Wyrok SN z 5 grudnia 2012, sygn. IV KK 340/12
Data orzeczenia
5 grudnia 2012
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna, Wydział IV
Przewodniczący
SSN Przemysław Kalinowski
Tagi
Podstawa prawna
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 grudnia 2012 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Przemysław Kalinowski (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
SSN Barbara Skoczkowska
w sprawie Z. S.
skazanego z art. 209 § 1 kk
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 kpk
w dniu 5 grudnia 2012 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego
na korzyść skazanego
od wyroku Sądu Rejonowego
z dnia 7 września 2011 r., sygn. akt II … .
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Z. S. Sądowi
Rejonowemu w W. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w W. wyrokiem zaocznym z dnia 7 września 2011 r. uznał Z.
S. za winnego tego, że w okresie od dnia 14 stycznia 2010 r. do dnia 30 stycznia
2011 r. w miejscowości C., uporczywie uchylał się od ciążącego na nim z mocy
ustawy i wyroku Sądu Rejonowego z dnia 27 listopada 1997 r. w sprawie III RC …,
z dnia 30 września 1999 r. w sprawie III RC … oraz z dnia 27 września 2000 r. w
sprawie III RC … obowiązku łożenia na utrzymanie swoich dzieci Ł., P., M. i M. S.,
2
narażając je na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, przy
czym zarzucanego czynu dopuścił się w okresie 5 lat od odbycia kary co najmniej 6
miesięcy pozbawienia wolności będąc skazanym za umyślne przestępstwo
podobne z art. 209 § 1 kk wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 19 grudnia 2001 r.
sygn. akt II …, którą to karę odbywał w okresie od dnia 9 lutego 2006 r. do dnia 19
września 2006 r. i od dnia 8 lutego 2009 r. do dnia 27 marca 2009 r., tj. dokonania
przestępstwa z art. 209 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk i za to na podstawie
powołanych przepisów wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, której
wykonanie warunkowo zawieszono na okres 4 lat próby.
Ponadto, na podstawie art. 72 § 1 pkt 3 kk Sąd zobowiązał oskarżonego do
bieżącego wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie
swoich dzieci M. i M. S.
Powyższe rozstrzygnięcie nie zostało zaskarżone i uprawomocniło się bez
postępowania odwoławczego.
Obecnie, kasację od powyższego wyroku na korzyść Z. S. wniósł Prokurator
Generalny, zarzucając rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie
prawa procesowego, tj. art. 410 k.p.k., polegające na nieuwzględnieniu całokształtu
okoliczności dotyczących uprzedniej karalności oskarżonego ujawnionych w toku
rozprawy głównej, w wyniku czego doszło do wadliwego określenia granic
czasowych czynu przypisanego oskarżonemu, co doprowadziło do skazania go za
przestępstwo z art. 209 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk popełnione na szkodę Ł., P.,
M. i M. S. w okresie od dnia 14 stycznia 2010 r. do dnia 30 stycznia 2011 r., mimo
iż uprzednio – wyrokiem Sądu Rejonowego z dnia 11 kwietnia 2011 r.– Z. S. został
skazany za popełnienia takiego samego przestępstwa w okresie od dnia 28 marca
2009 r. do dnia 17 listopada 2010 r. na szkodę tych samych pokrzywdzonych.
Na podstawie tak sformułowanego zarzutu autor kasacji wniósł o uchylenie
zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w W. do
ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Kasacja Prokuratora Generalnego wniesiona na korzyść Z. S. okazała się
oczywiście zasadna, co przemawiało za jej rozpoznaniem na posiedzeniu w trybie
przewidzianym w art. 535 § 5 k.p.k. oraz uwzględnieniem sformułowanego w niej
zarzutu oraz wniosku. Zgodzić się trzeba z wywodem skarżącego, że stosownie do
dyrektywy zawartej w art. 366 § 1 k.p.k., obowiązkiem przewodniczącego składu
3
orzekającego jest czuwanie nad tym, aby wyjaśnione zostały wszystkie istotne
okoliczności sprawy. Realizacja tego obowiązku następuje m.in. przez prawidłowe
przeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez strony, jak również podjęcie z
urzędu inicjatywy zmierzającej do przeprowadzenia dowodów potrzebnych dla
ustalenia okoliczności wpływających na kierunek i kształt rozstrzygnięcia.
