2009 r. w kwocie 332 500 PLN,.
W dniu 3.11.2008 r. z rachunku powodów pobrano kwotę 9 000 PLN tytułem prowizji, zaś od 3.12.2008 r. zaczęto pobierać raty spłaty. Do 3.02.2020 r. na poczet wykonania umowy pobrano łącznie 375 086,73 zł (205 549,07 zł tytułem spłaty kapitału, 155 627,37 zł odsetek, 4 216,35 zł odsetek przeterminowanych, 9 693,64 zł kapitału przeterminowanego, 0,30 zł odsetek karnych - zaświadczenie k. 198-201v.).
Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie, Sąd posłużył się ustaleniami faktycznymi dokonanymi w sprawie o sygn. akt (...), prowadzonej pomiędzy tymi samymi stronami, dotyczącej tej samej umowy kredytu. Ustalenia te zachowują pełną aktualność, a stan faktyczny w obu postępowaniach jest zbieżny, wobec czego Sąd przyjął je odpowiednio również na potrzeby niniejszego postępowania.
(wyrok SO w (...), sygn. akt (...))
Dodatkowego ustalenia wymagały więc tylko fakty zaistniałe później. Od 3.03.2020 r. do dnia 3.02.2022 r. na poczet wykonania umowy pobrano łącznie
79 417,73 zł. Pozwani od 3.12.2008 r. do dnia 3.02.2022 r. uiścili na rzecz (...) kwotę
454 504,46 zł. Z dniem 16 lutego 2022 r. pozwani wykonali przelew na kwotę
145 495,54 zł, którego adresatem był powód. Jest bezsporne (patrz: niekwestionowane przez Bank uzasadnienie pisma procesowego powoda z 16.06.2025 r. k. 440), że po opisywanym we wstępie niniejszego uzasadnienia uchyleniu wyroku Sądu Apelacyjnego przez Sąd Najwyższy Bank zwrócił kredytobiorcom otrzymaną od nich kwotę 145 495,54 zł, ci jednak ponowili przelew tej kwoty na rzecz (...) w dniu
3 stycznia 2025 r.
(zaświadczenie za okres do 3.02.2020 r. k. 197-201, wydruk historii transakcji za okres późniejszy do 3.02.2022 r. - 202-205, potwierdzenia przelewu k. 206 i k. 449 dotyczące kwoty 145 495,54 zł )
Dnia 11 grudnia 2024 r. w związku z prawomocnym wyrokiem SA w (...), sygn. akt (...), strona pozwana wezwała powoda do zapłaty kwoty 454 504,46 zł tytułem wszystkich zapłaconych przez pozwanych rat kapitałowo-odsetkowych oraz pozostałych kosztów poniesionych przez nich w związku z kredytem. Zakreślili termin
7 dni od dnia otrzymania pisma. Wezwanie zostało doręczone dnia 13 grudnia 2024 r. Pismem z dnia 30 grudnia 2024 r. pozwani przesłali bankowi oświadczenie
o potrąceniu wierzytelności pieniężnej w kwocie 454 504,46 zł z wierzytelnością pieniężną przysługującą bankowi wobec pozwanych w kwocie 600 000 zł. Oświadczenie o potrąceniu zostało odebrane w dniu 3 stycznia 2025 r.
(wezwanie do zapłaty k. 443, oświadczenie o potrąceniu k. 446)
We wstępie rozważań prawnych należy stwierdzić, że podnoszone przez powoda obszerne zarzuty stały się w znacznej mierze bezprzedmiotowe wobec dokonanego przez niego cofnięcia części pozwu, dotyczącej roszczeń dodatkowego (wykraczających poza zwrot kapitału kredytu) - po którym sporne w tej sprawie pozostało już tylko to, na ile skuteczne było potrącenie wierzytelności wzajemnych stron, polegających na obowiązku zwrotu wzajemnych świadczeń spełnionych
w wykonaniu spornej umowy, a także to, kto komu powinien zwrócić koszty procesu. Bezsporne były kwoty tych wierzytelności, a nawet daty wezwań do zapłaty – skutkujących wymagalnością wierzytelności. Spór stał się tym samym sporem o prawo, nie o fakty (wyjątkiem jest tu wysokość sumy świadczeń kredytowych pozwanych –
o czym mowa dalej).
W dalszej kolejności omówienia wymaga ograniczenie powództwa. Zgodnie
z przepisem art. 203 § 1 i 4 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego, aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne
z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Na rozprawie w dniu 23.09.2025 r. strona pozwana zgodziła się na częściowe cofnięcie pozwu. Uznając zatem to częściowe cofnięcie pozwu w zakresie tzw. "roszczeń dodatkowych” (...) za skuteczne wobec tych wymagań, Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. umorzył postępowanie w stosownym zakresie – w punkcie II wyroku.
