Uzasadnienie z 13 maja 2024, sygn. III Ca 1824/23

UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 czerwca 2023 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w sprawie z powództwa (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą w W. przeciwko M. B. o zapłatę:

1. zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 1.817,34 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 24 lipca 2020 roku do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałej części,

3. zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 1.254,44 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

4. ustalił i przyznał wynagrodzenie w kwocie 1.800 zł kuratorowi dla pozwanego nieznanego z miejsca pobytu – radcy prawnemu P. J., przy czym kwotę 1.440 zł wypłacił kuratorowi z zaliczki zaksięgowanej pod pozycją 570012336568, zaś pozostałą kwotę 360 zł ze środków Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi;

5. nie obciążył pozwanego nieuiszczonymi wydatkami w pozostałej części.

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając wydane rozstrzygnięcie w całości. Skarżący wydanemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:

⚫

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na bezpodstawnym i sprzecznym z zasadami logiku przyjęciu, że niewykazanie przez powoda faktu doręczenia faktur pozwanemu (której to okoliczności pozwany zaprzecza), nie czyni roszczenia przedwczesnym - co w konsekwencji doprowadziło do uznania powództwa;

⚫

art. 233 § 1 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego, polegającą na bezpodstawnym i sprzecznym z zasadami logiku przyjęciu, że:

-

pozwanego wiąże załączony przez powoda Regulamin świadczenia Usług (...) w sytuacji, gdy nie zawiera on podpisu pozwanego, ani żadnego potwierdzenia, że zaakceptował on warunki w nim zawarte,

- pozwanego wiąże załączony przez powoda Regulamin świadczenia Usług (...) w sytuacji, gdy nie zawiera on daty jego obowiązywania, przez co nie sposób ustalić, czy powyższy regulamin obowiązywał w dacie zawierania umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych przez powoda;

⚫

art. 232 w zw. z art. 233 § 1 k.p.c. - poprzez bezpodstawne przyjęcie, nie wynikające z materiału dowodowego sprawy, że operator zrealizował umowę wzajemną w sytuacji, gdy pozwany tej okoliczności zaprzecza a powód nie przedstawił żadnego dowodu na obalenie zarzutu pozwanego, co w konsekwencji doprowadziło do uwzględnienia powództwa;

⚫

art. 187 § 1 k.p.c. w zw. z art. 127 k.p.c. i art. 129 k.p.c. poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że nie zachodzą przesłanki do oddalenia spóźnionych dowodów, przedstawionych przez powoda w kolejnym piśmie procesowym w sytuacji, gdy powód, będący podmiotem profesjonalnym powinien przedstawić wszystkie twierdzenia i dowody na ich poparcie już na etapie pisma wszczynającego postępowanie pod rygorem utraty prawa ich powoływania w toku postępowania, co doprowadziło do uwzględnienia powództwa;

⚫

art. 98 w zw. z art. 100 k.p.c. - poprzez obciążenie pozwanego kosztami niniejszego postępowania w sytuacji, gdy powództwo zostało oddalone w 82% oraz nie zachodziły przesłanki do stosunkowego rozliczenia kosztów postępowania;

⚫

§ 1 ust. 3 pkt. 1), 2) i 3) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej poprzez całkowite pominięcie nakładu pracy kuratora, wartości przedmiotu sporu oraz stopnia zawiłości sprawy, które to okoliczności powinny powodować przyznanie wynagrodzenia w wysokości minimalnego wynagrodzenia należnego radcy prawnemu zgodnie z § 2 pkt. 6) Rozporządzenia ministra sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 05.11.2015 r. poz. 1804; zm. Dz.U. z 12.10.2016 r. poz. 1667)

II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

⚫

art. 455 k.c. - poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że:

-

pozwany był zobowiązany do zapłaty na rzecz powoda należności wynikających z umowy świadczenia usług telekomunikacyjnych, pomimo braku doręczenia mu faktury, zawierającej kwotę oraz termin płatności - co czyni niniejsze powództwo przedwczesnym;

-

pozwany jest zobowiązany do zapłaty odsetek, zgodnie z terminami wskazanymi na fakturach w sytuacji, gdy faktury - na które powołuje się powód - nie zostały nigdy pozwanemu doręczone;

