Wyrok z 21 października 2025, sygn. I C 1737/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 21 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Protokolant:

Sędzia Piotr Królikowski Weronika Erenc

po rozpoznaniu w dniu 23 września 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa R. P.

przeciwko Towarzystwu (...) z siedzibą w W.

o zapłatę

1.  zasądza na rzecz powoda R. P. od pozwanego Towarzystwa (...) z siedzibą w W. kwotę 289.709,27 zł (słownie: dwieście osiemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset dziewięć złotych 27/100) tytułem odszkodowania, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a.  od kwoty 161.828,88 zł (słownie: sto sześćdziesiąt jeden tysięcy osiemset dwadzieścia osiem złotych 88/100) liczonymi od dnia 4 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty;

b.  od kwoty 38.171,12 zł (słownie: trzydzieści osiem tysięcy sto siedemdziesiąt jeden złotych 12/100) liczonymi od dnia 24 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty;

c.  od kwoty 89.709,27 zł (słownie: osiemdziesiąt dziewięć tysięcy siedemset dziewięć złotych 27/100) liczonymi od dnia 23 sierpnia 2025 r. do dnia zapłaty;

2.  oddala powództwo w pozostałej części;

3.  orzeka, że powód przegrał sprawę w 18%, natomiast pozwany – w 82%, wobec tego zasądza na rzecz powoda R. P. od pozwanego Towarzystwa (...) z siedzibą w W. kwotę 19.518,25 zł (słownie: dziewiętnaście tysięcy pięćset osiemnaście złotych 25/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 10.800 zł (słownie: dziesięć tysięcy osiemset złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty;

4.  nakazuje pobrać od pozwanego Towarzystwa (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 10.055,32 zł (słownie: dziesięć tysięcy pięćdziesiąt pięć złotych 32/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa.

sędzia Piotr Królikowski

Sygn. akt I C 1737/21

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 21 października 2025 r.

Pozwem z dnia 16 maja 2019 r. R. P. wniósł o zasądzenie od Towarzystwa (...) (dalej: (...)) odszkodowania wstępnie oszacowanego na kwotę 200 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty z tytułu odszkodowania należnego powodowi z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pojazdów mechanicznych. W ocenie powoda za pożar wywołany na jego nieruchomości odpowiadał ubezpieczony u pozwanego pojazd mechaniczny. Ponadto powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Zgodnie z twierdzeniami powoda, zawartymi w treści pozwu, uszkodzeniu wskutek pożaru uległy następujące rzeczy ruchome, których wartość powód określił na:

1)  Ciągnik rolniczy M. (...) z kabiną o wartości 40 000, 00 zł;

2)  Brona Aktywna C. (...) z siewnikiem o wartości 35 000, 00 zł;

3)  Rozdrabniacz do gałęzi P. o wartości 11 000, 00 zł;

4)  Rozsiewacz do nawozów R. (...) 10.1 sadowniczy o wartości 14 439, 00 zł;

5)  Zgarniacz do śniegu P. (...) o wartości 8 550,00 zł;

6)  Pług dwuskibowy B. z odkładnicami półśrubowymi o wartości 2 500,00 zł;

7)  Przystawka kopiąca M. o wartości 19 500,00 zł;

8)  Nagrzewnica Powietrzna (...) o wartości 21 000,00 zł;

9)  Zamiatarka A. (...) o wartości 15 750,00 zł;

10)  Kompresor powietrza 50 l o wartości 600, 00 zł;

11)  Akcesoria pneumatyczne o wartości 1000, 00 zł;

12)  Lampy oświetleniowe 3 szt. o wartości 300, 00 zł;

13)  Regał metalowy na maszyny i narzędzia o wartości 2 200, 00 zł;

14)  Agregat chłodniczy C. o wartości 65 000 zł;

15)  Skrzyniopalety na jabłka 35 szt. o wartości 3 325, 00 zł;

16)  Drzwi wyjazdowe do sortowni o wartości 12 000, 00 zł;

17)  Myjka K. z osprzętem o wartości 2 400, 00 zł;

18)  Daszek ochraniający prowadnice drwi o wartości 2 500,00 zł;

19)  Kartony na jabłka 2000 szt. o wartości 3 800, 00 zł;

20)  Regał drewniany o wartości 500, 00 zł;

21)  Wężyki sadownicze, papiery do wykładania skrzynek na owoce, naklejki do drukowania na kartony o wartości 2 000, 00 zł;

22)  Opakowania plastikowe na owoce ok.200 szt. o wartości 1 000, 00 zł;

23)  Opakowania drewniane na owoce ok. 200 szt. 800, 00 zł;

24)  Odkurzać (...) o wartości 800, 00 zł;

25)  Pompa elektryczna oraz wąż strażacki o łącznej wartości 300, 00 zł;

26)  Akcesoria plastikowe do nawadniania o wartości 2 000, 00 zł;

