sygn. XVII AmE 135/23 12 kwietnia 2024 Sąd Okręgowy w Warszawie

Wyrok z 12 kwietnia 2024, sygn. XVII AmE 135/23

Data orzeczenia 12 kwietnia 2024
Sąd Sąd Okręgowy w Warszawie
Wydział XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Przewodniczący Sędzia Arkadiusz Zagrobelny
Tagi
#Sąd Okręgowy w Warszawie #XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta #wyrok

Sygn. akt XVII AmE 135/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 kwietnia 2024 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:

Przewodniczący – Sędzia SO Arkadiusz Zagrobelny

Protokolant –starszy sekretarz sądowy Wioleta Banaszek

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2024 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) sp. z o. o. z siedzibą w K.

przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej

na skutek odwołania (...) sp. z o. o. z siedzibą w K. od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 14 listopada 2022 r. znak: (...)

I.  zmienia zaskarżoną decyzję w części w ten sposób, że uchyla punkt 2 i 4 decyzji;

II.  oddala odwołanie w pozostałym zakresie;

III.  znosi pomiędzy stronami koszty postępowania.

/sędzia Arkadiusz Zagrobelny/

Sygn. akt XVII AmE 135/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 12 kwietnia 2024 r.

Decyzją z dnia 14 listopada 2022 r. znak: (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej również jako: „ Prezes URE”, „ Pozwany”) na podstawie:

- art. 56 ust 2 w zw. z art. 56 ust 1 pkt 12 i 48 oraz art. 30 ust 1 ustawy Prawo energetyczne z dnia 10 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 2022, poz. 1385 ze zm., dalej też „p.e.”),

- art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2022, poz. 2000, dalej też „k.p.a.”),

orzekł, że:

1)  (...) sp. z o. o. z siedzibą w K. ( dalej też: „Koncesjonariusz”) nie przestrzegał warunków określonych w koncesji nr (...)/ (...), poprzez prowadzenie działalności gospodarczej w sposób naruszający warunek nr 1 „Przedmiot i zakres działalności" oraz warunek 2.2.3., tj.: poprzez wykorzystanie stacji paliw ciekłych zlokalizowanej w K. przy ul. (...) jako bazy paliw ciekłych i dokonywanie na jej terenie załadunku paliw ciekłych (oleju opałowego), pomimo niespełniania przez zlokalizowaną tam infrastrukturę warunków technicznych do takich czynności oraz braku stosowego uprawnienia wynikającego z koncesji,

2)  Koncesjonariusz nie przekazał w terminie informacji, o których mowa w art. 43e p.e., w zakresie trwałego zaprzestania eksploatacji stacji paliw ciekłych zlokalizowanej w K. przy ul. (...),

3)  za działanie opisane w punkcie 1, wymierzył Koncesjonariuszowi karę pieniężną w wysokości 190 000 zł., co stanowi (...) przychodu z działalności koncesjonowanej związanej z obrotem paliwami ciekłymi, osiągniętego przez Koncesjonariusza w 2021 r,

4)  za działanie opisane w punkcie 2, wymierzył Koncesjonariuszowi karę pieniężną w wysokości 10 000 zł., co stanowi (...) przychodu z działalności koncesjonowanej związanej z obrotem paliwami ciekłymi, osiągniętego przez Koncesjonariusza w 2021r.

(decyzja Prezesa URE z dnia14.11.2022 r. k. 6-11v akt sąd.)

Odwołanie od decyzji złożył (...) sp. z o. o. z siedzibą w K. (dalej również jako: „Powód”, „Przedsiębiorca”, „Koncesjonariusz”), zaskarżając ją w całości i zarzucając jej naruszenie:

1.  art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez nie wyjaśnienie zaistniałego stanu faktycznego i niekompletne zgromadzenie materiału dowodowego i tym samym dokonanie błędnych ustaleń faktycznych dotyczących przyjęcia, że Powód eksploatował Stacje Paliw przy ul. (...) w K. jako bazę paliw ciekłych (terminal),

2.  art. 7, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., poprzez nie wykazanie w uzasadnieniu, że Powód eksploatował Stacje Paliw przy ul. (...) w K. jako bazę paliw płynnych (terminal) i nie wyjaśnienie całości podstaw prawnych odnoszących się do pojęcia stacji paliw i bazy paliw na tle zaistniałego stanu faktycznego,

3.  art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego i przyjęcie, że Powód nie przekazał w terminie informacji do Prezesa URE o których mowa w art. 43e p.e. w zakresie trwałego zaprzestania eksploatacji stacji paliw ciekłych zlokalizowanej w K. przy ul (...),

4.  art. 56 ust 1 pkt 12 p.e., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, iż Powód wykorzystywał Stację Paliw przy ul. (...) w K. jako bazę paliw płynnych (terminal) czym naruszył warunki określone w koncesji tj. warunek nr 1 przedmiot działalności oraz warunek 2.2.3 koncesji,

5.  art. 56 ust 1 pkt 12 p.e., poprzez niewłaściwe zastosowanie i wymierzenie Powodowi kary pieniężnej w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonowała uprzednio wydana decyzja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 8 kwietnia 2022r nr (...) - nakładająca karę pieniężną za to samo zdarzenie co w niniejszej sprawie i wydana w oparciu o ten sam stan faktyczny i materiał dowodowy dotyczący ustalenia stanu faktycznego co w niniejszej sprawie,

6.  art. 56 ust 1 pkt 48 p.e., poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędne przyjęcie, że Powód nie przekazał w terminie informacji o zaprzestaniu eksploatacji infrastruktury i samej Stacji Paliw przy ul. (...) w K. mimo, że Powód dopełnił w terminie obowiązku wynikającego z art. 43e p.e.

Na podstawie wskazanych zarzutów Powód wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w całości, ewentualnie o zmianę decyzji w całości i odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej oraz o zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda zwrotu kosztów postępowania.

Jednocześnie, Powód wniósł o dopuszczenie dowodu:

1.  z decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 8 kwietnia 2022 r. nr (...),

2.  z dokumentów tj.: protokołu przekazania z dnia 5 maja 2022 r., pisma Powoda z dnia 5 maja 2022, zawiadomienia Prezesa URE z dnia 12 maja 2022 r. znak (...) o wszczęciu postępowania administracyjnego, decyzji Prezesa URE z dnia 1 czerwca 2022 znak (...) o zmianie koncesji

na okoliczność nałożenia kary pieniężnej za to samo zdarzenie w uprzednio wydanej decyzji Prezesa URE, zawiadomienia Prezesa URE o zaprzestaniu eksploatacji Stacji Paliw przy ul. (...) w K. w ustawowym terminie.

(odwołanie Powoda z dnia 29.11.2022 r. wraz z załącznikami k. 12-34v akt sąd.)

W odpowiedzi na odwołanie Prezes URE wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto, Pozwany wniósł o dopuszczenie oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentów:

⚫

formularza aktualizującego- Informację o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności koncesjonowanej doręczony do Urzędu Regulacji Energetyki poprzez skrytkę (...) dnia 12 września 2022 r. g. 13.20 (zał. 1 do niniejszego pisma) oraz

⚫

formularza aktualizującego- Informację o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności koncesjonowanej doręczony w celu korekty poprzedniego formularza do Urzędu Regulacji Energetyki poprzez skrytkę (...) dnia 12 września 2022 r. g. 13.35 (zał. 2 do niniejszego pisma),

w treści których Powód wskazał na eksploatowanie instalacji magazynowania paliw ciekłych, określając przy tym rodzaj instalacji jako „baza paliw", obejmującej 1 zbiornik o pojemności 64 m 3 dla wykazania faktu, iż Powód posiada instalacje magazynowania paliw ciekłych. (odpowiedź na odwołanie Pozwanego z dnia 24.07.2023 r. wraz z załącznikami k. 50-59v akt sąd.)

Powód, w piśmie z dnia 30 października 2023 r. podtrzymał odwołanie w całości i wniósł o jego uwzględnienie.

Jednocześnie, wniósł o dopuszczenie dowodu z:

⚫

faktury z dnia 23 czerwca 2021 r. nr (...) dotyczącej zakupu samochodu marki S. nr VIN (...), poświadczenia badania elastycznego przewodu przeładunkowego z dnia 10 lipca 2020 r., schematu instalacji napełniająco-opróżniającej zbiornika (...) samochodu, świadectwa legalizacji ponownej z dnia 13 kwietnia 2022 r., świadectwa legalizacji ponownej instalacji pomiarowej do wydawania paliw ciekłych z dnia 13 kwietnia 2022 r.,

⚫

faktury z dnia 19 grudnia 2022 r. nr (...) dotyczącej zakupu samochodu marki M. nr VIN (...) z dnia 8 listopada 2022 r. świadectwa legalizacji ponownej instalacji pomiarowej do wydawania paliw ciekłych z dnia 8 listopada 2022 r.,

⚫

faktury z dnia 12 maja 2022 r. nr (...) dotyczącej sprzedaży samochodu ciężarowego- autocysterny marki V. (...) nr rej. (...),

⚫

faktury z dnia 2 lutego 2023 r. nr(...) dotyczącej sprzedaży samochodu ciężarowego- autocysterny marki M. (...) nr rej (...),

⚫

decyzji koncesyjnej z dnia 31 października 2014 r. (...)/ (...) ze zm.,

na okoliczność posiadania przez Powoda samochodów ciężarowych przeznaczonych do przewozu paliw, w tym wyposażonych w instalacje NO – napełniająco-opróżniające zbiornika oraz urządzenia i instalacje pomiarowe do wydawania paliw ciekłych oraz wynikającego z koncesji uprawniania Powoda rozładunku, załadunku oraz przetaczania paliw i jego odsprzedaży za pomocą odmierzaczy.

(pismo Powoda z dnia 30.10.2023 r. wraz z załącznikami k. 66-93 akt sąd.)

W dalszym toku postępowania strony podtrzymały prezentowane stanowiska.

(protokół z rozprawy z dnia 9.04.2024 r. k. 113-116 akt sąd.)

Sąd Okręgowy ustalił, następujący stan faktyczny:

Decyzją z dnia 31 października 2014 r. nr (...)/ (...) z późn. zm., udzielona została Powodowi koncesja na obrót paliwami ciekłymi, na okres od 31 października 2014 r. do 31 grudnia 2030 r.

