Postanowienie z 11 lutego 2025, sygn. II Ca 1807/23
POSTANOWIENIE
Dnia 11 lutego 2025 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Radomska-Stęplewska
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w dniu 11 lutego 2025 r. w Poznaniu
sprawy z wniosku J. G.
przy udziale C. G.
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji wniesionej przez uczestnika postępowania
od postanowienia częściowego Sądu Rejonowego w Gostyniu
z dnia 25 lipca 2023 r.
sygn. akt I Ns 46/18
postanawia:
I. zmienić zaskarżone postanowienie w punkcie 1 a) w ten tylko sposób, że ustalić, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą nieruchomości położone w K. składające się z działek geodezyjnych o numerach (...), (...), (...), (...), (...), (...) o łącznej powierzchni 0,7483 ha, dla których to nieruchomości Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą o numerze Kw (...) o wartości 1 216 766 zł (jeden milion dwieście szesnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt sześć złotych zero groszy),
II. w pozostałym zakresie apelację oddalić;
Małgorzata Radomska – Stęplewska
UZASADNIENIE
punktu II postanowienia Sądu Okręgowego z 11 lutego 2025 r.
Postanowieniem częściowym z 25 lipca 2023 r. Sąd Rejonowy w Gostyniu w sprawie z wniosku J. G. przy udziale C. G. o podział majątku wspólnego postanowił:
1. Ustalić, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą następujące nieruchomości:
a) nieruchomości położone w K. składające się z działek geodezyjnych o numerach (...), (...), (...), (...), (...), (...), o łącznej powierzchni 1,7783 ha, dla których to nieruchomości Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą o numerze KW (...) o wartości 1 216 766 zł (jeden milion dwieście szesnaście tysięcy siedemset sześćdziesiąt sześć złotych zero groszy),
b) nieruchomości położone w K. składające się z działek geodezyjnych o numerach (...) o łącznej powierzchni 0,3994 ha, dla których to nieruchomości Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą o numerze KW (...) o wartości 209 500 zł (dwieście dziewięć tysięcy pięćset złotych zero groszy),
c) nieruchomość położona w N. składająca się z działki geodezyjnej o numerze (...) o powierzchni 0,1600 ha, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą o numerze KW (...) o wartości 602 476 zł (sześćset dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt sześć złotych zero groszy),
tj. nieruchomości o łącznej wartości 2 028 742 zł (dwa miliony dwadzieścia osiem tysięcy siedemset czterdzieści dwa złote zero groszy).
2. Dokonać częściowego podziału majątku wspólnego stron w ten sposób, iż:
a) prawo własności nieruchomości opisanych szczegółowo w pkt. 1 a) i 1 b) postanowienia o wartości 1 426 266 zł (jeden milion czterysta dwadzieścia sześć tysięcy dwieście sześćdziesiąt sześć złotych zero groszy) przyznać na wyłączną własność uczestnika postępowania C. G., z zaznaczeniem, iż niniejszym orzeczeniem nie są objęte działki o numerach (...) zapisane w księdze wieczystej KW (...),
b) prawo własności nieruchomości opisanej szczegółowo w pkt. 1 c) postanowienia o wartości 602 476 zł (sześćset dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt sześć złotych zero groszy) przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyni J. G..
3. Zasądzić od uczestnika postępowania C. G. na rzecz wnioskodawczyni J. G., tytułem wyrównania jej udziału w majątku wspólnym, kwotę 411 895 zł (czterysta jedenaście tysięcy osiemset dziewięćdziesiąt pięć złotych zero groszy) płatną w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w razie opóźnienia w płatności.
Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł uczestnik postępowania, zaskarżając je w części tj. w pkt 1.a, 2.a oraz 3.
Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia polegający na mylnym ustaleniu i tym samym błędnym przyznaniu na rzecz uczestnika w pkt. l.a i 2 a. nieruchomości w postaci działek o nr (...), dla których Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą (...) o łącznej pow. 1,7783 ha, podczas gdy prawidłowe wyliczenie powierzchni tych działek winno prowadzić do wniosku, iż powierzchnia ta wynosi jedynie 0,7483ha,
2. błędną ocenę sytuacji majątkowej i finansowej uczestnika i oddalenie wniosku o rozłożenie spłaty na rzecz wnioskodawczyni na raty postulowane przez uczestnika, wynikającą z nieuzasadnionego twierdzenia, iż rzeczywista sytuacja majątkowa uczestnika, a zwłaszcza jego dochody w 2022 roku nie mogły wynieść jedynie 3.000 zł miesięcznie, gdyż przeczy temu fakt nabycia przez niego nieruchomości za 250.000 zł oraz na nieuzasadnionym poglądzie, iż posiada on możliwości kredytowe, pozwalające na spłatę orzeczoną przez Sąd w pkt. 3 zaskarżonego postanowienia, podczas gdy ów zakup nieruchomości poczyniony był z oszczędności posiadanych z okresu wcześniejszego działalności uczestnika, a jego obecna sytuacja finansowa i majątkowa jest bardzo zła i nie pozwala na zaciągnięcie jakiegokolwiek zobowiązania kredytowego.
Mając na uwadze powyższe wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez:
1. ustalenie w pkt. l.a, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą działki wymienione w tym punkcie o łącznej pow. 0,7483ha — w miejsce powierzchni błędnie ustalonej — na 1,7783ha,
2. przyznanie w pkt. 2.a na rzecz uczestnika C. G. nieruchomości wymienionej w pkt. l.a z uwzględnieniem zmiany powierzchni przyznanych działek,
3. zmianę w pkt. 3 zaskarżonego postanowienia poprzez zasądzenie od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni spłaty kwoty 411.895 zł w 4 rocznych ratach, z których pierwsza byłaby płatna w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego postanowienia, a kolejne 3 do końca lat 2024, 2025 i 2026.
Nadto apelujący wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonych do apelacji dokumentów.
W odpowiedzi na apelację uczestnika postępowania, wnioskodawczyni wniosła o:
1) modyfikację, zgodnie z postulatem apelacji uczestnika postępowania, postanowienia z dnia 25 lipca 2023 r. w zakresie punktu 1 i 2 w taki sposób, że punkty te otrzymają brzmienie:
1. ustalić, iż w skład majątku wspólnego stron wchodzą następujące nieruchomości:
a) nieruchomość położona w K. składająca się z działek geodezyjnych o numerach (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...)oraz (...)o łącznej powierzchni 1,7783 ha, dla których to nieruchomości Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą o numerze KW (...) o wartości 1 561 117 zł (jeden milion pięćset sześćdziesiąt jeden tysięcy sto siedemnaście złotych zero groszy),
b) nieruchomość położona w K. składająca się z działek geodezyjnych o numerach (...)o łącznej powierzchni 0,3994 ha, dla których to nieruchomości Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą o numerze KW (...) o wartości 209 500 zł (dwieście dziewięć tysięcy pięćset złotych zero groszy),
c) nieruchomość położona w N. składająca się z działki geodezyjnej o numerze (...)o powierzchni 0,1600 ha, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w G.prowadzi księgę wieczystą o numerze KW (...) o wartości 602 476 zł (sześćset dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt sześć złotych zero groszy),
tj. nieruchomości o łącznej wartości 2 028 742 zł (dwa miliony dwadzieścia osiem tysięcy siedemset czterdzieści dwa złote zero groszy).
2. dokonać częściowego podziału majątku wspólnego stron w ten sposób, iż:
a) prawo własności nieruchomości opisanej szczegółowo w pkt. 1 a), z wyłączeniem działek o numerach (...), o łącznej powierzchni 1,03 ha, opisanych w księdze wieczystej KW (...) oraz prawo własności nieruchomości opisanej w punkcie 1 b) postanowienia tj. nieruchomości o łącznej wartości 1 426 266 zł (jeden milion czterysta dwadzieścia sześć tysięcy dwieście sześćdziesiąt sześć złotych zero groszy) przyznać na wyłączną własność uczestnika postępowania C. G.,
b) prawo własności nieruchomości opisanej szczegółowo w pkt. 1 c) postanowienia o wartości 602 476 zł (sześćset dwa tysiące czterysta siedemdziesiąt sześć złotych zero groszy) przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyni J. G..