⚫

art. 387 k.c. - poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wymóg nałożony przez operatora na abonenta, polegający na obowiązku zapłaty w terminie 14 dni od dnia wystawienia rachunku/faktury (bez przekazania o tym fakcie informacji przez operatora), jest warunkiem możliwym do spełnienia;

⚫

art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i bezpodstawne przyjęcie, że:

-

umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych zostały podpisana przez osoby upoważnione do reprezentowania operatora, a przez to skutecznie zawarte;

-

operator uruchomił usługę i wykonał umowę wzajemną;

-

w sytuacji, gdy pozwany obu tym okolicznościom zaprzeczał, a powód nie powołał żadnych dowodów celem ich wykazania,

W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I Instancji oraz o przyznanie wynagrodzenia za sprawowanie funkcji kuratora w wysokości minimalnego wynagrodzenia za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22 ⁵ ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych, powiększonego o wartość podatku vat z uwagi kumulatywną realizacją przesłanek określonych w § 1 ust. 3 pkt. 1), 2) i 3) Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej powiększonego o wartość podarku vat.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego była bezzasadna i jako taka podlegała oddaleniu.

W pierwszej kolejności należy wskazać, iż niniejsza sprawa rozpoznawana jest w postępowaniu uproszczonym. W myśl art. 505 ¹³ § 2 k.p.c., jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, to uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Apelacja w postępowaniu uproszczonym ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji – co w polskim porządku prawnym wynika z art. 505 ⁹ § 1 ¹ i 2 k.p.c. (tak w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC Nr 6 z 2008 r., poz. 55). Tym samym w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie.

Zdaniem Sądu Okręgowego, wyrok Sądu Rejonowego jest prawidłowy i jako taki musi się ostać. Podniesione przez apelującą zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Okręgowy podziela zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji i przyjmuje je, jako własne, jak i dokonaną ocenę prawną.

Wobec sformułowania przez skarżącego zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, należało odnieść się do zarzutów naruszenia przepisów procedury w pierwszej kolejności, gdyż wnioski w tym zakresie z istoty swej determinują rozważania, co do kolejnych zarzutów apelacyjnych. Jedynie nieobarczone błędem ustalenia faktyczne, będące wynikiem należycie przeprowadzonego postępowania, mogą być bowiem podstawą oceny prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia w kontekście twierdzeń o naruszeniu przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. wskazać należy, że są one nietrafne.

Formułując zarzut uchybienia art. 233 k.p.c., odnoszący się do błędów w ocenie materiału dowodowego, konieczne jest wskazanie, który dowód został nieprawidłowo oceniony przez niezasadne danie mu wiary czy przypisanie mocy dowodowej bądź też przez bezpodstawną odmowę obdarzenia go przymiotem wiarygodności, czy mocy dowodowej. Zarzut ten mógłby zostać uwzględniony tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając, a także w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 maja 2022 r., I ACa 107/21, Legalis nr 2712599, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 8 czerwca 2022 r., I ACa 771/21, Legalis nr 2712624).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że zarzuty podniesione w apelacji stanowią jedynie polemikę z prawidłowo poczynionymi ustaleniami Sądu Rejonowego. Wbrew przekonaniu skarżącego, dowodem na wysokość zobowiązania pozwanego są faktury, jak również podpisane przez niego umowy, z których wynika wysokość poszczególnych rat. Apelujący powołując się na okoliczność niedoręczenia faktur nie dostrzega treści § 12 ust. 5 regulaminu, stanowiącej element podpisanej umowy. Wysokość faktur była wskazana w treści podpisanej przez pozwanego umowy abonenckiej, które to powód załączył do materiału dowodowego.

Zarzuty naruszenia art. 187 § 1 k.p.c. w zw. z art. 127 k.p.c. i art. 129 k.p.c. nie mogą się ostać. Zarzuty te sprowadzają się w istocie do kwestionowania zasadności dopuszczenia przez Sąd Rejonowy dowodów z dokumentów, złożonych przez powoda wraz z pismem procesowym. Należy zauważyć, że przeprowadzenie dowodu nie spowodowało zwłoki w rozpoznaniu postępowania. Uwagę bowiem zwraca, że dowody te były dowodami z dokumentów, co siłą rzeczy pozwalało Sądowi na wczesne zapoznanie się z ich treścią.

Zarzut naruszenia art. 98 w zw. z art. 100 k.p.c. jest bezzasadny. Przepis art. 100 zd. pierwsze k.p.c. wyraża zasadę odpowiedzialności za wynik sprawy w sytuacji częściowego uwzględnienia powództwa. Przy ocenie, która ze stron wygrała (przegrała) proces, należy uwzględnić ostateczny wynik sprawy w danej instancji. W przedmiotowej sprawie, pozwany nie jest stroną wygrywającą postępowanie w całości, zatem art. 98 k.p.c. nie znajduje zastosowanie, bowiem mamy do czynienia z częściowym uwzględnieniem żądań (pozwany wygrał jedynie w 18 %, powód w 82%), zatem podstawą orzeczenia o kosztach postępowania jest prawidłowo zastosowany przez Sąd pierwszej instancji art. 100 k.p.c..

Zarzut naruszenia § 1 ust. 3 pkt 1, 2) i 3) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 1 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej wysokość wynagrodzenia w sprawach wymagających przeprowadzenia rozprawy ustala się w kwocie wyższej niż określona w ust. 1, a nieprzekraczającej wskazanych stawek minimalnych, jeżeli uzasadnia to nakład pracy kuratora, w szczególności czas poświęcony na przygotowanie się do działania w postępowaniu, liczba stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjęte w sprawie. W niniejszej sprawie nie wykazano, by zaistniały okoliczności wskazane w pkt 1 ust. 3 wskazanego paragrafu, przemawiające za przyznaniem kuratorowi wynagrodzenia wyższego niż minimalne. Co prawda w sprawie przeprowadzono rozprawę i kurator stawił się na terminie rozprawy, jednakże nie wykazał by jego nakład pracy i czynności podjęte w sprawie uzasadniały przyznanie wyższego wynagrodzenia. Również w złożonym środku zaskarżenia nie wskazano okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem wynagrodzeni wyższego niż minimalne.

Wskazać również należy, że przepisy wyżej wskazanego rozporządzenia nie przewidują podwyższenia wynagrodzenia kuratora o stawkę podatku VAT.

Zarzuty prawa materialnego także nie mogą się ostać.

Podnoszony przez apelującego zarzut art. 455 k.c. jest bezzasadny.

Zgodnie z tym powyższym przepisem, w celu prawidłowego wykonania zobowiązania i zaspokojenia interesu wierzyciela dłużnik powinien spełnić świadczenie w wyznaczonym mu terminie. Termin ten może być określony w sposób ścisły (np. przez podanie daty lub oznaczenie dnia spełnienia świadczenia w inny sposób. Natomiast, warunkiem istnienia stanu opóźnienia dłużnika w spełnieniu świadczenia pieniężnego jest to, aby dłużnik znał treść obowiązku, jaki ma spełnić (wysokość świadczenia pieniężnego) względnie czynniki, które pozwalają ustalić wysokość tego świadczenia. Nie ma racji apelujący, iż dopiero z chwilą otrzymania faktury dysponował wiedzą na temat obciążającej go opłaty, bowiem te informacje były zawarte w treści podpisanych przez pozwanego umów abonenckich, zatem doskonale wiedział jaka jest wysokość obciążających go opłat, a faktura miała jedynie informacyjny charakter. Pozwanego, obciążały stałe opłaty w wysokości 353,54 zł miesięcznie, jedynie pierwsza faktura stanowiła więcej aniżeli jeden okres rozliczeniowy. Faktury zatem nie kreowały wysokości zobowiązań dla pozwanego, nie miało znaczenia ile minut poświęcił na rozmowy i ile wysyłał wiadomości. Nadto, powód był uprawniony do naliczenia odsetek od każdej wystawionej faktury za okres od daty jej wymagalności, gdyż przekładając podpisane przez pozwanego umowy określające konkretny plan taryfowy, wartość abonamentu oraz składając faktury od listopada 2017 roku do marca 2018 roku udowodnił roszczenie.

