Wyrok z 20 listopada 2025, sygn. VII U 1208/21

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

31 października 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel

Protokolant: sekr. sądowy Maria Nalewczyńska

po rozpoznaniu 31 października 2025 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy J. P. (1)

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy

na skutek odwołania J. P. (1)

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z 8 lipca 2021 r. nr (...)

1)  zmienia zaskarżoną decyzję, przyznając J. P. (1) rentę z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy na okres od 1 maja 2021 r. na stałe,

2)  zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. na rzecz J. P. (1) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

VII U 1208/21

UZASADNIENIE

Decyzją z 8 lipca 2021 r. nr (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. odmówił J. P. (1) prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, wskazując że nie jest on niezdolny do pracy (akta rentowe tom III).

Pełnomocnik ubezpieczonego pismem z 18 sierpnia 2021 r. odwołała się od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie J. P. (1) renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy oraz o zasądzenie od organu rentowego na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Przedmiotowej decyzji zarzuciła naruszenie

⚫

art. 233 KPC poprzez błędne ustalenie, że odwołujący się jest zdolny do pracy, podczas gdy niezdolność do pracy orzeczona orzeczeniem lekarza orzecznika z 2 kwietnia 2021 r. trwa nadal, a stan zdrowia nie polepszył się,

⚫

art. 13 ust.1 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie dokonania rzetelnej i wyczerpującej oceny w zakresie zdolności do pracy pod kątem stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, a także pod kątem możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

W uzasadnieniu stanowiska strona odwołująca wskazała, że stan zdrowia J. P. (1) nie uległ poprawie i nadal nie pozwala mu na podjęcie pracy i wykonywanie czynności zawodowych. Ponadto odwołujący się wskazał, że organ rentowy, wydając ww. decyzję, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co powinien był uczynić celem wnikliwego i dokładnego wyjaśnienia zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Organ oparł swoją decyzję na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS, które to orzeczenie nie zawiera merytorycznego uzasadnienia, a samo badanie przez lekarza orzecznika zostało wykonane w sposób odbiegający od standardów lekarskich. Nie sposób zatem uznać, że stanowi ono wyczerpujące źródło wiedzy na temat rzeczywistego stanu zdrowia odwołującego się (k. 3).

W odpowiedzi na odwołanie z 10 września 2021 r., pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji (k. 6).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

J. P. (1) urodził się (...), posiada wykształcenie średnie - technik ekonomista transportu, ukończył Studium Policealne, nie ma matury. W zawodzie wyuczonym nigdy nie pracował.

W latach 1987 - 1990 pracował na stanowisku sanitariusza. W latach 1990 - 1993 prowadził własną działalność gospodarczą (z kolegą) o charakterze handlu obwoźnego. Na tym stanowisku załadowywał, rozładowywał i sprzedawał towar (ręczniki, odzież). Wówczas nie prowadził pojazdu silnikowego. W latach 1993 - 1996 pracował na stanowisku kierowcy samochodu do 3,5 tony, magazyniera. W latach 1998 - 2001 pracował na stanowisku kierowcy samochodu do 3,5 tony. W latach 2001 - 2007 pracował na stanowisku montera w telewizji kablowej. W latach 2012 - 2017 wykonywał na pracę jako listonosz, pracował na jednej zmianie, była to praca fizyczna z dźwiganiem.

W 2020 r. rozpoczął pracę na stanowisku pracownika dozoru — ochrony. Pracował na tym stanowisku w różnych zakładach pracy. Były to prace dorywcze na 1/8 etatu. Obecnie pracuje na tych warunkach na umowę zlecenie: obsługuje recepcję i prowadzi ochronę budynku mieszkalnego. W zakres obowiązków wchodzi: obsługa monitoringu, obchód obiektu, pracuje około 160 godzin miesięcznie wg. grafiku od 6:00 - 20:00 i nie wykonuje prac fizycznych.

19 grudnia 2005 r. doznał urazu perforującego lewego oka, prowadzącego do zaćmy pourazowej w tym oku i pogorszenia widzenia. W grudniu 2006 r. leczony był w Klinice (...) w W. z powodu zaćmy pourazowej. Wykonano fakoemulsyfikację z wszczepieniem sztucznej soczewki. Po zabiegu nastąpiła okresowa poprawa ostrości wzroku, a w 2010 r. pogorszenie widzenia w lewym oku. Wykonano kapsulotomię laserową z następną poprawą ostrość wzroku w oku lewym.