W dniu 27 lutego 2019 r. Prezes URE zmienił decyzję koncesyjną z dnia 31 października 2014 r., poprzez wskazanie, iż Przedmiotem i zakresem działalności, jest obrót paliwami ciekłymi tj. gazem płynnym, benzynami silnikowymi oraz olejami napędowymi, przy wykorzystaniu stacji paliw zlokalizowanych w:

⚫

K., przy ul. (...),

⚫

K. przy ul. (...),

⚫

K., przy ul. (...),

⚫

P. – P., przy ul. (...),

⚫

L. – B., przy ul. (...) (pkt 1.I koncesji).

Wskazana powyżej koncesja przewidywała również uprawnienie do obrotu benzynami silnikowymi, olejami napędowymi, olejami napędowymi (do celów grzewczych) oraz lekkimi olejami opałowymi i pozostałymi olejami napędowymi, przy wykorzystaniu środków transportu - autocystern drogowych przeznaczonych do przewozu paliw ciekłych. Przy czym Koncesjonariusz mógł dokonywać załadunku i rozładunku zbiorników cystern drogowych oraz przetaczania paliw ciekłych pomiędzy zbiornikami cystern drogowych jedynie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy wykorzystaniu urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, spełniających wymagania przepisów określających warunki, jakimi urządzenia te powinny odpowiadać. (pkt I.2.).

Dodatkowo przedmiotem działalności objętej koncesją była działalność w zakresie obrotu określonymi w koncesji olejami napędowymi oraz opałowymi – na zasadach pośrednictwa w sprzedaży bez wykorzystania infrastruktury technicznej do której Koncesjonariusz posiada tytuł prawny (pkt 1.III koncesji).

Ponadto, w warunku 2.2.3. udzielonej koncesji, zostało wskazane, iż „Koncesjonariuszowi nie wolno eksploatować stacji paliw lub bazy paliw niespełniających warunków technicznych określonych obowiązującymi przepisami”.

(okoliczności bezsporne k. 6v akt sąd., a ponadto decyzja Prezesa URE z dnia 27.02.2019 r. k. 4-8 akt adm.)

W dniach 6 - 22 października 2021 r. (...) Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska przeprowadził kontrolę na stacji paliw, znajdującej się w K., przy ul. (...), z której wynikało, iż wspomniana stacja paliw wyposażona jest m.in. w zbiornik ciśnieniowy; dystrybutor jednowężowy do tankowania LPG; zbiornik paliwowy bezciśnieniowy (podziemny dwupłaszczyznowy o poj. 100 m ( 3) z podziałem na 2 komory, odpowiednio na następujące paliwa: Pb98, ON), zbiornik paliwowy bezciśnieniowy (podziemny dwupłaszczyznowy o poj. 100 m ( 3) z podziałem na 2 komory, odpowiednio na następujące paliwa: Pb95, olej opałowy). W protokole kontroli wskazano, iż tankowanie zbiorników odbywa się raz w tygodniu oraz stwierdzono, że w dniu 5 października 2021 r. dokonano zgłoszenia instalacji do magazynowania paliw płynnych na podstawie art. 152 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska.

Celem kontroli była kontrola przestrzegania przepisów dotyczących wprowadzania do urządzeń kanalizacyjnych będących własnością innych podmiotów, ścieków przemysłowych zawierających substancje szczególnie szkodliwe dla środowiska wodnego, a także kontrola przestrzegania przepisów ochrony środowiska w zakresie emisji gazów i pyłów do powietrza.

Z protokołu wynika, że nie stwierdzono podczas kontroli naruszeń oraz że Powód może wnieść do protokołu zastrzeżenia i uwagi przed jego podpisaniem lub odmówić podpisania protokołu.

Informacji podczas kontroli Kontrolującemu udzielał K. M. (prokurent Powoda), który jednocześnie podpisał protokół (nie wnosząc uwag i zastrzeżeń).

(okoliczności bezsporne k. 6v akt sąd., a ponadto protokół kontroli nr (...) z dnia 22.10.2021 r. k. 13-17 akt adm.)

Powód, w piśmie z dnia 10 marca 2022 r. (w odpowiedzi na pismo Pozwanego) podkreślił, iż „ w trakcie kontroli pomyłkowo podano zbiornik, w którym przechowywany jest olej opałowy, gdyż ten zbiornik nie jest podłączony do żadnego dystrybutora na stacji paliw i z niego nie jest prowadzona żadna sprzedaż detaliczna, tylko jest on podłączony do pompowni paliw, z którego olej opałowy jest tankowany do autocystern i jest on wykazany w dokumentacji do koncesji w innej pozycji”.

(okoliczności bezsporne k. 6v akt sąd., a ponadto protokół kontroli nr (...) z dnia 22.10.2021 r. k. 13-17 akt adm., pismo Powoda z dnia 10.03.2022 r. k. 18-19 akt adm.)

Pismem z dnia 18 marca 2022 r. Pozwany wezwał Powoda do przedstawienia aktualnych decyzji zezwalających na eksploatację urządzeń służących do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych olejem opałowym, eksploatowanych przez Powoda w K. przy ul. (...).

(okoliczności bezsporne k. 7 akt sąd., a ponadto wezwanie Prezesa URE z dnia 18.03.2022 r. k. 20-20v akt adm.)

Powód w odpowiedzi na powyższe wezwanie, przedstawił świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych (naczepa ciężarowa O4, samochód ciężarowy N3); zaświadczenie nr (...) o przeprowadzonym dodatkowym badaniu technicznym pojazdu przeznaczonego do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych; potwierdzenie rejestracji urządzenia technicznego (zbiorniki cystern stałych drogowych do przewozu towarów niebezpiecznych wg (...)); świadectwa legalizacji ponownej (przyrządu pomiarowego, zbiornika pomiarowego do cieczy) oraz tablicę objętości zbiornika nr (...).

(okoliczności bezsporne k. 7 akt sąd., a ponadto wezwanie Prezesa URE z dnia 18.03.2022 r. k. 20-20v akt adm., pismo Powoda z dnia 28.03.2022 r. k. 21-28 akt adm.)

Zgłoszone Pozwanemu przez Powoda środki transportowe służące do przewozu paliw były dopuszczone po drogach publicznych oraz posiadały wymagane certyfikaty, decyzje i zezwolenia. Ponadto były wyposażone w urządzenia służące do ich załadunku i rozładunku oraz urządzenia pomiarowe w postaci odmierzaczy paliw.

(okoliczności niesporne k. 69, a ponadto faktury, schematy instalacji, świadectwa legalizacji k. 80-93)

Powód nie dokonywał rejestracji urządzeń służących do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych paliwami ciekłymi, zlokalizowanych w K., przy ul. (...), zaś dokonał on rejestracji zbiorników cystern drogowych do przewozu towarów niebezpiecznych wg. Umowy (...).

Transportowy Dozór Techniczny nie dokonywał żadnych czynności dozoru technicznego w odniesieniu do Powoda w zakresie urządzeń służących do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych paliwami ciekłymi, zlokalizowanych w K., przy ul. (...).

(okoliczności bezsporne k. 7 akt sąd., a ponadto pismo Prezesa URE z dnia 8.04.2022 r. k. 29 akt adm., pismo TDT z dnia 11.04.2022 r. k. 30 akt adm.)

Pismem z dnia 5 maja 2022 r. Powód, poinformował Prezesa URE, że z dniem 30 kwietnia 2022 r. Powód zakończył działalność gospodarczą na stacji paliw w K. przy ul. (...). Wskazał, że stacja ta była dzierżawiona od Spółdzielni (...) w P. i z dniem 5 maja 2022 r. obiekt został przekazany właścicielowi. W związku z tym Powód zwrócił się do Prezesa URE o zmianę koncesji na obrót paliwami ciekłymi.

Prezes URE uwzględnił powyższy wniosek Powoda wydając w dniu 1 czerwca 2022 r. decyzję w przedmiocie zmiany koncesji.

(okoliczności bezsporne k. 7 akt sąd., a ponadto decyzja Prezesa URE z dnia 1.06.2022 r. k. 9-12v akt adm., wniosek Powoda z dnia 5.05.2022 r. wraz z protokołem przekazania k. 31-32 akt adm.)

Pismem z dnia 26.07.2022 r. Pozwany zawiadomił Powoda o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia powodowi kary pieniężnej, w związku z naruszeniem przez Powoda warunku 1 koncesji oraz naruszeniem art. 43e ust 1 p.e. Jednocześnie Pozwany wezwał Powoda w terminie 30 dni od dnia otrzymania powyższego zawiadomienia do przedstawienia swojego stanowiska w sprawie, do złożenia szczegółowych wyjaśnień w sprawie oraz informacji o ogólnej sytuacji finansowej Powoda.

Powód dwoma pismami z dnia 23.08.2022 r. wniósł odpowiedź na powyższe pismo Pozwanego.

W pierwszym piśmie Powód wskazał, iż pismem z dnia 5 maja 2022 r. poinformował URE o zakończeniu eksploatacji stacji paliw, znajdującej się w K. przy ul. (...). Podkreślił, iż „ był pewny, że dopełnił wszelkich spoczywających na nim obowiązków i formalności, skoro Prezes URE dokonał zmiany koncesji”.

W drugim piśmie Powód wskazał, iż do końca kwietnia 2022 r. dokonywał zakupu oleju opałowego od firmy (...)/ (...) sp. z o. o., która posiadała swoją bazę paliw z olejem opałowym w G.. Z tej bazy paliw olej opałowy był załadowywany na autocysterny i przewożony bezpośrednio do klientów. W związku z przeniesieniem z dniem 1 maja 2022 r. punktu sprzedaży paliw ciekłych przez (...) z G. do S., Powód był zmuszony do skorzystania z transportu dostawy i awaryjnego zlania produktu do zbiornika dwupłaszczowego przystosowanego do magazynowania oleju opałowego. Dodał też, iż urządzenia znajdujące się na stacji paliw w K., przy ul. (...) stanowią własność (...) S.A., zatem wszelkie ingerencje bądź modernizacje winny zostać uzgodnione ze wskazanym powyżej podmiotem.

