Uzasadnienie z 20 października 2025, sygn. VIII U 2389/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3.09.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T., po rozpatrzeniu wniosku Ł. K. z dnia 24.05.2024 r. przyznał mu rentę od dnia 8.06.2024 r., tj. od zaprzestania pobierania świadczenia rehabilitacyjnego. Organ wskazał, ze Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 18-07-2024 r. orzekł, że jest całkowicie niezdolny do pracy do 31-07-2025 r. Renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy przysługuje do dnia 31-07-2025 r.

Do ustalenia podstawy wymiaru renty przyjęto:

- przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 lat kalendarzowych od 2004 do 2013,

- wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynosi 82,58%.

Podstawa wymiaru obliczona przez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru 82,58% przez kwotę bazową 6246,13 zł wyniosła 5158,05 zł.

Do ustalenia wysokości renty Zakład uwzględnił okresy:

- składkowe w ilości: 25 lat, 10 miesięcy, 29 dni tj.: 310 miesięcy

- nieskładkowe w ilości: 1 rok, 5 miesięcy, 25 dni tj.: 17 miesięcy.

Wysokość renty została obliczona w następujący sposób:

24 % (...),13 = 1499,07 zł

(310 x 1,3 %) (...),05 = 1732,07 zł

(17x0,7%)/ 12x5158,05 = 51,06 zł

RAZEM = 3282,20 zł

Wysokość świadczenia do wypłaty wynosiła miesięcznie 2892,80 zł.

Za okres zatrudnienia: od 30-04-2001 r. do 28-02-2003 r. i od 01-08-2003 r. do 14-03-2006 r. ZUS przyjął kwoty minimalnego wynagrodzenia pracowników obowiązujące w tych okresach.

(decyzja – k. 72-75 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Odwołanie od w/w decyzji w części dotyczącej przyjęcia przez ZUS za okresy jego zatrudnienia od 30-04-2001 r. do 28-02-2003 r. i od 01-08-2003 r. do 14-03-2006 r. kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w tych okresach złożył Ł. K.. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony akcentował, że w w/w spornych okresach otrzymywane przez niego zarobki znacznie przewyższały kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę. Niemniej, jednak z uwagi na likwidację ówczesnych pracodawców nie jest w stanie dostarczyć wymaganych przez organ rentowy dokumentów. Jednocześnie ubezpieczony podniósł, że w (...) Sp. z o.o. zatrudniony był w okresie od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r., a nie jak przyjął ZUS od 30-04-2001 r. do 28-02-2003 r.

(odwołanie – k.3-4)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

ZUS wyjaśnił, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie ma możliwości przyjęcia kwot na podstawie zaświadczeń wystawionych przez Wydział (...) i Składek, ponieważ płatnicy składek nie składali raportów informacyjnych (...). Wobec tego jak konkludował organ rentowy, przyjął kwoty minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w tych latach. Wnioskodawca nie składał zaświadczenia o wynagrodzeniu. Ponadto Zakład wyjaśnił, iż okres zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. przyjął od 30.04.2001 r. do 28.02.2003 r. Zgodnie z poświadczeniem z Wydziału (...) i Składek- płatnik składek złożył raport (...) tylko do lutego 2003r.

(odpowiedź na odwołanie – k. 33-33 verte)

Na rozprawie w dniu 24.02.2025 r. wnioskodawca poparł odwołanie oraz wskazał, iż kwestionuje przyjęcie minimalnego wynagrodzenia za pracę za okresy jego zatrudnienia w spółce (...) Sp. z o.o. i w spółce (...) Sp. z.o.o. z pominięciem wypłacanych premii. Wniósł o uwzględnienie premii widniejącej w umowie o pracę. Nadto wnioskodawca wniósł o ustalenie podstawy wymiaru renty z uwzględnieniem kwot wskazanych w załączonej przez niego informacji o podstawach i składkach z (...). Wnioskodawca podał, że w spółce (...) Sp. z o.o. pracował faktycznie od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. – jak to wynikało z świadectwa pracy i zarabiał 2600 zł brutto miesięcznie, a w spółce (...) Sp. z.o.o. zarabiał 3000 zł brutto miesięcznie.