17 stycznia 2017 r. J. P. (1) doznał wypadku przy pracy - odwarstwienia siatkówki w lewym oku, którego przyczyną był duży wysiłek fizyczny związany z koniecznością szybkiego rozładowania samochodu z przesyłkami pocztowymi. Podczas wyjmowania z kontenera plastikowych kaset o różnej masie, kilkakrotnie musiał mocno szarpnąć i unieść w górę pojemnik z listami, by następnie przekazać go do dalszego transportu. Spowodowało to nagły i zwiększony wysiłek fizyczny wykonywany w dość szybkim tempie. Wymiana ładunku pocztowego trwała ok. 15 min. Po zakończeniu przenoszenia ładunku pocztowego J. P. (1) przystąpił do wykonywania dalszych czynności służbowych. W ich trakcie zaobserwował pogorszenie widzenia, błyski, mroczki w lewym oku. Dopiero 22 stycznia 2017 r. udał się na (...) do szpitala przy ul. (...), gdzie stwierdzono u niego odwarstwienie siatkówki w oku lewym i zakwalifikowano do leczenia chirurgicznego. J. P. (1) był kilkakrotnie hospitalizowany i operowany w Klinice (...) w W. (styczeń 2017 r., czerwiec 2017 r., marzec 2018 r. i kwiecień 2018, grudzień 2019 r. oraz luty - marzec 2020 r.). Z powodu jaskry wtórnej w oku lewym 23 grudnia 2019 r. przebył dodatkowo operację przeciwjaskrową z dobrym efektem i normalizacją ciśnienia śródgałkowego (k. 2 - 3 akt ZUS).

W związku z wypadkiem J. P. (1) przebywał na zwolnieniu lekarskim 182 dni. Następnie przyznano mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego na okres 6 miesięcy, które przedłużono o kolejne 4 miesiące. W dalszej kolejności J. P. (1) pobierał rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy, która została mu przyznana do 30 kwietnia 2021 r. Z tego tytułu organ rentowy orzekł 30% stałego uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy w tym dniu.

J. P. (1) nie wykonuje w domu prac domowych, nie może wykonywać prac na drabinie. Boi się dźwigać, podnosi przedmioty ważące nie więcej niż 3 - 4 kg, by nie ryzykować pogorszeniem narządu wzroku, wzrostem ciśnienia w oku i odklejeniem siatkówki. W pracach domowych pomagają mu dzieci, oni także robią zakupy. Jerze P. uskarża się na dolegliwości w obrębie lewego oka, nie tylko nie widzi na nie, ale ma wrażenie, że coś mu się w nim przelewa i oko zachodzi (zeznania J. P. (1) - k.56, zeznania K. P. - k. 55 - 55 verte, zeznania M. P. (1) - k. 55 - 56).

21 kwietnia 2021 r. J. P. (1) wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział w W. z wnioskiem o przyznanie na dalszy okres prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.

Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem zaocznym z 13 maja 2021 r. i Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem zaocznym z 5 lipca 2021 r. orzekali brak dalszej długotrwałej niezdolności do pracy.

8 lipca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...)Oddział w W. wydał decyzję znak: (...), którą odmówił J. P. (1) prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy

J. P. (1) odwołał się od ww. decyzji ZUS, co zainicjowało przedmiotowe postępowanie sądowe.

Postanowieniem z 12 października 2021 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu okulistyki na okoliczność ustalenia - po przeprowadzeniu badania - czy J. P. (1) jest częściowo lub całkowicie niezdolny do pracy w związku z wypadkiem przy pracy i od kiedy, czy niezdolność ta istniała 1 maja 2021 r., czy ma charakter trwały czy okresowy, a jeśli okresowy - jaki jest przewidywany czas jej trwania (k. 8).

Biegły sądowy okulista R. S. w sporządzonej opinii stwierdził u J. P. (1) praktyczną jednooczność z powodu znacznie obniżonej ostrości wzroku w oku lewym po przebytym przed wieloma laty urazie tego oka i po przebytych operacjach z powodu zaćmy pourazowej, odwarstwienia siatkówki i jaskry wtórnej. W oku prawym stwierdzono prawidłową ostrość wzroku do dali i bliży po zastosowaniu niewielkiej korekcji okularowej do dali ze względu na małą nadwzroczność i odpowiedniej korekcji do bliży ze względu na typową, fizjologiczną tzw. starczowzroczność. W opinii biegłego, J. P. (1) pomimo poddania się zabiegom operacyjnym sitaków, od 2017 r. ma obniżoną ostrość wzroku lewym oko, co powoduje, że praktycznie jest osobą jednooczną z zachowaną prawidłową ostrością wzroku w oku prawym. Biegły uznał, że J. P. (1) nie jest osobą niezdolną do wykonywania pracy z przyczyn okulistycznych, może pracować w każdym zawodzie i na każdym stanowisku, gdzie nie jest wymagane widzenie obuoczne. Biegły podkreślił, że taki stan był istniał również 1 maja 2021 (k. 19 - 20).

