sygn. I C 1075/23 31 października 2025 Sąd Okręgowy w Olsztynie

Wyrok z 31 października 2025, sygn. I C 1075/23

Data orzeczenia 31 października 2025

Sąd Sąd Okręgowy w Olsztynie

Wydział I Wydział Cywilny

Tagi

#Sąd Okręgowy w Olsztynie #I Wydział Cywilny #wyrok

Podstawa prawna

art. 22 kc art. 26 kpc art. 58 kc art. 98 kpc art. 200 kpc art. 353 kc art. 385 kc art. 385 kpc

Sygn. akt: I C 1075/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 31 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 28 października 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa M. K. i Ż. K.

przeciwko Bankowi (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę i ustalenie ewentualnie o zapłatę i ustalenie

I. powództwo oddala,

II. zasądza od powodów na rzecz pozwanego kwotę 10.817 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 1075/23

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 28 czerwca 2023 r. przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. skierowanym do Sądu Rejonowego w Olsztynie powodowie Ż. K. i M. K. wnieśli o:

1. zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kwoty 10 951,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,

oraz

ustalenie, że postanowienia umowy o kredyt hipoteczny nr (...) (...) z dnia 16.09.2020 r. zawartej pomiędzy powodami, a pozwanym tj. § 6 ust. 2-4 oraz ust. 7, § 10 umowy oraz § 2 pkt 8, § 6 ust. 2, § 22 Regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usługi bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. (R33),

- w zakresie w jakim odnoszą się do WIBOR, stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powodów (są bezskuteczne wobec powodów) od chwili zawarcia umowy,

ewentualnie,

2. zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz powodów kwoty 10 951,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty

oraz

ustalenie, że postanowienia umowy o kredyt hipoteczny (...) (...) z dnia 16.09.2020 r. zawartej pomiędzy powodami, a pozwanym tj. § 6 ust. 2-4 oraz ust. 7, § 10 umowy oraz § 2 pkt 8, § 6 ust. 2, § 22 Regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usługi bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. (R33),

- w zakresie w jakim odnoszą się do WIBOR, są nieważne od chwili zawarcia umowy.

Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych w czterokrotności wysokości powiększonej o podatek VAT, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu powodowie wskazali, że na kształtowanie wskaźnika WIBOR mają wyłączny wpływ banki udzielające kredytów konsumentom, w tym pozwany bank. Pozwany posiada realną możliwość dowolnego kształtowania zobowiązania powodów, w szczególności jego zwiększania niezależnie od warunków gospodarczych panujących na rynku międzybankowych oraz określonej rzeczywistości ekonomicznej. Pozwany pobiera od powodów bezpodstawnie zawyżoną opłatę tytułem refinansowania kosztów pozyskania przez pozwanego środków oddanych do dyspozycji powodom (ukryta marża banku). W ocenie powodów, pozwany podstępem przerzucił na nich w całości ryzyko stopy procentowej i jej zmiany. Co więcej, nie wyjaśnił im mechanizmu ustalania wskaźnika WIBOR ani istoty okoliczności wpływających na jego zmiany. Pozwany nie wprowadził do umowy treści, które regulowałyby sposób ustalania WIBOR. Klauzule umowne odnoszące się do WIBOR nie zawierają informacji czym jest stawka WIBOR i od czego uzależniona jej je wysokość. Opisany w umowie sposób zmiany stawki nie odnosi się w rzeczywistości do samej stawki referencyjnej (która jest aktualizowana codziennie), ale do sytuacji, w której pozwany wykorzystuje ją jako podstawę zmiany oprocentowania kredytu. Treść umowy w zakresie WIBOR w żadnym stopniu nie pozwala powodom na oszacowanie konsekwencji ekonomicznych zaciąganego zobowiązania. Podkreślono, że pozwany nie poinformował powodów, że w przypadku wzrostu WIBOR może dojść do sytuacji, że powodowie w zasadzie nie będą spłacać kapitału kredytu, a jedynie odsetki. Ponadto, pozwany wprowadził w błąd powodów poprzez treść § 2 ust. 8 Regulaminu Kredytowego.

(pozew k. 5-47v)

Postanowieniem z dnia 10.07.2023 r. Sąd Rejonowy sprawdził wartość przedmiotu sporu i ustalił ją na kwotę 424.996,48 zł oraz na podstawie art. 17 pkt 4 w zw. z art. 200 § 1¹ oraz § 1⁴ k.p.c. uznał się niewłaściwym rzeczowo i przekazał sprawę do rozpoznania według właściwości rzeczowej Sądowi Okręgowemu w Olsztynie, Wydziałowi Cywilnemu.

(postanowienie – k. 271, 272)

Pozwany Bank (...) S.A. z siedzibą w W. (dalej: Bank) przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy wniósł o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu. Następnie, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów solidarnie na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z uwzględnieniem uiszczonych opłat skarbowych od złożonych dokumentów pełnomocnictw.

Pozwany zakwestionował roszczenie powodów co do zasady, jak i co do wysokości. Zakwestionował również wyliczenia własne powodów.

W uzasadnieniu wskazał, że z orzecznictwa (...) wynika odmienne podejście Trybunału do spraw związanych z ryzykiem stopy procentowej aniżeli z ryzykiem walutowym. (...) na tle klauzuli zmiennego oprocentowania wskazano, że nie ma obowiązku precyzyjnego określenia w umowie wszystkich jego elementów. Kredytobiorca nie jest obciążony nieograniczonym ryzykiem zmiennego oprocentowania z uwagi na obowiązywanie instytucji odsetek maksymalnych. Stosowanie zmiennego oprocentowania opartego na zmiennych wskaźnikach referencyjnych opowiada regulacji ustawowej z art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 23.03.2017 r. o kredycie hipotecznym oraz nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Uzależnienie zmiennej stopy procentowej od wskaźnika WIBOR stanowi odzwierciedlenie obecnie obowiązujących przepisów ustawy, nie może tym samym stanowić to naruszenia dobrych obyczajów czy interesów konsumenta. Minimalne oprocentowania kredytu pełni rolę analogiczną do wprowadzonej przez ustawodawcę instytucji odsetek maksymalnych. Podkreślił, że sposób kształtowania stawki WIBOR posiada zdolność do pomiaru (odzwierciedlenia) rynku i realiów gospodarczych, a nadto jest całkowicie niezależny od decyzji pozwanego banku. W ocenie pozwanego zarzuty pozwu nie przystają do natury spornego stosunku prawnego. Powodowie powołują liczne orzeczenia zapadłe na tle tzw. sporów frankowych – utożsamiając wręcz ryzyko stopy procentowej z ryzykiem kursowym. Zarzuty te nie mogą zostać uznane za skuteczne. Pozwany podniósł zarzut braku interesu prawnego pozwanych w żądaniu ustalenia.

(odpowiedź na pozew k. 316-347)

Powodowie na rozprawie w dniu 01.07.2025 r. wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez (...) sprawy o sygn. akt (...).

Sąd oddalił wniosek powodów o zawieszenie niniejszego postępowania oraz pominął wniosek pozwanego sprawdzenie wartości przedmiotu sporu.

(protokół rozprawy z dnia 01.07.2025 r. – k. 693)

Pismem z dnia 02.07.2025 r. powodowie wnieśli o zawieszenie postępowania do czasu rozpoznania przez (...) sprawy o sygn. akt (...).

(pismo powodów – k. 702-703v)

Powodowie pismem z dnia 07.07.2025 r. dokonali modyfikacji powództwa w ten sposób, że wnieśli o:

1. zasądzenie od pozwanego łącznie na rzecz powodów kwoty 10 951,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,

oraz

- w zakresie w jakim odnoszą się do WIBOR, stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powodów (są bezskuteczne wobec powodów) od chwili zawarcia umowy,

ewentualnie,

2. zasądzenie od pozwanego łącznie na rzecz powodów kwoty 10 951,67 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty

oraz

- w zakresie w jakim odnoszą się do WIBOR, są nieważne od chwili zawarcia umowy,

ewentualnie,

3. zasądzenie od pozwanego łącznie na rzecz powodów kwoty 12 052,58 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty,

oraz

ustalenie, że następujące postanowienia stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powodów (są bezskuteczne wobec powodów) od chwili zawarcia umowy, z pozostawieniem w umowy w pozostałym zakresie w mocy, z oprocentowaniem ustalonym w oparciu o marżę oraz wskaźnik WIBOR obowiązujący w dniu zawarcia umowy zgodnie z postanowieniami:

a) umowy o kredyt hipoteczny nr (...) (...) – § 6 ust. 2, § 6 ust. 3 w zakresie zd. pierwszego, trzeciego i czwartego, § 6 ust. 4- 5, § 6 ust. 13, § 6 ust. 14, § 11 ust. 1-7, § 12 ust. § pkt 1,

b) regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w Banku (...) S.A. - § 2 ust. 8 w zakresie definicji „stawka WIBOR (3M) – (W. I. R.), stopa (…), w przypadku kredytu w PLN” § 6 ust. 2, § 18 ust. 1 pkt 1.

