Wyrok z 14 października 2025, sygn. I C 36/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 14 października 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko S. W., B. W.

o zapłatę z żądaniem ewentualnym zapłaty

I.  oddala powództwo o zasądzenie zwrotu części kapitału kredytu w kwocie 49 977,43 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 499 048,23 zł za okres od 18 grudnia 2021 r. do 15 czerwca 2025 r.,

II.  umarza postępowanie w pozostałym zakresie,

III.  oddala wniosek powoda o zwrot opłaty sądowej od cofniętej części pozwu,

IV.  zasądza od powoda Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.
na rzecz pozwanej B. W. kwotę 10817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 36/22

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł przeciwko S. W. i B. W. o:

1.  zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powoda kwoty 499 025,66 zł tytułem zwrotu kapitału oddanego pozwanym do dyspozycji na mocy umowy kredytu hipotecznego nr 219/11/04/W z 30 listopada 2004 r.
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty.

2.  zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powoda kwoty 347 829,77 zł tytułem należnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową pozwanych w związku z korzystaniem z kapitału kredytu udostępnionego przez bank z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty.

W toku sprawy rozszerzył powództwo pismem procesowym z 27.03.2023 r.
(k. 175) o roszczenia ewentualne i wniósł dodatkowo o:

3.  zmianę wysokości świadczenia nienależnego, którego zwrot przysługuje powodowi od pozwanego w związku z oddaniem do dyspozycji kapitału na mocy umowy, poprzez dokonanie sądowej waloryzacji należnej powodowi kwoty w ten sposób, że oprócz roszczenia o zwrot kapitału powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 409 500,34 zł wynikające z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.

4.  zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 409 500,34 zł
z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę, o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot kapitału oddanego pozwanym do dyspozycji.

W uzasadnieniu pozwany wskazał, że strony dokonały wzajemnie przysporzeń na swoją rzecz na podstawie umowy kredytu, której skuteczność została zakwestionowana przez pozwanych w procesie. Według powoda przez działanie pozwanych doszło do zaktualizowania się roszczenia banku
o zwrot przysporzenia dokonanego na rzecz kredytobiorców (pozwanych)
w kwotach objętych żądaniem pozwu, odpowiadających wartości udostępnionego kapitału oraz stosownego wynagrodzenia, należnego bankowi w związku z wieloletnim korzystaniem z kapitału przez pozwanych. Według pozwanego obowiązek zwrotu udostępnionego kapitału na umocowanie w art. 405 w zw. z art. 410 k.c.

Odpowiadając na pozew jednobrzmiącymi pismami z 3.02.2022 r.
(k. 105 i 109) pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości. Podnieśli zarzut przedawnienia a jednocześnie przedwczesności powództwa. Wskazali, że do 1 lutego 2022 r. na poczet nieważnej umowy przekazali bankowi kwotę 662 118,20 zł. Wskazali, że oddali już w całości bankowi kwotę stanowiącą wartość uruchomionego dla nich instrumentu finansowego. Ich zdaniem wnioski dowodowe i procesowe powoda są bezprzedmiotowe i zmierzają do przedłużenia toczącego się przed Sądem Okręgowym w (...) procesu przeciwko bankowi. Według pozwanych powództwo jest przedwczesne, ponieważ nie można przewidzieć jak zakończy się tamto postępowanie
. Na rozprawie (protokół k. 196) strona pozwana zakwestionowała żądania dodatkowe banku w całości jako pozbawione podstaw prawnych, zaś zwrot kredytu również co do wysokości, wskazując, że nie powinien obejmować prowizji 5157 zł, skoro nie ona została wypłacona powodom, a tylko kwotę kredytu 493 868,05 zł – przelaną przez bank na rachunek pozwanych.

W dalszej części procesu - pismem procesowym z 26.02.2025 r. (k. 218) powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie roszczenia
o zasądzenie świadczenia tytułem nienależnego powodowi wynagrodzenia związanego z korzyścią majątkową uzyskaną przez pozwanego w związku
z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez bank na podstawie umowy. Ponadto cofnął powództwo ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie roszczenia o zmianę wysokości świadczenia i zasądzenia świadczenia wynikającego z istoty zmiany siły nabywczej pieniądza, tj. cofnął w całości roszczenie o dokonanie waloryzacji sądowej. Tym samym powód podtrzymał żądanie zasądzenia zwrotu kapitału kredytu - 499 025,66 zł z odsetkami. Następnie pismem procesowym z 12.09.2025 r. (k. 372) powód cofnął o kwotę 449 048,23 zł pozew i w tej części, podtrzymując powództwo dotyczące:

– kwoty 49 977,43 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 18.12.2021 r. do dnia zapłaty,

- ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 449 048,23 zł od 18.12.2021 r. do 15.06.2025 r.

i wyjaśniając, że przyczyną tego dalszego ograniczenia powództwa jest potrącenie wierzytelności dokonane przez powoda oświadczeniem z dnia 16.06.2025 r. (k. 375). Na rozprawie w dniu 14.10.2025 r. powód oświadczył, że zrzeka się roszczenia w zakresie cofniętej części pozwu.