(okoliczności bezsporne k. 7-7v akt sąd., a ponadto zawiadomienie Prezesa URE o wszczęciu postepowania z dnia 26.07.2022 r. k. 1-2 akt adm., pismo Powoda z dnia 23.08.2022 r. k. 46 akt adm., pismo Powoda z dnia 23.08.2022 r. k. 48 akt adm.)

Powód w dniu 22 sierpnia 2022 r. przesłał w formie elektronicznej formularz aktualizacji „Informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności”, w której zawarł informację o zakończeniu eksploatacji stacji paliw przy ul. (...) w K..

(okoliczność bezsporna k. 7v akt sąd., a ponadto informacja o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych k. 43-44v akt adm., u.p.p. k. 45 akt adm.)

Stacja paliw znajdująca się przy ul. (...) w K. jest własnością (...) S.A. i stanowi przedmiot dzierżawy na rzecz Powoda. Na terenie infrastruktury paliw ciekłych znajdują się dwa zbiorniki na paliwa ciekłe o pojemności 100 m 3, które zostały zmodernizowane przez Powoda (na swój własny koszt i odpowiedzialność), za zgodą (...) S.A. Pozostałe urządzenia i elementy infrastruktury służącej do prowadzenia działalności polegającej na obrocie paliwami ciekłymi, zostały trwale wyłączone z eksploatacji. Powód eksploatuje urządzenia techniczne służące do prowadzenia działalności z zakresu handlu paliwami ciekłymi, które stanowią nakłady własne i ulepszenia dokonane na terenie ww. infrastruktury przez samego Powoda w toku wykonywania umowy dzierżawy. Powód informował (...) S.A., że w.w dwa zbiorniki są przez niego użytkowane.

(okoliczności bezsporne k. 7v akt sąd., a ponadto Pismo (...) S.A. z dnia 19.09.2022 r. k. 50-50v akt adm.)

W dniu 12 września 2022 r. o godz. 13:20 Powód przekazał Prezesowi URE aktualizację Informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności, z której wynikało, że Powód wyłączył z eksploatacji instalację magazynowania paliw ciekłych w postaci bazy paliw – zbiornik naziemny, bezciśnieniowy o pojemności 64m 3 znajdującą się w K. przy ul (...).

W dniu 12 września 2022 r. o godz. 13:35 Powód przekazał Prezesowi URE aktualizację Informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności (z adnotacją, że jest to korekta poprzedniej informacji), z której wynikało, że Powód włączył do eksploatacji instalację magazynowania paliw ciekłych w postaci bazy paliw – zbiornik podziemny, bezciśnieniowy o pojemności 64m 3 znajdującą się w K. przy ul (...).

(okoliczność bezsporna, a ponadto formularze – Informacja o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności k. 55-60 akt sąd.)

Powód na terenie stacji paliw w K. przy ul. (...) dokonywał załadunku oleju opałowego.

W omawianej materii Pozwany w zaskarżonej decyzji dokonał ustaleń w oparciu o Protokół Kontroli z października 2021 r. (k. 15 akt. adm.) oraz pismo Powoda z dnia 10.03.2022 r. k. 18v akt adm.). Z protokołu podpisanego przez reprezentanta Powoda (do którego nie zgłoszono zastrzeżeń) wynikało, że omawiana stacja paliw wyposażona jest m.in. w zbiornik paliwowy bezciśnieniowy, podziemny dwupłaszczyznowy o poj. 100 m3 z podziałem na 2 komory, odpowiednio na następujące paliwa: Pb95, olej opałowy. Jednocześnie Powód w piśmie z dnia 10.03.2022 r. wskazał, że „w trakcie kontroli pomyłkowo podano zbiornik, w którym przechowywany jest olej opałowy, gdyż ten zbiornik nie jest podłączony do żadnego dystrybutora na stacji paliw i z niego nie jest prowadzona żadna sprzedaż detaliczna, tylko jest on podłączony do pompowni paliw, z którego olej opałowy jest tankowany do autocystern i jest on wykazany w dokumentacji do koncesji w innej pozycji”. W konsekwencji należy zauważyć, iż z dokumentów tych wynikało, że:

- na terenie omawianej stacji znajdował się zbiornik, w którym Powód przechowywał (co najmniej do października 2021 r.) olej opałowy;

- olej ten Powód tankował (dokonywał jego załadunku) do autocystern.

Powód dokonał zmiany swoich twierdzeń w omawianej materii po tym, jak pismem z dnia 26.07.2022 r. Pozwany zawiadomił Powoda o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia powodowi kary pieniężnej, w związku z naruszeniem przez Powoda m.in. warunku 1 koncesji (k. 1 akt adm.). W piśmie z dnia 23.08.2022 r . Powód wskazał bowiem, że był zmuszony do awaryjnego zlania produktu do zbiornika dwupłaszczowego przystosowanego do magazynowania oleju opałowego albowiem (...)/ (...) Sp. z o. o. (od której Powód kupował olej opałowy) z dniem 1.05.2022 r. swoją bazę paliw przeniosła z G. do S. (k. 48 akt adm.). Na rozprawie w dniu 9.04.2024 r. Powód doprecyzował powyższą informację wskazując, że: do zlania oleju opałowego z autocysterny do zbiornika doszło pod koniec kwietnia 2022 r.; skoro olej opałowy został zlany do zbiornika, to musiał być z niego wypompowany (najprawdopodobniej początkiem maja 2022 r.); olej opałowy został wypompowany przy użyciu urządzeń znajdujących się na autocysternach (k. 113v-114 akt sąd.). W konsekwencji, z powyższych twierdzeń wynikało, że:

- na terenie omawianej stacji znajdował się zbiornik, w którym Powód jednorazowo (na przełomie kwietnia i maja 2022 r. przechowywał olej opałowy;

- olej ten Powód tankował (dokonywał jego załadunku) do autocystern/autocysterny.

Kolejna zmiana stanowiska Powoda w przedmiocie zakresu wykorzystywania infrastruktury na stacji paliw w K. przy ul. (...) nastąpiła we wrześniu 2022 r. Wówczas to bowiem Powód przekazał Pozwanemu aktualizację Informacji o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzenia działalności (z adnotacją, że jest to korekta poprzedniej informacji przesłanej 15 min. wcześniej), z której wynikało, że Powód włączył do eksploatacji instalację magazynowania paliw ciekłych w postaci bazy paliw – zbiornik podziemny, bezciśnieniowy o pojemności 64m3 znajdującą się w K. przy ul (...). (k. 55-60 akt sąd.).

W konsekwencji, z powyższego wynikało, że Powód we wrześniu 2022 r. stał na stanowisku, iż w K. przy ul (...) znajduje się opisana powyżej baza paliw (wówczas włączona), a nie stacja paliw.

Na rozprawie w dniu 9.04.2024 r. Powód omawiając przedmiotowe formularze aktualizacyjne, kilkukrotnie modyfikował swoje twierdzenia oświadczając z jednej strony, że przy ul (...)- nie znajduje się baza paliw (jest to stacja paliw albowiem Powód nie posiada niezbędnej infrastruktury aby uznać, że jest to baza paliw) i użycie oznaczenia baza paliw jest w ocenie Powoda nazwą własną. Z drugiej zaś strony wskazał, że nie jest w stanie wyjaśnić informacji zamieszczonych na formularzach aktualizacyjnych. Z trzeciej zaś strony oświadczył, że prawidłowa jest informacja o włączeniu do eksploatacji bazy paliw (że być może ta informacja jest powiązana ze zbiornikami, aczkolwiek były one już wcześniej w eksploatacji) (k. 114-115

Następna zmiana twierdzeń Powoda w omawianej materii miała miejsce w dniu 29.11.2022 r. W uzasadnieniu odwołania Powód wskazywał bowiem, że nie prowadził eksploatacji przedmiotowego zbiornika na olej opałowy (eksploatowana jest tylko komora przeznaczona na paliwo PB 95), i korzystał jeśli chodzi o ten olej wyłącznie z autocystern (w ilości 3 sztuk). Podkreślał, że wszystkie autocysterny posiadają aktualne badania i certyfikaty i są dopuszczone do eksploatacji. Jednocześnie Powód wskazał, że w piśmie z dnia 10.03.2022 r. (w którym powoływał się na pomyłkę, co do udzielanych przez siebie informacji podczas Kontroli) również przez pomyłkę udzielił nieprawidłowych informacji, gdyż zbiornik na olej opałowy nie jest aktualnie eksploatowany (k. 14v-15).

W konsekwencji, z powyższych twierdzeń wynikało, że na terenie omawianej stacji znajdował się zbiornik, którego Powód w ogóle nie eksploatował w zakresie oleju opałowego.

Kolejna zmiana stanowiska Powoda w przedmiocie zakresu wykorzystywania infrastruktury na stacji paliw w K. przy ul. (...) miała miejsce w piśmie z dnia 30.10.2023 r ., gdzie Powód wskazał, że „nie prowadził działalności której przeważającą część stanowił by obrót olejem opałowym. Przedmiotem działalności powoda jest przede wszystkim sprzedaż paliw płynnych”. (…) powód nie dokonywał sprzedaży paliwa- oleju opałowego z podziemnego zbiornika (jednej komory) na rzecz osób trzecich a zbiornik ten służył zawsze do użytku wewnętrznego. (…) miało miejsce jedynie awaryjne zmagazynowanie części oleju opałowego.” Powód argumentował również, że przetaczał paliwo z autocysterny do autocysterny na stacji paliw w K. przy ul. (...), oraz że te autocysterny posiadają wymagane zezwolenia i certyfikaty oraz są wyposażone w urządzenia służące zarówno do ich załadunku jak i rozładunku (k. 67-69v).

W konsekwencji, z powyższych twierdzeń wynikało, że:

- na terenie omawianej stacji znajdował się zbiornik, w którym Powód jedynie awaryjnie przechowywał olej opałowy;

- olej ten służył do użytku wewnętrznego (Powód nie dokonywał sprzedaży oleju opałowego z podziemnego zbiornika na rzecz osób trzecich);

- na terenie omawianej stacji paliw Powód przetaczał (dokonywał rozładunku oraz załadunku) olej opałowy pomiędzy autocysternami, do czego w jego ocenie był uprawniony z uwagi na treść warunków koncesji.

W ocenie Sądu zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy pozwalał na dokonanie ustaleń, iż Powód na terenie stacji paliw w K. przy ul. (...) dokonywał załadunku oleju opałowego.

