Postanowienie z 3 stycznia 2025, sygn. II Ca 2664/24

POSTANOWIENIE

Dnia 3 stycznia 2025 roku.

Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny - Odwoławczy w składzie następującym:

po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2025 roku w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku (...) Związku (...)
w W.

przy uczestnictwie Gminy Miejskiej K.

o wpis w księdze wieczystej

na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 21 sierpnia 2024 roku, sygnatura akt DzKw/KR1P/00091022/23

postanawia:

oddalić apelację.

SSO Magdalena Meroń – Pomarańska

Sygnatura akt II Ca 2664/24

UZASADNIENIE

postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 3 stycznia 2025 roku

Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2024 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa – Podgórza w Krakowie, sygnatura akt DzKw/KR1P/00091022/23, oddalił wniosek (...) Związku (...) w W. o ujawnienie w księdze wieczystej o numerze (...) wpisu prawa użytkowania nieruchomości z ograniczeniem sposobu użytkowania do działki ewidencyjnej o numerze (...).

Uzasadniając dokonane rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wskazał, że co do zasady dopuszczalne jest ujawnienie w dziale III księgi wieczystej użytkowania jako ograniczonego prawa rzeczowego obciążającego całą nieruchomość, z ograniczeniem sposobu jego wykonywania jedynie do części nieruchomości, niemniej przeszkodę w dokonaniu wpisu w niniejszej sprawie stanowi treść decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 23 sierpnia 2022 roku [k. 261-265], która została we wniosku przywołana jako podstawa wpisu. Wyjaśniono przede wszystkim, że powołana we wniosku decyzja stwierdza nabycie przez wnioskodawcę prawa użytkowania działki o numerze (...), nie zaś wskazanej we wniosku działki o numerze (...). Po drugie natomiast również decyzja z dnia 16 marca 2022 roku [k. 156/BO-256/CA] dotycząca właściwej działki o numerze (...) nie potwierdza faktu przysługiwania wnioskodawcy prawa użytkowania całej nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze (...) z ograniczeniem sposobu użytkowania do działki o numerze (...), lecz wyłącznie nabycie prawa użytkowania samej działki numer (...). Niemożliwym jest natomiast dokonanie wpisu ujawniającego prawo użytkowania jedynie fragmentu nieruchomości, gdyż ograniczenie wskazane w treści w art. 253 § 2 k.c. nie dotyczy samego prawa użytkowania, lecz jego wykonywania. Sąd Rejonowy wskazał, że z powyższych względów dokonanie wpisu zgodnie z żądaniem wniosku nie było możliwe.

Apelację od powyższego postanowienia wniósł wnioskodawca, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1.  naruszenie art. 626 ⁹ k.p.c. poprzez oddalenie wniosku oraz zaniechanie wezwania wnioskodawcy do uzupełnienia braków i przedłożenie dokumentacji stanowiącej podstawę wpisu w księdze wieczystej, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do oddalenia wniosku;

2.  naruszenie art. 253 § 2 k.c. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji gdy część nieruchomości ograniczona użytkowaniem została oznaczona w sposób jednoznaczny i wynikający z przepisów prawa geodezyjnego, tj. jako działka ewidencyjna.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż granice rozpoznania sprawy w postępowaniu wieczystoksięgowym wyznacza treść art. 626 ⁸ § 2 k.p.c., zgodnie z którym rozpoznając wniosek o wpis, sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zawiera pełną regulację przebiegu postępowania wieczystoksięgowego, tak w zakresie postępowania dowodowego, jak i podstaw orzekania. Kognicja sądu w tym postępowaniu ma więc charakter zawężony, sprowadzając się wyłącznie do badania treści ww. dowodów z dokumentów. Rozpoznając zatem wniosek o wpis sąd rozstrzyga jedynie o tym, czy w oparciu o jego treść (oraz treść załączonych do niego dokumentów i samej księgi wieczystej) istnieją podstawy do dokonania wpisu zgodnego z ustawą. W tym postępowaniu Sąd nie przesądza natomiast w żadnym wypadku o słuszności roszczeń wnioskodawcy. Również sąd odwoławczy, rozpoznając ewentualne środki zaskarżenia, bada jedynie, czy w świetle dokumentów załączonych do wniosku, wpis bądź jego odmowa przez Sąd pierwszej instancji była uzasadniona. Z założenia więc postępowanie to nie służy dochodzeniu praw, lecz ich ujawnianiu i ewidencjonowaniu.