Pismem z 7 lutego 2022 r. pełnomocnik J. P. (1) wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego sądowego R. S. lub o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego tej specjalizacji. J. P. (1) wskazał, że biegły nie odniósł się do pracy, którą wykonywał przed powstaniem niezdolności do pracy, tj. pracy listonosz. Wskazał, że pozostałe kwalifikacje zawodowe, które posiada, a które umożliwiałyby mu pracę na innych stanowiskach takich jak: kierowca, handel obwoźny, także w przypadku jednooczności nie mogą być wykonywane, bowiem wszystkie te stanowiska wiąże się z koniecznością prowadzenia samochodu i wysiłki fizycznego, co w przypadku Odwołującego jest niemożliwe. Zdaniem J. P. (1) - wbrew opinii biegłego - nie może on wykonywać pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami zawodowymi czy też pracy ostatnio wykonywanej, a ponadto nie r.je poprawy stanu zdrowia w zakresie polepszenia widzenia. Ponadto J. P. (1) wskazał, że biegły nie odniósł się do tego, jak w praktyce miałoby nastąpić przekwalifikowanie zawodowe w kontekście wieku i stwierdzonej jednooczności, nie odniósł się także do tego, że drugie, zdrowsze oko, także nie jest sprawne. Biegły pominął również kwestie ogólnego i codziennego funkcjonowania np. w słoneczny dzień, zaburzenie koncentracji. Wreszcie J. P. (1) wskazał, że opinia nie odpowiada na pytanie czy stopień zaawansowania rozpoznanych schorzeń powoduje całkowitą lub częściową niezdolność do pracy (k. 31 - 32).

Postanowieniem z 12 maja 2022 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy na okoliczność ustalenia czy stan zdrowia odwołującego się pozwala na wykonywanie pracy fizycznej w szczególności w świetle przeciwwskazań wynikających z zakazu dźwigania oraz czy w związku tym odwołujący jest całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy, od kiedy i przez jaki okres oraz czy niezdolność ta istniała 1 maja 2021 r. (k. 56).

Biegła sądowy specjalista medycyny pracy - M. P. (2) - w opinii z 25 lipca 2022 r. rozpoznała u J. P. (1) praktyczną jednooczność z powodu znacznie obniżonej ostrości wzroku w oku lewym po przebytym przed wieloma laty urazie tego oka i po przebytych operacjach oka z powodu zaćmy pourazowej, odwarstwienia siatkówki i jaskry wtórnej. Ponadto rozpoznała nadciśnienie tętnicze. Biegła oceniała, że J. P. (1) jako osoba jednooczna nie może pracować na stanowiskach wymagających pełnej sprawności psycho - ruchowej, nie może prowadzić pojazdów mechanicznych w ramach obowiązków służbowych nie może pracować na wysokości powyżej 1 metra, nie może wykonywać ciężkich prac fizycznych. Biegła uznała, że J. P. (1) jest osobą częściowo niezdolną do pracy, biorąc pod uwagę, że w przeszłości pracował jako listonosz, monter TV kablowej, kierowca - zaopatrzeniowiec, prowadził działalność gospodarczą - handel obwoźny, czyli pracował na stanowiskach, na których jest wymagana pełna sprawność psycho - ruchowa. Biegła dodała, że częściową niezdolność do pracy powstała po zakończeniu świadczenia rehabilitacyjnego, tj. od kwietnia 2020 r. (k. 65 - 72).

Pismem z 27 lutego 2023 r. ZUS(...)Oddział w W. wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy, wskazując, że nadużyciem jest przyjęcie przez biegłą M. P. (2) niezdolności do pracy J. P. (1), skoro ma on wykształcenie średnie ekonomiczne, pracował w różnych zawodach, jako sanitariusz, kierowca, monter telewizji kablowej, w handlu obwoźnym, jako listonosz, a obecnie od 2021 jako koordynator ochrony (k. 84 - 85).

Postanowieniem z 3 marca 2023 r. Sąd dopuścił dowód z opinii uzupełniającej biegłej medycyny pracy, celem ustosunkowania się do zastrzeżeń organu rentowego (k. 88).

W opinii uzupełniającej z 7 kwietnia 2023 r. biegła z zakresu medycyny pracy M. P. (2) podtrzymała stanowisko wyrażono w opinii głównej. Biegła wskazała, że J. P. (1) nie może wykonywać prac jakie wykonywał dotychczas - ponieważ wymagana jest przy nich pełna sprawność psycho - ruchowa, której J. P. (1) jako osoba jednooczna, nie posiada. Biegła uszczegółowiła, że J. P. (1) nie może prowadzić pojazdów mechanicznych w ramach obowiązków służbowych, nie może pracować na wysokości powyżej 1 metra, nie może wykonywać ciężkich prac fizycznych. Biegła wskazał, że J. P. (1) zaadoptował się do jednooczności, pracuje dorywczo jako koordynator ochrony, jednak nie może wykonywać pracy zgodnej ze swoimi kwalifikacjami zawodowymi ani pracy ostatnio wykonywanej na dotychczasowym stanowisku, ponadto nie r.je na poprawę widzenia.