(stanowisko wnioskodawcy – rozprawa z dnia 24.02.2025 r. e-protokół (...):01:45 – płyta CD – k. 51)

Na terminie rozprawy poprzedzającej bezpośrednio wydanie wyroku strony podtrzymały swoje stanowisko w sprawie.

(końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 15.09.2025 r. e-protokół (...):07:29-00:07:52- płyta CD – k. 99)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Ł. K. urodził się w dniu (...)

(okoliczność bezsporna)

W dniu 24.05.2024 roku wnioskodawca złożył wniosek o rentę.

(wniosek - k. 1 – 6 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

ZUS przyznał wnioskodawcy w decyzji z dnia 3.09.2024 r. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy do 31.07.2025 r. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Ustalając wysokość ww. renty, ZUS przyjął wynagrodzenie odwołującego z 10 lat kalendarzowych, tj. z okresu od 2004 do 2013 ze wskaźnikiem wysokości podstawy wymiaru renty wynoszącym z tych lat 82,58 %. Podstawa wymiaru obliczona przez pomnożenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru 82,58% przez kwotę bazową 6246,13 zł wyniosła 5158,05 zł.

Do ustalenia wysokości renty Zakład uwzględnił okresy:

- składkowe w ilości: 25 lat, 10 miesięcy, 29 dni tj.: 310 miesięcy

- nieskładkowe w ilości: 1 rok, 5 miesięcy, 25 dni tj.: 17 miesięcy.

Wysokość renty wyniosła 3282,20 zł, a do wypłaty miesięcznie – 2892,80 zł.

Minimalne wynagrodzenie przyjęto za okresy: 30-04-2001 r. do 28-02-2003 r. i od 01-08-2003 r. do 14-03-2006 r.

(decyzja – k. 72-75 plik II załączonych do sprawy akt organu rentowego)

Od powyższej decyzji odwołał się Ł. K.. Do odwołania załączył m.in.: kopie następujących dokumentów: umowy o pracę dot. jego zatrudnienia w spółce (...) Sp. z o.o. i w (...) Sp. z.o.o. oraz informacje o podstawach i składkach z (...).

(odwołanie – k. 3-4, załączone do odwołania dokumenty – k. 5-31)

Wnioskodawca zatrudniony był w spółce (...) Sp. z o.o. w okresie od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r.

(świadectwo pracy – k. nieponumerowane strony plik I załączonych do sprawy akt organu rentowego, deklaracje PIT-11 w kopercie – k. 79, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 15.09.2025 r. e-protokół (...):03:51-00:07:29 – płyta CD – k. 99 w związku z rozprawą z dnia 24.02.2025 r. e-protokół (...):01:45-00:11:19- płyta CD – k. 51)

Wnioskodawca zatrudniony był w spółce (...) Sp. z o.o. (przekształconej następnie w spółkę (...) Sp. z o.o.) w okresie od 1.08.2003 r. do 14.03.2006 r.

(świadectwo pracy – k. nieponumerowane strony plik I załączonych do sprawy akt organu rentowego, deklaracje PIT-11 w kopercie – k. 79)

W toku niniejszego postępowania wnioskodawca przedłożył do akt następujące oryginały dokumentów: umów o pracę ze spółką (...) Sp. z o.o. z dnia 10.04.2001 r., 26.07.2001 r., 27.09.2001 r. Z umów tych wynikało, że otrzymywał wynagrodzenie w wysokości 2600 zł brutto. Nadto przedłożył umowę o pracę ze spółką (...) Sp. z o.o., z której wynikała: stawka płacy zasadniczej – 3000 zł brutto plus premia uznaniowa. Wysokość premii była zmienna, uzależniona od wyników sprzedażowych. Bezpośredni przełożony ubezpieczonego informował go jaki ma osiągnąć wynik sprzedażowy, a z kolei ten ustalał właściciel firmy. Zdarzały się miesiące, w których to wnioskodawca nie dostawał premii.