Natomiast konsekwencją prawidłowego zgromadzenia wyczerpującego materiału
dowodowego powinno być uwzględnienie i wykorzystanie go w fazie dokonywania
ustaleń faktycznych i wyrokowania. Wymaganie to jest oczywiste w świetle
dyrektywy zawartej w przepisie art. 410 k.p.k., obligującej sąd do poddania analizie
i ocenie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy.
Analiza akt niniejszej sprawy przekonuje, że Sąd Rejonowy dysponował
pełnym materiałem dowodowym niezbędnym do dokonania istotnych ustaleń
faktycznych, w tym dotyczących okresu uchylania się osk. Z. S. od obowiązku
alimentacyjnego, który to przedział czasu – po jego prawidłowym określeniu –
powinien być przedmiotem orzekania w ramach czynu zarzuconego oskarżonemu.
W ramach postępowania przygotowawczego przeprowadzonego w tej sprawie
uzyskano nie tylko dane o wcześniejszej karalności oskarżonego, ale także – co
szczególnie istotne – odpisy wyroków skazujących go za przestępstwo
niealimentacji. Właśnie te rozstrzygnięcia powinny zostać poddane bliższej analizie,
w tym zwłaszcza wyrok Sądu Rejonowego z dnia 11 kwietnia 2011 r., skazujący
osk. Z.S. za przestępstwo niealimentacji popełnione przez niego na szkodę tych
samych pokrzywdzonych m.in. w okresie od dnia 14 stycznia 2010 r. do dnia 17
listopada 2010 r. (k. – 80-81). Dowód z tego wyroku został zawnioskowany przez
prokuratora w akcie oskarżenia – do przeprowadzenia na rozprawie głównej.
Procedując w dniu 7 września 2011 r. w niniejszej sprawie, Sąd Rejonowy
wprawdzie zadeklarował ujawnienie bez odczytywania dowodów z aktu oskarżenia
(k. – 130), ale dokonując następnie ich analizy najwyraźniej pominął treść
wspomnianego wyroku – w sposób oczywisty obrażając przepis art. 410 k.p.k.
Powtarzając, w ślad za aktem oskarżenia, również i tę część opisu czynu, w której
przyjęto, że uchylanie się od obowiązku alimentacji miało miejsce w okresie od 14
stycznia 2010 r. do dnia 30 stycznia 2011 r. sąd orzekający w niniejszej sprawie nie
dostrzegł, że to samo zachowanie osk. Z. S., obejmujące m.in. okres od 14 stycznia
2010 r. do 17 listopada 2010 r., było już przedmiotem rozstrzygnięcia w sprawie II K
… . Prowadzi to do oczywistego wniosku, że dowód mający istotne znaczenie z
4
punktu widzenia prawidłowego zakreślenia ram czasowych czynu przypisanego
osk. Z. S. nie został rozważony i wzięty pod uwagę.
Powyższe uchybienie ma charakter rażący, bowiem doprowadziło do
wyrokowania w sprawie bez uwzględnienia okoliczności wynikających z
przeprowadzonych dowodów. Zgodzić się trzeba także z tezą zaprezentowaną w
kasacji, że wpływ uchybienia zarzuconego przez skarżącego – na treść wyroku
będącego przedmiotem nadzwyczajnego środka zaskarżenia, okazał się istotny.
Brak dostrzeżenia treści wyroku w sprawie Sądu Rejonowego z dnia 11 kwietnia
2011 r. sygn. akt II K …, doprowadził do ponownego przypisania osk. Z. S. i w
niniejszej sprawie znaczącej części okresu niealimentacji objętego już wyrokiem
skazującym wydanym w sprawie zakończonej wcześniej. Sytuacja tego rodzaju nie
stanowi wprawdzie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, skoro okresy
niealimentacji przypisane oboma wyrokami Sądu Rejonowego nie są w pełni
identyczne, ale nawet częściowe pokrywanie się tych okresów stanowi tak rażące
uchybienie, że musiało doprowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku i
przekazania niniejszej sprawy Sądowi I instancji w celu ponownego rozpatrzenia.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy prawidłowo rozważy
całość materiału dowodowego zgromadzonego w toku dotychczasowego
postępowania i poczyni ustalenia zgodne z wynikami tej analizy oraz dokona ich
prawnej oceny.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy orzekł, jak w wyroku.