Niezasadny okazał się zarzut naruszenia art. 387 k.c. poprzez jego niezastosowanie. Przepis art. 387 k.c. dotyczy wyłącznie przypadków niemożliwości obiektywnej, gdy istnieje stan niewykonalności świadczenia przez kogokolwiek, uzasadniony ograniczeniami wynikającymi z praw natury oraz stanu wiedzy i techniki. Za obiektywnie niemożliwe uznaje się także zachowania, które faktycznie są możliwe, ale ocena ekonomiczna wskazuje na ich całkowitą nieracjonalność. Ta ostatnia sytuacja, określana mianem niemożliwości gospodarczej, zazwyczaj pojawia się wyłącznie po powstaniu zobowiązania. z natury rzeczy był obiektywnie możliwy. Pozwany bowiem mógł dokonać zapłaty za świadczenie usług komunikacyjnych w ramach zawartej umowy, sama zapłata z natury rzeczy była obiektywnie możliwa. Pozwany mógł dokonać zapłaty z własnych środków, jak i środków obcych, także pożyczonych.

Także zarzut art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. jest bezzasadny. Reguła dotycząca ciężaru dowodu określona w art. 6 k.c. nie może być rozumiana w ten sposób, iż zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej. Jeżeli strona powodowa udowodniła fakty przemawiające za zasadnością powództwa, to na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających jej zdaniem oddalenie powództwa. Jeżeli strona pozwana zaniechała inicjatywy dowodowej, to nie może oczekiwać korzystnej dla niej oceny dowodów i poszukiwać ochrony w związku z niepodjęciem aktywnych działań dowodowych przez powoda i to w związku z potrzebą wykazania okoliczności, których ta nie była zobowiązana wykazać. Ponadto należy wskazać, że naruszenie art. 6 k.c. mogłoby potencjalnie wchodzić w rachubę, gdyby sąd wadliwie zidentyfikował stronę, która powinna wykazać określone okoliczności i w konsekwencji obciążył ją w nieuzasadniony sposób skutkami ich niewykazania. Powód załączył podpisane przez pozwanego umowy oraz faktury za świadczone usługi wystawione w listopadzie oraz grudniu 2017 roku. Pozwany nie zdołał podważyć przedstawionych przez powoda dowodów. Zatem, Sąd Rejonowy zasadnie uznał, iż stron powodowa wykazała zasadność dochodzonego roszczenia zarówno co do zasady jak i wysokości.

Chybione są wreszcie twierdzenia apelacji, że umowa nie została skutecznie zawarta, z uwagi na niewykazanie umocowania osób reprezentujących operatora.

Nawet, gdyby dla potrzeb niniejszych rozważań przyjąć, że istotnie osoby te nie były do takiego reprezentowania uprawnione, to i tak czynność zawarcia umów została potwierdzona przez operatora.

Wątpliwości Sądu II instancji nie budzi bowiem pogląd, wedle którego potwierdzenie umowy może mieć charakter dorozumiany, co jest szczególnie widoczne wówczas, gdy rzekomy mocodawca przystąpił do wykonania umowy zawartej w jego imieniu przez rzekomego pełnomocnika (por. Komentarz do art. 103 k.c. T. I red. Gutowski 2018, wyd. 2/L. M./P. M., teza 12 i cyt. tam wyrok S.A. w Łodzi z 4 września 2013 roku, III AUa (...), L.). Wyrażając takie stanowisko Sąd odwoławczy opowiada się po stronie tych poglądów orzecznictwa i doktryny, które liberalizują formę potwierdzenia umowy i uznają jego skuteczność niezależnie do sposobu dokonania (zob. cyt. wyżej Komentarz do art. 103 k.c., teza 11, a ponadto tożsame stanowisko wyrażane w tej materii w: Osajda, Komentarz do art. 103 KC) P. S., Legalis 2018, teza 7).

Podsumowując powyższy wywód stwierdzić należy, iż wywiedziona przez pozwanego apelacja nie zawierała zarzutów, mogących podważyć rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego, w związku z czym, jako bezzasadna, podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.

Wysokość wynagrodzenia kuratora w osobie radcy prawnego P. J. została ustalona na kwotę 180 zł na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej ( Dz. U. 2018 r., poz. 536) w zw. z § 2 pkt 3 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), którą to kwotę Sąd nakazał wypłacić ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi.

Na podstawie art. 113 ust. 2.2) ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sadowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1144) w zw. z art. 100 k.p.c. Sąd Okręgowy w punkcie 3) nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotę 180 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych – wynagrodzenia ustanowionego kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego.