Wyrok z 28 listopada 2025, sygn. I C 1664/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 28 listopada 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:	Sędzia Krystian Szeląg
Protokolant:	Sekretarz sądowy Kamila Lobert-Bruździak

po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2025 r. w Olsztynie

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Banku (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W.

przeciwko P. K., K. M.

o zapłatę

I.  oddala powództwo w całości;

II.  zasądza od powoda na rzecz pozwanych kwotę 10.817 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 11 października 2024 r. powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniósł przeciwko pozwanym P. K. i K. (M.) K. o zasądzenie solidarnie kwoty 308.804,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego), z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy kredytu nr (...)07- (...) ( (...): (...)) zawartej w dniu 26 stycznia 2007 r. Ponadto wniósł o zasądzenie solidarnie od strony pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w sprawie do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu powód wskazał, że wnosząc niniejszy pozew zmierza do ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii spornych pomiędzy stronami, które powstały w związku z zarzutem nieważności (bezskuteczności trwałej) umowy. Kredytobiorcy na podstawie niniejszego zarzutu złożyli pozew domagając się zapłaty oraz ustalenia nieważności bądź bezskuteczności umowy w całości. Sprawa prowadzona jest przez Sąd Okręgowy w Warszawie pod sygn. akt (...). Powód wskazał, że jego roszczenie ma charakter roszczenia restytucyjnego związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń z tytułu umowy kredytu, która może okazać się nieważna. Powołując się na art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. bank żąda zapłaty wartości nienależnego świadczenia przez niego spełnionego polegającego na udostępnieniu kredytobiorcom kapitału do korzystania (roszczenie o zwrot nominalnej wartości świadczenia banku) (pozew k. 4-12.).

W odpowiedzi na pozew pozwani przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, podnieśli ewentualny zarzut potrącenia dochodzonej przez powoda kwoty z tytułu faktycznej kwoty udostępnionego im kapitału, tj. kwoty 308.804,81 zł wraz z kwotami przez nich uiszczonymi na rzecz powoda w okresie od dnia 26 stycznia 2007 r. do dnia 06 maja 2024 r. tytułem spłaty rat kapitałowo-odsetkowych, tj. kwoty 343.153,75 zł. Odnosząc się do meritum sprawy zgłosili zarzut przedawnienia, wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, w wysokości dwukrotności stawki minimalnej wynikającej z norm prawem przepisanych zgodnie z art. 226 ² § 2 pkt 3 pkt a) k.p.c. ze względu na nadużycie przez stronę powodową prawa procesowego. Ponadto wskazali, że wystąpienie na tym etapie sprawy z niniejszym roszczeniem przez stronę powodową jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa i zasadami współżycia społecznego, tj. stanowi nadużycie prawa podmiotowego w myśl art. 5 k.c. (odpowiedź na pozew k. 77-83).

Powód pismem z dnia 16.01.2025 r. podtrzymał żądanie główne z pozwu w całości. Zaprzeczył zarzutowi nadużycia przez niego prawa oraz zarzutowi przedawnienia roszczenia o zwrot kapitału kredytu. Zakwestionował w całości co do zasady oraz co do wysokości zgłoszony ewentualny zarzut potrącenia. Ponadto powód przyznał, że:

Strona powodowa przyznaje następujące fakty:

1.  pomiędzy stronami toczy się obecnie postępowanie sądowe przed Sądem Okręgowym w Warszawie sygn. akt (...) przeciwko Bankowi o zapłatę kwoty 298.003,27 PLN tytułem zwrotu świadczeń nienależnych wynikających z kwestionowanej przez Pozwanych umowy kredytu nr (...)07- (...) ( (...): (...)) zawartej w dniu 26.01.2007 r.,

2.  tytułem wykonania powyższej umowy Bank przekazał na rzecz Pozwanych kwotę 308.804,81 PLN (pismo procesowe powoda k.136-143).

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

(...) Bank (...) S.A. jest następcą prawnym (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G..

(bezsporne)

W dniu 26.01.2007 r. kredytobiorcy podpisali umowę z (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w G. nr (...)07- (...) o kredyt mieszkaniowy N.-H..

Umowa składała się z 2 części: części A. Część Szczególna Umowy ( (...)) i części B. Część Ogólna Umowy ( (...)).

W części szczególnej umowy wskazano, że jest to kredyt denominowany udzielony w złotych w kwocie stanowiącej równowartość 117.743,01 CHF (§ 1 ust. 1 (...)). Kredyt przeznaczony był na finansowanie kosztów związanych z nabyciem lokalu mieszkalnego wraz z miejscem garażowym oraz sfinansowanie prac wykończeniowych (§ 1 ust. 2 (...)).

