Wyrok z 15 grudnia 2025, sygn. IX Ca 1205/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2025 r. w Olsztynie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 7 lipca 2025 r., sygn. akt I C 15/25 upr.,

I. zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że oddala powództwo i zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 917 (dziewięćset siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia stronie powodowej do dnia zapłaty,

II. zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 650 (sześćset pięćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się przedmiotowego rozstrzygnięcia o kosztach do dnia zapłaty.

SSO Jacek Barczewski

Sygn. akt IX Ca 1205/25 upr.

UZASADNIENIE

W TRYBIE ART. 505 ¹³ § 2 K.P.C.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko wyrażone w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, zgodnie z którym wydatki poniesione przez poszkodowanego na najem pojazdu zastępczego, nawet gdy przewyższają koszty oferty ubezpieczyciela, mogą podlegać refundacji z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, o ile były celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Oferta ubezpieczyciela musi mieć przy tym charakter realny, tj. powinna umożliwiać poszkodowanemu faktyczne skorzystanie z pojazdu zastępczego w warunkach odpowiadających jego rzeczywistym potrzebom. Realność oferty wymaga nie tylko zapewnienia dostępności pojazdu w odpowiednim czasie i klasie, ale także uwzględnienia terminu naprawy pojazdu uszkodzonego i momentu wypłaty odszkodowania. Jedynie wówczas propozycja ubezpieczyciela może być uznana za wiążącą w kontekście oceny zakresu obowiązku odszkodowawczego. W tym zakresie szczególna staranność obciąża ubezpieczyciela jako profesjonalnego uczestnika rynku, o czym stanowi art. 354 § 1 k.c. w zw. z art. 355 § 2 k.c.

Z drugiej strony, również po stronie poszkodowanego istnieje obowiązek lojalnego współdziałania z ubezpieczycielem, wynikający z art. 354 § 2 k.c. oraz art. 826 § 1 k.c. Poszkodowany powinien podejmować działania zmierzające do ograniczenia szkody, współpracując z ubezpieczycielem w zakresie organizacji najmu pojazdu, o ile jego propozycja jest konkretna, przejrzysta i możliwa do wykonania.

W rozpoznawanej sprawie szkoda komunikacyjna miała miejsce 1 lipca 2024 r., a szkoda została zgłoszona tego samego dnia. Poszkodowany rozpoczął najem pojazdu od powoda 12 sierpnia 2024 r., kończąc go 23 sierpnia 2024 r. (11 dób). Powód zastosował stawkę 196,75 zł netto (242 zł brutto) za dobę, podczas gdy pozwany uznał zasadność najmu przy stawce 76 zł netto (93,48 zł brutto), wypłacając powodowi 1.028,28 zł.

Oceniając zachowanie stron po zdarzeniu szkodowym, Sąd Okręgowy zauważył okoliczność, że już w dniu zgłoszenia szkody poszkodowany został poinformowany o przysługującym mu prawie do pojazdu zastępczego oraz o możliwości jego bezgotówkowego najmu zorganizowanego przez ubezpieczyciela. Informacja została przekazana poprzez formularz online, wiadomość e-mail oraz SMS. Zawierała określoną stawkę dzienną, klasę pojazdu odpowiadającą pojazdowi poszkodowanego oraz zastrzeżenie, iż w razie skorzystania z innej oferty ubezpieczyciel zweryfikuje koszty do poziomu wskazanej stawki. W tych okolicznościach należało uznać, że oferta ubezpieczyciela była konkretna, dostępna i odpowiadała standardom należytej staranności, a poszkodowany został w sposób wystarczający poinformowany o możliwości z niej skorzystania.

Zdaniem Sądu Okręgowego brak jest podstaw, aby wymagać od ubezpieczyciela przedstawienia poszkodowanemu pełnej oferty najmu pojazdu zastępczego w rozumieniu art. 66 k.c., tj. zawierającej wszystkie elementy konieczne do uznania jej za wiążącą ofertę cywilnoprawną. Wystarczające jest przedstawienie poszkodowanemu podstawowych zasad najmu – w szczególności wskazanie możliwości skorzystania z pojazdu zastępczego, klasy pojazdu oraz orientacyjnej stawki dobowej. Już taka informacja pozwala poszkodowanemu podjąć decyzję, czy skorzysta z propozycji ubezpieczyciela, czy też zdecyduje się na najem we własnym zakresie, przy świadomości, że koszty przekraczające poziom wskazany przez ubezpieczyciela mogą nie zostać w całości zrefundowane. Dane przekazane telefonicznie, mailowo bądź za pośrednictwem elektronicznego systemu zgłoszeń nie muszą zatem spełniać wszystkich przesłanek oferty w rozumieniu art. 66 k.c. Wystarczające jest, że stanowią one rzetelne źródło informacji umożliwiające poszkodowanemu rozeznanie co do warunków i stawek najmu pojazdu zastępczego organizowanego przez ubezpieczyciela. W niniejszej sprawie zakład ubezpieczeń przekazał poszkodowanemu wystarczająco szczegółową informację o zasadach najmu, wskazując, że usługa ma charakter bezgotówkowy i obejmuje pojazd równorzędny klasą z pojazdem uszkodzonym. Gdyby po podjęciu próby skorzystania z tej propozycji okazało się, że deklarowane warunki nie odpowiadają rzeczywistości, można byłoby uznać, iż zaniechanie skorzystania z oferty było usprawiedliwione, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca.