(pismo powodów – k. 712-715)

Pozwany w piśmie z dnia 06.08.2025 r. wniósł o:

- oddalenie powództwa w całości, w tym również w zakresie zmodyfikowanym na piśmie z dnia 07.07.2025 r.,

- zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

(pismo pozwanego – k. 738-743)

Na rozprawie w dniu 28.10.2025 r. Sąd postanowił ograniczyć przedmiot rozprawy do badania zasady odpowiedzialności pozwanego.

(protokół rozprawy – k. 782)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Powodowie w dniu 14 lipca 2020 r. podpisali wniosek o udzielenie informacji o kredycie nr (...) w kwocie 420.000 zł w walucie PLN. Jako przeznaczenie kredytu wskazali budowę domu metodą gospodarczą. W dacie złożenia wniosku powodowie pracowali na podstawie umowy o pracę i osiągali dochód w PLN. Nie prowadzili wówczas działalności gospodarczej.

We wniosku pod pozycja B. Sposób wypłaty i spłaty kredytu i J. Oświadczenia banku zawarty został zapis, w sytuacji gdy oprocentowanie kredytu wyliczone jako suma marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR 3m daje wartość niższą niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie minimalne w wysokości 2% (w skali roku), gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2%, a aktualną stopą referencyjną WIBOR 3M stanowiła będzie marżę Banku.

(dowód: wniosek o udzielenie informacji o kredycie k. 358-360v)

Następnie, w dniu 15.09.2020 r. powodowie złożyli wniosek o zawarcie umowy o kredyt nr (...) zgodnie z wcześniej złożonym wnioskiem z dnia 14.07.2020 r.

Powodowie otrzymali formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego, w którym wskazano, że:

„Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej.

Oprocentowanie kredytu stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR 3M (która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu ustawy z dnia z dnia 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami) i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej.

W sytuacji gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2%, a stopą referencyjną WIBOR 3M stanowiła będzie marżę Banku.

Administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, tj. podmiotem, który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem jest (...) S.A. Informację na temat stopy referencyjnej (...) można uzyskać na stronie internetowej (...)

Stopa referencyjna WIBOR 3M zmienia się w cyklach 3-miesięcznych, w tym samym dniu miesiąca, w którym zostanie zawarta umowa kredytu lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje - w ostatnim dniu tego miesiąca i przyjmuje wartość z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana.

Marża - wartość wyrażona w punktach procentowych, stanowiąca część oprocentowania kredytu.

W przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem występuje ryzyko zmian stóp procentowych, które oznacza, że w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu i wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej, to natomiast powoduje wzrost ogólnego Łącznego kosztu obsługi udzielonego kredytu. Więcej informacji na ten temat znajdziecie Państwo w dokumencie Dodatkowe informacje przekazywane z formularzem informacyjnym.”

Dokument „Dodatkowe informacje przekazywane z Formularzem informacyjnym” zawierał na 4,5 stronach szczegółowe informacje dotyczące zmiennego oprocentowania, czynników od których zależy stawka referencyjna, historyczną wartość wskaźnika WIBOR z lat 2008-2020 oraz symulację szacunkowej wartości raty kredytowej, w tym przy stopie procentowej na poziomie 10%.

Powodowie otrzymali i podpisali zarówno formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego jak i dokument „Dodatkowe informacje przekazywane z Formularzem informacyjnym”.

(dowód: wniosek o zawarcie umowy o kredyt – k. 361, formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego – k. 362-367v, dodatkowe informacje przekazywane z formularzem informacyjnym – k. 368-372, przesłuchanie stron k. 695, 729-720v)

W dniu 18.09.2020 r. powodowie zawarli z pozwanym Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. umowę o kredyt hipoteczny nr (...) (...). Kredyt przeznaczony był na budowę domu metodą gospodarczą (§ 2 ust. 2 umowy). Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 420.000 zł.

Spłata kredytu miała być dokonywana w 366 ratach miesięcznych, w tym liczba miesięcy karencji 24 licząc od dnia wypłaty kredytu lub jej pierwszej transzy (§ 2 ust. 5 umowy).

Wypłata kredytu miała nastąpić zgodnie z zasadami określonymi w Regulaminie, w transzach na rachunek bankowy kredytobiorcy (§ 3 ust. 1 i 2 umowy).

Od kwoty udzielonego kredytu Bank nie pobrał prowizji (§ 4 ust. 1 umowy).

Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej (§ 6 ust. 1 umowy).

W § 6 ust. 2 umowy wskazano, że w przypadku kredytu oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej kredytobiorca ponosi ryzyko zmian stóp procentowych co oznacza, iż w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu, wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej i wzrośnie łączna wartość zapłaconych odsetek, przy czym w przypadku jakiejkolwiek zmiany poziomu stopy referencyjnej oprocentowanie kredytu nie będzie niższe niż 2% w skali roku.

Oprocentowanie kredytu zgodnie z umową stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej (...), która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu Ustawy z dnia 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej zgodnie z ust. 4. Na dzień zawarcia Umowy administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M tj. podmiotem, który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem, jest (...) S. A. W sytuacji gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2%, a stopą referencyjną WIBOR 3M wyliczoną zgodnie z ust. 4 stanowiła będzie marżę Banku. W przypadku wystąpienia istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego, przy obliczaniu oprocentowania w miejsce dotychczasowego wskaźnika zastosowanie będzie miał wskaźnik ustalony zgodnie z zasadami opisanymi w § 11, a zdanie poprzednie stosuje się odpowiednio (§ 6 ust. 3 umowy).

W § 6 ust. 4 umowy ustalono, że stopa referencyjna zmienia się w cyklach 3-mlesięcznych, w tym samym dniu miesiąca, w którym była zawarta umowa lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje - w ostatnim dniu tego miesiąca i przyjmuje wartość z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana. Natomiast w § 6 ust. 5 umowy wskazano, że w przypadku wystąpienia Istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego nastąpi zmiana oprocentowania, zgodnie z zasadami opisanymi w § 11. Kolejne zmiany oprocentowania będą następowały w terminach określonych w ust. 4.

Marża kredytu z zastrzeżeniem ust. 8-11 wynosi 2.00% i jest stała w całym okresie kredytowania, z zastrzeżeniem ust. 3 (§ 6 ust. 6 umowy). Oprocentowanie kredytu w dniu sporządzenia umowy wynosi 2.2300% w stosunku rocznym. Do ustalenia oprocentowania na dzień sporządzenia umowy bank uwzględnił wartość stopy referencyjnej WIBOR 3M w wysokości 0.2300% (§ 6 ust. 7 umowy). W § 6 ust. 8 umowy w związku z objęciem kredytobiorcy warunkami oferty dla posiadaczy konta osobistego i karty debetowej do konta których wynagrodzenie lub dochód netto będą wpływały na konto w Banku (...) S.A., marża, o której mowa w ust. 6 została obniżona o 0.5 p.p. w porównaniu do marży z cennika z dnia złożenia wniosku. Marża pozostanie na obniżonym poziomie tj. w wysokości określonej w ust. 6, jeżeli w okresie spłaty kredytu Kredytobiorca w każdym miesiącu okresu weryfikacji, spełni łącznie poniższe warunki:

1) będzie korzystał z konta osobistego na które wpłynie jego wynagrodzenie lub dochód netto w wysokości co najmniej 3 321.00 PLN,

2) będzie korzystał z karty debetowej do konta, a wartość transakcji bezgotówkowych dokonanych kartą debetową wyniesie co najmniej 500 PLN.

W przypadku negatywnego wyniku weryfikacji marża, o której mowa w ust. 6, zostanie podwyższona o 0.5 p.p. na 3-miesięczny okres tj. do momentu kolejnej weryfikacji (§ 6 ust. 9 umowy).

Umowa w § 6 ust. 12 przewidywała, że odsetki są naliczane za każdy dzień od aktualnego salda zadłużenia. Zgodnie z § 6 ust. 13 umowy w przypadku, gdy dzień miesiąca, w którym płatna jest rata kredytu jest wcześniejszy lub ten sam co dzień, w którym zawarta była Umowa, wysokość raty pobieranej w miesiącu, w którym następuje zmiana wysokości stawki referencyjnej, nie zmienia się w stosunku do poprzedniego miesiąca. Zaś w przypadku, gdy dzień miesiąca, w którym płatna jest rata kredytu jest późniejszy niż dzień miesiąca, w którym zawarta była umowa, wysokość raty pobieranej w miesiącu, w którym następuje zmiana wysokości stawki referencyjnej, kalkulowana jest według nowej stopy procentowej wyliczonej w oparciu o zmienioną wysokość stawki referencyjnej (§ 6 ust. 14 umowy).