(umowy o pracę w kopercie – k. 55, zeznania wnioskodawcy na rozprawie w dniu 15.09.2025 r. e-protokół (...):03:51-00:07:29 – płyta CD – k. 99)

Nie zachowała się dokumentacja osobowo – płacowa z okresu zatrudnienia w spółce (...) Sp. z o.o. i (...) Sp. z o.o. (przekształconej następnie w spółkę (...) Sp. z o.o.).

(notatka urzędowa – k. 41, bezsporne)

W dniu 24.02.2025 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika organu rentowego do hipotetycznego wyliczenia wysokości świadczenia wnioskodawcy przy uwzględnieniu, iż w okresie zatrudnienia tj.: od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. i od 1.08.2003 r. do 14.03.2006 r. otrzymywał wynagrodzenie w kwotach wskazanych w przedstawionych umowach o pracę (wariant I) oraz w kwotach wskazanych w informacji o podstawach i składkach z (...) (wariant II).

(postanowienie – rozprawa z dnia 24.02.2025 r. e-protokół (...):14:16-00:21:49 – płyta CD – k. 51)

W wykonaniu zobowiązania Sądu z dnia 24.02.2025 roku, organ rentowy w piśmie z dnia 19.03.2025 roku dokonał wyliczenia wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy dla wnioskodawcy w dwóch wariantach.

Przyjęto, że w okresie zatrudnienia od 30-04-2001r. do 15-04-2003r. oraz od l-08-2003r. do 14-03-2006r. otrzymywał wynagrodzenia w następujących kwotach:

	Wariant I	Wariant II
2001	20886,67 zł	20887,00 zł
2002	31200,00 zł	38375,58 zł
2003	24100,05 zł	16004,00 zł
2004	36000,00 zł	33000,00 zł
2005	36000,00 zł	39000,00 zł
2006	7354,78 zł	8765,58 zł

W wariancie I

Hipotetyczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy wynosiłaby 3719,90 zł.

Hipotetyczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy po waloryzacji od 01-03-2025 r. - 3924,49 zł.

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósłby 102,85 % i jest średnią arytmetyczną wskaźników z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia przez Ł. K. wniosku o rentę (tj. 2004-2013)

W wariancie II

Hipotetyczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy wynosiłaby 3729,40 zł.

Hipotetyczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy po waloryzacji od 01-03-2025 r. - 3934,52 zł.

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósłby 103,29 % i jest średnią arytmetyczną wskaźników z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia przez Ł. K. wniosku o rentę (tj. 2004-2013).

(pismo z wyliczeniem ZUS – k. 59-70)

Z dniem 1.06.2002 r. wnioskodawcy zatrudnionemu w spółce (...) Sp. z o.o. przyznano wynagrodzenie w wysokości 3000 zł brutto.

(angaż w kopercie – k. 55)

W dniu 23.06.2025 r. Sąd zobowiązał pełnomocnika organu rentowego (w ramach uzupełnienia wariantu I wyliczeń złożonych przy piśmie ZUS z dnia 19.03.2025 roku) do hipotetycznego wyliczenia wysokości świadczenia przy uwzględnieniu, iż w okresie zatrudnienia tj.: od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. i od 1.08.2003 r. do 14.03.2006 r. otrzymywał wynagrodzenie w kwotach wskazanych w przedstawionych umowach o pracę i angażu.

(postanowienie – rozprawa z dnia 23.06.2025 r. e-protokół (...):09:51-00:13:32 – płyta CD – k. 90)

W wykonaniu zobowiązania Sądu z dnia 23.06.2025 r., organ rentowy w piśmie z dnia 9.07.2025 roku wskazał, że przyjęto, że w okresie zatrudnienia od 30-04-2001 r. do 15-04-2003 r. oraz od dnia 01-08-2003 r. do 14-03-2006 r. ubezpieczony otrzymywał wynagrodzenie w następując kwotach:

	WARIANT 1
2001	20886,67 zł
2002	34000,00 zł
2003	25500,00 zł
2004	36000,00 zł
2005	36000,00 zł
2006	7354,78 zł

Hipotetyczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy wyniosłaby 3719,90 zł.

Hipotetyczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy po waloryzacji od 01-03-2025 r. wyniosłaby 3924,49 zł. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósłby 102,85 % i jest średnią arytmetyczną wskaźników z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia przez Ł. K. wniosku o rentę (tj.2004-2013).

(pismo ZUS – k. 96-96 verte)

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie w/w powołanych dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych, częściowo opierając się również na osobowych źródłach dowodowych w postaci zeznań wnioskodawcy. Nadto, Sąd przyjął, że wyliczenia dokonane przez ZUS w piśmie z dnia 09.07.2025 roku w wariancie I powinny zostać uwzględnione przy ustaleniu wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy wnioskodawcy. Nadto uwzględnieniu podlegał, a co kwestionował ZUS, dodatkowo okres jego zatrudnienia w spółce (...) Sp. z o.o. od 1.03.2003 r. do 15.04.2003 r.

Stanowisko organu rentowego dotyczące nieuwzględnienia skarżącemu okresu jego zatrudnienia w spółce (...) Sp. z o.o. od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. i przyjęcie jedynie okresu od 30.04.2001 r. do 28.02.2003 r. nie znajduje potwierdzenia na gruncie zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego. Organ rentowy argumentował, iż okres zatrudnienia ubezpieczonego w (...) Sp. z o.o. przyjął od 30.04.2001 r. do 28.02.2003 r., bowiem zgodnie z poświadczeniem z Wydziału (...) i Składek- płatnik składek złożył raport (...) tylko do lutego 2003 r.

Niemniej jednak, faktem jest, iż w przedmiotowej sprawie wnioskodawca dysponował świadectwem pracy oraz umowami o pracę z dnia 10.04.2001 r., 26.07.2001 r., 27.09.2001 r., angażem potwierdzającymi jego zatrudnienie od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. w spółce (...) Sp. z o.o. W rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia
11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno – rentowe (Dz. U. z 2011 roku, Nr 237, poz. 1412) w § 22 ust. 1 wskazano, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1) legitymacja ubezpieczeniowa;

2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

W rozpatrywanej sprawie ubezpieczony spełnił wymogi, które określa zacytowany przepis. W ocenie sądu podpisany dokument świadectwa pracy w sposób dostateczny i formalnie prawidłowy potwierdzają zatrudnienie wnioskodawcy od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. w (...) Sp. z o.o. Wiarygodne są również w tym zakresie zeznania wnioskodawcy, który zeznał że w spółce (...) pracował od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. W związku powyższym zdaniem sądu nie było podstaw do poważania wiarygodności świadectwa pracy z 15.04.2003 r. (zalegającego w załączonych do sprawy aktach rentowych ubezpieczonego), tylko z tej przyczyny do której organ rentowy odnosił się w odpowiedzi na odwołanie.