Pismem z 12 czerwca 2023 r. organ rentowy wniósł o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu medycyny pracy, ponieważ biegła M. P. (2) nadal nie uwzględniła w opinii uzupełniającej rzeczywistych kwalifikacji zawodowych J. P. (1), nabytych w trakcie wielu lat wykonywania pracy na różnych stanowiskach.

Postanowieniem z 21 czerwca 2023 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy (innego niż M. P. (2)) na okoliczność ustalenia czy stan zdrowia odwołującego się pozwala na wykonywanie pracy fizycznej w szczególności w świetle przeciwwskazań wynikających z zakazu dźwigania oraz czy w związku tym odwołujący jest całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy, od kiedy i przez jaki okres oraz czy niezdolność ta istniała 1 maja 2021 r., a nadto czy ta niezdolność do pracy pozostaje w związku przyczynowym z wypadkiem przy pracy z 17 stycznia 2017 r.

Postanowieniem z 28 czerwca 2023 r. Sąd zmienił postanowienie z 21 czerwca 2023 r. w ten sposób, że dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy dopuścił w drodze pomocy sądowej przed Sądem Okręgowym w Białymstoku V Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

Biegła sądowa z zakresu medycyny pracy D. S. badała J. P. (1) 12 września 2023 r., jednak sporządzonej opinii nie opatrzyła datą. Biegła wskazała w niej, że rozpoznała u J. P. (1) praktyczną jednooczność, obniżenie ostrości wzroku w oku lewym po przebytym przed wieloma laty urazie tego oka i po przebytych operacjach tego oka zaćmy pourazowej, odwarstwienia siatkówki i jaskry wtórnej, zaburzenia rozpoznawania barw w wywiadzie oraz nadciśnienie tętnicze. W opinii biegłej ww. schorzenia i stopień ich zaawansowania nie spowodowały u J. P. (1) niezdolności do pracy w związku przyczynowym z wypadkiem przy pracy z 17 stycznia 2017 r., biegła nie stwierdziła także niezdolności do pracy 1 maja 2021 r. W uzasadnieniu opinii biegła wskazała, że odwołujący się jest osobą jednooczną, ale z uwagi na to, że jednooczność trwa od kilku lat, organizm J. P. (1) zaadoptował się do tego stanu. Jednooczność ma trwały charakter, ponieważ nie nastąpi poprawa widzenia tym okiem. Biegła dodała, że w prawym oku zachowana jest prawidłowa ostrość wzroku do dali i do bliży, co powoduje, że J. P. (1) może pracować, gdzie nie wymagane jest widzenie obuoczne, z ograniczeniem do ciężkiej pracy fizycznej, dźwigania ciężarów, pracy na wysokości powyżej 3 metrów, pracy przy maszynach w ruchu, prowadzenia pojazdów ciężarowych powyżej 3,5 tony.

Pismem z 5 lutego 2024 r. pełnomocnik J. P. (1) wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłej z zakresu medycyny D. S. wskazując, że wydana przez nią opinia jest nierzetelna, niepełna i nienależycie umotywowana. Uzasadniając wniosek pełnomocnik J. P. (1) wskazał, że biegła stwierdzając, iż opiniowany może pracować tam, gdzie nie jest wymagane widzenie obuczone nie zestawiła tego twierdzenia stricte z pracami i czynnościami, które J. P. (1) wykonywał, co stanowi o nierzetelności i nieprzydatności opinii. Ponadto, biegła ograniczyła się do ogólnego stwierdzenia, że J. P. (1) zdolny jest do wykonywania pracy bez konieczności przekwalifikowania, ale opinia nie wyjaśnia szerszego aspektu zdolności do pracy, tzn. jakiego rodzaju prace biegła dopuszcza.

Postanowieniem z 15 lutego 2024 r. Sąd dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłej sądowej D. S. na okoliczność ustosunkowania się do zastrzeżeń do opinii złożonych przez odwołującego się

W opinii uzupełniającej biegła z zakresu medycyny pracy D. S. podtrzymała ocenę zdolności do pracy wyrażoną w opinii głównej. Ponadto dodała, że J. P. (1) posiada kwalifikacje do zarobkowania zgodnie z wykształceniem pomimo jednooczności, ponieważ zaadaptował się do jednooczności i brak jest przeciwwskazań do prac niewymagających widzenia obuocznego. Biegła nadmieniła, że podziela w całości ocenę wyrażoną w opinii biegłego okulisty R. S..