Przechodząc do sedna rozważań prawnych, odnieść się należy do kwestii przedawnienia. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych
z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie (pocztą, 30.12.2021 r., k. 74), ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty nie wcześniejszej niż data doręczenia odpisu pozwu kredytobiorców (co nastąpiło nie wcześniej niż w 2020 r., o czym świadczy sygnatura sprawy
(...)). Kierując się przepisanym sposobem liczenia terminu przedawnienia, należy dodać do tej daty trzy lata z przedłużeniem do końca roku kalendarzowego, co daje termin 31.12.2021 r., który został skutecznie przerwany powództwem w niniejszej sprawie. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od (...) wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem pozwanych, że roszczenie o zwrot kapitału kredytu jest przedwczesne. Jest ono na tych samych zasadach powstające i wymagalne co przeciwstawne roszczenie kredytobiorców i zwrot kapitału kredytu. Nie można też skutecznie zarzucać bankowi, dochodzącemu swego roszczenia kondykcyjnego z nieważnej umowy kredytu, że nadużywa prawa lub że postępuje niezgodnie z zasadami współżycia społecznego. Zupełnie inną kwestią jest ocena racjonalności strategii procesowej (...)
w obliczu otrzymanego oświadczenia o potrąceniu i otrzymanej spłaty uzupełniającej, a także w obliczu aktualnego orzecznictwa (...) na temat dopuszczalności zasądzania takich roszczeń na rzecz banków. O tym mowa będzie jeszcze w końcowej części uzasadnienia, poświęconej ocenie, kto wygrał proces i zasługuje na zwrot jego kosztów.
Mimo to ostateczne roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie.
Ostatecznie, po częściowym cofnięciu pozwu, żądanie dotyczyło zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej. Wierzytelność (...) o zwrot kapitału kredytu (600 000) umorzyła się wskutek oświadczenia o potrąceniu (pisma kredytobiorców z 30.12.2024 r. k. 446) do kwoty 454 504,46 zł, ze skutkiem od dnia, kiedy potrącenie stało się możliwe
(a więc kiedy już obie strony wezwały się wzajemnie do zwrotu świadczeń) Według Sądu potrącenie zostało dokonane przez stronę pozwaną w pełni skutecznie (spełnia wymagania art. 498-499 k.c.). W pozostałym zakresie (do pełnej sumy 600 000 zł) wierzytelność (...) została zaspokojona przelewem bankowym kwoty 145 495,54 zł. Dodać tu należy – rozwiewając niesłuszne obawy (...) wyrażone na rozprawie – że ponowionemu przelewowi nie towarzyszyło już zastrzeżenie zwrotu. Dodać ponadto trzeba, że Sąd uznał za niewykazany przez bank zarzut zawyżenia sumy spłat kredytobiorców wskazywanej przez nich na 145 495,54 zł – do 3.03.2020 r. Podawaną przez siebie wysokość spłat pozwani wykazali zaświadczeniem (...) i wydrukiem historii transakcji, również pochodzącym z (...). Powód nie wskazał, gdzie jego zdaniem leży błąd, dlatego Sąd uznał tę kwestię za dostatecznie wykazaną przez kredytobiorców. Jest możliwe, choć wobec tak ogólnikowego zarzutu snuć można tylko domysły, że bank bezzasadnie odliczył od sumy świadczeń kredytobiorców płatności inne niż raty kredytu, a przecież świadczeniami nienależnymi są wszystkie kwoty zapłacone w wykonaniu umowy kredytu, a nie tylko raty.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 410 w zw. z art. 405 i w zw. z art. 498-499 k.c. oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu w kwocie 600 000 zł z odsetkami (skutek wsteczny potrącenia sprawia, że nie było opóźnienia), mimo wynikającego z prawomocnego orzeczenia sądowego wniosku o nieważności umowy.
Na wypadek uznania potrącenia z jakichkolwiek przyczyn za nieskuteczne powództwo i tak nie zasługiwałoby w omawianym zakresie na uwzględnienie.
W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania (...) przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa (...) przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od (...) zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorców, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to wynik równy kwocie kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz (...) (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.
Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu o wygranej strony pozwanej wynika stąd, że w zakresie cofniętej części pozwu stronę powodową należy uznać za ustępującą w procesie (wszystko wskazuje na to, że bank po prostu ocenił jako niewielkie szanse uwzględnienia przez Sąd „roszczeń dodatkowych”), zaś w pozostałym zakresie również za przegrywającą proces - bezzasadnie upierającą się przy stanowisku mimo skuteczności części potrącenia i mimo otrzymanej od pozwanych dopłaty, a ponadto mimo znanej mu treści wyroku (...) - L.).
Sąd przyznał stronie pozwanej tylko koszty zastępstwa procesowego
w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł, stosownie do wartości przedmiotu sporu wynoszącej w pozwie 1 251 550 zł. Strona pozwana nie brała udziału
w postępowaniu zażaleniowym (...), więc Sąd nie przyznał jej w wyroku żadnej dodatkowej stawki wynagrodzenia radcowskiego z tym związanego. Sąd miał na uwadze fakt, że pozwani składali dwie osobne odpowiedzi na pozew
(w zasadzie bliźniacze) i że byli reprezentowani przez dwóch radców prawnych, z których każdy zgłosił osobne żądanie kosztowe, co zrodziło wątpliwość, czy
w takiej sytuacji przyznać każdemu z pozwanych osobną kwotę 10 817 zł, jednak po namyśle Sąd uznał, że wykraczałoby to poza granice kosztów procesu przyznawanych wygrywającemu, przewidzianych w art. 98 k.p.c. - w którym mowa o kosztach „niezbędnych” do celowej obrony. Ani odpowiedzi na pozew, ani późniejsze wypowiedzi pozwanych, nie dają odpowiedzi na pytanie, czym kierowali się oni, zatrudniając w tym samym stanie faktycznym i prawnym dwóch pełnomocników procesowych, skoro nic nie wskazuje na to, by był między nimi konflikt, lub by ich interesy były sprzeczne. W takiej sytuacji kosztem „niezbędnym” do celowej obrony jest koszt jednego wynagrodzenia radcy prawnego.
sędzia Rafał Kubicki