Idąc dalej, Sąd zważył, że z przedłożonej przez wnioskodawcę umowy o pracę z (...) Sp. z o.o., wynikało, że otrzymywał: stawkę płacy zasadniczej – 3000 zł brutto plus premia uznaniowa. Sąd miał tu na uwadze, że premia uznaniowa, jak to wynika z zeznań wnioskodawcy, była przyznawana odwołującemu się w różnych wysokościach, nie była to stała wysokość. Sąd miał także na uwadze, że w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek regulaminu pracy, czy regulaminu wynagradzania, bądź premiowania, z którego wynikałyby zasady przyznawania premii uznaniowej odwołującemu się. Z przedłożonej umowy o pracę dot. zatrudnienia wnioskodawcy spółce (...) Sp. z o.o. wynika wprawdzie, że niezależnie od wynagrodzenia zasadniczego pracownikowi może być przyznana premia uznaniowa. Niemniej jednak, przyznanie jej, a co doprecyzował wnioskodawca uzależnione było wyłącznie od uznania pracodawcy, w tym znaczeniu że wprawdzie mogła być ona mu wypłacona, ale tylko pod warunkiem osiągnięcia w danym miesiącu wyniku sprzedażowego określonego przez przełożonego wnioskodawcy lub właściciela firmy. Ubezpieczony zeznał, że bywały takie miesiące, w których wcale nie otrzymywał premii. Premia ta zatem była przyznawana odwołującemu się w różnej wysokości w zależności od miesiąca, mogła też nie być mu ona wcale przyznana w danym miesiącu, wobec czego nie wygląda więc na stały składnik wynagrodzenia. Pracodawca bowiem uzależnił przyznanie tej premii jedynie od swojego uznania, a nie od spełnienia jakichkolwiek obiektywnych kryteriów. Nie wiadomo jak konkretnie kształtował się ten inny składnik należnego wnioskodawcy wynagrodzenia. Zatem jego wysokość nie mogła zostać uwzględniona dla ustalenia należnego wnioskodawcy świadczenia rentowego. Nie można bowiem za miarodajny dowód na wysokość poszczególnych składników wynagrodzenia przyjmować jedynie twierdzeń wnioskodawcy, z których nie da się ustalić wysokości wskazanego składnika wynagrodzenia w poszczególnym miesiącach spornego okresu zatrudnienia.

Odnośnie zaś przedłożonych przez ubezpieczonego dokumentów w postaci PIT-11, to wskazać należy, że nie są one przydatne do ustalenia dochodu stanowiącego podstawę wymiaru świadczenia, gdyż na ich podstawie nie można ustalić jaka część wynagrodzenia ubezpieczonej podlegała oskładkowaniu.

Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się także na hipotetycznym wyliczeniu renty wykonanym przez ZUS (wariant I- pismo ZUS z dnia 09.07.2025 r. – k. 96), które nie było kwestionowane przez wnioskodawcę pod względem rachunkowym, a jedynie co do zasady, bowiem nie uwzględniało wszystkich – jego zdaniem – wypłacanych elementów wynagrodzenia. Sąd nie dopatrzył się żadnych okoliczności pozwalających na jego zdyskredytowanie. Owo wyliczenie oparte było na dokumentacji źródłowej – przedłożonych przez niego umowach o pracę dot. okresów zatrudnienia od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. i od 1.08.2003 r. do 14.03.2006 r. jako pewnym składniku wynagrodzenia. W wariancie I - hipotetyczny wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 102,85 % i stanowił średnią arytmetyczną wskaźników z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia przez Ł. K. wniosku o rentę (tj. 2004-2013). Nadmienić także należało, że postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 23.06.2025 r., a po ustaleniu zgodnie z przedłożonym angażem, że z dniem 1.06.2002 r. wnioskodawcy zatrudnionemu w spółce (...) Sp. z o.o. przyznano wynagrodzenie w wysokości 3000 zł brutto, Sąd ponownie zobowiązał pełnomocnika organu rentowego (w ramach uzupełnienia wariantu I wyliczeń złożonych przy piśmie ZUS z dnia 19.03.2025 roku) do hipotetycznego wyliczenia wysokości świadczenia ubezpieczonego przy uwzględnieniu, iż w okresie zatrudnienia tj.: od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. i od 1.08.2003 r. do 14.03.2006 r. otrzymywał wynagrodzenie w kwotach wskazanych w przedstawionych umowach o pracę i angażu. W wykonaniu zobowiązania Sądu z dnia 23.06.2025 r., organ rentowy w piśmie z dnia 9.07.2025 roku wskazał, że ustalony w ten sposób wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia przez Ł. K. wniosku o rentę (tj. 2004-2013), ponownie wyniósł 102,85 %.

