Postanowienie z 9 maja 2024, sygn. II Ca 2627/23

POSTANOWIENIE

Dnia 9 maja 2024 roku

Sąd Okręgowy w Krakowie, Wydział II Cywilny Odwoławczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Jarosław Tyrpa

Sędziowie: Krzysztof Wąsik

Marzena Lewicka

po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 roku w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku J. S. (1)

przy uczestnictwie J. S. (2)

o wpis w księdze wieczystej

na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa- Podgórza w Krakowie z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt DzKw/KR1P/00019167/23

1.  oddalić apelację;

2.  stwierdzić, że wnioskodawca i uczestnik ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie w postępowaniu odwoławczym.

Sędzia Marzena Lewicka Sędzia Jarosław Tyrpa Sędzia Krzysztof Wąsik

Sygn. akt II Ca 2627/23

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 9 maja 2024 roku

Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2023 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek J. S. (1) o wpis ostrzeżenia o niezgodności księgi wieczystej nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym.

W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie załączył żadnego dokumentu mogącego- w świetle art. 10 ust. 2 u.k.w.h.- stanowić podstawę ujawnienia żądanego ostrzeżenia. Sąd wieczystoksięgowy może również dokonać wpisu ostrzeżenia z urzędu na mocy art. 626 ¹³ § 1 k.p.c. w przypadku dostrzeżenia niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Wnioskodawca nie wyjaśnił jednakże, na czym miała polegać zarzucana nieważność umowy darowizny z dnia 7 stycznia 2005 r., która została zawarta w formie aktu notarialnego i zawierała wszystkie niezbędne elementy, a z załączonych wypisów pełnomocnictw notarialnych wynikało, iż zawarcie wskazanej umowy mieściło się w zakresie uprawnień J. S. (2) jako pełnomocnika J. S. (1) i I. S..

Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i brak dokonania ustaleń w kwestii ważności oraz skuteczności czynności materialnoprawnej- umowy darowizny z dnia 7 stycznia 2005 r.

Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uwzględnienie wniosku o wpis, ewentualnie- o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja była bezzasadna.

Stosownie do art. 626 ⁸ § 2 k.p.c., kognicja sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym ma charakter silnie zawężony, sprowadzając się do badania treści księgi wieczystej i wniosku oraz treści i formy dołączonych do niego dokumentów. Powyższa regulacja determinuje również zakres rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy, który ogranicza się do rozstrzygnięcia, czy orzeczenie sądu pierwszej instancji było zgodne z prawem w świetle: treści wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej. Sąd wieczystoksięgowy nie prowadzi postępowania dowodowego jak ma to miejsce w procesie cywilnym, z wyjątkiem dowodu z dokumentów - i to wyłącznie takich, które stanowią podstawę wpisu ( por. uzasadnienie uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2009 r., III CZP 80/09, LEX nr 531134 oraz postanowienia Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CSK 60/08, LEX nr 465956, z 21 lipca 2010 r., III CSK 122/10, LEX nr 1620545 oraz z 16 maja 2019 r., I CSK 647/18, LEX nr 2657467). W orzecznictwie wieczystoksięgowym podkreśla się wręcz zakaz korzystania z „niedołączonych do wniosku dokumentów” czy prowadzenia postępowania „w celu poszukiwania podstawy wpisu” ( por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 5 grudnia 2014 r., III CSK 45/14, LEX nr 1648707 oraz z 11 marca 2015 r., II CSK 280/14, LEX nr 1660661). W postępowaniu wieczystoksięgowym rola sądu sprowadza się w zasadzie do rejestracji (albo jej odmowy) skutków zdarzeń prawnych odnoszących się do praw ujawnionych lub mających podlegać ujawnieniu w księdze wieczystej, a nie wprost o tych prawach (roszczeniach co do nich). Odpowiada temu założenie, że w postępowaniu o wpis w księdze wieczystej sąd nie rozstrzyga sporu o prawo objęte wnioskiem o wpis, lecz bada jedynie treść wniosku, treść i formę załączonych doń dokumentów oraz treść księgi wieczystej, a także założenie, że postępowanie wieczystoksięgowe nie służy dochodzeniu praw, lecz ich ujawnianiu i ewidencjonowaniu ( por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2022 r., I CSK 1639/22, LEX nr 3414753).

W rozpatrywanej sprawie skarżący domagał się dokonania wpisu ostrzeżenia o niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Podstawą takiego wpisu może zasadniczo być nieprawomocne orzeczenie sądu lub postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia (art. 10 ust. 2 u.k.w.h.). Wnioskodawca jednak nawet nie twierdził, by tego rodzaju orzeczenie - w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości i prowadzonej dla niej księgi wieczystej - w ogóle zostało wydane. Ponadto, dokonanie wpisu ostrzeżenia jest możliwe w sytuacji dostrzeżenia niezgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym przez sąd wieczystoksięgowy z urzędu (art. 626 ¹³ § 1 k.p.c.). Do tego jednakże na kanwie rozpatrywanej sprawy żadne przesłanki nie zachodziły - nie sposób bowiem dopatrzeć się jakichkolwiek okoliczności, które świadczyłyby o wadliwości umowy darowizny nieruchomości z dnia 7 stycznia 2005 r. Również sam skarżący, opierając swój wniosek na twierdzeniu o nieważności powyższej umowy, nie naprowadził na tę okoliczność żadnych dokumentów ani nawet twierdzeń, które wyjaśniałyby, z czego miałaby wynikać (hasłowo deklarowana) wadliwość kwestionowanej darowizny. Jak już zaś uprzednio zaznaczono, nie jest rzeczą sądu wieczystoksięgowego wyręczanie wnioskodawcy i podejmowanie działań w celu poszukiwania podstawy wpisu ani też domyślanie się, co konkretnie miał na myśli skarżący, mgliście wskazując na nieważność umowy darowizny. Skarżący, powołując się na obowiązek zbadania przez sąd wieczystoksięgowy materialnoprawnej skuteczności czynności stanowiącej podstawę wpisu, nie tylko nie wskazał żadnych przyczyn jej ogólnikowo zarzucanej wadliwości, lecz także zdaje się nie dostrzegać, że właściwym polem do przeprowadzenia takiej kontroli w odniesieniu do umowy darowizny z dnia 7 stycznia 2005 r. było postępowanie poprzedzające dokonanie (prawomocnego) wpisu, którego wskazana umowa stała się podstawą, ewentualnie powództwo z art. 10 ust. 1 u.k.w.h. Prawomocny wpis, jak każde prawomocne orzeczenie, wiąże inne sądy (art. 365 § 1 k.p.c.) i nie może być obalony w innym postępowaniu jako przesłanka rozstrzygnięcia (tak: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2011 r., III CZP 123/10, OSNC 2011/9/96). Skoro zaś umowa z dnia 7 stycznia 2005 r. została uczyniona podstawą prawomocnego wpisu, to w kolejnym postępowaniu wieczystoksięgowym niedopuszczalnym jest ponowne jej badanie (w granicach wyznaczonych kognicją sądu wieczystoksięgowego) z punktu widzenia materialnoprawnej skuteczności objętej nią czynności. Kwestia ta została już bowiem przesądzona w prawomocnym orzeczeniu sądowym (wpisie), stosownie do (ograniczonej) kognicji sądu w postępowaniu wieczystoksięgowym.

Rekapitulując, na gruncie niniejszego postępowania nie tylko nie było żadnych podstaw do zakwestionowania ważności umowy darowizny z dnia 7 stycznia 2005 r., lecz jej ponowna kontrola (w ramach kognicji sądu wieczystoksięgowego) była w istocie niedopuszczalna z uwagi na konsekwencje wypływające z mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądowego. Okoliczności i dowody wpływające na ważność czynności prawnej stanowiącej podstawę wpisu, które nie podlegały ocenie w toku postępowania wieczystoksięgowego z uwagi na wąski zakres kognicji sądu w tym postępowaniu, mogą zaś być podnoszone w procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 u.k.w.h.).

Z przedstawionych względów Sąd Okręgowy uznał zaskarżone rozstrzygnięcie za trafne i odpowiadające prawu, a apelację wnioskodawcy jako bezzasadną oddalił na podstawie art. 385 k.p.c.

Zgodnie z podstawową zasadą orzekania o kosztach postępowania nieprocesowego, sformułowaną została w art. 520 § 1 k.p.c., każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, co oznacza, że obciążają go koszty tej czynności, której sam dokonał, jak i czynności podjętej w jego interesie, także przez sąd, na jego wniosek lub z urzędu. Na gruncie niniejszego postępowania odwoławczego nie sposób dopatrzeć się przyczyn, które przemawiałyby za odstąpieniem od powyższej zasady.

Sędzia Marzena Lewicka Sędzia Jarosław Tyrpa Sędzia Krzysztof Wąsik