2) oddalenie apelacji w pozostałym zakresie;
3) zasądzenie od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania przed Sądem II instancji, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Pismem procesowym z 24 lipca 2024 r. wnioskodawczyni oświadczyła, że strony zawarły umowę z dnia 12 lipca 2024 r. Rep. A nr (...) o częściowy podział majątku wspólnego i dokonały częściowego podziału nieruchomości wspólnych, tj. działek gruntu o numerach (...). Kopia umowy została załączona do pisma.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja uczestnika postępowania dotycząca punktu 3. zaskarżonego orzeczenia okazała się bezzasadna.
Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, na kanwie których doszedł do trafnych wniosków jurydycznych, którym dał wyraz w treści zaskarżonego postanowienia. Ustalenia te i wnioski Sąd odwoławczy podziela i uznaje za własne (stosownie do art. 382 k.p.c.). Żaden z zarzutów apelacji nie mógł doprowadzić do wnioskowanej zmiany zaskarżonego orzeczenia w pkt. 3.
Bezzasadny okazał się podniesiony w apelacji zarzut dokonania przez Sąd Rejonowy błędnej oceny sytuacji majątkowej i finansowej uczestnika i oddalenia wniosku o rozłożenie spłaty na rzecz wnioskodawczyni na raty postulowane przez uczestnika.
W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji słusznie ustalił termin spłaty na rzecz wnioskodawczyni kwoty 411.895 zł tytułem wyrównania jej udziału w majątku wspólnym na sześć miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego postanowienia.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia Sądu Rejonowego, że wniosek uczestnika postępowania zawarty w piśmie z 17 kwietnia 2023 r. o rozłożenie ww. należności na 4 roczne raty nie zasługiwał na uwzględnienie. Jako uzasadnienie wniosku wskazano niemożność dokonania jednorazowej spłaty i to ze względu na sytuację finansową uczestnika postępowania.
Wskazać należy, że przedłożone do powyższego pisma dokumenty, mające obrazować złą sytuację finansową uczestnika, również dla Sądu Okręgowego są niewiarygodne. Trudno bowiem dać wiarę, że przy przychodzie na poziomie ponad 7 milionów złotych rocznie, uczestnik uzyskał zaledwie 3853,20 zł rocznego dochodu, jak wynika to ze złożonego przez niego dokumentu PIT-36L za 2022 r. (k. 525-527). Tak niski dochód bowiem sprawiałby, że działalność ta w ogóle nie byłaby opłacalna. Zdaniem Sądu Okręgowego również zestawienie obrotów i dochodów firmy uczestnika z rozbiciem na poszczególne miesiące za okres I- III 2023 r. (k.529) nie obrazuje w pełni sytuacji finansowej uczestnika. Mimo wysokich przychodów na koniec marca 2023 r. wykazano ujemny dochód firmy.
Rację ma Sąd Rejonowy wskazując, że nie można odczytywać przedmiotowych dokumentów w taki sposób, iż uczestnik postępowania dysponował w całym 2022 roku dochodem w wysokości nieco powyżej 3 000 zł - trudno byłoby uwierzyć, że z takich środków miałby się utrzymać, jak i rozwijać firmę. Nadto jak słusznie zwrócił uwagę Sąd I instancji, w 2022 r. uczestnik zakupił nieruchomość o wartości ponad 250 000 zł, a we wcześniejszych latach dwie o wartości ponad 50 000 zł. Z przedstawionych dokumentów wynika, że uczestnik w skali roku obraca znacznymi środkami pieniężnymi, które inwestuje m. in. w nieruchomości. co z kolei wpływa na wyniki księgowe firmy. Bez wątpienia, gdyby nie takie działanie, to jego dochód byłby znacznie wyższy i pozwalałby na dokonanie spłaty wnioskodawczyni w szybszym, niż przez niego wnioskowanym terminie.