Jednocześnie Sąd nie uwzględnił II wariantu wyliczeń dokonanych przez ZUS w piśmie z dnia 19.03.2025 r. Należało wyjaśnić, że w świetle obowiązujących przepisów, nie jest możliwym przyjęcie możliwości ustalenia podstawy wymiaru świadczeń za lata 1999-2018 w oparciu o dane zapisane na koncie ubezpieczonego w przypadku, gdy wnioskodawca nie przedstawił dowodów potwierdzających wysokość przychodu stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (RP-7), a pracodawca/płatnik składek, u którego był zatrudniony nie sporządził raportu informacyjnego (...) za lata 1999 - 2018. W sytuacji, gdy płatnik składek nie złożył za okresy 1999-2018 raportu informacyjnego (...), dane na koncie ubezpieczonego nie mogły zostać uznane za wystarczające do ustalenia składników wynagrodzenia, ponieważ mogły być one wypłacane z przesunięciem (wynagrodzenia wypłacone w danym roku mogą dotyczyć innych lat). W konsekwencji Sąd uznał, iż II wariant wyliczeń uwzględniający kwoty wskazane w informacji o podstawach i składkach z (...) był niemiarodajny dla rozstrzygnięcia i nie mógł stanowić podstawy ustaleń w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie częściowo zasługiwało na uwzględnienie.

Ustalenie wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy reguluje art. 62 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2024.0.1631), który stanowi że renta dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy wynosi:

1) 24 % kwoty bazowej, o której mowa w art. 19 wysokość kwoty bazowej, oraz

2) po 1,3 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych;

3) po 0,7 % podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych;

4) po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista osiągnąłby wiek emerytalny 60 lat.

1a. przy obliczaniu wysokości renty przepisy art. 53 wysokość emerytury ust. 3-5 stosuje się odpowiednio.

Jak wynika wprost z ust. 2 wskazanego przepisu renta dla osoby częściowo niezdolnej do pracy wynosi 75 % renty dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy.

Z kolei ust. 3 stanowi, że przy obliczaniu renty okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 2-4, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym złożono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

Powołany ust. 6 stanowi, że na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Zgodnie z ust. 4 i ust. 5 art. 15 ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3,

w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty oraz mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%.

Jak zaś stanowi ust. 2a art. 15 jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy.

Zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy emerytalnej wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:

1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,

2) z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176,

3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty

- a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.

Zgodnie z ust. 2 i ust. 3 powołanego przepisu wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w art. 15, mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia, a podstawa wymiaru emerytury lub renty, ustalona na zasadach określonych w ust. 1 i 2, podlega wszystkim waloryzacjom przysługującym do dnia zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie tej podstawy.

Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011, Nr 237, poz. 1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku obowiązuje od 23 listopada 2011 roku i ma zastosowanie do wniosków w sprawach świadczeń złożonych od daty jego wejścia w życie. Zastąpiło ono rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. z 1983 r., Nr 10, poz. 49, ze zm.), które dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości określało w sposób podobny. I tak zgodnie z § 20 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość zarobku lub dochodu stanowiącego podstawę wymiaru emerytury lub renty dla pracowników były zaświadczenia zakładów pracy wystawione według wzoru ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy dotyczące okresów zatrudnienia i wysokości osiąganych zarobków.

Orzeczenia Sądu Najwyższego jakie zapadły jeszcze na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku są zgodne co do tego, że regulacja zawarta w
§ 20 rozporządzenia wyznacza jedynie kierunek postępowania dowodowego, natomiast nie oznacza, że wysokość uzyskiwanego uposażenia nie może być ustalona w inny sposób tak przy pomocy dostępnych pisemnych środków dowodowych, pochodzących od pracodawcy, a nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 r., sygn. II UKN 186/97, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 1998, Nr 11, poz. 342; wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. I UK 179/06, niepubl./. W postępowaniu wszczętym odwołaniem od decyzji organu rentowego Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych kieruje się bowiem regułami dowodzenia określonymi w art. 227 i n. k.p.c. nie jest zaś związany ograniczeniami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi, co wynika z treści art. 473 k.p.c. Sprawia to, że wysokość uzyskiwanych dochodów może być ustalana wszelkimi dostępnymi środkami dowodowymi, które Sąd uznał za celowe i pożądane.

Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę dostępnej dokumentacji związanej ze spornymi okresami zatrudnienia wnioskodawcy, co dało podstawę do oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji w świetle zarzutów ubezpieczonego. Wysokości wynagrodzenia lub danego składnika wynagrodzenia nie można ustalać w sposób przybliżony, ale pewny, na podstawie konkretnego dokumentu bądź jego kopii, który zachował się w dokumentacji osobowej ubezpieczonego (ostatecznie w oparciu o wiarygodne i precyzyjne zeznania świadków). W takim wypadku uwzględnić można składniki wynagrodzenia, które są pewne, wypłacane były w danym okresie, stałe i w określonej wysokości (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 18 stycznia 2012 r., III AUa 1555/11, LEX nr 1113058).

Odnośnie podnoszonego przez organ rentowy zarzutu dotyczącego, że płatnik składek złożył raport (...) tylko do lutego 2023 r. i przyjęcia za okres zatrudnienia ubezpieczonego w (...) Sp. z o.o. jedynie od 30.04.2001 r. do 28.02.2003 r., wskazać należy, że niewątpliwie odwołujący był zatrudniony we wskazanej spółce od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r., a co potwierdza zalegające w aktach rentowych świadectwo pracy ubezpieczonego, a tym samym podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, a pracodawca miał obowiązek odprowadzania takich składek. To czy pracodawca w rzeczywistości odprowadził składki za odwołującego pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie, gdyż skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji ewentualnego nieodprowadzania składek przez pracodawcę, w sytuacji kiedy udowodnione zostało, że podlegał on obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik.

Stosownie bowiem do art. 6 k.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. W postępowaniu sądowym ubezpieczony może korzystać z wszelkich środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty, w szczególności z dowodów dokumentów oraz z przesłuchania świadków (zob. wyrok SN z 25.07.1997 r., II UKN 186/97, OSNP 11/1998, poz. 342). Nie jest możliwe obliczanie wysokości renty wyłącznie na podstawie twierdzeń wnioskodawcy. Twierdzenia te muszą być udowodnione. Wskazać należy, iż nie jest rzeczą sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Stanowisko takie zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 grudnia 1996r. sygn. akt I CKU 45/96 (opubl. OSNC z 1997r., z.6-7, poz.76). Podobnie, w wyroku z 7 października 1998 r., II UKN 244/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 662, Sąd Najwyższy stwierdził nawet, że od 1 lipca 1996 r. nastąpiło zniesienie zasady odpowiedzialności sądu za wynik postępowania dowodowego, także w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Podobny pogląd zaprezentował Sąd Apelacyjny w Łodzi w uzasadnieniu wyroku z dnia 15 marca 2006 roku, zapadłego w sprawie o sygn. akt III AUa 1096/05, wskazując, iż ujemne konsekwencje związane z trudnościami w dokumentowaniu wysokości wynagrodzeń z lat odległych nie powinny obciążać wyłącznie ubezpieczonych, jednakże nie można również odpowiedzialności za taki stan rzeczy przenosić wyłącznie na Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustawowym wymogiem jest bowiem wykazanie przez ubezpieczonego konkretnych kwot otrzymanych przez niego zarobków, jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne, przy czym nie może istnieć tu żaden stan niepewności co do wysokości. Stosunek pracy ma zawsze charakter indywidualny, a określone warunki zatrudnienia mają charakter niepowtarzalny, ponieważ zostały ustalone między pracodawcą i konkretnym pracownikiem. W przypadku dodatkowych (ubocznych) składników wynagrodzenia konieczne jest istnienie dowodów potwierdzających bez wątpliwości fakt ich wypłacenia oraz ich wysokości /tak Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 października 2015 r. ,III AUa 712/15 LEX nr 1820442/.