Okres kredytowania został ustalony od 25.01.2007 r. do 05.01.2037 r. (§ 1 ust. 4), oprocentowanie kredytu wynosiło 4,52 % p.a. i było zmienne (§ 1 ust. 8 (...)), marża banku w dniu udzielenia kredytu wynosiła 2,25 % p.a. w stosunku rocznym (§ 1 ust. 9 (...)).

Na zabezpieczenie spłaty kredytu została ustanowiona na rzecz Banku hipoteka łączna kaucyjna do kwoty 422.250,00 ł na nieruchomościach przy ul. (...) w O. oraz cesja na rzecz banku praw z umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych potwierdzona przez ubezpieczyciela (§3 ust. 1-3 (...)). Ponadto weksel in blanco z klauzulą bez protestu wraz z deklaracją wekslową (§ 3 ust. 4 (...)).

Zasady uruchomienia kredytu określał § 4 (...) oraz § 11 (...). I tak, § 4 ust. 1 stanowił, że wypłata pierwszej transzy kredytu nastąpi nie później niż w ciągu 30 dni od daty zawarcia umowy. W § 11 ust. 2 (...) postanowiono natomiast, że w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłata środków następuje w złotych, w kwocie stanowiącej równowartość wypłacanej kwoty wyrażonej w walucie obcej.

W § 11 ust. 3 (...) wskazano, że do przeliczeń kwot walut uruchamianego kredytu stosuje się kurs kupna waluty obcej według Tabeli kursów obowiązującej w Banku w dniu wypłaty środków.

W § 11 ust. 4 (...) postanowiono w przypadku kredytu denominowanego wypłacanego jednorazowo, gdy przyznana kwota kredytu, na skutek różnic kursowych, okaże się na dzień uruchomienia kredytu kwotą:

1)  przewyższającą kwotę wymaganą do realizacji celu, bank uruchomi środki w wysokości stanowiącej równowartość w walucie kredytu kwoty niezbędnej do tego celu oraz dokona pomniejszenia salda zadłużenia poprzez spłatę kwoty niewykorzystanej,

2)  niewystarczającą do realizacji celu, kredytobiorca jest zobowiązany do zbilansowania ze środków własnych.

Spłata kredytu miała nastąpić w PLN równych miesięcznych ratach kapitałowo – odsetkowych do dnia 05.01.2037 r. (§ 5 (...)).

W części ogólnej umowy ( (...)) w § 1 ust.1 postanowiono, że kredyt mieszkaniowy N.-H. jest udzielany w złotych.

W przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, kwota kredytu w złotych miała zostać określona poprzez przeliczenie na złote kwoty wyrażonej w walucie, do której kredyt jest denominowany, wg kursu kupna tej waluty, zgodnie z Tabelą kursów z dnia uruchomienia środków (§ 1 ust. 2 (...)).

W § 1 ust. 3 (...) umowa przewidywała, że ryzyko związane ze zmianą kursu waluty ponosi kredytobiorca, z uwzględnieniem § 11 ust. 2-4 oraz § 18 ust. 6.

W części ogólnej umowy wskazano także, że oprocentowanie kredytu ustalane jest według zmiennej stopy procentowej, stanowiącej sumę odpowiedniej stopy bazowej oraz marży Banku (§ 2 ust. 1 (...)). Stopa bazowa odpowiada obowiązującej w ostatnim dniu roboczym przed dniem uruchomienia środków stawce LIBOR 6M w przypadku kredytów denominowanych w USD lub (...) (§ 2 ust. 2 (...)). Ustalona w ten sposób stopa bazowa obowiązywała do przedostatniego dnia włącznie 6-miesięcznego okresu obrachunkowego rozumianego jako okres kolejnych 6 miesięcy (§ 2 ust. 3 (...)).

W zakresie spłaty kredytu umowa przewidywała, że w przypadku kredytu denominowanego w walucie obcej, harmonogram kredytu będzie wyrażony w walucie obcej, w której kredyt jest denominowany, a spłata następuje w złotych, w równowartości kwot wyrażonych w walucie obcej. Do przeliczeń wysokości rat kapitałowo – odsetkowych stosuje się kursy sprzedaży danej waluty wg Tabeli kursów obowiązującej w banku w dniu spłaty (§13 ust. 7 (...)).

Umowa przewidywała możliwość ubiegania się przez kredytobiorcę o zmianę waluty kredytu (§17 ust. 1 pkt 1 (...)).

Tabela kursów nie została zdefiniowana w (...) ani w (...).