Nie ma również znaczenia, że poszkodowany udzielił pełnomocnictwa osobie trzeciej do podejmowania czynności związanych z najmem. Przeniesienie obowiązków w tym zakresie na pełnomocnika nie zwalniało go z ciążącego na nim obowiązku współdziałania z ubezpieczycielem w celu ograniczenia skutków szkody, co wynika z art. 354 § 2 k.c. oraz art. 826 § 1 k.c. Z zeznań poszkodowanego wynika, iż znał on treść propozycji ubezpieczyciela, lecz nie podjął żadnych działań zmierzających do jej weryfikacji. Pełnomocnik, będący pracownikiem powoda, podejmował jedynie czynności o charakterze formalnym, mające na celu stworzenie pozorów współpracy z ubezpieczycielem, bez rzeczywistego zamiaru skorzystania z jego oferty. Działania te nie służyły interesowi poszkodowanego, lecz ochronie interesów powoda jako przedsiębiorcy.

Sąd Okręgowy podziela także zapatrywanie wyrażone w cytowanej już uchwale Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r. (III CZP 20/17), zgodnie z którym poniesienia wyższych kosztów nie uzasadnia sama przez się prostota skorzystania z oferty najmu złożonej przez przedsiębiorcę prowadzącego warsztat naprawczy, w którym uszkodzony pojazd ma być naprawiany. Konieczność dodatkowego kontaktu z ubezpieczycielem – w praktyce zwykle telefonicznego – nie może być uznana za niedogodność, która uzasadnia poniesienie wyższych kosztów najmu. Co więcej, należy uznać, że w ramach ciążącego na poszkodowanym obowiązku minimalizacji szkody i współdziałania z dłużnikiem (ubezpieczycielem) mieści się obowiązek niezwłocznego zasięgnięcia informacji co do tego, czy ubezpieczyciel może zaproponować poszkodowanemu pojazd zastępczy równorzędny uszkodzonemu (zniszczonemu).

Niewątpliwie utrata możliwości korzystania z pojazdu własnego w okresie naprawy stanowi szkodę w rozumieniu przepisów prawa cywilnego, za której naprawienie odpowiada ubezpieczyciel sprawcy. Jednakże odpowiedzialność ta nie ma charakteru absolutnego i podlega ograniczeniom określonym w art. 362 k.c., zgodnie z którym w razie przyczynienia się poszkodowanego do zwiększenia rozmiaru szkody obowiązek naprawienia szkody ulega odpowiedniemu zmniejszeniu.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, iż powód nie wykazał, aby najem pojazdu zastępczego od niego był działaniem celowym i ekonomicznie uzasadnionym. Skoro bowiem poszkodowany, działając w sposób obiektywnie nieracjonalny, zaniechał wykorzystania oferty ubezpieczyciela, a jego zachowanie – w powiązaniu z czynnościami pełnomocnika – przyczyniło się do zwiększenia rozmiarów szkody, brak jest podstaw do obciążenia pozwanego odpowiedzialnością za koszty powstałe w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe rozważania na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmieniono zaskarżony wyrok poprzez oddalenie powództwa, albowiem roszczenie strony powodowej zostało zaspokojone w całości przed wytoczeniem procesu (11 x 93,48 zł brutto = 1.028,28 zł) i nie zasługiwało na uwzględnienie w oparciu o art. 361, 363 § 1, 436, 481, 509 § 1, 659, 805 § 1, 822 § 1 k.c.

W konsekwencji zmianie podlegało rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego w zakresie kosztów procesu za I instancję, gdzie na podstawie art. 98 § 1, § 1 ¹ k.p.c. w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych), zasądzono od powoda na rzecz pozwanego kwotę 917 zł tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od doręczenia odpisu wyroku do dnia zapłaty, w tym opłaty za czynności pełnomocnika.

O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł w pkt II. wyroku na podstawie art. 98 § 1, § 1 ¹ k.p.c., w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 2 pkt 3 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na koszty te składa się: 450 zł zastępstwa procesowego oraz 200 zł opłaty od apelacji.

SSO Jacek Barczewski