Stosownie do § 7 ust. 1 umowy kredytu kredytobiorcy zobowiązali się do spłaty kwoty kredytu w PLN ustaloną zgodnie z § 2. Kredyt spłacany miał być w 366 ratach miesięcznych, w tym 24 rat obejmujących odsetki w okresie karencji spłaty kredytu oraz 342 równych ratach miesięcznych, które zawierają malejącą część odsetek oraz rosnącą część raty kapitałowej (§ 7 ust. 2 umowy). Spłata rat miała następować przez bezpośrednie potrącanie przez Bank należnych mu kwot z rachunku kredytobiorców w Banku (§ 7 ust. 3 umowy). Informacja o wysokości raty spłaty oraz o wysokości aktualnego oprocentowania, w tym aktualnej wysokości stopy referencyjnej przekazywana jest w wyciągu miesięcznym (§ 7 ust. 8 umowy).

Zabezpieczenie spłaty kredytu wraz z odsetkami i innymi kosztami, stanowią ustanowione na rzecz Banku:

- hipoteka do sumy 840.000 zł na nieruchomości położnej przy ul. (...) w D. wpisanej do księgi wieczystej pod numerem (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Olsztynie,

- cesji na bank praw z umowy ubezpieczenia nieruchomości stanowiącej przedmiot zabezpieczenia kredytu, o której mowa w § 2 ust. 4, z zakresem ubezpieczenia obejmującym co najmniej szkody wywołane ogniem i innymi zdarzeniami losowymi, na minimalną sumę ubezpieczenia określoną w § 5 zawartej w towarzystwie ubezpieczeniowym akceptowanym przez Bank,

- cesji na bank praw z umowy ubezpieczenia na życie kredytobiorców, z zakresem ubezpieczenia obejmującego co najmniej śmierć ubezpieczonego na minimalną sumę ubezpieczenia określoną w § 5, zawartej z towarzystwem ubezpieczeniowym akceptowanym przez Bank, wraz ze wskazaniem Banku (§ 9 ust. 1 umowy).

W § 10 umowy Bank poinformował, że:

1) całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia Umowy wynosi 198 581.46 PLN;

2) całkowita kwota do zapłaty na dzień zawarcia Umowy wynosi 618 581.46 PLN;

3) rzeczywista roczna stopa oprocentowania na dzień zawarcia Umowy wynosi 2.68% w skali roku;

przy założeniu, że;

a) przyznana kwota kredytu została wypłacona w całości jednorazowo,

b) pierwsza spłata raty odsetkowej lub kapitałowo-odsetkowej będzie miała miejsce w tym samym dniu najbliższego miesiąca następującego po miesiącu, w którym zostanie uruchomiony kredyt,

c) w przypadku występowania prowizji za podwyższone ryzyko, uwzględnia się 6 opłat z tytułu prowizji,

d) umowa ubezpieczenia nieruchomości została zawarta za pośrednictwem Banku z towarzystwem ubezpieczeniowym, z którym Bank współpracuje w tym zakresie I przyjmuje się sumę składek w całym okresie kredytowania przy założeniu, że wartość nieruchomości I stawka ubezpieczenia jest stała we wskazanym okresie,

e) w przypadku ubezpieczenia na życie umowa tego ubezpieczenia została zawarta za pośrednictwem Banku z towarzystwem ubezpieczeniowym, z którym Bank współpracuje w tym zakresie i przyjmuje się sumę składek w całym okresie kredytowania przy założeniu, że składki naliczane są od malejącego salda ustalonego zgodnie z pierwotnym harmonogramem spłat,

f) opłata za wpis hipoteki oraz podatek od czynności cywilnoprawnej zostały wniesione w dniu uruchomienia kredytu.

W § 2 pkt 7 regulaminu wskazano, że zmienna stopa procentowa – stopa, według której oprocentowany jest kredyt, ustalana jako suma odpowiedniej dla danej waluty stopy referencyjnej i marży banku. Zaś w pkt 8 ustalono, że stopa referencyjna – stawka WIBOR(3M) – (W. I. R.), stopa procentowa podawana przez R. o godzinie 11.00, na podstawie średniej arytmetycznej kwotowań 3-miesięcznych, po której banki gotowe są sprzedawać swoje nadwyżki finansowe na rynku międzybankowym, w przypadku kredytu w PLN.

Regulamin w § 6 ust. 2 przewidywał, że w przypadku zmiennej stopy procentowej zmiana oprocentowania kredytu następuje według zasad określonych w umowie kredytu. W przypadku braku notowań stopy referencyjnej wymienionej w § 2 pkt 8) stanowiącej podstawę oprocentowania udzielonego kredytu, Bank po uzyskaniu pisemnej zgody Kredytobiorcy, zastosuje inną stopę referencyjną, notowaną na międzynarodowym rynku finansowym.

Zgodnie z § 22 regulaminu Bank zastrzegł sobie prawo do zmiany cennika w trakcie trwania umowy kredytu, jeżeli wystąpi przynajmniej jedna z poniższych przyczyn:

1) zmiana w stawce WIBOR, LIBOR, (...) lub (...), o co najmniej 0,001 punktu procentowego, przy czym zmiana którejkolwiek pozycji z cennika w takim przypadku nie może być wyższa niż 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości;

2) zmiana stopy rezerwy obowiązkowej od depozytów ustalonej przez Radę Polityki Pieniężnej, o co najmniej 0,001 punktu procentowego, przy czym zmiana którejkolwiek pozycji z cennika w takim przypadku nie może być wyższa niż 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości;

3) zmiana którejkolwiek z podstawowych stóp procentowych ustalanych przez NBP, o co najmniej 0,001 punktu procentowego, przy czym zmiana którejkolwiek pozycji z cennika w takim przypadku nie może być wyższa niż 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości:

4) zmiana Regulaminu, zaakceptowana przez kredytobiorcę;

5) zmiana wysokości kosztów operacji i usług ponoszonych przez Bank związanych z obsługą kredytu i powiązanych z nim usług, do których stosują się zapisy Regulaminu, przy czym zmiana którejkolwiek pozycji z cennika w takim przypadku nie może być wyższa niż 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości;

6) zmiana przepisów podatkowych lub rachunkowych wpływająca na wzajemne prawa i obowiązki stron umowy kredytu;

7) zmiana poziomu inflacji o co najmniej 0,001 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego miesiąca, przy czym zmiana którejkolwiek pozycji z cennika w takim przypadku nie może być wyższa niż 200% w stosunku do dotychczasowej wysokości.

W ust. 2 wskazano, że aktualny cennik dostępny będzie w placówkach Banku oraz Kanałach B..

(dowód: umowa kredytu k. 57-61 oraz k. 373-378, pełnomocnictwo – k. 379, regulamin k. 63-79 oraz k. 389-397, cennik – k. 398)

Kredyt został wypłacony powodom w transzach w łącznej kwocie 420.000 zł.

(dowód: zaświadczenie z dnia 29.03.2023 r. – k. 81, dyspozycja wypłaty środków z kredytu/pożyczki – k. 401-404)

Podczas zawierania umowy kredytu doradca kredytowy K. G. (1) wyjaśniła powodom na czym polega kredyt oprocentowany zmienną stopą procentową oraz że uzależnione jest to od stawki WIBOR. Ponadto, wyjaśniono powodom że wysokość raty kredytu będzie ulegała zmianie w trakcie trwania umowy. Powodom zostały przedstawione symulacje dotyczące potencjalnej zmiany wysokości raty kredytu w zależności od zmiany oprocentowania kredytu. Powodowie otrzymali formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego jak i dokument „Dodatkowe informacje przekazywane z Formularzem informacyjnym”. Powodom została przedstawiona oferta kredytu ze zmiennym i stałym oprocentowaniem oraz ratą malejącą. Ze względu, że rata przy zmiennym oprocentowaniu była wówczas niższa powodowie zdecydowali się na ten rodzaj kredytu.

(dowód: zeznania świadka K. G. – k. 625-637, 781-782, przesłuchanie stron. – k. 695, 729-720v)

Powodowie w okresie od 01.01.2020 r. do dnia 26.04.2024 r. uiścili tytułem spłaty kapitału kwotę 2.971,26 zł oraz tytułem odsetek kwotę 61.230,28 zł.

Powodowie uiścili z tytułu ubezpieczenia na życie za okres od 01.10.2020 r. do 01.03.2024 r. kwotę 1.718,22 zł i 1.809,78 zł oraz za okres od 02.04.2024 r. do 02.04.2024 r. kwotę 40,65 zł i 42,82 zł.

(dowód: zaświadczenie o wysokości spłat odsetek od kredytu hipotecznego – k. 405-406, zaświadczenie o poniesionych kosztach od kredytu hipotecznego – k. 83-84 oraz 407, zestawienie transakcji – k. 408-409, wyciąg łączony – k. 410-413)

Na wniosek powodów zawieszeniu ulegały spłaty raty kredytu hipotecznego w toku wykonywania umowy.

(dowód: wniosek o zawieszenie spłaty kredytu hipotecznego – k. 380, 382, 384, 386 potwierdzenie zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego – k. 381, 383, 385, 387)

Powodowie pismem z dnia 28.09.2022 r. złożyli pozwanemu reklamację z uwagi na wątpliwości, co do legalności zapisów umowy kredytu. Wskazali, że w ich ocenie klauzule zmiennego oprocentowania opartego o wskaźnik WIBOR zawarte w § 6 umowy, są nie tylko niedozwolone lecz równie nieważne na mocy art. 58 k.c.