Fakty istotne dla rozstrzygnięcia i rozważania

Porównanie pozwu, odpowiedzi na pozew prowadzi do wniosku, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy fakty w istocie nie są sporne. Strony łączyła umowa o M. (...) z 30 listopada 2004 r.
Sąd Okręgowy w (...) ((...)) ustalił, że przedmiotowa umowa jest nieważna i zasądził od Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz B. i S. W. kwotę 247 306,65 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 218434,12 zł od dnia 9.08.2018 r. do dnia zapłaty oraz od kwoty (...),53 od dnia 30 czerwca 2022 r. do dnia zapłaty.
Wyrokiem z 8 listopada 2024 r. (sygn. akt (...)) Sąd Apelacyjny
w W. oddalił obie apelacje stron (bezsporne, wyrok SO k. 212, wyrok SA k. 256).

Jest też bezsporne, że kredyt został wypłacony w kwocie 499 025,66 zł. Pismem z dnia 29.11.2021 r. bank wezwał pozwanych do zapłaty w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania kwoty 499 025,66 zł tytułem zwrotu udostępnionego im kapitału kredytu oraz kwoty 347 829,77 zł tytułem równowartości korzyści majątkowej uzyskanej przez pozwanych w związku
z korzystaniem z kapitału udostępnionego przez bank na podstawie umowy
w okresie od 13.12.2004 r do 14.11.2021 r.. Pismo doręczono 3.12.2021 r. ( bezsporne, wezwanie do zapłaty k. 71-72, potwierdzenie odbioru k. 75).

Przedstawionym wyżej rozstrzygnięciem w sprawie (...) Sąd
w niniejszej sprawie jest związany na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. Jak słusznie podkreśla się w doktrynie i orzecznictwie (wyroki Sądu Najwyższego z 12 lipca 2002 r., V CKN 1110/00, z 29 marca 1994 r., III CZP 29/94 oraz postanowienie
z 21 października 1999 r., I CKN 169/98), jeżeli wcześniejszy wyrok rozstrzyga kwestię, która ma znaczenie prejudycjalne w sprawie aktualnie rozpoznawanej, kwestia ta nie może być w ogóle badana. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2007 r. (II CSK 347/07) wskazał, że zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. każde orzeczenie prawomocne formalnie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach wskazanych w ustawie także inne osoby. Jest to prawomocność materialna w sensie pozytywnym, która, jak podnosi się w doktrynie, zabezpiecza poszanowanie dla rozstrzygnięcia sądu ustalającego i regulującego stosunek prawny stanowiący przedmiot rozstrzygnięcia. To oznacza przede wszystkim, że w niniejszym procesie Sąd nie mógł dokonać ustalenia odmiennego od tego, że umowa kredytu była nieważna. Zresztą ustalenia tego ostatecznie strony nie kwestionowały i stało się ono bezsporne, pozostawiając przedmiotem sporu już tylko wysokość rozliczeń.

Wniosek powoda o opinię biegłego został cofnięty. Wiarygodnie dowody w postaci dokumentów w pełni pozwalają na dokonanie rozpoznania sprawy.

Większość żądań powoda stała się przedmiotem cofnięcia pozwu połączonego ze zrzeczeniem się. Były to cofnięcia skuteczne, powodujące umorzenie postępowania we właściwym zakresie w punkcie II pozwu na podstawie art. 355 k.p.c. Zgodnie z przepisem art. 203 § 1 i 4 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego, aż do rozpoczęcia rozprawy,
a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa, a to w tym przypadku nie miało miejsca.

Przechodząc do sedna rozważań prawnych, odnieść się należy do kwestii przedawnienia. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie (23.12.2021 r. - pocztową przesyłką poleconą), ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty wydania prawomocnego wyroku opierającego się na nieważności umowy kredytowej. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza. Nie powinna być to nawet data rozprawy, na której kredytobiorcy wyrażają wiążącą wolę unieważnienia umowy, ponieważ takie oświadczenie nie oznacza, że wyrok zostanie wydany zgodnie
z tą wolą. Powództwa nie można też uznawać za przedwczesne. Skoro umowa została zakwestionowana przez jedną ze stron jako nieważna, obie strony miały równe prawo dochodzenia z niej roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia.

Mimo to ostateczne roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie.
W sprawie z powództwa kredytobiorców przeciwko bankowi Sąd prawomocnie zasądził na rzecz S. i B. W. jedynie kwotę spłaconą ponad kapitał. W świetle najnowszego orzecznictwa (...) –w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Mając na uwadze fakt, że bezspornie suma świadczeń kredytobiorców jest wyższa od kapitału kredytu wypłaconego im przez bank, Sąd oddalił powództwo o zasądzenie zwrotu kapitału kredytu. Nastąpiło to zupełnie niezależnie od tego, że potrącenie wierzytelności dokonane przez bank zostało uznane przez Sąd za skuteczne. W świetle wyroku z 19 czerwca 2025 r.
w sprawie C‑396/24 skuteczność potrącenia w takiej sytuacji schodzi na drugi plan, a kluczowe staje się zbadanie, na czyją korzyść (tu: pozwanych) zachodzi nadwyżka świadczeń z nieważnej umowy. Powyższe rozważania dotyczą na równi należności głównej, jak i odsetek.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia merytorycznego z punktu I wyroku są: art. 410 w zw. z art. 405 oraz art. 481 k.c.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu o wygranej strony pozwanej wynika stąd, że w zakresie cofniętej części pozwu stronę powodową należy uznać za ustępującą w procesie, zaś w pozostałym zakresie – za przegrywającą proces. Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki