Wyrok z 30 września 2025, sygn. VII U 635/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 września 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia SO Renata Gąsior

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 września 2025 r. w Warszawie

sprawy J. O.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o wysokość emerytury

na skutek odwołania J. O.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 24 listopada 2022 roku, znak: (...)

1.  zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 24 listopada 2022 roku, znak: (...) w ten sposób, że stwierdza, że zwaloryzowany kapitał początkowy wynosi 788598,46 zł oraz ustala wysokość emerytury J. O. na dzień 08-02-2022 na kwotę 5446,00 zł,

2.  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. na rzecz J. O. kwotę 360,00 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia, za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

UZASADNIENIE

J. O. 5 grudnia 2022 roku złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 24 listopada 2022 roku, znak: (...), wskazując że nie zgadza się z tym, że świadczenie zostało wyliczone od 1999 roku, a nie od 2015 roku. Pełnomocnik odwołującej sprecyzowała, że wnosi o zmianę decyzji poprzez uwzględnienie wartości wynagrodzenia w latach 1996-1998 z uwzględnieniem dokumentacji płacowej ( odwołanie z 5.12.2022 r. – k. 3 a.s., pismo z 12.03.2025 r. – k. 90-92v., pismo z 30.06.2025 r. – k. 101-101v. a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o zwrot pisma odwołującej z dnia 5 grudnia 2022 roku z uwagi na braki formalne uniemożliwiające oznaczenie pisma jako odwołanie, a w przypadku rozpatrywania o oddalenie odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴§1 k.p.c. W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał, że pismo ubezpieczonej z dnia 5.12.2022 r. w chwili jego wniesienia nie spełniało kryteriów odwołania do Sądu, gdyż zgodnie z art. 477 ¹⁰ § 1 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2023 r. odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji lub orzeczenia, zwięzłe przytoczenie zarzutów oraz wniosków i ich uzasadnienie oraz podpis ubezpieczonego albo osoby odwołującej się. Następnie organ rentowy wskazał, że emerytura według zreformowanych zasad naliczana jest na podstawie stażu do 31.12.1998 r. i wysokości składek od 1.01.1999 r. (odpowiedź na odwołanie – k. 8-9v. a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

J. O., urodzona (...), w okresie od 1 stycznia 1996 r. do 31 sierpnia 1999 r. była zatrudniona w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej przy ulicy (...) w W. w wymiarze ½ etatu na stanowisku administratora, gdzie w roku 1996 uzyskała dochód w wysokości 1.693,00 zł, w 1997 r. w wysokości 2.344,00 zł, natomiast w 1998 r. – 2.220,00 zł ( świadectwo pracy z 30.11.1999 r. – k. 59 a.s., dokumenty płacowe – k. 58-70 a.s.)

J. O. od 8 listopada 2015 roku ma przyznane prawo do emerytury ( decyzja z 24 listopada 2015 r. – k. 14 a.e.).

Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z urzędu ponownie obliczył emeryturę z FUS od 08.02.2022 r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury (po wygaśnięciu prawa do emerytury kapitałowej w związku z osiągnieciem wieku 65 lat przez ubezpieczoną). Wysokość emerytury ustalono na podstawie art. 26c ustawy emerytalnej tj. w ten sposób, że podstawę obliczenia emerytury, stanowiącej sumę kwoty 169.726,71 zł (kwota zewidencjonowanych i zwaloryzowanych składek na koncie), 788.233,25 zł (kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego) i 66.147,12 zł (kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji) podzielono przez 188,10 m-cy (wskaźnik średniego dalszego trwania życia). Wysokość emerytury została ustalona w kwocie 5.444,48 zł ( decyzja z 28.02.2022 r. – k. 34 a.e.).

Decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z urzędu przeliczył emeryturę z FUS od 08.02.2022 r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury. Wysokość emerytury ustalono na podstawie art. 26c ustawy emerytalnej tj. w ten sposób, że podstawę obliczenia emerytury, stanowiącej sumę kwoty 169.726,71 zł (kwota zewidencjonowanych i zwaloryzowanych składek na koncie), 66.067,88 zł (kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji) i 788.233,25 zł (kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego) podzielono przez 188,10 m-cy (wskaźnik średniego dalszego trwania życia). Wysokość emerytury została ustalona w kwocie 5.444,06 zł ( decyzja z 07.04.2022 r. – k. 37 a.e.).

W dniu 14 listopada 2022 roku J. O. w rozmowie telefonicznej z pracownikiem ZUS wskazała, że nie zgadza się z decyzją i prosi o wyjaśnienie na piśmie kwestii wartości kapitału początkowego w ww. decyzjach ( notatka – k. 39 a.e.).

Decyzją z dnia 24 listopada 2022 r., znak: (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z urzędu przeliczył emeryturę z FUS od 08.02.2022 r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury. Wysokość emerytury ustalono na podstawie art. 26c ustawy emerytalnej tj. w ten sposób, że podstawę obliczenia emerytury, stanowiącej sumę kwoty 169.726,71 zł (kwota zewidencjonowanych i zwaloryzowanych składek na koncie), 788.233,25 zł (kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego) i 66.067,88 zł (kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie z uwzględnieniem ich waloryzacji) podzielono przez 188,10 m-cy (wskaźnik średniego dalszego trwania życia). Wysokość emerytury została ustalona w kwocie 5.444,06 zł ( decyzja z 24.11.2022 r. – k. 40 a.e.).

Pismem z dnia 24 listopada 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. poinformował J. O. w jaki sposób została obliczona jej emerytura, pouczył ją w temacie obliczania kapitału początkowego oraz wskazał, że emerytura została obliczona w sposób prawidłowy ( pismo z 24.11.2022 r. – k. 43-44 a.e.).

J. O. 5 grudnia 2022 roku złożyła odwołanie od ww. decyzji nazwane „podaniem”, prosząc o analizę wyliczeń oraz inicjując niniejsze postępowanie. W treści pisma wskazała że wydaje się jej, że decyzja jest błędnie wyliczona i wnosi o zachowanie terminu na odwołanie do Sądu ( odwołanie z 5.12.2022 r. – k. 3 a.s.)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. stwierdził, że pismo z dnia 5 grudnia 2022 r. nie spełniało kryteriów odwołania do Sądu i w dniu 6 października 2023 r. poinformował ubezpieczoną, że pismem z dnia 24 listopada 2022 r. wyjaśnił poruszone przez nią kwestie ( pismo z 06.10.2023 r. – k. 47 a.e.).

Pismem z dnia 27 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. ponownie poinformował J. O. w jaki sposób została obliczona jej emerytura, pouczył ją w temacie obliczania kapitału początkowego oraz pouczył ją o możliwości wniesienie odwołania ( pismo z 27.10.2023 r. – k. 48-49v. a.e.).

Pismem z dnia 19 grudnia 2023 r. pełnomocnik ubezpieczonej wniósł do organu rentowego o wskazanie, czy przekazał odwołanie odwołującej się z dnia 5 grudnia 2022 roku do właściwego Sądu ( pismo z 19.12.2023 r. – k. 4 a.s.)

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. 21 marca 2024 r. przekazał odwołanie wraz z odpowiedzią na odwołanie do tutejszego Sądu (odpowiedź na odwołanie – k. 8-9v. a.s.).

Zarządzeniem z dnia 3 września 2024 r. Sąd zobowiązał organ rentowy do przedstawienia hipotetycznego wyliczenia wysokości kapitału początkowego oraz emerytury odwołującej się przy uwzględnieniu danych wynikających z dokumentów płacowych złożonych przez odwołującą, na datę wydanie zaskarżonej decyzji ( zarządzenie – k. 72 a.s.).

Organ rentowy wykonując zobowiązanie Sądu obliczył, że na podstawie dokumentacji płacowej wynagrodzenie J. O. w latach 1996 do 1998 wynosiło odpowiednio:

-1996 r. – 1.693,00 zł

-1997 r. – 2.344,00 zł

- 998 r. – 2.220,00 zł

Następnie organ rentowy wskazał, że po uwzględnieniu powyższych zmian hipotetyczne wyliczenie wysokości kapitału początkowego oraz emerytury wynosi:

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego – 788.598,46 zł

- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji -169.726,71 zł

- kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie, z uwzględnieniem ich waloryzacji – 66.067,88 zł

- średnie dalsze trwanie życia -188,10 m-cy

- wyliczona kwota emerytury – 5.446,00 zł

Wysokość emerytury na dzień 08-02-2022 r tj. od dnia nabycia uprawnień do emerytury wynosi: (169726,71 + 788598,46 + 66067,88) / 188,10 = 5.446,00 zł.

Emerytura z FUS po waloryzacji przysługuje w kwocie:

od 01-03-2022 r. – 5.827,22 zł

od 01-03-2023 r. – 6.689,65 zł

od 01-03-2024 r. – 7.500,44 zł ( pismo z 19.09.2024 r. – k. 75-76 a.s.).

Pełnomocnik odwołującej w piśmie z dnia 30 czerwca 2025 r. zaakceptowała powyższe wyliczenia organu rentowego ( pismo z 30.06.2025 r. – k. 104-104v. a.s.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym w aktach emerytalnych. Sąd uznał zebrane w toku postępowania dokumenty za w pełni wiarygodne. Na gruncie rozpoznawanej sprawy najistotniejsze znaczenie w kontekście ustalenia zarobków w latach 1996-1998 miały złożone przez odwołującą dokumenty płacowe za te lata, z których jasno wynikało ile wynosiło wynagrodzenie J. O.. W ocenie Sądu te dokumenty są wiarygodne i nie zostały zakwestionowane w szczególności przez organ rentowy.

Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał zgromadzony materiał dowodowy za wystarczający do rozpoznania sprawy.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie J. O. podlegało uwzględnieniu.

Na wstępie należy podkreslić, że jak słusznie wskazał pełnomocnik ubezpieczonej, fakt że ubezpieczona nie zatytułowała pisma z dnia 5 grudnia 2022 roku odwołaniem nie oznacza, że powyższe pismo nie miało charakteru odwołania. W orzecznictwie wyrażany jest pogląd, że zgodnie z art. 477 ^{( 10)} § 1 k.p.c. odwołanie powinno zawierać jedynie oznaczenie zaskarżonej decyzji oraz określenie i zwięzłe uzasadnienie zarzutów, a zatem jest ono odformalizowane i w odróżnieniu od pism procesowych składanych przez strony w "zwykłym" postępowaniu cywilnym nie musi spełniać wymogów formalnych określonych w art. 126 i 187, co powoduje, że nie musi też dokładnie i precyzyjnie określać żądania. Za wystarczający należy uznać zawarty w nim przekaz, z którego wynika, że ubezpieczony nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji, od której zostało wniesione odwołanie, jednakże może również dokładnie określać żądanie (jego zakres przedmiotowy), oczywiście pod warunkiem, że będzie ono mieścić się w granicach przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją (por. art. 477 ^{( 10)} § 2). Sformułowane w taki sposób żądanie będzie wówczas wyznaczać właściwy przedmiot rozpoznania i wyrokowania przez sąd, który - w myśl art. 477 ^{( 14)} § 2 - w razie uwzględnienia odwołania zmieni zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzeknie co do istoty sprawy określonej w odwołaniu ( wyrok SN z 19 kwietnia 2018 r., I UK 90/17, LEX nr 2553859). Jako odwołanie od decyzji należy zakwalifikować każdą czynność podjętą przez stronę na piśmie lub do protokołu w terminie do złożenia odwołania, z której wynika, że nie zgadza się on z decyzją organu rentowego ( wyrok SN z 20 maja 2004 r., II UK 396/03, OSNP 2005/1, poz. 12).

Przechodząc do dalszych rozważań, zasady obliczania wysokości przysługującej ubezpieczonej emerytury określają przepisy art. 25-26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631), zwanej dalej ustawą emerytalną. W myśl art. 26 ustawy emerytalnej, emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego w art. 173-175 oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa w art. 40a ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniem ust. 1a i 1b oraz art. 185.

Na gruncie niniejszej sprawy należy również wskazać, że kapitał początkowy, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej, ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3).

W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1)  okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2)  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3)  okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Natomiast podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 174 ust. 3). Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu (art. 174 ust. 3b).

Przepisy, określające dowody dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym, zawiera rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Zgodnie z § 21 ww. rozporządzenia, środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Kierując się powyższymi poglądami judykatury Sąd przyjął, że zebrane w toku postępowania dokumenty są w pełni wiarygodnymi środkami dowodowymi potwierdzającymi wysokość wynagrodzeń za okres zatrudnienia J. O. w Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej przy ulicy (...) w W.. Z przedłożonych dokumentów jasno wynika, że ubezpieczona z tytułu tego zatrudnienia w 1996 roku uzyskała dochód w wysokości 1.693,00 zł, w 1997 r. w wysokości 2.344,00 zł, natomiast w 1998 r. w wysokości 2.220,00 zł, co ostatecznie nie było sporne między stronami.

Mając na względzie powołane okoliczności, Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. poprzez stwierdzenie, że zwaloryzowany kapitał początkowy wynosi 788.598,46 zł oraz ustalił wysokość emerytury J. O. na dzień 08-02-2022 na kwotę 5.446,00 zł, o czym orzekł w pkt 1 wyroku. W konsekwencji oczywiście kwota emerytury w związku z waloryzacjami w roku 2022 oraz kolejnych latach tj. od 1 marca 2023 i od 1 marca 2024 będzie wzrastać do kwot wskazanych przez organ rentowy w piśmie procesowym z 19 września 2024 r.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). W rozpatrywanej sprawie z uwagi na zmianę decyzji należało uznać, że stroną przegrywającą był Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., który Sąd obciążył z racji tego obowiązkiem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego na rzecz J. O..

Sąd ustalając wysokość kosztów zastępstwa procesowego miał na uwadze przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Zgodnie z § 9 tego rozporządzenia wyniosły one 360,00 złotych.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekł ja w sentencji wyroku.