Po pierwsze, z Protokół Kontroli z października 2021 r. wynikało jednoznacznie, że omawiana stacja paliw wyposażona jest m.in. w zbiornik paliwowy z podziałem na 2 komory, w tym na, olej opałowy. Dokument ten jest dokumentem urzędowym (art. 244 § 1 k.p.c.). Powód w toku postępowania nie przedłożył żadnego dowodu z którego wynikałoby, że jest inaczej. Jednocześnie Powód potwierdził, że taki zbiornik na terenie omawianej stacji się znajduje.

Po drugie, zasadniczo ze wszystkich wypowiedzi Powoda (z okresu od marca 2022 r. do października 2023 r. ) wynikało, że co najmniej jeden raz (awaryjnie) doszło do przechowywania (rozładunku, a następnie załadunku) przez Powoda oleju opałowego w przedmiotowym zbiorniku. Wypowiedź Powoda zamieszczoną w piśmie z dnia 29.11.2022 r. (odwołanie), iż nie prowadził eksploatacji przedmiotowego zbiornika Sąd uznał za sprostowaną w kolejnym piśmie Powoda oraz na rozprawie. W związku z tym fakt ten Sąd uznał za niesporny (art. 229 k.p.c., art. 230 k.p.c.).

Niezależnie od powyższego (aczkolwiek nie ma to już kluczowego znaczenia z punktu widzenia ustalenia omawianego fragmentu stanu faktycznego), za tym, że Powód na terenie stacji paliw w K. przy ul. (...) dokonywał załadunku (z omawianego zbiornika) oleju opałowego (w jeszcze większym zakresie aniżeli powyżej ustalono) wynikało jednoznacznie z pisma Powoda z dnia 10.03.2022 r. gdzie Powód stwierdził, że omawiany zbiornik jest on podłączony do pompowni paliw, z którego olej opałowy jest tankowany do autocystern. Trudno jest traktować to stwierdzenie jako pomyłkę (tak jak tego chciałby Powód – zob. pismo Powoda z dnia 29.11.2022 r.) albowiem twierdzenie zamieszczone w piśmie z dnia 10.03.2022 r. jest jednoznaczne. Co więcej, pismo z dnia 10.03.2022 r. stanowi odpowiedź Powoda na skierowane do niego przez Pozwanego pytania. W związku z tym trudno jest zakładać, że Powód pochopnie, bez zastanowienia przekazuje Prezesowi URE nieprawdzie informacje odnoszące się do prowadzonej przez siebie działalności koncesjonowanej. Ponadto, w piśmie tym Powód sygnalizuje, że podczas kontroli omyłkowo udzielił nieprawdziwych informacji odnoszących się do zbiornika, w którym przechowany jest olej opałowy. W konsekwencji jeszcze mniej prawdopodobnym jest aby Powód w piśmie z dnia 10.03.2022 r. ponownie przekazał nieprawdziwe informacje odnoszące się do omawianego zbiornika (skoro bowiem Powód prostował poprzednie informacje, to oczywistym jest, że tym bardziej informacje zamieszczone w piśmie z dnia 10.03.2022 r. są udzielane po wcześniejszej analizie i odpowiadają rzeczywistości).

Niezależnie od powyższego (aczkolwiek nie ma to już kluczowego znaczenia z punktu widzenia ustalenia omawianego fragmentu stanu faktycznego), za tym, że Powód na terenie stacji paliw w K. przy ul. (...) dokonywał załadunku oleju opałowego (w jeszcze większym zakresie aniżeli powyżej ustalono, aczkolwiek następowało to pomiędzy autocysternami) przemawiało stanowisko samego Powoda (zamieszczone w piśmie z dnia 30.10.2023 r.), gdzie Powód wskazał, że na terenie tej stacji dokonywał rozładunku oraz załadunku oleju opałowego pomiędzy autocysternami, do czego (zdaniem Powoda) był uprawniony z uwagi na brzmienie warunków koncesji.

Do tej ostatniej kwestii tj. uprawnienia Powoda do przetaczania paliw ciekłych pomiędzy zbiornikami cystern drogowych Sąd odniesie się w dalszej części uzasadnienia.

Powód na terenie stacji paliw w K. przy ul. (...) nie posiadał urządzeń NO dopuszczonych do użytkowania na podstawie odpowiedniej decyzji wydanej przez właściwą jednostkę dozoru technicznego.

(okoliczności bezsporne k. 7 akt sąd., a ponadto: pismo Powoda z dnia 28.03.2022 r. wraz z załącznikami k. 21-28 akt adm., pismo Prezesa URE z dnia 8.04.2022 r. k. 29 akt adm., pismo TDT z dnia 11.04.2022 r. k. 30 akt adm.)

W 2021 r. Powód osiągnął:

- przychód z działalności koncesjonowanej w wysokości(...) zł.,

- zysk netto w wysokości (...)zł.

(okoliczności bezsporne k. 7v, k. 10v akt sąd., a ponadto formularz w sprawie opłaty koncesyjnej za rok 2021 k. 52 akt adm., rachunek zysków i strat powoda za rok 2022 r. k. 57v-59 akt adm., Uchwała nr(...)k. 65 akt adm., Uchwała nr (...)k. 66 akt adm.)

Decyzją z dnia 8 kwietnia 2022r nr (...) Prezes URE nałożył na Powoda karę pieniężną:

- w wysokości 10 000 zł za to, że Powód naruszył warunek 2.2.3 koncesji, poprzez eksploatowanie stacji paliw ciekłych zlokalizowanej w K. przy ul. (...), niespełniającej warunków technicznych określonych obowiązującymi przepisami tj. § 97 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przemysłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1853) – (pkt 3 w zw. z pkt 1 decyzji),

- w wysokości 10 000 zł za to, że Powód przekazał Prezesowi URE nieprawdziwe informacje o których mowa a art. 43e p.e., w zakresie łącznej ilości i pojemności zbiorników paliw ciekłych zlokalizowanych na stacji paliw ciekłych w K. przy ul. (...) (pkt. 4 w zw. z pkt. 2 tej decyzji).

Z uzasadnienia decyzji (odnośnie jej pkt. 1, 3) wynika, że Prezes URE uznał, że powyższa stacja nie posiadała urządzeń zabezpieczających przed przenikaniem produktów naftowych do gruntu, wód powierzchniowych i gruntowych.

(okoliczności niesporne k. 13-14, k. 53-54 akt sąd., a ponadto decyzja z dnia 8.04.2022 r. k. 19-27 akt sąd.)

Ustalając powyższy stan faktyczny Sąd oparł się zasadniczo na niespornych twierdzeniach stron (art. 229 k.p.c. oraz art. 230 k.p.c.). Twierdzenia te, mając oparcie w znajdujących się w aktach sprawy dokumentach (art. 245 oraz art. 246 k.p.c.) nie budziły wątpliwości Sądu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie częściowo zasługiwało na uwzględnienie.

Za zasadne Sąd uznał zarzuty Powoda odnoszące się do naruszenia przez Pozwanego art. 43e p.e. (dot. pkt 2 oraz 4 Decyzji).

Zgodnie z art. 43e ust 1 p.e (w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji) Przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność polegającą na wytwarzaniu paliw ciekłych, magazynowaniu lub przeładunku paliw ciekłych, przesyłaniu lub dystrybucji paliw ciekłych, obrocie paliwami ciekłymi, w tym obrocie nimi z zagranicą, a także podmiot przywożący, przekazują do Prezesa URE informacje o rodzajach i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych wykorzystywanej do prowadzonej działalności w terminie 7 dni od dnia rozpoczęcia eksploatacji infrastruktury lub trwałego zaprzestania eksploatacji tej infrastruktury.

W myśl art. 3 pkt 10d p.e. przez infrastrukturę paliw ciekłych należy rozumieć: instalacje wytwarzania, magazynowania i przeładunku paliw ciekłych, rurociąg przesyłowy lub dystrybucyjny paliw ciekłych, stację paliw ciekłych, a także środek transportu paliw ciekłych.

W przepisie art. 43e ust 2 p.e. (w brzmieniu obowiązującym w dacie zaskarżonej decyzji) wskazano, że minister właściwy do spraw energii określi, w drodze rozporządzenia, wzór informacji, o których mowa w ust. 1, kierując się koniecznością ujednolicenia formy i sposobu ich przekazywania.

Z treści art. 56 ust 1 pkt 48 p.e. wynika, że każe pieniężnej podlega ten, kto nie przekazuje w terminie informacji, lub przekazuje nieprawdziwe informacje, o których mowa w art. 43e. Wysokość tej kary, zgodnie z art. 56 ust 2h pkt 8 p.e. wynosi 10 000 zł., oddzielnie dla każdego rodzaju i lokalizacji infrastruktury paliw ciekłych.

Pozwany zarzucił Powodowi nieprzekazanie w terminie informacji (art. 43e p.e.) o trwałym zaprzestaniu eksploatacji infrastruktury w postaci stacji paliw ciekłych przy ul. (...) w K.. Pozwany argumentował, że Powód powinien poinformować Pozwanego o trwałym zaprzestaniu eksploatacji ten stacji do dnia 12.05.2022 r. oraz że Powód stosowną informację przedstawił dopiero w dniu 22.08.2022 r. Powód natomiast podnosił, że stosowną informację przekazał już pismem z dnia 12.05.2022 r. Pozwany nie zaprzeczając, że otrzymał takie pismo wywodził, że pismo to stanowiło wniosek o dokonanie zmiany koncesji, nie zaś realizację obowiązku z art. 43e p.e., który to obowiązek może być zrealizowany wyłącznie poprzez przedstawienie stosownego formularza, co zostało dokonane przez Powoda dopiero w dniu 22.08.2022 r. Powód z kolei bronił się w ten sposób, że podnosił, iż nic nie stało na przeszkodzie aby Prezes URE wezwał go do uzupełnienia złożonej informacji poprzez zamieszczenie jej na druku.

W tych okolicznościach kluczowe dla rozstrzygnięcia omawianego zarzutu było ustalenie jaki skutek wywołało poinformowanie Pozwanego przez Powoda o zaprzestaniu eksploatacji przedmiotowej stacji, dokonane w niewłaściwej formie (nie na formularzu), aczkolwiek w terminie przewidzianym na przekazanie takiej informacji.

Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem pisma Powoda z dnia 5.05.2022 r. było wystąpienie o zmianę koncesji. Niemniej podkreślić należy, że wyłączną przyczyną złożenia tego pisma było zaprzestanie eksploatacji przedmiotowej stacji przez Powoda, o czym Powód jednoznacznie Pozwanego w tym piśmie poinformował. W związku z tym Pozwany już wówczas niewątpliwie uzyskał stosowną informację (jakkolwiek zamieszczoną w piśmie Powoda składanym nie bezpośrednio w celu realizacji obowiązku z art. 43e p.e.).

Z art. 64 § 2 k.p.a. (stosowanego w postępowaniu przez Prezesem URE w myśl art. 30 p.e.) wynika, że jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa (tj. innych wymagań aniżeli odnoszących się do adresu wnoszącego podanie), należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Przepis ten powinien być wykładany przez pryzmat zasad ogólnych postępowania administracyjnego (art. 6 – 16 k.p.a.). W szczególności istotne w omawianej materii są następujące przepisy:

- art. 7 k.p.a. - w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

- art. 8 § 1 k.p.a. - organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

- art. 9 k.p.a. - organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

W związku z powyższym Sąd orzekający w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że Pozwany powinien był wezwać Powoda do usunięcia braków pisma z dnia 5.05.2022 r. Gdyby Pozwany to uczynił, to Powód mógłby usunąć ten brak (złożyć pismo na formularzu) i tym samych brak byłoby podstaw do postawienia ma zasadnego zarzutu, że nie przekazał w terminie omawianych informacji.

W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd podziela stanowisko prezentowane w doktrynie, iż organ administracji publicznej nie ma obowiązku wysnuwania domniemanych żądań stron i przekładania zawartych w danym piśmie twierdzeń i przypuszczeń na dane żądanie (patrz Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 64. red. prof. dr hab. Roman Hauser, prof. dr hab. Marek Wierzbowski, 2023 r., wyd. 8). Niemniej w okolicznościach niemniejszej sprawy nie było najmniejszych wątpliwości co do tego, czy Powód informuje Pozwanego o zaprzestaniu eksploatacji przedmiotowej stacji paliw, czy też może takiej informacji nie przekazuje. Treść pisma z dnia 5.05.2022 r. jest krótka, zwięzła, jednoznaczna i oczywista. W związku z tym organ widząc, że informacja nie jest przekazywana w odpowiedniej formie, powinien odpowiedni zareagować, tj. zastosować przepis art. 64 § 2 k.p.a. (czego nie uczyni).

W tych okolicznościach Pozwany niezasadnie:

- orzekł, iż Powód nie przekazał w terminie informacji, o których mowa w art. 43e p.e., w zakresie trwałego zaprzestania eksploatacji stacji paliw ciekłych zlokalizowanej w K. przy ul. (...) (pkt. 2 Decyzji),

- za działanie opisane w punkcie 2 Decyzji wymierzył Powodowi karę pieniężną (pkt 4 Decyzji).

Niezasadne natomiast okazały się zarzuty Powoda odnoszące się do pkt 1 oraz 3 Decyzji.

Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 4 p.e., uzyskania koncesji wymaga wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie m.in. obrotu paliwami ciekłymi, zaś w myśl art. 33 ust 1 pkt 3 p.e. Prezes URE udziela koncesji wnioskodawcy, który ma możliwości techniczne gwarantujące prawidłowe wykonywanie działalności. Koncesja stanowi wyraz prawnej reglamentacji działalności gospodarczej. Poddaje się ją szczególnym rygorom, uzasadnionym koniecznością ochrony konkretnych dóbr i stanowi gwarancję państwa, że działalność ta będzie prowadzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Obrót paliwami ciekłymi, który uregulowany jest w przepisach prawa energetycznego, jest obrotem koncesjonowanym i sformalizowanym z uwagi na ochronę interesów konsumentów oraz przedsiębiorców. Koncesja jest widocznym wyrazem rękojmi dla tych podmiotów, co do skuteczności ochrony przez państwo takich dóbr jak życie i zdrowie, środowisko, bezpieczeństwo energetyczne, czy równoważenie interesów przedsiębiorców energetycznych i odbiorców paliw. Rękojmia ta jest gwarancją ze strony państwa, że Przedsiębiorca wykonuje i będzie wykonywał prawidłowo działalność koncesjonowaną. Tego rodzaju zapewnienie związane jest z obowiązkami przedsiębiorcy bezwzględnego respektowania norm prawnych związanych z działalnością koncesjonowaną, jak i z postanowieniami udzielonej przedsiębiorcy koncesji. Koncesja jest aktem publicznoprawnym, decyzją administracyjną, której przedmiotem jest udzielenie przedsiębiorcy uprawnień publicznoprawnych, które są regulowane przepisami prawa publicznego oraz są nakierowane na ochronę interesu publicznego. Ponadto, koncesja obliguje przedsiębiorcę do prowadzenia działalności w sposób zgodny z postanowieniami decyzji koncesyjnej oraz przepisami prawa. Realizacja postanowień koncesji stanowi zatem podstawowy obowiązek koncesjonariusza (patrz wyrok SOKiK z 24 marca 2016 r., sygn. akt XVII AmE 156/15, Legalis nr 1751886 ).

Konsekwencją naruszenia warunków koncesji jest sankcja określona w art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e., w myśl której, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji.

Zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, podzielanym również przez Sąd orzekający w niniejszym składzie, odpowiedzialność ponoszona na podstawie wskazanego wyżej przepisu ma charakter obiektywny i wynika z samego faktu naruszenia określonych norm prawnych – w tym przypadku norm prawa energetycznego (tak np. Sąd Najwyższy w uzasadnieniach wyroków z 4.11.2010 r., sygn. akt III SK 21/10, System Informacji Prawnej LEX nr 737390 oraz z 1.06.2010 r., sygn. akt III SK 5/10, System Informacji Prawnej LEX nr 622205).

Z tego też względu, odpowiedzialność ta istnieje w oderwaniu od winy, tj. dla ustalenia tej odpowiedzialności nie jest konieczne wykazanie zawinionego czy niezawinionego zachowania przedsiębiorcy, lecz wystarcza stwierdzenie samego faktu zaistnienia określonego naruszenia prawa, czyli bezprawności. W związku z tym, przepis art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e. stanowi samodzielną podstawę do wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej za nieprzestrzeganie warunków zawartych w udzielonej koncesji.

W tym miejscu nadmienić należy, że interpretacja przepisu art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e . była przedmiotem licznych wypowiedzi i analiz Sądu Najwyższego odnoszących się do oceny, czy koncesja jest autonomicznym źródłem obowiązków, czy też jest jedynie odwołaniem do obowiązków wynikających z innych aktów prawnych. W tym zakresie ukształtowały się dwie linie orzecznicze. Pierwsza zakładała, że penalizowane jest jedynie naruszenie obowiązków wprost wynikających z koncesji, a jako takiego nie można traktować obowiązku, którego bezpośrednim źródłem jest przepis obowiązującego prawa ( zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 06 października 2011 r. sygn. akt III SK 18/11, z dnia 19 listopada 2014 r. sygn. akt III SK 82/13, z dnia 28 stycznia 2015 r. sygn. akt III SK 29/14, z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt III SK 2/15, z dnia 21 kwietnia 2016 r. sygn. akt III SK 28/15, z dnia 22 czerwca 2016 r. sygn. akt III 35/15, z dnia 27 lutego 2019 r. sygn. akt I NSK 13/18). Drugi pogląd zakładał, że obowiązek wynikający z koncesji stanowi obowiązek zawarty w decyzji o jej udzieleniu, która to konkretyzuje określony w ustawie obowiązek prawny wobec indywidualnego koncesjonariusza (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2018 r. sygn. akt III SK 14/17, z dnia 15 lutego 2019 r. sygn. akt I NSK 14/18). W wyniku istniejących w orzecznictwie rozbieżności Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 09 lipca 2019 r. sygn. akt I NSZP 1/19 ( opubl. system Legalis nr 1967690) podjął uchwałę wskazującą, że nałożenie na koncesjonariusza kary pieniężnej za nieprzestrzeganie obowiązku wynikającego z koncesji jest dopuszczalne także wtedy, gdy obowiązek ten można zrekonstruować z przepisów powszechnie obowiązującego prawa dotyczącego działalności koncesjonowanej. Pogląd ten został poparty także w późniejszym orzecznictwie Sądu Najwyższego ( zob. np. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych z dnia 8 maja 2020 r. sygn. akt I NSK 108/18, opubl. Lex nr 2354953) i przychyla się do niego również Sąd Okręgowy w składzie niniejszym.

Jak wyżej zostało ustalone, decyzją Prezesa URE z dnia 31 października 2014 r. Powód otrzymał koncesję na obrót paliwami ciekłymi - na określonych w niej warunkach. Zgodnie z pkt. 1 dotyczącym „przedmiotu oraz zakresu działalności”, przedmiot działalności objętej koncesją stanowiła działalność gospodarcza w zakresie obrotu określonymi paliwami ciekłymi:

- przy wykorzystaniu m.in. stacji paliw zlokalizowanej w: K., przy ul. (...) (pkt 1.I.1.);

- przy wykorzystaniu środków transportu - autocystern drogowych przeznaczonych do przewozu paliw ciekłych. Przy czym zastrzeżono, że Koncesjonariusz może dokonywać załadunku i rozładunku zbiorników cystern drogowych oraz przetaczania paliw ciekłych pomiędzy zbiornikami cystern drogowych jedynie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy wykorzystaniu urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, spełniających wymagania przepisów określających warunki, jakimi urządzenia te powinny odpowiadać. (pkt I.2.).

Ponadto, w warunku 2.2.3. udzielonej koncesji, zostało wskazane, iż „ Koncesjonariuszowi nie wolno eksploatować stacji paliw lub bazy paliw niespełniających warunków technicznych określonych obowiązującymi przepisami”

Podsumowując, Powód uzyskał uprawnienie m.in. do prowadzenia obrotu na stacji paliw ciekłych, a ponadto do załadunku i rozładunku zbiorników cystern drogowych, jedynie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami (nie zaś na jakimkolwiek terenie), oraz wyłącznie przy wykorzystaniu urządzeń służących do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych i spełniających wymagania nie jakichkolwiek przepisów, ale określających warunki, jakim urządzenia te powinny odpowiadać. Dodatkowo Powód bez odpowiednich warunków technicznych, wynikających z obowiązujących przepisów prawa, nie mógł eksploatować stacji paliw lub bazy paliw.