Pozwany pismem z dnia 24.10.2022 r. nie uznał roszczeń powodów. Wskazał, że oprocentowanie kredytu hipotecznego spełnia wymagania wynikające z przepisów prawa.

(dowód: reklamacja – k. 88-89, pismo pozwanego – k. 91)

W dniu 16.12.2020 r. Komisja Nadzoru Finansowego wydała decyzję w sprawie udzielenia (...) S.A. z siedzibą w W. zezwolenia na prowadzenie działalności jako administrator wskaźników referencyjnych stóp procentowych, w tym kluczowych wskaźników referencyjnych.

(dowód: wydruk Dziennik Urzędowego Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 17.12.2020 r. poz. 32 – k. 430)

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powodów w ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie mogło zostać uwzględnione co do zasady. W ocenie Sądu, konstrukcja umowy nie jest sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Ponadto, nie zawiera ona postanowień niedozwolonych w zakresie ustalania oprocentowania kredytu. Powodowie zostali pouczeni, poinformowani o tym jaki kredyt zaciągają, a wskaźnik referencyjny określony w umowie, nie był dowolnie ustalany przez pozwanego. Postanowienia umowne są ważne i umowa powinna być nadal wykonywana w brzmieniu z dnia jej zawarcia.

Sąd nie uwzględnił wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na fakt, iż wniosek ten prowadził jedynie do wydłużenia postępowania. Dotychczasowe orzecznictwo sądów powszechnych oraz Trybunały Sprawiedliwości Unii Europejskiej pozwoliło na rozpoznanie niniejszej sprawy. Wbrew twierdzeniom powodów, nie występują tu tak istotne zagadnienia prawne, które nie mogłoby podlegać samodzielnej ocenie przez tut. Sąd.

Pominięty został wniosek pozwanego o sprawdzenie wartości przedmiotu sporu. Sąd Rejonowy w O. dokonał sprawdzenia wartości przedmiotu sporu, ustalił go w innej wysokości niż wskazany został przez powodów. W konsekwencji powyższego sprawa została przekazana do Sądu Okręgowego w O. jako właściwego rzeczowo i miejscowo. Ponownemu badaniu wartości przedmiotu sporu przez Sąd sprzeciwia się przepis art. 26 k.p.c.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty nie stwierdzając podstaw do podważenia ich wiarygodności oraz zeznania świadków i powodów.

Świadek M. S. (k. 574-597) i J. Ż. (k. 599-622) wskazały, że pamiętają powodów. Zeznały na temat ogólnych kwestii związanych z funkcjonowaniem kredytów i finansowaniem banku oraz konstrukcji umów.

Świadek K. G. (k. 625-637, 781-782) była doradcą kredytowym powodów wykonującym obowiązki przez podmiot zewnętrzny. Wskazała, że pamięta powodów z uwagi na to, że powód jest znajomym jej córki, z którą w przeszłości prowadził wspólne projekty muzyczne (k. 637v, pyt. 25). Z tego względu zapamiętała również okoliczności związane z wnioskowaniem przez powodów o kredyt hipoteczny. Sąd dał wiarę zeznaniom świadka w zakresie w jakim pozostają spójne z pozostałym materiałem dowodowym w postaci załączonych do akt dokumentów. W szczególności za wiarygodne Sąd uznał zeznania w zakresie wyjaśnień dotyczących zmiennej stopy procentowej, wskaźnika WIBOR oraz symulacji dotyczących wzrostu oprocentowania kredytu i wpływu na wysokość raty.

Natomiast Sąd zeznania powodów uznał za niewiarygodne w zakresie jakim przeczą one wiedzy powodów na temat zmiennej stopy procentowej . Powodowie podpisali dokumenty, w których obrazowo, szczegółowo wyjaśniono na czym polega zmienna stopa procentowa i jak na przestrzeni 12 lat zmieniał się wskaźnik WIBOR.

Sąd pominął wniosek powodów zawarty w punkcie 8 pozwu dotyczący przedstawienia informacji dotyczących m.in. kwotowań oraz zestawień dotyczących danych wejściowych przekazywanych każdoczesnemu organizatorowi lub administratorowi wskaźnika WIBOR (szczegółowo opisane k. 7). Powyższe dane nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszego postępowania. Powyższe miałoby znaczenie gdyby powodowie wykazali, że pozwany mógł samodzielnie dowolnie kształtować wskaźnik referencyjny zawarty w umowie od którego zależało oprocentowanie kredytu, a następnie wysokość raty powodów. Jednakże, niniejsze postępowanie wykazało, że wysokość wskaźnika referencyjnego WIBOR nie zależała wyłącznie od pozwanego.

Pozwany podniósł zarzut braku interesu prawnego po stronie powodowej w żądaniu ustalenia. W ocenie Sądu, powodowie mają interes prawny w wystąpieniu z żądaniem pozwu, a polega on na tym, że w istocie domagają się definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do istnienia nawiązanego na podstawie umowy stosunku prawnego lub jego treści w przypadku wyeliminowania niektórych ich postanowień z uwagi na ich niedozwolony charakter. W przypadku umowy długoterminowej, jakim jest objęta pozwem umowa kredytu, żądanie zwrotu kwot wypłaconych lub wpłaconych może wynikać z różnych przyczyn, zatem samo rozstrzygnięcie o uwzględnieniu lub oddaleniu żądania zapłaty na tle takiej umowy nie zawsze wyeliminuje wątpliwości co do jej istnienia lub treści. W świetle aktualnego orzecznictwa Sądu Apelacyjnego w B. jak i Sądu Najwyższego powyższa kwestia nie budzi wątpliwości.

Zgodnie z treścią przepisów art. 58 § 1-3 k.c. nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest też czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.

Zasadnicze postanowienia umowy w ocenie Sądu spełniają przesłanki z art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia) i pozwalają na uznanie jej za umowę kredytu bankowego. Znane są bowiem strony umowy, kwota i waluta kredytu, cel, na jaki został udzielony, zasady i termin jego spłaty (ratalnie), wysokość oprocentowania i zasady jego zmiany (suma stałej marża i zmiennej stopy referencyjnej) oraz inne niezbędne warunki wynikające z art. 69 ust. 2 powołanej ustawy. Umowa stron zawiera zatem elementy przedmiotowo istotne, które mieszczą się w konstrukcji umowy kredytu bankowego. Umowa stron jest dopuszczalna w świetle treści art. 353¹ k.c., zgodnie z którym strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.

Nie ulega wątpliwości, że powodowie zawarli umowę jako konsumenci w rozumieniu art. 22¹ k.c. Z umowy i wniosku kredytowego wynika, że powodowie zaciągnęli kredyt na cele mieszkaniowe, a powodowie wówczas nie prowadzili żadnej działalności gospodarczej, lecz pozostawali w stosunku pracy. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez pozwanego na żadnym etapie postępowania.

Kwestionowane przez powodów postanowienia umowy tj. § 6 ust. 2-4, ust. 7, § 10 oraz § 2 pkt 8, § 6 ust. 2, § 22 regulaminu dotyczyły oprocentowania zmiennego kredytu i sposobu jego ustalania oraz wskaźnika referencyjnego WIBOR. Wskazane zapisy przewidywały, że wysokość zobowiązania strony powodowej będzie ulegała zmianie w zależności od wysokości wskaźnika referencyjnego. Powodowie twierdzili, że zostało na nich przerzucone nieograniczone ryzyko zmiany stopy procentowej kredytowej oraz że pozwany dowolnie mógł kształtować wysokość ich zobowiązania.

Zgodnie z art. 385¹ § 1 i 3 k.p.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nieuzgodnione zaś są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.

W uchwale SN podjętej w sprawie o sygnaturze(...), mającej moc zasady prawnej, Sąd Najwyższy wskazał, że oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Zgodnie też z utrwalonym już orzecznictwem „wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść”, przy czym uznanie, że treść danego postanowienia umownego została indywidualnie uzgodniona wymagałoby wykazania, że „konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego”, a „konkretny zapis był z nim negocjowany” (por. wyrok SA w Warszawie z 14.06.2013 r. w sprawie VI ACa 1649/12 - wyrok SA Warszawa z dnia 14-06-2013 r., z 15.05.2012 r. w sprawie VI ACa 1276/11, wyrok SA w Poznaniu z 6.04.2011 r. w sprawie I ACa 232/11).

Przed rozpoczęciem bardziej szczegółowych rozważań odnoszących się do kwestionowanego wskaźnika WIBOR należy podkreślić, że jest to zgoła inna sytuacja niż w przypadku powszechnych spraw tzw. „kredytów frankowych”. Strona powodowa większość argumentacji oparła właśnie na twierdzeniach podobnych, a nawet takich samych jak w przypadku kredytów waloryzowanych kursem waluty obcej. Słusznie pozwany wskazuje, że są to dwie odmienne sytuacje i nie można porównywać jednoznacznie tabel kursowych w umowach kredytów w (...) z oprocentowaniem kredytów w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR.