Nadto stanowisko uczestnika jest sprzeczne, bowiem z jednej strony deklaruje złą sytuację majątkową i wskazuje na uzyskiwanie z działalności gospodarczej dochodów opiewających na 3 853,20 zł rocznie, a z drugiej strony deklaruje, że jest w stanie co roku wygospodarować kwotę ponad 100.000 zł na dokonanie spłaty wnioskodawczyni. Sąd Okręgowy podziela w tym zakresie pogląd Sądu I instancji, że już samo takie stanowisko wskazuje na fikcyjność ujmowania sytuacji majątkowej uczestnika jako matematyczne zliczenie przychodów i wydatków. Z tych samych przyczyn Sąd Okręgowy uznał, że załączone do apelacji dokumenty również nie odzwierciedlają rzeczywistej sytuacji majątkowej uczestnika.
Sąd Okręgowy dodatkowo wskazuje, że w okresie od wydania postanowienia z 25 lipca 2023 r. przez Sąd Rejonowy w Gostyniu do rozpoznania apelacji przez Sąd Okręgowy minęło niemal 1,5 roku, zatem uczestnik miał wystarczająco dużo czasu na wygospodarowanie środków na spłatę tytułem wyrównania udziału wnioskodawczyni w majątku wspólnym. Doliczając do tego 6 - miesięczny termin, płatność przypada w sierpniu 2025 r., zatem po upływie dwóch lat od wydania orzeczenia przez Sąd I instancji.
Nadto wskazać należy, że strony 12 lipca 2024 r. zawarły umowę Rep. A nr (...)o częściowy podział majątku wspólnego i dokonały częściowego podziału nieruchomości wspólnych tj. działek gruntu o numerach (...)oraz(...)(k. 618-625). W umowie tej wskazano, że z tytułu wyrównania wartości udziałów we współwłasności majątku wspólnego, C. G. zobowiązał się do spłaty na rzecz wnioskodawczyni kwoty 182 000,00 zł przelewem w 4 ratach płatnych łącznie do 1.12.2025 r. Umowa ta została zawarta rok po wydaniu zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Rejonowy. Skoro zatem uczestnik dysponuje dodatkowymi środkami na spłatę wnioskodawczyni w kwocie 182 000 zł do końca 2025 r., to jego stanowisko co do złej sytuacji majątkowej tym bardziej jawi się jako niewiarygodne.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy nie stwierdził podstaw do uwzględnienia wniosku uczestnika o rozłożenie zasądzonej przez Sąd Rejonowy kwoty na raty. Podkreślić należy, iż C. G. jest właścicielem wartościowego majątku, m.in. kilku nieruchomości, znacznego przedsiębiorstwa i maszyn, które może zbyć, ewentualnie mogą one stanowić zabezpieczenie z tytułu np. umowy pożyczki bądź kredytu, mających na celu zaspokojenie roszczenia wnioskodawczyni.
Postępowanie w przedmiocie podziału majątku wspólnego toczy się już od 2018 r., co stanowi wystarczająco długi czas, w którym uczestnik mógł zgromadzić środki finansowe celem zapłaty należnego wnioskodawczyni wyrównania. Nie byłoby zdaniem Sądu Okręgowego zasadne dalsze ograniczenie prawa do zaspokojenia roszczenia wnioskodawczyni z tytułu podziału majątku, skoro postępowanie toczy się już ponad 6 lat, a nie uzyskała ona dotąd należnych jej środków. Uczestnik musiał zdawać sobie sprawę, że proponowany podział majątku będzie wiązał się z koniecznością dokonania przez niego spłaty.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację uczestnika jako bezzasadną, o czym orzekł w pkt. II sentencji postanowienia.
Małgorzata Radomska-Stęplewska