Z odpowiednich regulacji prawnych wynika, że urządzenia służące do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych są to, tzw. urządzenia NO.

Aktem prawnym, odnoszącym się do urządzeń napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, czyli takich o których mowa w koncesji Powoda jest Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 20 września 2006 r. w sprawie warunków technicznych dozoru technicznego, jakim powinny odpowiadać urządzenia do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych (Dz.U. z 2015 r. poz. 34, dalej również jako: „ Rozporządzenie Ministra Transportu ”). Jak wynika z § 1 ust. 1 pkt 1 ppkt b) tego rozporządzenia, urządzenia do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, w tym ramion przeładunkowych dla stałych, ciekłych i gazowych towarów niebezpiecznych, ograniczone z jednej strony zaworem odcinającym od instalacji technologicznej lub przesyłowej, a z drugiej elementem łączącym z napełnianym lub opróżnianym zbiornikiem transportowym, zwane są dalej „ urządzeniami NO”.

W myśl § 1 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Transportu, rozporządzenie to określa warunki dozoru technicznego w zakresie projektowania, wytwarzania, eksploatacji, naprawy i modernizacji urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych. Na podstawie § 1 pkt 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2012 r. w sprawie rodzajów urządzeń technicznych podlegających dozorowi technicznemu (Dz.U. z 2012 r. poz. 1468, dalej również jako: „ Rozporządzenie RM ”), urządzenia do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych ( urządzenia NO) podlegają dozorowi technicznemu sprawowanemu przez TDT (Transportowy Dozór Techniczny).

Zatem, urządzenia techniczne objęte dozorem technicznym, mogą być użytkowane tylko na podstawie decyzji zezwalającej na ich eksploatację, wydanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego ( art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym , Dz. U. z 2022 r., poz. 1514).

W konsekwencji przytoczonych powyższej przepisów wskazać należy, iż załadunek cystern drogowych dopuszczalny jest tylko na stanowiskach nalewczych, wyposażonych w urządzenia NO, które mogą być eksploatowane na podstawie decyzji, wydanej przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego.

Tymczasem, jak wynika ze zgromadzonego materiału, Powód na terenie stacji paliw w K. przy ul. (...) nie posiadał urządzeń NO dopuszczonych do użytkowania na podstawie odpowiedniej decyzji wydanej przez właściwą jednostkę dozoru technicznego.

Ponadto nie ulegało wątpliwości, że na terenie tej stacji Powód dokonywał załadunku oleju opałowego.

W ocenie Sądu Powód naruszył powyższe postanowienia koncesji na dwa sposoby.

Po pierwsze, Powód dokonywał załadunku na autocysterny oleju opałowego, który znajdował się w podziemnym zbiorniku znajdującym się na omawianej stacji. Poza sporem było, że załadunek ten nie odbywał się przy wykorzystaniu urządzenia NO (albowiem na tej stacji takiego urządzenia nie było).

Odnośnie tego sposobu naruszenia, to Powód (najprawdopodobniej zorientowawszy się z jego konsekwencji, po tym jak Pozwany zawiadomił go o wszczęciu postępowania) starał się zbagatelizować skalę tego naruszenia. Argumentacja Powoda zmierzała bowiem w kierunku wykazania, że tylko „awaryjnie” doszło do napełnienia omawianego zbiornika olejem opałowym.

Ze zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego powyższy wniosek nie wynikał. Jednakże, niezależnie od powyższego, podkreślić nadmienić należy, iż dla ustalenia istnienia omawianego naruszenia nie była istotna skala i częstotliwość dokonywania przez powoda załadunku oleju opałowego. Koncesja udzielona Powodowi nie zawiera bowiem w tej materii żadnych postanowień. W związku z tym nawet „awaryjne” i jednorazowe napełnienie przez Powoda przedmiotowego zbiornika olejem opałowym, a następnie przepompowanie tego oleju do autocystern, jest wystarczające do stwierdzenia istnienia omawianego naruszenia.

Po drugie, Powód dokonywał przetaczania oleju opałowego pomiędzy zbiornikami autocystern na terenie omawianej stacji (tj. dokonywał jednoczesnego załadunku i rozładunku zbiorników tych autocystern).

Odnośnie tego sposobu naruszenia, to Powód argumentował, że autocysterny posiadają wymagane zezwolenia i certyfikaty oraz są wyposażone w urządzenia służące zarówno do ich załadunku jak i rozładunku. W związku z tym przetaczanie paliwa odbywało się zgodnie z warunkami koncesji.

Wskazać należy, iż jakkolwiek poza sporem było w niniejszej sprawie, że autocysterny Powoda posiadały wymagane urządzenia i certyfikaty, to udzielona Powodowi koncesja nie upoważniała go do przetaczania paliwa pomiędzy tymi autocysternami w każdych okolicznościach. Jak wynika bowiem z pkt. 1.II Koncesji, Powód mógł dokonywać przetaczania paliw ciekłych (w tym oleju opałowego) „jedynie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami (…)”. Bezspornym było, że takim terenem nie była omawiana stacja paliw. Jednocześnie zauważyć należy, iż omawiana stacja paliw nie mogła się stać takim terenem tylko dlatego (jak tego zdaje się oczekiwać Powód), że na tej stacji znalazły się przedmiotowe autocysterny (posiadające wymagane urządzenia do rozładunku zbiorników). Gdyby bowiem chcieć podzieli taki pogląd, to należałoby uznać, że zgodnie z koncesją istnieje możliwość przetaczania paliw ciekłych pomiędzy autocysternami na każdym terenie. Sąd taki sposób odczytywania omawianego warunku koncesji uważa za nieuprawniony (sprzeczny z brzmieniem tej koncesji).

Dodatkowo wskazać należy, że nie sposób zgodzić się z Powodem, że skoro cysterna spełniała wymogi techniczne dla cystern, to mogła być traktowana jako urządzenie NO, a tym samym, że spełniony był warunek koncesji. W ocenie Sądu wymogi techniczne stawiane cysternom są niezależne od wymogów jakie muszą spełniać urządzenia NO. Cysterna nie jest urządzeniem NO, nawet jeśli posiada fabrycznie zamontowane urządzenia napełniające i opróżniające zbiornik. Przy czym cysterny wykorzystywane przez powoda nie posiadały także dopuszczenia do użytkowania cysterny jako urządzenia NO wydanego prze TDT, zaś uzyskanie takiego dopuszczenia jest jednym z podstawowych warunków formalnych, jakie musi spełniać urządzenia NO (zob. § 46, § 47, § 54, § 55 Rozporządzenia Ministra Transportu). W szczególności należy zwrócić uwagę na § 54, § 55 tego Rozporządzenia z których wynika, że badanie odbiorcze odbywa się po montażu na miejscu eksploatacji (co świadczy o tym, iż urządzenie NO nie może być urządzeniem technicznym eksploatowanym poza określonym miejscem jego posadowienia). Wspomnieć też trzeba, że w § 47 ww. rozporządzenia jest mowa przede wszystkim o określonych strefach pracy urządzenia NO czy o strefach zagrożenia wybuchem.

Podsumowując powyższą część rozważań stwierdzić należy, iż Powód naruszył warunek 1 oraz 2.2.3. udzielonej koncesji. Powód otrzymał bowiem koncesję pod warunkiem, że załadunek paliw ciekłych odbywać się będzie na terenach do tego przeznaczonych i przystosowanych zgodnie z obowiązującymi przepisami, przy wykorzystaniu urządzeń do napełniania i opróżniania zbiorników transportowych, spełniających wymagania przepisów określających warunki, jakim urządzenia te powinny odpowiadać, a warunku tego nie dotrzymał.

Powyższe naruszenia uzasadniały wymierzenie Powodowi kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 12 p.e. tj. „ karze pieniężnej podlega ten kto, nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji”.

W tym miejscu Sąd odniesie się do zarzutów Powoda, dotyczących błędnego przyjęcia przez Pozwanego, że Powód wykorzystywał stację paliw przy ul. (...) w K. jako bazę paliw płynnych.

Powód w odwołaniu powołał się na definicję stacji paliw płynnych zawartą w § 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przemysłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1853, dalej również jako: „ Rozporządzenie Ministra Gospodarki ”, akt obowiązujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji), z której wywodził (z odwołaniem się do regulacji z § 14 tego Rozporządzenia), że na takiej stacji dopuszczalne jest magazynowanie paliw płynnych.

Z § 1 pkt 2 tego Rozporządzenia wynika, że stacja paliw płynnych to obiekt budowlany, w skład którego mogą wchodzić: budynek, podziemne zbiorniki magazynowe paliw płynnych, podziemne lub nadziemne zbiorniki gazu płynnego, odmierzacze paliw płynnych i gazu płynnego, instalacje technologiczne, w tym urządzenia do magazynowania i załadunku paliw płynnych oraz gazu płynnego, instalacje wodno-kanalizacyjne i energetyczne, podjazdy i zadaszenia oraz inne urządzenia usługowe i pomieszczenia pomocnicze.

Zwrócić jednakże należy uwagę, że Powodowi została udzielona koncesja w oparciu o przepisy prawa energetycznego (nie zaś w oparciu o przepisy prawa budowlanego – delegacja ustawowa do wydania powyższego Rozporządzania wynika z art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - Dz.U. z 2013 r. poz. 1409, z późn. zm.). W związku z tym w niniejszej sprawie ustalenia co oznacza określenie stacja paliw ciekłych (prawo energetyczne posługuje się pojęciem „paliwo ciekłe”, a nie „paliwo płynne”) należało dokonywać w oparciu o przepisy prawa energetycznego (i odwoływanie się przez Powoda do definicji stacji paliw płynnych było nietrafne).

Zgodnie zatem z art. 3 pkt 10h p.e. stację paliw ciekłych określa się jako zespół urządzeń służących do zaopatrywania w paliwa ciekłe w szczególności pojazdów, w tym ciągników rolniczych, maszyn nieporuszających się po drogach, a także rekreacyjnych jednostek pływających.