W tym kontekście na uwzględnienie nie zasługiwał z pewnością zarzut naruszenia art. 626 ^{( 9)} k.p.c., gdyż zgodnie z wyżej nakreślonymi zasadami prowadzenia postępowania wieczystoksięgowego, to wnioskodawca zobowiązany jest do przedstawienia wszelkich dowodów z dokumentów, które uzasadnią w należyty sposób zgłoszone żądanie o dokonanie wpisu, nie jest natomiast rolą Sądu wieczystoksięgowego wyręczanie go w tym obowiązku poprzez chociażby wzywanie do przedłożenia określonych dowodów bądź precyzowania treści wniosku. Zresztą w sprawie nie wystąpiły żadne braki dowodowe uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku (wszelkie istotne dla sprawy dokumenty zalegają już w aktach niniejszej sprawy), błędem wnioskodawcy pozostawało wyłącznie mylne oznaczenie we wniosku decyzji administracyjnej mającej stanowić podstawę wpisu. Ponieważ jednak decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 16 marca 2022 roku, znak: (...), dotycząca oznaczonej we wniosku działki ewidencyjnej numer (...), zalega w aktach postępowania, błąd ten nie uniemożliwiał właściwego rozpoznania sprawy.

Analiza treści zgromadzonych w sprawie dokumentów prowadzi niemniej do jednoznacznego wniosku, iż wpis zgodny z treścią żądania nie mógł zostać dokonany.

Zgodnie z art. 46 § 1 k.c. nieruchomością gruntową jest część powierzchni ziemskiej stanowiąca odrębny przedmiot własności. Takim odrębnym przedmiotem własności (a tym samym osobną rzeczą – nieruchomością) jest całość gruntu objętego księgą wieczystą, nawet jeśli nieruchomość ta składa się z kilku geodezyjnie wyodrębnionych działek. Innymi słowy, w przypadku gdy nieruchomość obejmuje wiele działek ewidencyjnych, przez termin „nieruchomość” rozumieć należy wszystkie działki ewidencyjne na nią się składające. Jako że zgodnie z art. 24 ust 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2023 r. poz. 1984) dla każdej nieruchomości prowadzi się odrębną księgę wieczystą, to również wszelkie dokonywane w niej wpisy muszą dotyczyć całej nieruchomości. Z tej przyczyny wykluczone jest ujawnienie ograniczonego prawa rzeczowego obciążającego poszczególne, pojedyncze działki ewidencyjne wchodzące w skład nieruchomości gruntowej objętej jedną księgą wieczystą. W przypadku prawa użytkowania nieruchomości należy zatem rozróżnić samo ustanowienie tego prawa (art. 252 k.c.) od oznaczenia sposobu jego wykonywania (art. 253 § 2 k.c.). Sąd Okręgowy nie ma wątpliwości co do tego, że prawo użytkowania zawsze musi obciążać całą nieruchomość (niezależnie od tego, z ilu działek ewidencyjnych się ona składa), zaś sposób wykonywania tego prawa może być swobodnie określony, tj. może ograniczać się chociażby do konkretnej działki ewidencyjnej składającej się na nieruchomość. Zakres wykonywania ograniczonego prawa rzeczowego jak najbardziej podlega wpisowi do księgi wieczystej (§ 45 pkt. 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym). Z tego względu przyjmuje się, że dopuszczalne jest wyłącznie obciążenie całej nieruchomości w rozumieniu wieczystoksięgowym z wyraźnym ograniczeniem użytkowania do określonej części nieruchomości. Aby zatem wpis w niniejszej sprawie mógł zostać dokonany, to decyzja administracyjna z dnia 16 marca 2022 roku musiałaby przyznawać wnioskodawcy prawo do użytkowania całej nieruchomości objętej księgą wieczystą o numerze (...), z ograniczeniem jedynie sposobu wykonywania tego prawa do fragmentu tej nieruchomości, tj. działki o numerze (...). Literalna treść decyzji wskazuje natomiast, że organ niejako ustanowił prawo użytkowania jedynie fragmentu nieruchomości, co w świetle art. 252 k.c. nie jest dopuszczalne. Organ nie stwierdził bowiem, że wnioskodawcy przysługuje prawo użytkowania całości nieruchomości, lecz jedynie prawo użytkowania jednej z wyodrębnionych działek składających się na nieruchomość. Taka zaś konstrukcja prawna nie jest znana prawu rzeczowemu i z pewnością nie może stanowić podstawy wpisu w księdze wieczystej.

W konsekwencji, zaskarżone rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji należy ocenić jako prawidłowe, a zarzuty sformułowane przez wnioskodawcę za chybione. Apelacja wnioskodawcy podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

Sędzia Magdalena Meroń – Pomarańska