27)  Tyczki bambusowe 3000 szt. o wartości 2 000, 00 zł;

28)  Skrzyniopalety drewniane 10 szt. o wartości 950, 00 zł;

29)  Siatka przeciwgradowa o wartości 5 000, 00 zł;

30)  Akcesoria do konstrukcji wspierającej sad o wartości 1 000, 00 zł;

31)  Narzędzia gospodarskie firmy (...) o wartości 650, 00 zł;

32)  Opakowania na owoce miękkie 3500 szt. o wartości 3 000, 00 zł;

33)  Zalanie wózka widłowego L. E. o wartości naprawy 10 000, 00 zł;

34)  Uszkodzony słupek bramy przy wjeździe o wartości naprawy 2 000, 00 zł;

35)  Zarwany wjazd, popękana kostka o wartości naprawy 15 000, 00 zł;

36)  Płytka elewacyjna piaskowa o wartości 3 000, 00 zł;

37)  Płyty dachowe nad chłodnią i sortownią owoców na nowej części (brak wskazania wartości);

38)  Łóżka 12 szt.;

39)  Telewizory 4 szt.;

40)  Pralka automatyczna;

41)  Zmywarka

42)  Kuchenka gazowa;

43)  Lodówka;

44)  Kredensy;

45)  Szafy;

46)  Stoliki;

47)  Krzesła.

Ponadto zniszczeniu uległy również następujące nieruchomości:

1)  Budynek gospodarczy trudnopalny murowany;

2)  Wiata trudnopalna z cegły czerwonej;

3)  Budynek gospodarczy trudnopalny z cegły czerwonej.

W odpowiedzi na pozew złożonej pismem z dnia 31 lipca 2019 r. (...), wniosło o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od Powoda na rzecz strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Pozwany zakwestionował legitymację czynną powoda tak w zakresie własności nieruchomości jak i ruchomości które objął pożar, wysokości szkody powstałej wskutek pożaru jak i okoliczność, iż pojazd ubezpieczony u pozwanego stanowił wyłączną przyczynę pożaru.

Pismem procesowym z dnia 29 lipca 2025 r. strona powodowa rozszerzyła powództwo do łącznej kwoty 352 002, 18 zł wskazując na jej wyliczenie z uwzględnieniem:

1)  opinii biegłego mgr T. J. ustalającej wysokość szkody w ruchomościach (za wyjątkiem wózka widłowego marki W.) powstałej na skutek pożaru z dnia 23 kwietnia 2018 r. na kwotę 211 900, 00 zł;

2)  mgr inż. B. W. (1) ustalającej wysokość szkody powstałej w nieruchomościach budynkowych wyniku pożaru z dnia 23 kwietnia 2018 r., tj.:

- budynku gospodarczego z 1985 r. na kwotę 111 446, 23 zł brutto;

- budynku gospodarczego z 1971 r. na kwotę 4919, 95 zł brutto;

- wiaty na kwotę 23 736,00 zł brutto.

Strona powodowa wniosła o zasądzenie ww. kwoty od strony pozwanej wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, o których mowa w treści art. 481 § 2 k.c., liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Pismem z dnia 5 września 2025 r., ustosunkowując się do rozszerzonego powództwa, Pozwany wskazał, iż podtrzymuje swoje dotychczasowe stanowisko w przedmiotowej sprawie i wnosi o oddalenie powództwa w całości, również w zakresie jego rozszerzenia o kwotę 152 002,18zł. Dodatkowo Pozwany zasygnalizował, iż ewentualne żądanie odsetek od kwoty rozszerzającej powództwo może być skuteczne jedynie od dnia następującego po doręczeniu stronie pozwanej pisma (tj. najwcześniej od dnia 23.08.2025 r.).

Strony w dalszym toku procesu podtrzymały swoje stanowiska w sprawie.

Sąd Okręgowy w Warszawie ustalił następujący stan faktyczny:

K. P. (1) i M. P. umową darowizny i ustanowienia służebności osobistej z 29 grudnia 2017 r. darowali powodowi R. P. szereg nieruchomości z majątku wspólnego oraz z majątków osobistych, w tym nieruchomość rolną położoną w miejscowości K. o powierzchni 3,1567 ha składająca się z działek nr (...) dla której Sąd Rejonowy w Grójcu prowadzi kw nr (...), a obdarowany je przyjął. Powód na tej nieruchomości prowadził gospodarstwo rolne, jest podatnikiem VAT.

Dowód: odpis aktu notarialnego nr A (...) – k. 87 – 90, wykaz – k. 228 – 231, zeznania K. P. (1) k. 327 oraz powoda k. 353 - 354.