Ponadto, w myśl art. 3 pkt 10d p.e. infrastrukturę paliw ciekłych stanowią instalacje wytwarzania, magazynowania i przeładunku paliw ciekłych, rurociąg przesyłowy lub dystrybucyjny paliw ciekłych, stacje paliw ciekłych, a także środek transportu paliw ciekłych. Nadto, zgodnie z art. 3 ust 1 pkt 10f p.e. instalację magazynowania paliw ciekłych stanowią zbiorniki magazynowe oraz instalacje przeładunkowe paliw ciekłych wykorzystywane do przechowywania oraz przeładunku paliw ciekłych z wyłączeniem stacji paliw ciekłych, a także bezzbiornikowe magazyny paliw ciekłych. Jednocześnie przez magazynowanie paliw ciekłych należy rozumieć świadczeniem usług przechowywania paliw ciekłych w instalacji magazynowania paliw ciekłych ( art. 3 ust 1 pkt 57 p.e.).

Natomiast, odnosząc się do pojęcia baza paliw, to wskazać należy, iż w ustawie – prawo energetyczne brak jest definicji tego pojęcia. W konsekwencji zasadnym jest posłużenie się definicją zamieszczoną w § 1 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Gospodarki. Zgodnie z tym przepisem, baza paliw płynnych (terminal) jest obiektem budowlanym przeznaczonym do magazynowania lub przeładunku ropy naftowej i produktów naftowych.

W związku z tym stwierdzić należy, że stacja paliw ciekłych stanowi jeden ze składników infrastruktury paliw ciekłych, który nie jest tożsamy z instalacją magazynowania paliw ciekłych. Jednocześnie w definicji stacji paliw ciekłych z art. 3 pkt 10h p.e. nie wspomina się o urządzeniach do magazynowania paliw ciekłych. W związku z tym należy uznać, iż istotą stacji paliw ciekłych jest zaopatrywanie m.in. pojazdów w paliwa ciekłe (nie zaś magazynowanie, przechowywanie tych paliw).

Rozróżnienie, czy dana infrastruktura stanowi stację paliw, czy też bazę paliw jest istotne nie tylko z uwagi na funkcje jaką dana stacja ma pełnić. Jest to bowiem kluczowe z punktu widzenia wymogów technicznych stawianych tym stacjom. Inne są bowiem wymogi techniczne dla stacji paliw (zob. Dział IV powyższego Rozporządzenia Ministra Gospodarki tj. przepisy od § 96 i nast.), a inne dla baz paliw (zob. Dział II powyższego Rozporządzenia Ministra Gospodarki tj. przepisy od § 8). Znaczenie tego rozróżnienia zdaje się także dostrzegać Powód, oświadczając na rozprawie w dniu 8.04.2024 r., że przy ul (...)- nie znajduje się baza paliw albowiem Powód nie posiada niezbędnej infrastruktury aby uznać, że jest to baza paliw.

Odnosząc powyższe uwagi do stanu niniejszej sprawy zauważyć należy, że Powód na omawianej stacji paliw eksploatował zbiornik przeznaczony na olej opałowy, w ten sposób, iż służył on Powodowi do magazynowania tego oleju. Jak sam Powód podkreślał, nie dokonywał on sprzedaży oleju opałowego z podziemnego zbiornika na rzecz osób trzecich, a zbiornik ten służył zawsze do użytku wewnętrznego. W konsekwencji Powód wykorzystał przedmiotową stację paliw jako bazę paliw pomimo, iż bazą taką nie była (z uwagi na brak stosownej infrastruktury). W tym miejscu przypomnieć należy, iż jakkolwiek Powód we wrześniu 2022 r. przekazał Pozwanemu informację, iż w K. przy ul (...) znajduje się powyżej baza paliw, a nie stacja paliw, to na rozprawie w dniu 9.04.2024 r. oświadczył, że na tym terenie nie posiada niezbędnej infrastruktury aby uznać, że jest to baza paliw.

Reasumując powyższą część rozważań wskazać należy, iż przeznaczeniem stacji paliw jest zaopatrywanie w paliwa ciekłe, a nie ich magazynowanie. Natomiast, jak wynika ze stanu faktycznego sprawy, Powód przynajmniej raz magazynował olej opałowy w jednej z komór zbiornika, a zatem wykorzystał stację paliw jako bazę paliw i dokonywał na jej terenie załadunku paliw ciekłych, a więc nie przestrzegał warunków określonych w koncesji tj. warunek 1 oraz warunek 2.2.3.

Ponadto wskazać należy, iż Powód winien działać zgodnie z warunkami wydanej koncesji. Skoro więc warunek 1 koncesji uprawniał go tylko do prowadzenia obrotu benzynami silnikowymi, olejami napędowymi oraz gazem płynnym LPG, przy wykorzystaniu 5 stacji paliw ciekłych to nie mógł on magazynować produktu i przepompowywać go na cysterny drogowe. Tego typu działanie jest charakterystyczne dla bazy paliw, a nie dla stacji paliw. Podkreślenia wymaga, iż skoro Powód magazynował olej opałowy (zarówno w podziemnym zbiorniku na omawianej stacji, jak i w autocysternach znajdujących się na terenie tej stacji, z których następnie przetaczano olej do innych autocystern) to działał on z naruszeniem warunków koncesji.

W tym miejscu nadmienić należy, iż analogiczny pogląd co do tego, że przepisy, w przypadku paliw ciekłych, nie dopuszczają możliwości:

- zasilania paliwem płynny cystern drogowych: z podziemnych zbiorników magazynowych będących na wyposażeniu stacji paliw;

- dokonywania przeładunku pomiędzy zbiornikami transportowymi cystern drogowych bez wykorzystania urządzenia NO dopuszczonego do użytkowania przez Transportowy Dozór Techniczny.

wyraził SOKiK w prawomocnym wyroku z dnia 5.10.2022 r. (sygn. akt AmE 228.21).

W uzasadnieniu tego wyroku wskazano, że „§ 134 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. nie dopuszcza możliwości zasilania paliwem płynnym cystern drogowych z podziemnych zbiorników magazynowych, będących na wyposażeniu tych stacji. Wymieniony przepis wyraźnie wskazuje na możliwość wykonywania działania jednostronnego, czyli zasilania zbiorników magazynowych będących na wyposażeniu stacji paliw ciekłych, nie przewiduje zaś zasilania cystern drogowych paliwem płynnym ze zbiorników magazynowych tej stacji. Przy czym stosownie do treści § 111 tego rozporządzenia, stacja paliw płynnych, w tym stacja kontenerowa oraz samodzielna stacja gazu płynnego, powinna być wyposażona w przewody wlewowe, których przyłącza spustowe do zbiorników przeznaczonych do magazynowania paliw płynnych powinny być wyposażone w zamknięcia hydrauliczne i urządzenia zabezpieczające przed przepełnieniem tych zbiorników oraz przyłącza odprowadzania par. Jednocześnie istotnym jest, że w myśl § 14 tego rozporządzenia, przeładunek ropy naftowej i produktów naftowych odbywa się wyłącznie na terenie bazy paliw płynnych, stacji paliw płynnych, bazy gazu płynnego, rozlewni gazu płynnego oraz samodzielnej stacji gazu płynnego. Oznacza to, że operacje przeładunku ropy naftowej i produktów naftowych transportowanych w cysternach drogowych może się odbywać jedynie na ww. obiektach, w zakresie:

1) załadunek i rozładunek na bazach paliw płynnych i gazu płynnego, rozlewniach gazu płynnego - za pomocą urządzeń NO;

2) rozładunek cystern na stacjach paliw płynnych, kontenerowej stacji paliw płynnych oraz samodzielnej stacji gazu płynnego - za pomocą urządzeń, o których mowa w § 111 rozporządzenia.

Wobec powołanych powyżej regulacji prawnych stwierdzić należy, iż nie jest dopuszczalnym dokonywanie załadunku paliw ciekłych do zbiornika transportowego paliw ciekłych przy wykorzystaniu instalacji technologicznych wchodzących w skład stacji paliw ciekłych. Analogicznie niedozwolone jest również wykorzystywanie do tego celu urządzeń technicznych zamontowanych na cysternie drogowej (pompy ssąco- tłocznej). Tym samym niedopuszczalne jest również dokonywanie przeładunku pomiędzy zbiornikami transportowymi cystern drogowych bez wykorzystania urządzenia NO dopuszczonego do użytkowania przez Transportowy Dozór Techniczny.

Powód zarzucał także Pozwanemu, że Pozwany wymierzył Powodowi karę pieniężną w sytuacji gdy w obrocie prawnym funkcjonowała uprzednio wydana decyzja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 8 kwietnia 2022r nr (...) - nakładająca na Powoda karę pieniężną za to samo zdarzenie co w niniejszej sprawie i wydaną w oparciu o ten sam stan faktyczny i materiał dowodowy.

Zarzut ten nie był zasadny.

Wskazać należy, iż decyzja z dnia 8 kwietnia 2022 r. odnosiła się do naruszenia przez Powoda warunku 2.2.3. posiadanej koncesji, z uwagi na eksploatowanie stacji paliw ciekłych w K., przy ul. (...), niespełniającej warunków technicznych, a sankcją objęte było uchybienie w zakresie braku instalacji i urządzeń zabezpieczających przed przenikaniem produktów naftowych do gruntu.

W związku z tym kary pieniężne nałożone zaskarżoną Decyzji oraz decyzji z dnia 8.04.2022 r. odnoszą się zatem do zupełnie innych naruszeń, których dopuścił się Powód. To, że Pozwany, przy wydaniu powyższych decyzji opierał się na tych samych dokumentach (protokół kontroli z dnia 22.10.2022 r. oraz pismo Powoda z dnia 10.03.2022 r.) jest bez znaczenia dla oceny ich prawidłowości oraz zgodności z prawem.

Co do zarzutów naruszenia przepisów postępowania administracyjnego (dotyczących niewyjaśnienia stanu faktycznego i niekompletnego zgromadzenia materiału dowodowego, a także niewłaściwego uzasadnienia Decyzji), to Sąd podziela pogląd, powszechnie wyrażany w orzecznictwie, iż postępowanie przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest postępowaniem kontradyktoryjnym. Wniesienie odwołania od decyzji Prezesa URE wszczyna postępowanie w pierwszej instancji, którego celem nie jest weryfikacja przeprowadzonego postępowania administracyjnego. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 20 września 2005 r., sygn. akt III SZP 2/05 „jurysdykcyjna funkcja Sądu Okręgowego - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie może sprowadzać się tylko do oceny legalności decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Sąd ten powinien dążyć do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, a następnie dokonać ich prawnej oceny w zakresie zasadności odwołania” (Legalis, nr 77733).