(dowód: umowa część szczególna i część ogólna k. 22-28v. i k. 88-100)

Dnia 19 września 2007 r. strony podpisały aneks nr (...) do umowy, którym bank podwyższył kredytobiorcom na ich wniosek z dnia 7 września 2007 r. kredyt hipoteczny denominowany w (...) o kwotę złotych stanowiącą równowartość 13.398,84 CHF do kwoty złotych stanowiącej równowartość 130.104,75 CHF. Podwyższono również hipotekę łączną kaucyjną do kwoty 452.700,00 zł.

(dowód: aneks nr (...) k. 29 i k. 101)

Kredyt został uruchomiony transzami w łącznej kwocie 308.804,81 zł. W okresie od 26.01.2007 r. do 06.05.2024 r. powodowie w wykonaniu przedmiotowej umowy uiścili łącznie na rzecz banku kwotę 343.153,75 zł .

(dowód: zaświadczenie k. 102-110, wyciąg z konta bankowego k. 111-120, historia rachunku k. 121-121v.)

Pismem z dnia 04.06.2019 r. kredytobiorcy zareklamowali przedmiotową umowę wskazując na niedozwolone postanowienia umowne, które nie wiążą ich jako konsumentów, a w konsekwencji na nieważność przedmiotowej umowy oraz wezwali bank do zwrotu wszystkich bezpodstawnie pobranych rat kapitałowo-odsetkowych wraz z ustawowymi odsetkami i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od każdej z rat liczonymi od dnia następującego po dniu ich bezpodstawnego pobrania do dnia zapłaty. Reklamacja nie została uwzględniona przez bank.

(dowód: reklamacja wraz z dowodem nadania i potwierdzeniem odbioru k. 122-126, pismo banku k. 127-129)

W związku z wytoczeniem przez kredytobiorców powództwa przeciwko bankowi oraz podniesieniem w nim zarzutu bezskuteczności (nieważności) umowy w całości, celem zabezpieczenia swoich interesów bank pismem z dnia 28.06.2024 r. (data nadania) wezwał kredytobiorców do zwrotu wypłaconego w wykonaniu umowy kapitału kredytu poprzez zapłatę w terminie 1 miesiąca kwoty 308.804,81 zł.

(dowód: wezwania do zapłaty z dowodami nadania oraz potwierdzeniami doręczeń k. 18-21)

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Fakty ustalono na podstawie spójnego, wiarygodnego materiału dowodowego: dokumentów złożonych przez obie strony (wzajemnie niekwestionowanych).

Przechodząc do sedna rozważań prawnych, w zakresie zarzutów odpowiedzi na pozew w pierwszej kolejności odnieść się należy do kwestii przedawnienia. Wskazać należy, że termin przedawnienia roszczeń jako związanych z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, i nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie (11.10.2024 r. - pocztową przesyłką poleconą), ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty wydania prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie, opierającego się na nieważności umowy kredytowej. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza. Nie powinna być to nawet data rozprawy, na której kredytobiorcy wyrażają wiążącą wolę unieważnienia umowy, ponieważ takie oświadczenie nie oznacza, że wyrok zostanie wydany zgodnie z tą wolą.

Należy przy tym krytycznie odnieść się do zarzutu strony pozwanej dotyczącego nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.) oraz procesowego (art. 4 ¹ k.p.c.). Jego uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia swoich należności.

Mimo, iż powyższe zarzuty pozwanego okazały się bezzasadne, powództwo w zakresie roszczenia głównego – roszczenia o zapłatę nie zasługiwało na uwzględnienie.

W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie C‑396/24 (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok C‑396/24 (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy 93/13, w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorcy, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorców w tej sprawie to bezspornie wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

Kwestia ewentualnego zarzutu potrącenia ma w tej sprawie jednak znaczenie drugorzędne, gdyż o wyniku rozstrzygnięcia decyduje przede wszystkim bilans świadczeń stron wynikający z nieważności umowy. Skoro suma spełnionych przez kredytobiorców świadczeń przewyższa kwotę wypłaconego im kapitału, po stronie powodowego banku nie powstaje wierzytelność nadająca się do dochodzenia. W takiej konfiguracji bank nie może żądać zwrotu nienależnego świadczenia, sam pozostając dłużnikiem pozwanych. Z tego względu żądanie powoda na podstawie tych przepisów polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorców, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorców zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną, pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

O kosztach procesu (pkt II) orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu).

Na koszty procesu pozwanych w łącznej kwocie 10.817 zł składają się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) i wynagrodzenie pełnomocnika w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (10.800 zł) i taką kwotę na ich rzecz należało zasądzić tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sąd nie znalazł podstaw do przyznania wynagrodzenia w stawce wyższej niż minimalna. Zakres czynności zawodowego pełnomocnika powodów w przedmiotowej sprawie należał do typowych w tego rodzaju sprawach – w których wielokrotnie tenże pełnomocnik już występował.

sędzia Krystian Szeląg