W dniu 20 marca 2018 r. pomiędzy K. P. (2) a pozwanym (...) została zawarta umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych dotycząca ciągnika M. (...). Okres ubezpieczenia wskazany w treści ww. umowy obejmował czas od 20 marca 2018 r. do 19 marca 2019 r. Jak wynika z Ogólnych Warunków Ubezpieczenia Odpowiedzialności Cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych Towarzystwa (...), danego rodzaju ubezpieczenie obejmuje odpowiedzialność cywilną każdej osoby, która, kierując pojazdem, wyrządziła szkodę w związku z ruchem danego pojazdu, wywołując skutek w postaci śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia.

Dowód: bezsporne twierdzenia Powoda wynikające z treści pozwu- kk.4-9; polisa ubezpieczeniowa nr (...)- k.13; wydruk z bazy (...) k.14; ogólne warunki ubezpieczenia- kk.94- 95, zeznania świadków K. P. (1) – k. 327, K. P. (2)- k. 353.

Ww. ciągnik bez kabiny został zakupiony, na początku kwietnia 2018 r., przez K. P. (1), ojca M. M. oraz Powoda, występującego w imieniu swej córki od sprzedającego K. P. (2). Zakup został dokonany na prośbę M. M., po uprzednim dostarczeniu przez nią środków pieniężnych na jego zrealizowanie. Ze względów dogodnościowych ciągnik był parkowany i pozostawiany w gospodarstwie Powoda.

Dowód: zeznania świadków: M. M.- k. 326; K. P. (1)- k. 327; K. P. (2)- k. 353

W dniu 23 kwietnia 2018 r. ok. godz. 20:40 na terenie gospodarstwa powoda R. P. wybuchł pożar. Niezwłocznie została wezwana Straż Pożarna, a Powód wraz z członkami rodziny zaczęli podejmowanie szeregu działań skierowanych na ewakuację oraz ratowanie kluczowych urządzeń i wartościowego sprzętu. Wybiegłszy na widok płonącej wiaty, Powód wraz z ojcem zaczęli podejmować próby wyprowadzania poszczególnych składników mienia gospodarczego.

Następnie na miejsce zdarzenia dotarł M. I. (wykonujący zawód strażaka), później dojechała pierwsza jednostka ochrony przeciwpożarowej. Akcję gaszenia wszczęto od zabezpieczania budynków obok w celu prewencji rozprzestrzeniania się ognia. Źródło największego skupienia ognia występowało po lewej stronie zabudowy. Świadkowie wskazywali na zaparkowany w owym miejscu ww. ciągnik marki M. (...) jako na główną przyczynę wybuchu pożaru.

Dowód : zeznania świadka H. F.- k. 273; zeznania świadka R. M.- k.274; zeznania świadka M. I.- k. 325; zeznania świadka P. F.- kk. 325- 326; zeznania świadka powoda- kk. 353- 354

W treści zaświadczenia z dnia 25 kwietnia 2018 r., sporządzonego przez przedstawiciela Komendy Państwowej Straży Pożarnej w G., jako przypuszczalna przyczyna zdarzenia zostało wskazane zwarcie instalacji elektrycznej w ciągniku bez kabiny marki M. (...). Ponadto w trakcie oględzin, przeprowadzonych w dniu 8 maja 2018 r. przez inż. S. A. (również będącego świadkiem w niniejszej sprawie), przyjęto stanowisko, zgodnie z którym przyczynę pożaru należy upatrywać w ww. ciągniku.

Dowód: zaświadczenie- k. 15; protokół likwidacji szkody towarzystwa (...)- k. 22; zeznania świadka S. A.- kk. 272- 273.

Przyczyną powstania pożaru w dniu 23 kwietnia 2028 r. było zwarcie elektryczne pomiędzy przewodem łączącym akumulator z rozrusznikiem a elementami ciągnika znajdującego się po lewej stronie wiaty (ciągnika bez kabiny).

Dowód: opinia biegłego G. K. k. 372 – 398 wraz z ustną opinia uzupełniającą k. 426 – 428.

W dniu zdarzenia losowego właścicielka ciągniku M. (...) była objęta ww. umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej dla posiadaczy pojazdów mechanicznych w towarzystwie (...). Z uwagi na przytoczoną okoliczność w dniu 27 kwietnia 2018 r. do towarzystwa zostało skierowane zgłoszenie co do szkody, powstałej w związku z ruchem pojazdu. Pozwane towarzystwo stwierdziło brak podstaw do wypłaty odszkodowania z dochodzonego tytułu, powołując się na prywatną opinię specjalisty ds. ochrony przeciwpożarowej mgr. inż. T. G.. Z jej treści wynika, iż przyczyna zdarzenia tkwiła w ciągniku M. F. (...) z kabiną, który znajdował się w centralnej części wiaty. Główny powód wybuchu, w opinii powołanego eksperta, stanowi wystąpienie awarii elektrycznej mającej związek z powstaniem stanu zwarciowego w obrębie wiązki elektrycznej, która znajdowała się pod napięciem akumulatora w tym ciągniku.