Pismem z 23 kwietnia 2024 r. pełnomocnik J. P. (1) wskazał, że nadal kwestionuje opinię D. S. i wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu medycyny pracy. Pełnomocnik wskazał, że z opinii biegłej w dalszym ciągu nie wynika czy określone prace i czynności zawodowo wykonywane przez J. P. (1) mogą być wykonywane przy stwierdzeniu jednooczności.

Postanowieniem z 17 maja 2024 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy (innego niż M. P. (2) i D. S. na okoliczność ustalenia czy stan zdrowia odwołującego się pozwala na wykonywanie pracy fizycznej w szczególności w świetle przeciwwskazań wynikających z zakazu dźwigania oraz czy w związku tym odwołujący jest całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy, od kiedy i przez jaki okres oraz czy niezdolność ta istniała 1 maja 2021 r., a nadto czy ta niezdolność do pracy pozostaje w związku przyczynowym z wypadkiem przy pracy z 17 stycznia 2017 r.

Postanowieniem z 23 maja 2024 r. Sąd zmienił postanowienie z 17 maja 2024 r. w ten sposób, że dowód z kolejnej opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy dopuścił w trybie pomocy sądowej przed Sądem Okręgowym w Bydgoszczy VI Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych.

W opinii z 15 grudnia 2024 r. biegła sądowa z zakresu medycy pracy - M. K. - rozpoznała u J. P. (1) praktyczną jednooczność, obniżenie ostrości wzroku oka lewego znacznego stopnia, stan po urazie drążącym i odwarstwieniem siatkówki - po leczeniu operacyjnym oka lewego, pseudosoczewkowość oka lewego oraz nadciśnienie tętnicze kontrolowane - bez związku z wypadkiem przy pracy. Biegła uznała, że J. P. (1) jest nadal trwale częściowo niezdolny do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji w związku z wypadkiem przy pracy 17 stycznia 2017 r. od daty ustania poprzedniego świadczenia. Przyczyną jest schorzenie narządu wzroku. Zdaniem biegłej, w stanie zdrowia ubezpieczonego w porównaniu z badaniem przeprowadzonym poprzednio nie nastąpiła poprawa. Biegła dodała, że przeciwwskazane są wszystkie prace wymagające obuocznego widzenia jak: praca na wysokości, przy obsłudze maszyn niebezpiecznych, w służbie ruchu, wymagające pełnej sprawności psychoruchowej. Nadmieniła również, że takie prace, przez całą swoją drogę zawodową wykonywał J. P. (1), a więc wymienione przeciwwskazania wchodzą w zakres jego kwalifikacji zawodowych nabytych. Tym samym nie jest zdolny do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, co jest istotą orzekania o długotrwałej niezdolności do pracy.

Pismem procesowym z 10 marca 2025 r. organ rentowy wniósł o dopuszczenie przez Sąd dowodu z uzupełniającej opinii biegłej sądowej M. K.. Organ rentowy załączył do stanowisko lekarza orzecznika ZUS celem ustosunkowania się przez biegłą. Lekarz orzecznik prezentował stanowisko, że u J. P. (2) nastąpiła adaptacja do jednooczności i nabycie nowych kwalifikacji zawodowych. Zakład podkreślił, że J. P. (1) zaczął pracę zarobkową w charakterze pracownika ochrony w różnych zakładach pracy i był dopuszczany do tej pracy przez lekarza medycyny pracy. W pracy ochroniarza nie występują wymienione przez biegłą przeciwskazania do pracy. J. P. (1) obsługuje recepcję, monitoring, wykonuje obchód obiektu. Organ rentowy podsumował, że biegła nie wskazała z jakiego powodu J. P. (1) nie mógłby wykonywać tej pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, co w ocenie Zakładu stanowi o niespójności opinii i braku wystarczającego jej uzasadnienia.

Postanowieniem z 23 kwietnia 2025 r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu medycyny pracy M. K. celem ustalenia czy po 30 kwietnia 2021 r. odwołujący jest zdolny czy też całkowicie lub częściowo niedolny do pracy oraz czy niezdolność ta pozostaje w związku z wypadkiem przy pracy z 17 stycznia 2017 r., polecając biegłemu ustosunkowanie się do zastrzeżeń podniesionych przez pełnomocnika organu rentowego w piśmie z 10 marca 2025 r. i w załączonej do niego opinii.

W opinii uzupełniającej z 25 maja 2025 r. biegła sądowa z zakresu medycyny pracy M. K. wskazała, że J. P. (1) od 30 kwietnia 2021 r. jest trwale częściowo niezdolny do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji w związku z wypadkiem przy pracy z 17 stycznia 2017 r. Biegła dodała, że w głównej szczegółowo opisała charakterystykę kwalifikacji zawodowych J. P. (1) i ustaliła przeciwwskazania do pracy. Następnie wywiodła, że może on wykonywać prace, w zakres których nie wchodzą ustalone przeciwwskazania i dodawała, że taką też prace wykonuje J. P. (1) na stanowisku pracownika ochrony, ale jest to praca poniżej jego kwalifikacji zawodowych.