Po pierwsze w tzw. sprawach frankowych mamy do czynienia z tabelami kursów walut kupna i sprzedaży, które były ustalane przez jedną stronę umowy kredytu tj. bank. Mimo, że banki były w jakiś sposób ograniczone przez czynniki zewnętrzne w stosowanych przez siebie wartościach z tabel, to jednak miały pełną dowolnością w ustalaniu ich wysokości. Wyłącznie jedna strona umowy miała możliwość ustalania wskaźnika, od którego zależała wysokość zobowiązania obu stron stosunku prawnego. Nie istniały żadne ograniczenia obiektywne, weryfikowalne na podstawie których kredytobiorcy mogli oszacować i ustalić wartości wskazane przez bank. Każdy bank stosujący tabele kursów walut tworzył własną i na jej podstawie dokonywał rozliczeń stron. Co więcej, w sprawach tych strony nie kwestionowały oprocentowania opartego o wskaźnik LIBOR mimo, że był ustalany w podobny sposób i też kredytobiorcy nie mieli bezpośredniej możliwości wpływu na jego wysokość.

Natomiast w przypadku wskaźnika referencyjnego WIBOR, to jego wysokości nie ustalał bank udzielający kredytu i był to wskaźnik tożsamy dla wszystkich instytucji, które wykorzystywały go w swojej działalności. Oczywiście pozwany przekazywał dane, które stanowiły element ustalania jego wartości, jednak czyniły to również inne banki i to podmiot zewnętrzny dokonywał ostatecznych wyliczeń i ustaleń. Powyższe będzie przedmiotem dalszych rozważeń, jedynie w tym miejscu Sąd akcentuje tę różnicę, mającą istotny wpływ na rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 69 ust. 2 pkt 5 ustawy prawo bankowe jednym z elementów przedmiotowo istotnych umowy kredytu jest wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany. Umowa przewidywała, że kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej (§ 6 ust. 1 umowy). W § 6 ust. 3 umowy wskazano, że oprocentowanie kredytu zgodnie z umową stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR 3M, która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu Ustawy z dnia 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej zgodnie z ust. 4. Na dzień zawarcia Umowy administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M tj. podmiotem, który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem, jest (...) S. A. W sytuacji gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2%, a stopą referencyjną WIBOR 3M wyliczoną zgodnie z ust. 4 stanowiła będzie marżę Banku. W przypadku wystąpienia istotnej zmiany wskaźnika referencyjnego lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego, przy obliczaniu oprocentowania w miejsce dotychczasowego wskaźnika zastosowanie będzie miał wskaźnik ustalony zgodnie z zasadami opisanymi w § 11, a zdanie poprzednie stosuje się odpowiednio.

Wskaźnik referencyjny WIBOR był przedmiotem badania przez Komisję Europejską. W rozporządzenie wykonawcze komisji (UE) (...) z dnia 22 marca 2019 r. zmieniającego rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) (...) ustanawiające wykaz kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych na podstawie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) (...) (dalej jako rozporządzenie (...)).

Rozporządzenie (...) to przepisy Unii Europejskiej, które zaczęły obowiązywać od 1 stycznia 2018 roku. Ich celem było uporządkowanie zasad ustalania tzw. wskaźników referencyjnych – czyli wartości, które stanowią podstawę wyliczania oprocentowania kredytów, lokat czy obligacji. Jego najważniejsze założenia to:

- wprowadzenie wymogów dla administratorów wskaźników (instytucji, które je wyliczają),

- kontrola źródeł danych wykorzystywanych do kalkulacji np. przy kredytach hipotecznych,

- ochrona konsumentów przed manipulacjami i nieprawidłowościami.

Jest bezpośrednio stosowane we wszystkich krajach UE, co oznacza, że banki w Polsce muszą się do niego dostosować.

Wskazano m.in., że:

- aby wskaźniki referencyjne mogły odgrywać swoją rolę gospodarczą, muszą być reprezentatywne dla rynku bazowego lub sytuacji gospodarczej, których pomiar jest ich celem. Jeżeli dany wskaźnik referencyjny, taki jak stopy procentowe oferowane na rynku międzybankowym, przestaje być reprezentatywny dla danego rynku bazowego, istnieje ryzyko wystąpienia negatywnych skutków między innymi dla integralności rynku, finansowania gospodarstw domowych (kredyty, w tym kredyty hipoteczne) i przedsiębiorstw w Unii (pkt 2),

- WIBOR jest stopą referencyjną opartą na średniej wartości stóp procentowych, po których banki działające na polskim rynku pieniężnym są gotowe udzielać sobie niezabezpieczonych pożyczek o różnych terminach zapadalności. W dniu 10 października 2018 r. w skład panelu WIBOR wchodziło jedenaście banków, z których wszystkie miały siedzibę w Polsce (pkt 8),

- z oceny dokonanej przez (...) wynika, że WIBOR jest stosowana jako stopa referencyjna w przypadku 60 % łącznej kwoty wszystkich kredytów udzielanych polskim gospodarstwom domowym i w przypadku 70,1 % pozostałych do spłaty kredytów hipotecznych. Jeśli chodzi o umowy kredytu hipotecznego zawarte od 2013 r., dominacja WIBOR wzrasta do 98,5 %. WIBOR służy ponadto jako stopa referencyjna dla płatności kuponowych w odniesieniu do prawie 26 % całkowitej wartości nominalnej polskich obligacji. (...) przedstawiła również dane wskazujące, że WIBOR stosowana jest jako stopa referencyjna w przypadku instrumentów pochodnych na stopy procentowe będących przedmiotem obrotu poza rynkiem regulowanym o pozostającej kwocie nominalnej w wysokości 366 mld EUR. (...) stwierdziła ponadto na podstawie badania, że WIBOR jest stopą referencyjną w funduszach inwestycyjnych o całkowitej wartości aktywów netto wynoszącej 2,6 mld EUR. Całkowita wartość instrumentów finansowych i umów finansowych opartych na WIBOR jest zatem większa niż produkt narodowy brutto Polski. We wspomnianej ocenie stwierdzono, że WIBOR ma kluczowe znaczenie dla stabilności finansowej i integralności rynku w Polsce, a zaprzestanie opracowywania tej stopy referencyjnej lub jej niewiarygodność mogłyby mieć istotny negatywny wpływ na funkcjonowanie rynków finansowych w Polsce oraz na przedsiębiorstwa i konsumentów, ponieważ wskaźnik ten jest wykorzystywany w pożyczkach, kredytach konsumenckich i funduszach inwestycyjnych (pkt 10),

- w dniu 8 listopada 2018 r. (...) przekazał Komisji swoją opinię, w której stwierdził, że (...) wzięła pod uwagę wszystkie elementy i kryteria określone w art. 20 ust. 3 rozporządzenia (UE) (...) oraz przedstawiła dane ilościowe na poparcie uznania WIBOR za kluczowy wskaźnik referencyjny, jak również przedstawiła analityczne uzasadnienie wskazujące na kluczową rolę WIBOR w gospodarce polskiej (pkt 11),

- środki przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są zgodne z opinią Europejskiego Komitetu Papierów Wartościowych (pkt 14).

Jak wynika powyższego wskaźnik referencyjny WIBOR i sposób jego ustalania został zaakceptowany przez Komisję Europejską.

Stawka referencyjna WIBOR ustalana jest przez administratora ( (...)) w oparciu o „zatwierdzone kwotowania”, podane przez Banki uczestniczące w procesie fixingu. Szczegółowy sposób ustalania stawki na podstawie kwotowań został zawarty w procedurach (...), z którymi można zapoznać się na stronie internetowej administratora. Jest to powszechnie dostępny dokument. Mając na uwadze definicję wskaźnika WIBOR nie jest on oparty na rzeczywistych transakcjach pomiędzy bankami, a jedynie na podstawie potencjalnych transakcjach między bankami i ich warunkach. Jednak to, po jakiej stopie banki są w stanie pożyczać sobie pieniądze, nie może być oderwane od realiów rynku międzybankowego czy i sytuacji ekonomicznej kraju. Istotne znaczenie ma jednak to, że stawka WIBOR zależy od stopy procentowej NBP. Wynika to z tego, że NBP dokonuje emisji bonów pieniężnych, których rentowność jest równa stopie referencyjnej NBP. Podstawy termin ich zapadalności to 7 dni i są one oferowane wyłącznie bankom. Takie nabycie bonów pieniężnych przez bank to innymi słowy złożenie własnych środków do depozytu. Z uwagi na to, że bony pieniężne są emitowane przez Narodowy Bank Polski to nie są one obciążone ryzykiem. Z tego względu, aby Bank wybrał zamiast bonów pieniężnych NBP depozyt w innym banku to taka oferta musi być po prostu korzystniejsza. Czyli zysk w postaci odsetek musi być potencjalnie wyższy od tego gwarantowanego przez NBP, a jednocześnie uwzględniający ryzyko, które w przypadku innego podmiotu niż NBP jest realne i wyższe. Co więcej, również okres inwestycji w innym banku niż NBP jest dłuższy – bo są 3 bądź 6 miesięcy podczas gdy w NBP jest to z reguły 7 dni. Z tego względu wysokość wskaźnika WIBOR jest uzależniona od stopy referencyjnej NBP. To ona ma zasadniczo wpływ na to jak kształtuje się WIBOR. Oczywistym jest więc, że wyznaczenie ceny, za jaką gotów jest bank zainwestować środki w innym banku niż NBP musi uwzględniać czas zablokowania środków oraz oszacować jak się zmieni stawka referencyjna przez 3 czy 6 miesięcy.

Powyższe oznacza, że banki nie mogą dowolnie, w oderwaniu od realiów rynkowych czy ekonomicznych ustalać danych na potrzeby kwotowań będących podstawą wskaźnika podanego przez (...). Należy pamiętać, że podstawą działania banków jest matematyka i ekonomia, a więc nauka, a nie hazard. Dlatego manipulacja ze strony banków przy ustalaniu wskaźnika WIBOR byłaby widoczna, bo kwota kwotowań wskazana przez bank istotnie wówczas by odbiegała od realiów rynkowych.

Jednocześnie wskazać należy, ze ryzyko zmiany wskaźnika WIBOR obciąża zarówno kredytobiorców jak i bank udzielający kredytu. W przypadku wzrostu wskaźnika WIBOR kredytobiorcy ponoszą wyższe koszty odsetkowe, zaś bank otrzymuje wyższy zysk w postaci odsetek. Jeżeli wskaźnik WIBOR spada, to wówczas bank osiąga niższy zysk, zaś kredytobiorcy ponoszą mniejsze koszty. O ile jest możliwe przewidzenia nastrojów rynku na przestrzeni kilka miesięcy, tak na przestrzeni 20 czy 30 lat jest tego pewna niewiadoma. I każda ze stron stosunku umowy kredytu takie ryzyko ponosi. Kredytobiorcy ponoszą ryzyko tego, że koszt kredytu może być wyższy, zaś bank, że uzyska niższy zysk. Co więcej kredytobiorcy mogą w każdym momencie dokonać spłaty całości kredytu bądź jego części, aby zminimalizować zysk banku. Bank zaś nie ma w tym zakresie żadnej decyzyjności, o ile nie zastrzeże tego w umowie. Pozwany umożliwił powodom spłatę całego kredytu w dowolnym momencie. Również nie można się zgodzić z tym, że pozwany ograniczył swoje ryzyko gwarantując sobie zysk w postaci odsetek na poziomie minimum 2%. Oczywistym wydaje się, że żaden bank nie udzieli pożyczki czy kredytu charytatywnie, bo to jest podstawą jego działalności gospodarczej. Natomiast ustalenie minimalnego zysku na poziomie 2% wydaje się uczciwym ustaleniem, zwłaszcza, że taki zapis wynika wprost z umowy, a nawet wcześniej złożonego wniosku o kredyt. Wbrew twierdzeniom powodów ich ryzyko też zostało ograniczone. Bank nie mógłby żądać od nich odsetek wyższych niż odsetki maksymalne. Instytucja ta jest wprost wskazana w kodeksie cywilnym i stanowi powszechnie akceptowalny rodzaj odsetek. Co oznacza, że ryzyko obu stron wahało się pomiędzy 2%, a wysokością maksymalnych odsetek ustawowych.

Obecnie przed (...) toczy się postępowanie w sprawie stosowanie przez polskie banki wskaźnika referencyjnego WIBOR w umowach kredytu i uzależnieniu od niego wysokości oprocentowania. W sprawie (...) została w dniu 11.09.2025 r. przedstawiona opinia rzecznika generalnego. Rzecznik ten w swoim stanowisku wskazał, że artykuł 4 ust. 2 dyrektywy 93/13 należy interpretować w ten sposób, że pozwala on na ocenę nieuczciwego charakteru warunku uwzględnionego w umowie o kredyt hipoteczny zawartej między konsumentem a przedsiębiorcą, który to warunek przewiduje zastosowanie do tej umowy zmiennego oprocentowania opartego na wskaźniku referencyjnym WIBOR 6M, jeżeli warunek ten nie został sformułowany prostym i zrozumiałym językiem (wymóg przejrzystości). Aby spełnić ten wymóg, przedsiębiorca musi poinformować konsumenta w sposób wystarczająco precyzyjny i dokładny o nazwie stosowanego wskaźnika referencyjnego oraz o nazwie jego administratora, a także o potencjalnych konsekwencjach dla konsumenta wynikających ze stosowania tego wskaźnika, tak aby umożliwić mu oszacowanie przede wszystkim całkowitego kosztu kredytu. Sposób, w jaki kredytodawca dostarcza te informacje – pośrednio albo bezpośrednio – musi powodować w rezultacie, aby informacje te w pełni ujawniały zastosowaną metodę i główne elementy powodujące wahania stawki wskaźnika i nie dawały zniekształconego obrazu charakteru wskaźnika.

W ocenie tut. Sądu, przy uwzględnieniu zarówno orzecznictwa (...) jak i krajowego oraz wytycznych wynikających z przepisów dyrektyw unijnych jak również przepisów prawa krajowego istotną rolę ma to czy i w jaki sposób powodowie zostali poinformowani o wskaźniki referencyjnym. Analiza akt spraw, przedłożone dokumenty, zeznania świadka K. G. (1) oraz powodów świadczą o tym, że wobec powodów został w odpowiedni sposób spełniony obowiązek informacyjny. Powodowie mieli wiedzę o wskaźniku referencyjnym WIBOR, byli świadomi jego zmiany, wiedzieli również gdzie mogą znaleźć szczegółowe informacje w tym zakresie.

Ze względu na to, że sprawy cywilne, w których kwestionowany jest wskaźnik referencyjny nie są powszechnymi sprawami i stanowią pewnego rodzaju novum na wokandach sądowych, Sąd dokona szczegółowej analizy spełnienia obowiązku przez pozwanego i pośrednika kredytowego.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że powodom przez pośrednika kredytowego została przedstawiona oferta kredytu oprocentowanego zmienną i stałą stopą procentową oraz z ratą malejącą. Powódka zeznała „Pamiętam, że przedstawiono nam 3 oferty. (…) Były to oferty ze zmiennym oprocentowaniem, stałym oprocentowaniem, z ratą malejącą. W tamtym czasie rata miała dla nas duże znaczenie. Rata była niższa przy racie ze zmiennym oprocentowaniem i dlatego ją wybraliśmy.”(k. 729v-730). Powodowie mieli rzeczywisty wybór pomiędzy różnymi ofertami, jednak różniły się one istotnie wysokością raty, co miało znaczenie dla powodów. I jak wskazała powódka to wysokość raty w tamtym momencie stanowiło kryterium decydujące. Co oznacza, że powodowie wówczas godzili się na ryzyko zmiany wysokości raty względem stałej aczkolwiek wyższej raty przy kredycie oprocentowanym stałą stopą procentową. Świadek K. G. (1) na rozprawie w dniu 28.10.2025 r. zeznała „ Oferta bankowa jest taka sama w całej Polsce, procedura również. Cześć procedury wynikającej z ustawy dot. wszystkich banków, obejmuje to m.in. obowiązki inf., (...), obieg dokumentów. W 2020 r. w banku Millennium istniała procedura weryfikacji wniosków z punktu wiedzenia wstępnych warunków kredytowych. Ponadto bank przygotowywał formularz inf., wniosek o zawarcie umowy. Formularz informacyjny jest wzorem ustawowym, który zobligowany są używać wszystkie banki. W formularzach nie trzeba niczego szukać. W danym sektorze jest konkretna informacja. Przy tych produktach informowanie jest wieloetapowe. (…) W formularz jest również kwestia dot. ryzyk, bank musi wskazać na konkretnym przykładzie co by było gdyby. O ile wzrosła rata gdyby Wibor wzrósł 3,5,10 punktów. Są też informacje o okresie kredytowania, jak to wpływa na całokształt. Millennium wklejało również wskaźniki dot. historycznych kursów W..” (k. 781-782). Ponadto świadek wskazał „Ja kojarzę powodów. Znam pana M. bo był znajomym mojej córki. Wskaźnik Wibor stanowi cześć oferty. Mówiłam klientom kto ogłasza Wibor, że co miesiąc zbiera się Rada Polityki Pieniężnej, która ma największy wpływ na ten wskaźnik. jeżeli Rada Polityki Pieniężnej obniża bądź podwyższa stopy procentowa, to banki reagują na to. Z każdym klientem omawiam szczegółowo m.in wskaźnik Wibor, jestem tego nauczona od wielu lat. Ja jestem profesjonalna w swojej dziedzinie, nie jest moim celem wprowadzanie ludzi w błąd. Pracuje na swoją rekomendację i chcę żeby klient był zadowolony. Nie potrafię wniknąć jak oceniła moje informacje pani K., ale są dokumenty z których wynika, że została poinformowana. Tak istotna rzecz jak zmiana stóp procentowych jest zagadnieniem o które 99 % klientów pyta. (…) ja zawsze dawałam klientom jeden komplet i innych dokumentów do domu, a drugi omawialiśmy. Było to jeszcze przed spotkaniem w banku, poprzedzającym podpisanie umowy.” (k. 781-782). Zeznania świadka w kontekście załączonych do akt sprawy dokumentów przedstawiają się jako wiarygodne. Zwrócić uwagę należy na zeznania powodów, którzy potwierdzili w nich, że rozmawiali z doradcą kredytowym o stopie procentowej, o jej zmianie, a powód nawet dokonywał weryfikacji informacji na stronie podmiotu ustalającego WIBOR. Na rozprawie w dniu 22.07.2025 r. powódka zeznała „ Przypominam sobie dokumenty obejmujący formularz informacyjny i dodatkowe informacje z formularza informacyjnego. (…) . Była rozmowa na temat możliwości wzrostu wskaźnika Wibor, ale pani G. nie podawała żadnej wartości. Nie pamiętam czy pani G. mówiła, która forma będzie korzystniejsza, w przypadku wzrostu wskaźnika Wibor. (…) Ja wiedziałam, że Wibor zmienia się co 3 miesiące i będziemy widzieli to w racie, tak to rozumiałam. (…) Okazane mi dokumenty miałam w domu do czasu podpisania umowy. Czytałam je. Nikt nie zwrócił nam uwagi, że po naszej stronie jest ryzyko, polegające na tym, że ktoś się na coś umawia.” (k. 729v-730), zaś powód zeznał „ w dniu zawarcia umowy Wibor to był dla mnie wskaźnik referencyjny, który musi być w umowie. Powiedziano nam, że możemy sobie doczytać co to jest na stronie benchmark.sa. Ja zaglądałem na tę stronę ale tam nie ma typowych informacji, w jaki sposób jest on ustalany. (…) Czytałem te formularze, pouczenia. K. G. (1) mówiła, żebyśmy się skupili na konkretnych punktach. Pytałem jak to może wzrosnąć procentowo, a ona powiedziała, że ciężko to określić. Liczyliśmy, że rata może wzrosnąć 200-300 zł, a nie jak teraz. Gdy rozmawialiśmy z K. G. (1) o tej informacji, to zrozumiałem, że wskazane przykłady wzrostu W. są tylko informacyjne i raczej nierealne. Nie jestem w stanie potwierdzić, czy K. G. użyła tego właśnie słowa- nierealne. (….) Wibor się zmieniał co 3 miesiące, nie mieliśmy świadomości, że wszystko pójdzie w tę stronę” (k. 730).