Za nieudowodnioną Sąd uznał natomiast wysokość premii. Sąd nie kwestionuje, że premia uznaniowa była mu należna, jednakże w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie ma możliwości ustalenia wysokości kwot wypłaconych tytułem premii, za cały sporny okres, ponieważ brak jest w tym zakresie danych dotyczących sposobu obliczania i zasad przyznawania tego składnika wynagrodzenia. W przypadku wynagrodzenia zasadniczego lub innych obligatoryjnych składników wynagrodzenia, wynikających z obowiązujących przepisów, można przyjąć najniższe wynagrodzenie obowiązujące w czasie, którego dotyczy żądanie uwzględnienia tego okresu do przeliczenia świadczenia. W sytuacji takiego składnika wynagrodzenia, jakim jest premia, konieczne jest jednak istnienie dowodów potwierdzających bez wątpliwości fakt wypłaty premii oraz jej wysokość (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007 r., I UK 36/07, LEX nr 390123). Nie można bowiem pominąć, iż wysokość świadczenia rentowego pozostaje funkcją uzyskiwanych niegdyś dochodów, a zatem dla jego wyliczenia nieodzownym pozostaje ustalenie rzeczywistych zarobków, jako decydujących o rozmiarze opłacanej składki na ubezpieczenie społeczne. Niedopuszczalne przy tym jest opieranie się jedynie na hipotezach czy założeniach, wynikających z przyjęcia średnich wartości. Nie ma podstaw do określenia, czy i jakie kwoty tytułem premii stanowiły w całym tym okresie zatrudnienia podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Tylko niewątpliwe dochody ze stosunku pracy w udowodnionej wysokości, od których odprowadzono składki, mogą być uwzględnione do ustalania wysokości świadczeń emerytalno-rentowych. Z całą mocą podkreślenia wymaga, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych są normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalanie wynagrodzeń w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Ustalenie rzeczywistych zarobków jest decydujące o rozmiarze opłacanej składki na ubezpieczenia społeczne. Właściwie tylko dokumentacja własna stanowi w postępowaniu sądowym precyzyjny dowód na wysokość wynagrodzenia świadczeniobiorcy. W orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że co do zasady nie ma możliwości wyliczenia wynagrodzenia, a co za tym idzie wysokości składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskaźnika podstawy wymiaru emerytury lub renty, w oparciu o wyliczenia hipotetyczne, uśrednione, czy też wynikające z porównania wynagrodzenia innych pracowników (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007 r., I UK 36/07, Legalis nr 181419).

Z powyższych względów nie jest możliwe ustalenie nowej wysokości świadczenia rentowego wnioskodawcy z uwzględnieniem premii za cały sporny okres zatrudnienia w (...) Sp. z o.o., której wysokość nie jest precyzyjnie określona, a w zasadzie w oparciu tylko o twierdzenia wnioskodawcy.

Organ rentowy dokonał ostatecznie - przy uwzględnieniu wniosków odwołującego się, a zaakceptowanych przez Sąd - stosownego hipotetycznego wyliczenia wysokości renty ubezpieczonego przy uwzględnieniu, iż w okresie zatrudnienia tj.: od 30.04.2001 r. do 15.04.2003 r. i od 1.08.2003 r. do 14.03.2006 r. otrzymywał wynagrodzenie w kwotach wskazanych w przedstawionych umowach o pracę i angażach. Przy przyjęciu tych danych - hipotetyczna wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy wyniosła 3719,90 zł, a po waloryzacji od 01-03-2025 r. - 3924,49 zł.

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł natomiast 102,85 % i stanowił średnią arytmetyczną wskaźników z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok zgłoszenia przez Ł. K. wniosku o rentę (tj. 2004-2013).

Ustalony zatem w ten sposób wskaźnik wysokości podstawy wymiaru świadczenia wyniósł 102,85 % i jest wyższy od poprzednio ustalonego, czyli 82,58% .

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy w Łodzi na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w punkcie 1 sentencji. W pozostałej zaś części na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. odwołanie jako bezzasadne oddalił.