Żadna ze stron nie zgłosiła zastrzeżeń do uzupełniającej opinii biegłej sądowej M. K..

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebrane w sprawie dokumenty, w tym dokumentację medyczną J. P. (1), konieczną w procesie opiniowania przez biegłych sądowych oraz dokumenty obrazujące przebieg postępowania przed organem rentowym. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść oraz forma nie budziła zastrzeżeń.

W toku postępowania Sąd pozyskał także opinię biegłego sądowego okulisty R. S. i opinię główną i uzupełniającą biegłej sądowej z zakresu medycyny pracy D. S.. Sąd jednak nie oparł się na opiniach ww. biegłych uznając, że nie są one rzetelne. Pomimo, że opinie były obszerne, to w sposób jedynie ogólnikowy dawały odpowiedź na stawienie przed nimi przez Sąd pytania, nie zawierały przekonującego uzasadnienia wyrażonego w nich stanowiska. W opiniach tych biegli uznali, że J. P. (1) nie jest i nie był 1 maja 2021 r. osobą niezdolną do pracy, ale jednocześnie nie odnieśli tego wniosku do istoty sprawy i nie omówili szczegółowo, dlaczego przyjęli, że J. P. (1) nie utracił zdolności do wykonywania pracy dotychczasowej. Ponadto biegła D. S. jako biegła z zakresu medycyny pracy powinna przy sporządzaniu opinii wykorzystać posiadaną wiedzę na temat warunków pracy, obowiązków na danym stanowisku i wymagań jakie pracownik powinien spełniać, aby móc tę pracę świadczyć i tego rodzaju okoliczności powinny być szczegółowo opisane w opinii z uwzględnieniem charakterystyki stanowiska pracy jakie dotychczas zajmował J. P. (1). Takiej charakterystyki ze strony biegłej D. S. brakło w sporządzonych przez nią opiniach

Opinie ww. biegłych nie zostały ocenione jako przekonujące, a w sprawie wypowiedzieli się także inni biegli z zakresu medycyny pracy - M. P. (2) i M. K., którzy wysunęli odmienne wnioski uznając, że J. P. (1) w spornym okresie był częściowo niezdolny do pracy. Zdaniem Sądu ww. biegłe sporządzając opinie dokonały rzetelnej i rzeczowej oceny stanu zdrowia J. P. (1) z uwzględnieniem jego wpływu na zdolność do wykonywania pracy dotychczasowej, co zostało szczegółowo uzasadnione w sporządzonych przez nie opiniach. Biegłe dotknęły istoty zagadnienia i dokonały analizy czy określone prace i czynności zawodowo wykonywane przez odwołującego się mogą być wykonywane przy stwierdzeniu jednooczności. Z tego powodu Sąd uczynił opinie obu biegłych z zakresu medycyny pracy - M. P. (2) i M. K. - uznał za fachowe i rzetelne, ponieważ zostały wyczerpująco i przekonująco uzasadnione, a wyrażone w opiniach stwierdzenia wskazując na fachowe i kompleksową analizę stanu zdrowia odwołującego się w kontekście możliwości wykonywania przez niego prac dotychczasowych.

Opinie biegłej M. K. były ostatnimi, jakie Sąd zgromadził w sprawie i strony do ostatniej opinii uzupełniającej ww. biegłej nie wnosiły zastrzeżeń, Sąd uznał zatem, że materiał dowodowy dotychczas zgromadzony w sprawie jest wystraczający do jej rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jako uzasadnione podlegało uwzględnieniu.

Renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie warunki określone w art. 57 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 53 dalej jako ustawa emerytalna), a więc:

1.  jest niezdolny do pracy,

2.  ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3.  niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3 - 8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11 - 12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15 - 17 oraz art. 7 pkt 1 - 3, 5 lit. a, pkt 6 i 12 albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,

4.  nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Przy czym w myśl art. 57 ust. 2 wskazanego wyżej aktu prawnego przepisu art. 57 ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.

Przesłanka konieczna dla przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, o której mowa w art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej, wiąże się z koniecznością posiadania przez ubezpieczonego okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze określonym w art. 58 ustawy. Wymóg ten wynika z tego, że renta z tytułu niezdolności do pracy nie jest świadczeniem o charakterze socjalnym na rzecz osób niezdolnych do pracy, pozostającym bez związku z tytułem ubezpieczenia rentowego, ale jedną z form zabezpieczenia społecznego powiązaną z wymaganym okresem płacenia składek (por. wyrok Sądu Najwyższego z 1 grudnia 2016 r., 1UK 424/15).