Dowód: potwierdzenie zawarcia umowy ubezpieczenia pojazdu- k.13; opinia świadka T. G.- kk. 16- 21; pismo pozwanego z dnia 18 lipca 2018 r.- k. 24

Powyższe stanowisko (...) co do roszczenia powoda zostało ponownie przytoczone w pismach skierowanych do Powoda, dołączonych do akt niniejszej sprawy. W wezwaniu do zapłaty z dnia 19 lutego 2019 r. pełnomocnik Powoda wniósł o wypłatę na jego rzecz kwoty odszkodowania w szacowanej wysokości 1 000 000 zł., w związku ze szkodami poniesionymi przez niego w wyniku wybuchu pożaru pojazdu M. (...) z tytułu ww. umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.

Dowód: pisma pozwanego k. 23, 25, 31- 32; wezwanie do zapłaty z dnia 19 lutego 209 r.- kk. 26- 27

W toku pożaru zniszczeniu uległy następujące należące do powoda:

⚫

ruchomości:

1)  Ciągnik rolniczy M. F. (...) z kabiną o wartości 29 878, 05 zł;

2)  Brona aktywna C. (...) z siewnikiem o wartości 34 349, 59 zł;

3)  Rozdrabniacz gałęzi P. o wartości 7 333, 33 zł;

4)  Rozsiewacz do nawozu R. (...) 10.1 o wartości 8 211, 38 zł;

5)  Zgarniacz śniegu P. (...) o wartości 5 508, 13 zł;

6)  Pług dwuskibowy B. o wartości 1 747, 97 zł;

7)  Przystawka kopiąca M. o wartości 18 900, 00 zł;

8)  Nagrzewnica powietrza (...) o wartości 19 105, 69 zł;

9)  Zamiatarka A. (...) o wartości 9 111, 79 zł;

10)  Kompresor powietrza olejowy o wartości 365, 04 zł;

11)  Akcesoria pneumatyczne o wartości 270, 33 zł;

12)  Regał metalowy na maszyny i narzędzia o wartości 1 447, 06 zł;

13)  Agregat chłodniczy C. o wartości 3 243, 90 zł;

14)  Skrzyniopalety na jabłka 35 szt. o wartości 3 699, 19 zł;

15)  Myjka karcher z osprzętem o wartości 771, 95 zł;

16)  Kartony na jabłka 2000 szt. o wartości 2 439, 02 zł;

17)  Regał drewniany o wartości 191, 06 zł;

18)  Opakowania drewniane na owoce ok. 200 szt. 691, 06 zł;

19)  Akcesoria do konstrukcji wspierającej sad o wartości 50, 09 zł;

20)  Narzędzia gospodarskie firmy (...) o wartości 142, 30 zł;

21)  Łóżka 12 szt. o wartości 1 951, 22 zł;

22)  Telewizory 4 szt. o wartości 323, 58 zł;

23)  Pralka automatyczna o wartości 365, 45 zł;

24)  Zmywarka o wartości 365, 85 zł;

25)  Kuchenka gazowa o wartości 264, 23 zł;

26)  Lodówka o wartości 345, 53 zł;

27)  Kredensy o wartości 365, 85 zł;

28)  Szafy o wartości 81, 30 zł;

29)  Stoliki o wartości 162, 60 zł;

30)  Krzesła o wartości 146, 34 zł.

⚫

nieruchomości:

1)  Budynek gospodarczy trudnopalny murowany o wartości 102 206, 01 zł;

2)  Wiata trudnopalna z cegły czerwonej o wartości 4 486, 10 zł;

3)  Budynek gospodarczy trudnopalny z cegły czerwonej 21 188, 28 zł.

Łącznie straty w zakresie ruchomości oraz nieruchomości opiewają na kwotę o wysokości 289 709, 27 zł.

Dowód: zaświadczenie- k. 15; zdjęcia na płytach- k. 73, 75, 317; opinia biegłego T. J.- k. 444 – 558; opinia biegłej mgr inż. B. W. (2)- k. 606 – 651 wraz z opinią uzupełniająca k. 683 – k. 728.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zeznania wskazanych świadków, powoda i przeprowadzone opinie biegłych. Zeznania naocznych świadków pożaru, w szczególności strażaków, pomimo upływu czasu od zdarzenia, w zakresie w którym korespondowały wzajemnie jak i z dokumentacja zdjęciową pomogły w ustaleniu przebiegu i skutków pożaru, a w mniejszym zakresie jego przyczyn. Zeznania członków rodziny powoda były istotne celem ustalenia własności nieruchomości, ciągnika M. (...), sposobu jego nabycia i przechowywania, a w mniejszym zakresie potwierdzały przebieg i skutki pożaru. Ponieważ w kluczowych aspektach mają one potwierdzenie w dokumentach, Sąd także uznał je za wiarygodne. Po ocenie dowodów Sąd, stwierdził, iż Powód w przedmiotowych okolicznościach działał racjonalnie i w sposób wyważony, dokładając wszelkich starań, aby w granicach dostępnych natenczas możliwości przy uwzględnieniu szczególnie wysokiego stopnia niebezpieczeństwa uratować jak najwięcej składników własnego mienia, minimalizując szkodę wywołaną pożarem.

Przyczyny pożaru Sąd ustalił na podstawie opinii biegłego G. K., bowiem kwestia ta mieściła się w zakresie jego specjalności, biegły obszernie wyjaśnił podstawy na których oparł wnioski opinii, rozważył w niej różne warianty przyczyn zdarzenia i umotywował dlaczego przyjął iż przyczyną pożaru było zwarcie instalacji elektrycznej w ciągniku bez kabiny, stojącym po lewej stronie stodoły – za który odpowiedzialność ponosi pozwany. W treści analizowanej opinii Biegły kompleksowo rozważył możliwe przyczyny spłonięcia, inter alia: podpalenie, zaprószenie ognia, samozapłon oraz awaryjny stan pracy instalacji elektrycznej lub urządzenia elektrycznego. Biegły, przedstawiając wyczerpującą argumentację sformułowaną na podstawie przedłożonego mu materiału dowodowego, wskazał, iż główna przyczyna pożaru tkwiła właśnie w tym ostatnim. Biegły w treści opinii wskazał, że „Warunkiem koniecznym do rozważania instalacji elektrycznej jako potencjalnego inicjatora spalania jest obecność zasilanej w energię elektryczną instalacji lub urządzenia elektrycznego w miejscu powstania spalania. Przypadku pojazdów mechanicznych znajdujących się na postoju istnieje możliwość zapoczątkowania spalania w wyniku awaryjnego stanu pracy instalacji elektrycznej tylko i wyłącznie gdy pojazdy są wyposażone w akumulator. Akumulator podczas postoju pojazdu jest jedynym źródłem energii elektrycznej. Podczas oględzin istotnym jest odnalezienie śladów wskazujących na awaryjny stan pracy instalacji elektrycznej.” Ze zgromadzonego materiału dowodowego oraz z zeznań świadków (niejednokrotnie) wynika, iż w obrębie ciągnika M. (...) bez kabiny został udokumentowany ślad zwarciowy na przewodzie łączącym akumulator z rozrusznikiem i alternatorem. Dana okoliczność pozwala na stwierdzenie, iż odnaleziony ślad zwarciowy jest główną przyczyną powstania omawianego zdarzenia losowego. Nadto biegły w ustnej opinii uzupełniającej odniósł się do podnoszonych przez stronę pozwana zarzutów – w ocenie Sądu broniąc merytorycznie swego stanowiska. Biegły dysponował odpowiednim materiałem, w szczególności w postaci zgromadzonej przez ubezpieczyciela dokumentacji umożliwiającej mu na ustalenie przyczyn zdarzenia. W kwestii oceny dowodów art. 233 k.p.c. nakłada na sąd obowiązek wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego przy uwzględnieniu wszystkich dowodów przeprowadzonych w trakcie postępowania. Oceniając powyższa opinię na tle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego, stwierdzić należy, iż jest ona wiarygodna, gdyż została oparta na wiedzy eksperckiej, w połączeniu ze szczegółowym zbadaniem materiału dowodowego, przede wszystkim dokumentacji fotograficznej, którą biegły poddał krytycznej ocenie.

Ustalając zakres szkody Sąd oparł się na opinii biegłego T. J. – w zakresie wartości poszczególnych ruchomości. Pozwany mimo sformułowania zarzutów do opinii nie uiścił zaliczki na poczet opinii uzupełniającej, w związku z czym Sąd uchylił postanowienie dopuszczające opinię uzupełniającą. Jednocześnie podkreślić wypadnie, iż w zakresie oceny które przedmioty i jakie elementy nieruchomości uległy zniszczeniu to należała ona w tym zakresie do Sądu, gdyż to Sąd jest władny do oceny materiału dowodowego – zaś biegły w zakresie swych kompetencji prawidłowo wycenił wskazane przez powoda składniki majątkowe, motywując swe stanowisk. To samo wypadnie odnieść do opinii biegłej B. W. (2) która wyceniła wartość szkody na nieruchomościach powoda. W opinii uzupełniającej biegła ustosunkowała się do zarzutów strony pozwanej, sformułowanych w piśmie z 5 lutego 2025 r., w szczególności dokonując potrącenia zużycia technicznego budynku w dniu szkody oraz potrącając wartość pozostałości po szkodzie, możliwych do ponownego zastosowania – a więc częściowo je uwzględniając. Z uwagi na to, iż w pismach następczych żadna ze stron nie zgłosiła kolejnych uwag czy zastrzeżeń do zawartości merytorycznej danej opinii, Sąd uwzględnił jej treść przy wyrokowaniu uznając ją za w pełni wiarygodną w zakresie który wynikał z postanowienia o jej dopuszczeniu.

Określając zakres doznanej szkody Sąd uznał za kluczowe: zaświadczenie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w G. (k. 15) i dokumentację zdjęciową załączoną do akt. Jeśli jakiś składnik mienia wskazanego przez powoda w pozwie został ujęty bądź na zdjęciach dokumentujących pożar, bądź w powyższym zaświadczeniu Sad przyjął, iż uległ on zniszczeniu wskutek zdarzenia. Przedłożone przez powoda faktury dokumentujące zakupy mogły stanowić jedynie dowód pomocniczy, wskazując na ich nabycie przez powoda, ale nie na ich zniszczenie w wyniku zdarzenia szkodzącego. Podkreślić należy, iż na powodzie spoczywał ciężar wykazania zakresu szkody. Nie mogły także zostać wliczone do szkody oddzielnie części składowe nieruchomości, już uwzględnione przez biegłą w wartości szkody na nieruchomości gdyż prowadziłoby to wzbogacenia powoda. Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął iż powód nie wykazał, by wskutek pożaru uległy uszkodzeniu, ewentualnie by była podstawa do ich oddzielnej wyceny poza nieruchomością: lampy oświetleniowe 3 szt., drzwi wyjazdowe do sortowni, daszek ochraniający prowadnice drzwi, wężyki sadownicze, papiery do wykładania skrzynek na owoce, naklejki do drukowania na kartony, opakowania plastikowe na owoce ok.200 szt., odkurzacz (...), pompa elektryczna oraz wąż strażacki, akcesoria plastikowe do nawadniania, tyczki bambusowe 3000 szt., skrzyniopalety drewniane 10 szt., siatka przeciwgradowa, opakowania na owoce miękkie 3500 szt., uszkodzony słupek bramy przy wjeździe, zarwany wjazd, popękana kostka, płytka elewacyjna piaskowa i płyty dachowe nad chłodnią i sortownią owoców na nowej części.

Sąd Okręgowy w Warszawie zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

Powód wywodził swe roszczenie z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej dotyczącej ciągnika M. (...). Jest ona uregulowana w treści art. 822 k.c. Zgodnie z tym przepisem umowa ta obejmuje ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych. Ubezpieczeniem tym objęta jest odpowiedzialność cywilna każdej osoby która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Za szkodę powstałą w związku z ruchem pojazdu mechanicznego uważa się również szkodę powstałą podczas i w związku z: wsiadaniem do lub wysiadaniem z pojazdu mechanicznego, bezpośrednim załadowywaniem lub rozładowywaniem pojazdu mechanicznego, a także zatrzymaniem i postojem pojazdu mechanicznego (vide art. 436 k.c. w zw. z art. 35 i art. 34 ust 2 pkt 3 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych). W wyroku TSUE z 20.6.2019 r. w sprawie (...) SA v. S. A. (...), C-100/18, ECLI:EU:C:2019:517, wskazano, że art. 3 akapit 1 dyrektywy 2009/103/WE należy interpretować w ten sposób, że pojęciem ruchu pojazdów, o którym mowa w tym przepisie, jest objęta taka sytuacja, w której pojazd zaparkowany w prywatnym garażu nieruchomości, używany zgodnie z jego funkcją środka transportu, zapalił się, wywołując pożar, który znajduje swe źródło w instalacji elektrycznej tego pojazdu i który spowodował szkody w tej nieruchomości, nawet wówczas, gdy wspomniany pojazd nie przemieszczał się od ponad 24 godzin przed wybuchem pożaru." Sąd orzekający to stanowisko w pełni podziela powyższy pogląd. Na gruncie prawa polskiego szczególne reguły odpowiedzialności posiadacza pojazdu mechanicznego są uregulowane na wynikającej z art. 436 k.c. zasadzie ryzyka. Ustawodawca wprowadzając normę z art. 436 k.c. kierował się nie tylko potrzebą ochrony strony słabszej (poszkodowanego), ale też wysokim ryzykiem szkodliwości mechanicznych środków transportu właśnie ze względu na ich cechę charakterystyczną – możliwość ruchu wywołanego siłami przyrody. Uzasadnionym jest więc przyjęcie, że ustawodawca wywodzi ryzyko wysokiej szkodliwości pojazdów nie tyle z cech charakterologicznych ich posiadacza lub jego nagannego zachowania (wówczas ukształtowałby odpowiedzialność na zasadzie winy), ale z wysokiego potencjału szkodogennego samych tych pojazdów, który wynika z ich zdolności ruchu, która to zdolność możliwa jest tylko dzięki zastosowaniu określonych, skomplikowanych konstrukcji technicznych, elektryki, niebezpiecznych – w tym łatwopalnych – materiałów. Jeśli więc to zdolność ruchu wynikająca z cech konstrukcyjnych każdego pojazdu jest logiczną podstawą takiego ukształtowania normy z art. 436 k.c., obowiązkowe ubezpieczenie OC, aby spełniało swoją funkcję, musi w tym zakresie obejmować – poza szkodami wywołanymi bezpośrednio ruchem pojazdu – inne szkody wynikające z cech konstrukcyjnych czyniących ubezpieczony pojazd niebezpiecznym. Nie są to cechy konstrukcji wadliwej (jak w przypadku produktu niebezpiecznego), ale cechy konstrukcji standardowej – niebezpieczeństwo / szkodogenność są niejako a priori wpisane w konstrukcję mechanicznego środka transportu. De facto więc szkoda powoda pozostaje w związku z ruchem pojazdu, gdyż jest skutkiem istnienia elementów wprawiających ten pojazd w ruch.

W niniejszej sprawie, zwarcie do którego doszło w ciągniku, wynikało nie ze szczególnych, wyjątkowych zdarzeń (siła wyższa) czy cech tego konkretnego pojazdu (np.: wynikających z zamontowania w nim nietypowych elementów przez posiadacza bez wiedzy ubezpieczyciela), ale ze standardowego ryzyka obarczającego wyposażony w tego typu elektrykę każdy pojazd o tego typu konstrukcji. Z tego względu wystąpienie technicznej usterki – możliwej („przewidzianej”) na podstawie konstrukcji pojazdu (z uwagi na elementy wprowadzające je w ruch, tj. elementy dające pojazdowi zdolność ruchu, czyli uzasadniające ukształtowanie odpowiedzialności posiadacza na zasadzie ryzyka), jest normalnym zdarzeniem objętym odszkodowaniem OC. Już w momencie zawierania umowy OC ubezpieczyciel ma świadomość, że do takiego zwarcia może dojść, więc – zgodnie z zasadą odpowiedzialności za ryzyko – przyjmuje na siebie odpowiedzialność za potencjalną szkodę z tego wynikającą.

Fakt, że szkoda powstała w wyniku zwarcia elektrycznego w garażującym – a nie poruszającym się – ciągniku, nie może skutkować zwolnieniem ubezpieczyciela z odpowiedzialności za szkodę ani przeczyć wystąpieniu adekwatnego związku przyczynowego. Szczególnie biorąc pod uwagę, że sam pozwany w umowie przyjął na siebie odpowiedzialność za szkody wywołane przez pojazd garażujący. Pozwany nie wykazał żadnej z przesłanek egzoneracyjnych – a to a nim spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie. Wykluczyć należy wyłączną winę poszkodowanego, gdyż nie przyczynił się on do zajścia szkody ani do jej pogłębienia, nie można też przypisać mu winy za brak przeciwdziałania w celu jej zmniejszenia – przeciwnie – natychmiast wezwał on straż pożarną i począł usuwać z miejsca pożaru najbardziej wartościowe ruchomości. Ciągnik użytkowany był przez ojca powoda, za zgodą właścicielki, w sposób prawidłowy, zgodny z przeznaczeniem, stał w miejscu standardowym dla tego typu maszyny, w otoczeniu innych standardowych w gospodarstwie rolnym maszyn – brak więc również wyłącznej winy osoby trzeciej. Zaistnienie szkody – którą spowodował pożar wywołany zwarciem – oraz jej rozmiar nie wykraczają poza ramy adekwatnego związku przyczynowego, które można wyznaczyć wyobrażając sobie analogiczne zdarzenie w podobnym stanie faktycznym. Każdorazowe zwarcie elektryczne w ciągniku wiązałoby się z wysokim ryzykiem pożaru i wynikającymi z niego rozległymi szkodami. Stąd w ocenie Sądu zachodzą wszelkie podstawy przypisania odpowiedzialności pozwanemu (...).

Odnośnie zakresu szkody powód dowodem z aktu notarialnego dokumentującego umowę darowizny i fakturami wykazał, iż był właścicielem przedmiotów i nieruchomości które uległy uszkodzeniu w wyniku pożaru, a zakres szkody wykazał zdjęciami po pożarowymi i zaświadczeniem wydanym przez (...). Pozwany nie podważył skutecznie tych dowodów stąd Sąd uznał pozew za zasadny w zakresie wskazanym w stanie faktycznym tj kwot 161 828,88 zł tytułem zniszczonych ruchomości i 127 880,39 zł tytułem nieruchomości. Sąd przyjął przy tym wartość netto tych składników majątkowych, uwzględniając okoliczność, iż powód jest płatnikiem podatku VAT – doliczenie wartości tego podatku do szkody skutkowałoby jego wzbogaceniem o wartość podatku.