W tych okolicznościach, tego typu zarzuty są co do zasady nieskuteczne (z wyjątkami omówionymi już w niniejszym uzasadnieniu, a odnoszącymi się do konieczności wezwania Powoda przez Pozwanego do usunięcia braków pisma Powoda z dnia 5.05.2022 r.).

Odnośnie wysokości wymierzonej Powodowi kary pieniężnej (pkt. 3 Decyzji) to wskazać należy, iż Odwołaniu Powód nie kwestionował wysokości tej kary (kwestionował jedynie samą zasadę). Powód zasadniczo nie zakwestionował wysokości tej kary również w piśmie z dnia 30.10.2023 r., stanowiącym replikę na odpowiedź na odwołanie (pismo to Powód złożył po tym, jak w trybie art. 205 3 § 2 k.p.c. został zobowiązany do złożenia pisma procesowego, w którym ustosunkuje się do twierdzeń, zarzutów oraz wniosków pozwanego, poda wszystkie twierdzenia i dowody istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – w terminie 28 dni pod rygorem utraty prawa do ich powoływania w toku dalszego postępowania) – (k. 63 w zw. z k. 66-72 akt sąd.). Powód bowiem jedynie nadmienił, że:

- sankcja w wysokości 190 000 zł została naliczona od całości obrotu obejmującego obok oleju opałowego także sprzedaż (...) oraz olejów silnikowych ze wszystkich punktów sprzedaży;

- za sprzedaż oleju opałowego naliczono karę aż w wysokości (...)dochodów Powoda z ogółu działalności za 2022 r.

Zgodnie z art. 56 ust. 3 pkt 2 p.e. wysokość kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust. 1 pkt. 12 (tj. kary nakładanej na podmiot który nie przestrzega obowiązków wynikających z koncesji) nie może być niższa niż 2000 zł i wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji, wysokość kary nie może być niższa niż 2000 zł i nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym.

Zauważyć zatem należy (odnosząc się do zastrzeżeń podniesionych przez Powoda), że ustawodawca nie uzależnił wysokości kary od wysokości dochodów przedsiębiorstwa energetycznego, czy też wysokości obrotu przedsiębiorstwa energetycznego w danym punkcie sprzedaży (tj. na stacji na której stwierdzono nieprawidłowości). Istotna jest bowiem wysokość przychodów przedsiębiorcy, nie zaś fragmentu tych przychodów.

Uwzględniając powyższe, wysokość wymierzanej Powodowi kary nie mogła przekroczyć kwoty 8,174 mln zł (15% z kwoty (...)mln. zł) – stanowiła (...) w.w przychodów.

Jednocześnie, stosownie do art. 56 ust. 6 p.e., ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes URE uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe.

Pozwany powyższe przesłanki szczegółowo omówił w uzasadnieniu zaskarżonej Decyzji (str. 7-11). Argumenty przedstawione przez Pozwanego na uzasadnienie wysokości kary wymierzonej Powodowi Sąd ocenił jako trafne.

Sąd pominął natomiast (w trybie art. 205 3 § 2 k.p.c.) twierdzenia Powoda (w kwestii odnoszącej się do wysokości kary) zamieszczone w piśmie z dnia 25.03.2024 r. (k. 105-106 – zgłoszenie się pełnomocnika Powoda do udziału w sprawie) albowiem zostały zgłoszone po terminie (zob. zrządzenie k. 63).

Odnosząc się do zarzutu Powoda dotyczącego nieodstąpienia przez Prezesa URE od wymierzenia kary pieniężnej, należało uznać go za niezasadny.

W myśl art. 56 ust. 6a p.e. Prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Na wstępie omówienia przywołanego zarzutu należy wskazać, że odstąpienie od wymierzenia kary stanowi wyraz tzw. uznania administracyjnego, rozumianego jako uprawnienie organu do wyboru konsekwencji prawnej. Uznanie to stanowi zatem sferą dyskrecjonalności, w ramach której organ władzy publicznej ma swobodę wyboru skutku prawnego, jaki w konkretnej sprawie będzie wiązał się z zaistnieniem danych okoliczności. Co istotne, Prezes Urzędu nie ma obowiązku skorzystania z odstąpienia od wymierzenia kary, nawet wówczas gdy spełnione są przesłanki określone w przywołanym przepisie art. 56 ust.6a p.e.. Wynika to z wykładni literalnej normy, która wskazuje, że prezes urzędu jedynie „może” odstąpić od wymierzenia kary pieniężnej. Nie jest to więc tzw. decyzja związana, do której wydania obligują obowiązujące przepisy prawa ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15).

Pozostawienie oceny spełnienia przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej organowi regulacyjnemu, nie oznacza jednak, że ocena zasadności i legalności skorzystania z tej instytucji wyłączona jest spod kompetencji sądu ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2014 r. sygn. akt III SK 47/13, z dnia 06 lutego 2018 r. sygn. akt III SK 7/17). Należy jednak mieć tu na uwadze, że celem ustawodawcy umieszczającego decyzję w sferze uznania administracyjnego jest poszerzenie władzy organu, i w konsekwencji kontrola sądowa w tym wypadku nie może sięgać głęboko, gdyż w innym wypadku instytucja uznania administracyjnego stałaby się iluzoryczna. Jak szeroko uzasadnił to Sąd Najwyższy w sprawie o sygn. akt I NSK 95/18 ( op.cit), należy tu pamiętać, że to Prezes Urzędu kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne. Dlatego przepis art. 56 ust. 6a prawa energetycznego należy interpretować z uwzględnieniem zasady sprawności i rzetelności działania instytucji publicznych, a także zasad równowagi i podziału władzy. Dlatego też interwencja sądu w treść decyzji organu regulacyjnego powinna następować dopiero wtedy, gdy nosi ona znamiona dowolności tj. opiera się na arbitralnych przesłankach, zawiera zdawkowe i ogólnikowe uzasadnienie, odwołuje się do nieudowodnionych informacji itp. Dla takiej ingerencji konieczne jest zatem nie tylko wykazanie, że zachodzą przesłanki spełnione w omawianym przepisie, ale również że organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Szerzej ujmując oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, stopień społecznej szkodliwości czynu jest znikomy, a nadto że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego. Należy przy tym pamiętać, że omawiana instytucja stanowi wyjątek, który powinien być stosowany jedynie wówczas, gdy nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej na jakimkolwiek poziomie kłóci się z podstawowymi funkcjami kary. Warto w tym miejscu także odnotować, że odstąpienie od wymierzenia kary nie może być mylone i nie może stanowić podstawy do miarkowania kary pieniężnej, a jedynie uprawnia Prezesa urzędu do nie nakładania jej w ogóle. Inaczej ujmując na podstawie tego przepisu nie można obniżyć kary pieniężnej ( zob. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 15 października 2014 r. III SK 47/13, opubl. LEX nr 1540636).

Ponadto zwrócić należy uwagę, że utrwalony zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie, jest pogląd, że na podstawie przepisów ustawy Prawo energetyczne odpowiedzialność ma charakter obiektywny, wynikający z samego faktu naruszenia określonych norm prawnych. Oznacza to, że przedsiębiorca nie może powoływać się na brak winy ( zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z 19 grudnia 2008 r., sygn. akt III SK 10/08, opubl. system Legalis nr 1885077). Okoliczność ta jest irrelewantna dla samego faktu wymierzenia kary, jak i odstąpienia od karania. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uzależnienia samego wymierzenie kary lub zastosowania odstąpienia od jej wymierzenia od zawinienia, a tym samym subiektywizacja odpowiedzialności za naruszenia przepisów, wskazałby tę przesłankę w treści art. 56 ust. 3, 6 i 6a ustawy, czego jednak nie uczynił (zob. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 13 grudnia 2016 r., sygn. akt III SK 22/16, opubl. system Legalis nr 2586425). Tym samym odpowiedzialność przedsiębiorcy istnieje w oderwaniu od winy i do jej ustalenia nie jest konieczne wykazanie zawinionego zachowania, lecz wystarcza stwierdzenie faktu zaistnienia określonego naruszenia prawa.

Analiza treści wniesionego przez Powoda odwołania (a także wniesionej przez niego repliki na odpowiedź na odwołanie wniesione przez Pozwanego) prowadzi do wniosku, że stanowisko Pozwanego co do braku podstaw do odstąpienia od wymierzenia kary jest zasadne.

Zauważyć należy, iż Powód nie przedstawił żadnych argumentów mających przemawiać za tym, że zaprzestał naruszania prawa, tj. że przed dniem wydania zaskarżonej decyzji nie dokonywał już na przedmiotowej stacji paliw załadunku oleju opałowego. Powód nie wskazał również dlaczego uważa, że dokonywanie na przedmiotowej stacji paliw załadunku oleju opałowego cechuje się znikomym stopniej szkodliwości. I w końcu, Powód w żaden sposób nie podał, dlaczego brak odstąpienia przez Prezesa URE od wymierzenia kary Powodowi miałby być oceniony jako noszący znamiona dowolności.

W tych okolicznościach, na podstawie art. 479 53 § 2 k.p.c. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że uchylił punkt 2 i 4 ( pkt I wyroku) oraz oddalił dalej idące żądanie Powoda, który domagał się uchylenia decyzji również w zakresie jej pkt. 1 i 3 ( pkt II wyroku).

W pkt. III wyroku orzeczono o kosztach procesu mając na uwadze jego wynik. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 100 k.p.c. zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Zauważyć należy, iż Decyzja została uchylona co do dwóch z czterech jej punktów. W związku z tym Sąd uznał, że zasadnym będzie zniesienie pomiędzy stronami wzajemnych kosztów postępowania. Koszty poniesione przez Powoda to: 1 000 zł opłata od odwołania, 17 zł opłata skarbowa od złożonego pełnomocnictwa, 720 zł wynagrodzenie pełnomocnika (ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804). Koszty poniesione przez Pozwanego to: wynagrodzenie pełnomocnika 720 zł (ustalone w oparciu o w/w § 14 rozporządzenia).

/sędzia Arkadiusz Zagrobelny/