Zgodnie z art. 58 ust 1 wskazanej ustawy warunek posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego, w myśl art. 57 ust. 1 pkt 2, uważa się za spełniony, gdy ubezpieczony osiągnął okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie co najmniej:

1.  1 rok - jeżeli niezdolnośćdo pracy powstała przed ukończeniem 20 lat;

2.  2 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 20 do 22 lat;

3.  3 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 22 do 25 lat;

4.  4 lata - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 25 do 30 lat;

5.  5 lat - jeżeli niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat.

Zgodnie z art. 58 ust. 2 ww. ustawy okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy; do tego dziesięcioletniego okresu nie wlicza się okresów pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej oraz okresów pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego określonych w przepisach oświadczeniach rodzinnych lub zasiłku dla opiekuna określonego w przepisach o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, za które nie było obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Jeśli chodzi o trzeci z warunków, określony w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, to wiąże się on z okresami, w czasie których powinna powstać niezdolność do pracy (bądź w ciągu 18 miesięcy od ich ustania), aby ubezpieczony mógł skorzystać z prawa do renty. W orzecznictwie wskazuje się, że skutkiem związania prawa do świadczeń z ubezpieczeniem jest utrata tego prawa po ustaniu ubezpieczenia. Osoba, której ubezpieczenie ustało, nie ma żadnych uprawnień wynikających z tego ubezpieczenia i aby uprawnienia takie uzyskać musi ubezpieczyć się ponownie (por wyrok Sądu Najwyższego z 8 stycznia 2014 r. 11 UK 232/13).

Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że w jej realiach kwestią sporną było jedynie to czy J. P. (1) po 30 kwietnia 2021 r. jest nadal niezdolny do pracy - tego przymiotu bowiem odmówił mu Zakład Ubezpieczeń Społecznych, a nieposiadanie go prowadziło do wydania decyzji odmownej w przedmiocie prawa renty z tytułu niezdolności do pracy.

Sporna w realiach sprawy przesłanka - niezdolność do pracy, jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej) (por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 stycznia 2004r., II UK 222/03).

Przepis art. 12 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00 i z 7 września 1979 r., II URN 111/79). Dokonując analizy pojęcia całkowita niezdolność do pracy należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, czyli jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 grudnia 2004 r., I UK 28/04). Z kolei wyjaśnienie częściowej niezdolności do pracy i treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego) (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 września 2006 r., I UK 103/06). Dopiero zatem zmiana zawodu w ramach posiadanych kwalifikacji i brak rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu dają podstawę do przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 października 2009 r., II UK 106/09, z 8 maja 2008 r., I UK 356/07, z 11 stycznia 2007 r., II UK 156/06 i z 25 listopada 1998 r., II UKN 326/98). Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 7 lutego 2006 r. (I PK 153/05) częściowej niezdolności do pracy, polegającej na utracie w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie wyklucza możliwość podjęcia przez ubezpieczonego pracy niżej kwalifikowanej. Ubezpieczony, który jest częściowo niezdolny do pracy może być jednocześnie z samej definicji zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami w nieznacznym stopniu. Tak samo, gdy ubezpieczony wykonuje pracę, która nie jest zgodna z posiadanymi kwalifikacjami, a już na pewno, gdy jest pracą poniżej poziomu posiadanych kwalifikacji. Aktualny jest zatem pogląd o konieczności ujmowania łącznie aspektu medycznego i ekonomicznego niezdolności do pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., II UKN 675/98).

W orzecznictwie przyjmuje się również (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 20 sierpnia 2003 r., II UK 11/03 oraz z 5 lipca 2005 r., I UK 222/04), że decydującą dla stwierdzenia niezdolności do pracy jest utrata możliwości wykonywania pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu przy braku rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Gdy więc biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to brak prawa do tego świadczenia. Prawa tego nie można w szczególności wywodzić z przewidzianych w art. 13 ustawy emerytalnej przesłanek, a więc: stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego, przy wzięciu pod uwagę rodzaju i charakteru dotychczas wykonywanej pracy, poziomu wykształcenia, wieku
i predyspozycji psychofizycznych, bowiem odnoszą się one tylko do ustalania stopnia lub trwałości niezdolności do pracy. Są więc bez znaczenia, jeżeli aspekt biologiczny (medyczny) wskazuje na zachowanie zdolności do pracy. Obiektywna możliwość podjęcia dotychczasowego lub innego zatrudnienia, zgodnie z poziomem kwalifikacji, wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych może być brana pod uwagę tylko wówczas, gdy ubiegający się o rentę jest niezdolny do pracy z medycznego punktu widzenia, gdyż oba te aspekty muszą występować łącznie (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 675/98). O niezdolności do pracy nie decyduje więc niemożność podjęcia innej pracy warunkowana wiekiem, poziomem wykształcenia i predyspozycjami psychofizycznymi, lecz koniunkcja niezdolności do pracy z niezdolnością do przekwalifikowania się do innego zawodu.

Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń co do możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treścią art. 278 KPC Opinia biegłego ma na celu ułatwienie Sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo - lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016 r., III AUa 1609/15).

Badając istnienie analizowanej, a w przedmiotowej sprawie spornej przesłanki warunkującej przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, sąd dopuścił w sprawie dowód z opinii biegłego okulisty i opinii trzech biegłych medycyny pracy. Ocena tych opinii została już zaprezentowana w części obejmującej ocenę dowodów, jednak warto jeszcze raz podkreślić, że biegłe M. K. i M. P. (2) - których opinie Sąd uznał za kluczowe w sprawie - nie podzieliły stanowiska organu rentowego zasadzającego się na uznaniu ubezpieczonego za osobę zdolną do pracy. Należało więc stwierdzić, że organ rentowy nieprawidłowo ocenił stan zdrowia odwołującego się, a przeprowadzone przed sądem postępowanie dowodowe pozwoliło na ustalenie, że J. P. (1) jest częściowo niezdolny do pracy - spełnia zatem warunek z art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, który wymaga co najmniej przymiotu częściowej niezdolności do pracy od osoby ubiegającej się o rentę.

Głównych schorzeniem J. P. (1) jest choroba narządu wzroku ze znacznym obniżeniem ostrości wzroku lewego oka, skutkująca praktyczną jednoocznością. Schorzenie to i stopień jego zaawansowania spowodowały u odwołującego się częściową niezdolność do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, do którego doszło 17 stycznia 2017 r., a niezdolność ta istniała u odwołującego się także 1 maja 2021 r. J. P. (1) już w 2005 r. doznał urazu perforującego oka lewego i wówczas doszło do powstania zaćmy pourazowej ze znacznym pogorszeniem widzenia tym okiem, w 2010 r. nastąpiło pogorszenie widzenia okiem lewym - rozwinęła się zaćma wtórna. Wykonano kapsulotomię laserową i ostrość wzroku oka poprawiła się, ale taki stan utrzymywał się do wypadku przy pracy z 17 stycznia 2017 r. Wówczas po dźwiganiu przez J. P. (1) ciężarów doszło do odwarstwienia siatkówki lewego oka i praktycznej jego ślepoty. Pomimo wieloetapowego leczenia ostrość widzenia w tym oku jest znacznie obniżona i z tego powodu ubezpieczony jest osobą praktycznie jednooczną, ma jednak zachowaną prawidłową ostrość widzenia prawym okiem. Obecnie leczenie jest już zakończone i nie ma możliwości poprawy widzenia lewym okiem z powodu zaniku nerwu wzrokowego. J. P. (1) całą swoją drogę zawodową przeszedł pracując na stanowiskach związanych z pracą fizyczną jako sanitariusz w szpitalu, prowadząc handel obwoźny, na stanowisku kierowcy samochodu do 3,5 tony, magazyniera, montera telewizji kablowej, a ostatnio przed wypadkiem - na stanowisku doręczyciela pocztowego. Na tych wszystkich stanowiskach, nabywając kwalifikacji zawodowych pracował fizycznie - co wymagało siły, sprawności fizycznej i pełnej sprawności psychoruchowej oraz obuocznego widzenia. Sprawność tę odwołujący utracił wskutek wypadku z 2017 r. - w wyniku której stał się osobą jednooczną. Z tych powodów należy uznać, że utracił zatem zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, tylko takie prace jak ww. wykonywał, a obecnie już - z uwagi na wadę wzroku - nie jest to możliwe. Odwołując się z zawodu jest ekonomistą transportu, ale w tym zawodzie wyuczonym nigdy nie pracował i nie jest możliwe - mając na uwadze jego wiek - rozpoczynał obecnie pracę zgodną z posiadanymi kwalifikacjami wyuczonymi, ponieważ nie praktykował ich, a z upływem czasu, zważywszy także na rozwój technologiczny jaki się dokonała - kwalifikacje te uległy dezaktualizacji. Z tych samych przyczyn - z uwagi na wiek odwołującego się i rodzaj schodzenia - bezcelowe jest jego przekwalifikowania zawodowego.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że odwołanie J. P. (1) należy uwzględnić, wobec czego na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 KPC zmienił zaskarżoną decyzję poprzez przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy na okres od 1 maja 2021 r. na stałe - o czym orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 2 wyroku na podstawie
art. 98 KPC w zw. § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października
2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...) Oddział w W. na rzecz J. P. (1) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 360 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.