Podsumowując tę cześć złożonych zeznań wynika przede wszystkim to, że rozmowy z pośrednikiem kredytowym na temat wskaźnika referencyjnego były prowadzone, a powodowie mieli świadomość, że może on ulec zmienia w czasie. Dla rozważnego konsumenta oczywistym powinno być, że jeżeli coś może ulec zmianie, to im dłuższy okres kredytowania (tutaj 30,5 roku) tym wyższe jest prawdopodobieństwo zmiany. Istotne znaczenie mają również zeznania powódki, która potwierdziła otrzymanie formularzy oraz to, że miała je do czasy podpisania umowy kredytowej. Wobec tego Sąd dokona dalszej analizy dokumentów, które zostały załączone przez pozwanego do odpowiedzi na pozew. W pierwszej kolejności zwrócić należy na wniosek o udzielenie informacji o kredycie. Została w nim zawarta informacja pod pozycją B. i J., że w sytuacji gdy oprocentowanie kredytu wyliczone jako suma marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR 3m daje wartość niższą niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie minimalne w wysokości 2% (w skali roku), gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2%, a aktualną stopą referencyjną WIBOR 3M stanowiła będzie marżę Banku. Powodowie już na etapie składania wniosku o udzielenie informacji o kredycie otrzymali informację o minimalnym oprocentowaniu kredytu. Jest to o tyle istotne, że zapis ten w umowie stanowił również zarzut powodów, co do jego zawarcia w umowie.

Kolejne dokumenty, które powodowie otrzymali formularz informacyjny dotyczący kredytu hipotecznego jak i dokument „Dodatkowe informacje przekazywane z Formularzem informacyjnym”. Oba dokumenty zostały sporządzone w czytelny sposób, czcionką o normalnym rozmiarze, prostym i zrozumiałym językiem. Co więcej była w nich tabela oraz wykres, które zostały sporządzone w sposób bardzo jasny i przejrzysty. Treść tych dokumentów wskazuje na to, że są one dostosowane do każdego odbiorcy, w tym osoby o wykształceniu podstawowym. Powodowie z racji swojego wykształcenia i wieku w dacie zawierania umowy kredytu nie mogli mieć trudności z zrozumieniem ich treści. W formularzu informacyjnym zostały zawarte następujące informacje: „Kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej. Oprocentowanie kredytu stanowi sumę marży kredytu i stopy referencyjnej WIBOR 3M (która stanowi wskaźnik referencyjny w rozumieniu ustawy z dnia z dnia 23 marca 2017 roku o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami) i ulega zmianie w zależności od zmiany stopy referencyjnej. W sytuacji gdy wyliczone w ten sposób oprocentowanie kredytu byłoby niższe niż 2%, Bank zastosuje oprocentowanie w wysokości 2%, gdzie różnica pomiędzy poziomem oprocentowania w wysokości 2%, a stopą referencyjną WIBOR 3M stanowiła będzie marżę Banku. Administratorem wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M, tj. podmiotem, który sprawuje kontrolę nad jego opracowywaniem jest (...) S.A. Informację na temat stopy referencyjnej (...) można uzyskać na stronie internetowej (...). Stopa referencyjna WIBOR 3M zmienia się w cyklach 3-miesięcznych, w tym samym dniu miesiąca, w którym zostanie zawarta umowa kredytu lub jeśli w danym miesiącu kalendarzowym dzień ten nie występuje - w ostatnim dniu tego miesiąca i przyjmuje wartość z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana. Marża - wartość wyrażona w punktach procentowych, stanowiąca część oprocentowania kredytu. W przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem występuje ryzyko zmian stóp procentowych, które oznacza, że w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej wyższe będzie oprocentowanie kredytu i wzrośnie wówczas wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej, to natomiast powoduje wzrost ogólnego Łącznego kosztu obsługi udzielonego kredytu. Więcej informacji na ten temat znajdziecie Państwo w dokumencie Dodatkowe informacje przekazywane z formularzem informacyjnym.” (k. 362-364v) Natomiast dokument „Dodatkowe informacje przekazywane z Formularzem informacyjnym” (k. 365-372v) zawierał na 4,5 stronach szczegółowe informacje dotyczące zmiennego oprocentowania, czynników od których zależy stawka referencyjna, historyczną wartość wskaźnika WIBOR z lat 2008-2020 oraz symulację szacunkowej wartości raty kredytowej, w tym przy stopie procentowej na poziomie 10%. Na k. 369 kredytobiorcy mogli zapoznać się z historycznymi wartościami wskaźnika WIBOR 3M z okresu 2008-2020 r. Co zostało dodatkowe wsparte komentarzem, że WIBOR 3M obecnie nie przekracza 2%, podczas gdy 10 lat temu przyjmował wartość ok. 7%, a 15 lat temu ponad 20%. Na k. 370 została zawarta symulacja z której wynikało, że rata przy obecnej stopie wynosi 1.660,48 zł, zaś przy jej ustaleniu na poziomie 10% będzie wynosić 4.344,56 zł. W żadnej części tabeli nie zostało wskazane, jak wpłynie zmiana oprocentowania na obniżenie raty – bank w przedstawionej informacji skupił się na tym, aby zobrazować wzrost raty kredytu. W ocenie Sądu sposób przekazania informacji, ich treść, przejrzystość, szczegółowość wskazuje na to, że obowiązek informacyjny został spełniony i to na wysokim poziomie. Zeznania powodów potwierdzają to, że powodowie otrzymali powyższe dokumenty i mieli możliwość się z nimi zapoznania. Doświadczenie życiowe i ilość spraw rozpoznanych w sprawach dotyczących umów kredytowych pozwala postanowić Sądowi następującą tezę. Kredytobiorców w dacie zawarcia umowy kredytowej interesuje otrzymanie środków na realizację celu, a nie warunki umowy kredytowej mimo zobowiązania na kolejnych 20 czy 30 lat. Nie można więc czynić zarzutu bankom, że konsumenci nie rozważają wszystkich plusów i minusów wybranego przez siebie kredytu. Trudno oczekiwać aby Bank w jakikolwiek sposób mógł przymusić konsumenta do analizy przedstawionych przez niego informacji. Jakie inne warunki informacyjne miałby spełnić pozwany, aby powodowie uznali, że otrzymali pełną informację? W ocenie Sądu pozwany wywiązał się z swojego obowiązku.

Powodowie zawierając umowę nie działali pod przymusem, w sytuacji zagrożenia życia czy zdrowia, w jakiekolwiek krytycznych życiowo okolicznościach. Powodowie zdecydowali się na podpisanie umowy z deweloperem na budowę domu. W dacie składania wniosku i zawierania umowy kredytu mieli gdzie mieszkać, mieli czas aby podjąć decyzję czy rzeczywiście chcą zaciągnąć zobowiązanie na przeszło 30 lat i ponieść z tego tytułu ryzyko zmiennej stopy procentowej. Raz jeszcze podkreślić należy, że powodowie nie byli zmuszeni zawrzeć umowy z tym konkretnym bakiem ani w ogóle umowy kredytowej. Należy mieć na uwadze to, że powodowie zdecydowali się podniesienie komfortu i jakości swego życia, a z pewnością takiej decyzji nie podjęli bez przeanalizowania swoich możliwości finansowych i planów życiowych. Odnieść się należy również ponownie do spraw frankowych. Sprawy dotyczące kredytów waloryzowanych kursem waluty (...) były zawierane głównie w latach 2005-2008. Wówczas konsumenci nie mieli dostępu do tak wielu informacji dotyczących kredytów czy oprocentowania, jak również Banki wówczas nie były tak skupione na tym, aby rzeczywiście kredytobiorcy otrzymali jak najpełniejsze informacje dotyczące oferowanego produktu. Dopiero procesy na tle tych umów, od 2018 r. zwróciły szczególną uwagę banków na to, aby kredytobiorcy odpowiednio poinformowani i nie stawało się to zarzutem w procesach sądowych. Powodowie zawierali umowę kredytu w 2020 r. a więc już w czasie kiedy było głośno w mediach o wszelkich umowach kredytowych, z dostępnością tak naprawdę wszystkich informacji w internecie (i to formie nieodpłatnej). Oczywiście w ocenie Sądu, kredytobiorcy powinni zostać poinformowani przez bank o ryzyku i zasadach ustalania zmiennej stopy procentowej (co w niniejszej sprawie miało miejsce), ale w razie jakichkolwiek wątpliwości i braku woli zapytania o to doradcy kredytowego, konsument miał proste narzędzia do tego celu.

Całokształt sprawy prowadzi do wniosku, że powodowie zakwestionowali postanowienia zawarte w umowie kredytowej ze względu wzrost raty kredytowej. Celem zgłoszonych żądań jest utrzymanie kredytu jednak na oprocentowaniu w wysokości marży banku. Czyli powodowie dążą do ustalenia nowego oprocentowania kredytu, korzystnego dla nich, ale nie uwzględniających interesu banku, który nie udzieliłby kredytu w oparciu o samą marżę (a przynajmniej nie w takiej wysokości). Powodowie mieli możliwość przy zawarciu umowy kredytu wybrać oprocentowanie stałe, mielić również możliwość zmiany oprocentowania na stale w trakcie realizacji umowy. Umowa kredytu z stałym oprocentowaniem dawałaby pewną stabilność powodom. Jednakże takiej woli po stronie powodów nie było i chcieli podjąć ryzyko zmiany stóp procentowych. Powódka zeznała „ Nie składałam wniosków o zmianę warunków umowy, ani o zmianę oprocentowania na stałe. W 2022 r. było to już bez sensu, liczyliśmy, że Wibor zacznie spadać.” (k. 729v-730).” Powód zaś zeznał „ Gdy rata urosła i przeszlibyśmy na stałe oprocentowanie, to do końca musielibyśmy płacić oprocentowanie z taką ratą. Wibor się zmieniał co 3 miesiące, nie mieliśmy świadomości, że wszystko pójdzie w tę stronę.” (k. 730).

Podsumowując, w ocenie Sądu brak jest podstaw aby uznać, że zawarcie w umowach kredytu postanowień opartych na wskaźniku referencyjnym WIBOR jest niezgodne z ustawą czy sprzeczne z zasadami współżycia społecznego bądź też prowadzi do obejścia przepisów prawa. Sąd również uważa, że postanowienia kwestionowane przez powodów, odnoszące się do wyżej wymienionego wskaźnika nie mogą zostać uznane za niedozwolone. Są one jasne, jednoznaczne, precyzyjne i zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta. W niniejszej sprawie powodowie zostali w bardzo szczegółowy poinformowani o tym, czym jest ryzyko zmiennej stopy procentowej, od czego ona zależy, zostały przedstawione historyczne wartości wskaźnika WIBOR 3M, jak również potencjalny wzrost raty do ponad dwukrotności jej wysokości w stosunku do jej wysokości z dnia zawarcia umowy. Oczywistym jest, że dla instytucji finansowych zajmujących się pożyczaniem środków pieniężnych zysk musi być wymierny, zwłaszcza przy tak długoterminowych umowach. To czy zysk jest zbyt niski czy zbyt wysoki jest kwestią ocenną. Ustawodawca nie wprowadził żadnych innych ograniczeń poza tymi wspomnianymi w początkowej części rozważań prawnych. Wobec tego strony mogą zawierać umowy w granicach swobody umów. Banki nie mają obowiązku udzielania kredytu każdej zainteresowanej osobie, tak samo każdy konsument nie jest zobowiązany do zawarcia umowy kredytu. Natomiast decydując się na zawarcie umowy kredytobiorca musi liczyć się z tym, że odda więcej niż pożyczył, a to ile zależy jest od indywidualnych ofert banków i tego jakie ryzyko chce ponieść konsument. Podkreślić należy, że ryzyko powodów nie było nieograniczone – górną granicę ich zobowiązania stanowiły maksymalne odsetki ustawowe za opóźnienie.

Wszystkie występujące w obrocie parametry podlegają różnego rodzaju modyfikacjom, nie zawsze pozostając w adekwatnej relacji do zachowań rynku czy polityki monetarnej Państwa. Same odsetki ustawowe, stopy procentowe itp. są efektem działania modulacyjnego uprawnionego podmiotu. Niejednokrotnie zdarzało się już, że ze względów nie tylko ekonomicznych, podmioty uprawnione nie modyfikowały np. stóp procentowych po to by np. ograniczyć inflację lub osiągnąć określony rezultat istotny dla polityki ekonomicznej Państwa. Nie powodowało to zarzutów abuzywności odsetek ustawowych. Ich konstrukcja miała bowiem umocowanie ustawowe. Nawet jeżeli decyzje Rady Polityki Pieniężnej nie „nadążały” np. za inflacją, to nie było podstaw do podnoszenia zarzutu niewłaściwego podjęcia decyzji co do stóp procentowych.

Podobnie wspomniane rozporządzenie (...) w oparciu o które funkcjonuje obecnie wskaźnik WIBOR i funkcjonował w dacie zaciągnięcia przez powodów kredytu, jest regulacją

normatywną. Z tego względu bezprzedmiotowy w ocenie Sądu był wniosek powodów zawarty w pkt 8 żądania pozwu, zmierzający do kontroli prawidłowości jego tworzenia. Z tej przyczyny Sąd pominął go jako nieistotny dla rozstrzygnięcia.

Należy tu podkreślić, że aby konsument mógł skutecznie powołać się na przepisy o klauzulach niedozwolonych musi wykazać, że postanowienia umowne kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszają jego interesy. W niniejszym przypadku powodowie tego nie wykazali.

Sąd w tym miejscu podkreśla, że sporna umowa kredytu w jego ocenie nie była niezgodna z zasadami współżycia społecznego. Niniejsze postępowanie, przeprowadzone dowody nie potwierdziły takiej tezy. Okoliczności sprawy nie prowadzą do wniosku, że w związku z zawarciem i wykonywanie umowy została naruszona jakakolwiek zasada współżycia społecznego. Istotne jest to, że powodowie dzięki środkom uzyskanych z banku mieli możliwość realizacji inwestycji w postaci domu – a bez zaangażowania środków zewnętrznych nie mieliby takiej szansy. Gdyby powodowie posiadali środki na zakup nieruchomości nie zdecydowaliby się na wzięcie kredytu, ewentualnie w przypadku wzrostu jego kosztu odsetkowego dokonaliby wcześniejszej spłaty. Pozwany owszem uzyskał korzyść w postaci wynagrodzenia za udzielenie kredytu (odsetki od udostępnionego kapitału). Jednak nie można uznać, że osiągając przychód z tytułu odsetek w ramach wieloletniej umowy wykorzystał swoją silniejszą pozycję. Powyższa umowa przyniosła korzyść nie tylko pozwanemu. Powodowie mieli możliwość realizacji swojego celu, a wartość zakupionej nieruchomości wzrosła. Pozwany zaś uzyskuje korzyść w postaci odsetek. Należy zauważyć, że powodowie mają możliwość dokonywać nadpłat kredytu, a nawet spłacić go wcześniej (bez żadnych konsekwencji finansowych). To po stronie powodów i ich możliwości finansowych jest decyzja jaką kwotę ostatecznie bank uzyska z tytułu udostępnionego im kapitału.

Z uwagi na powyższe, wobec braku spełnienia przesłanek z art. 385¹ k.c. i 58 k.c. Sąd oddalił żądanie główne i ewentualne pozwu jako pozbawione podstaw faktycznych i prawnych, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. poprzez obciążanie powodów obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanego w całości. Powodowie przegrali proces w całości.

Koszty procesu po stronie pozwanej obejmowały uiszczoną opłatę za pełnomocnictwo (17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10.800 zł).

O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1¹ k.p.c.

Z tego względu Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11.817 zł, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.