Art. 481 § 1 k.c. stanowi, iż gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek z czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Sam fakt opóźnienia (bez względu na okoliczności temu towarzyszące) daje wierzycielowi prawo żądania odsetek. W pkt. I niniejszego wyroku Sąd zsądził odsetki ustawowe odpowiednio:

1)  od kwoty 161.828,88 zł liczone od dnia 4 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty;

2)  od kwoty 38.171,12 zł liczone od dnia 24 stycznia 2025 r. do dnia zapłaty;

3)  od kwoty 89.709,27 zł Liczone od dnia 23 sierpnia 2025 r. do dnia zapłaty.

Orzekając w tym zakresie Sąd miał na względnie okoliczność, iż zgodnie z istotą związania sądu żądaniem pozwu, sąd nie może orzekać o tym, czego strona nie żądała ani wychodzić poza żądanie, a więc rozstrzygać o tym, czego strona pod osąd nie postawiła. Zakaz orzekania ponad żądanie stanowi przejaw zasad dyspozycyjności oraz kontradyktoryjności. To znaczy, iż o treści wyroku zarówno w sensie pozytywnym jaki negatywnym decyduje żądanie strony, a sąd nie może zasądzać, inter alia, więcej, niż żądał powód. W odniesieniu do przedmiotowego stanu faktycznego, zauważyć należy, iż wartość szkody majątkowej, obejmująca w swym zakresie składniki nieruchomości, została sprecyzowana na późniejszym etapie postępowania, po sporządzeniu opinii biegłych sądowych, co uzasadnia zasądzenie tej części kwoty do wysokości pierwotnego żądania wyrażonego w pozwie oraz naliczanie od niej odsetek ustawowych począwszy od dnia następującego po dniu doręczenia stronom odpisu przedmiotowej opinii na podstawie której doszło do modyfikacji powództwa w zakresie kwoty wyrażonej w pozwie tj 200.000 zł (k. 675). Przed doręczeniem opinii pozwany był w zwłoce tylko w zakresie podstawy faktycznej i wartości wskazanych przez powoda, a więc do kwoty 161.828,88 zł, tj z wyłączeniem przedmiotów co do których Sąd finalnie pozew oddalił. Z chwilą sporządzenia opinii dot. wysokości strat w nieruchomościach wykazane zostało istnienie związku przyczynowego pomiędzy pożarem a występującymi uszkodzeniami w przedmiotowych nieruchomościach. Wykazano również, iż wartość tych uszkodzeń, połączeniu z wartością wcześniej ustalonych strat w przedmiotach ruchomych, znacznie przekracza wartość pierwotnie wskazaną w pozwie. Zasadne jest zatem, w ocenie Sądu, zasądzenie odsetek począwszy właśnie od ww. daty w zakresie żądania aktualnego w tym czasie. Wymagalność pozostałej części zasądzonej kwoty nastąpiła w związku ze zmianą niniejszego powództwa w drodze jego rozszerzenia (którego zasadność Sąd nie kwestionuje pod względem jak formalnym tak i materialnoprawnym). Zważywszy na tą okoliczność, Sąd zasądził resztę kwoty odpowiadającej pełnej wartości szkody przyjętej w wyroku naliczając odsetki od tej części, począwszy od dnia następującego po doręczeniu stronie pozwanej pisma rozszerzającego powództwo.

Oddalenie powództwa w pozostałej części jest uzasadnione brakiem dostarczenia dowodów, odnotowujących fakt rzeczywistego zniszczenia nieuwzględnionych składników majątkowych z przyczyn wskazanych we wcześniejszej części uzasadnienia. Ciężar dowodu obciążał powoda który mu nie sprostał w tym zakresie.

O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną w art. 100 k.p.c., która stanowi o obowiązku rozliczenia kosztów stosownie do wyniku postępowania, Sąd w pkt. III przedmiotowego wyroku obciążył kosztami procesu stronę pozwaną w związku z przegraniem sprawy w 82%, a powoda w 18%. Łącznie na koszty procesu złożyły się: opłata sądowa od pozwu w kwocie 17.601 zł, wydatki poniesione tymczasowo przez skarb Państwa w kwocie 10.055,32 zł, dwa razy po 10.817 zł tytułem zwrotu zastępstwa procesowego obu stron i opłaty skarbowej od pełnomocnictw oraz 1000 zł zaliczki na poczet opinii biegłego uiszczonej przez pozwanego. Ponieważ na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych koszty te nakazano pobrać od pozwanego przyjęto je jako jego wydatki dla potrzeb rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Mając powyższe na uwadze powód winien ponieść koszty w kwocie 8.899,75 zł (18% z 50.290,32 zł całych kosztów postępowania), zaś pozwany w 41. 397,57 zł (82% w/w kwoty). Ponieważ powód poniósł wydatki w kwocie 28.418 zł to do zasądzenia na jego rzecz pozostała kwota 19.518,25 zł jako różnica między kosztami rzeczywiście poniesionymi a należnymi.

Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w pkt 3 i 4 wyroku.

sędzia Piotr Królikowski