Uzasadnienie z 12 lutego 2025, sygn. VIII U 1817/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 2.07.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł., po rozpoznaniu wniosku z dnia 3.06.2024 r., odmówił M. G. prawa do emerytury pomostowej, ponieważ ubezpieczona: nie udowodniła okresu pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat, po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywała prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164 ze zm.).

Zakład podał, że do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy uwzględnił okres od dnia 3.02.1992 r. do dnia 12.12.1997 r., od 14.12.1997 r. do 22.12.1997 r. oraz od 24.12.1997 r. do 30.09.2007 r. (z wyłączeniem okresów nieskładkowych i urlopów bezpłatnych), tj. łącznie 15 lat, 26 dni. Zakład wskazał, że wnioskodawczyni po dniu 31.12.2008 r. nie została zgłoszona do ZUS jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Organ rentowy podał, że na podstawie dowodów dołączonych do wniosku – uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania Zakład przyjął za udowodnione okresy: nieskładkowe w ilości 7 miesięcy, 5 dni, składkowe w ilości 21 lat, 4 miesiące, 24 dni, co dało staż sumaryczny w ilości 21 lat, 11 miesięcy, 29 dni, a także staż pracy w warunkach szczególnych wg. art. 4 w ilości 15 lat, 26 dni, zaś wg. art. 49 w ilości 0.

(decyzja k. 10 akt ZUS)

Ubezpieczona złożyła odwołania od ww. decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do emerytury pomostowej podnosząc, że posiada 15 letni okres pracy w warunkach szczególnych oraz spełnia pozostałe warunki. W ocenie skarżącej fakt, że nie pracowała ona w warunkach szczególnych po 2008 roku nie jest przeszkodą do otrzymania prawa do emerytury pomostowej

(odwołania k. 3-4)

W odpowiedzi na odwołanie od ww. decyzji pozwany organ rentowy wniósł o ich oddalenie, podtrzymując wcześniej zajęte stanowisko w sprawie.

(odpowiedź na odwołanie – K. 5-6)

Na rozprawie w dniu 4.02.2025 r. - bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku w n/n sprawie - wnioskodawczyni poparła odwołanie.

(stanowisko – e-prot. z 4.02.2025 r.: 00:00:50, 00:06:00-00:06:10 k 21 i k 19-20)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan fatyczny:

Wnioskodawczyni M. G. urodziła się (...)

(niesporne)

W dniu 3.06.2024 r. ubezpieczona złożyła wniosek o emeryturę pomostową. (niesporne, wniosek w aktach ZUS)

Zaskarżoną decyzją z dnia 2.07.2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. odmówił M. G. prawa do emerytury pomostowej, ponieważ ubezpieczona: 1) nie udowodniła okresu pracy w warunkach szczególnych w ilości co najmniej 15 lat, 2) po dniu 31.12.2008 r. nie wykonywała prac w szczególnych warunkach lub prac o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust.1 i 3 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. z 2023 r., poz. 164 ze zm.).

(decyzja k. 10 akt ZUS)

M. G. była zatrudniona w W. (...) (...) Pracy (...)Graficznej (...) w Ł. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku introligatora – nauka zawodu, introligatora stażysty, introligatora od 2.09.1985 r. do 31.01.1992r.

(świadectwo pracy k 4 akt ZUS).

W okresie od 3.02.1992 r. do 30.09.2007 r. skarżąca byłą zatrudniona w Drukarni Wydawnictw (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku introligatora przemysłowego, operatora maszyn introligatorskich, ustawiacza maszyn introligatorskich.

W świadectwie tym wskazano również, że wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach szczególnych od dnia 3.02.1992 r. do dnia 12.12.1997 r., od 14.12.1997 r. do 22.12.1997 r. oraz od 24.12.1997 r. do 30.09.2007 r. na stanowiskach introligatora przemysłowego, operatora maszyn introligatorskich, ustawiacza maszyn introligatorskich Wykaz A Dział XI poz. 5 bezpośrednia obsługa maszyn i urządzeń do składania, łamania arkuszy papieru, krajania papieru i wyrobów introligatorskich oraz oprawy wyrobów poligraficznych w drukarni pkt 1 , pkt 5 , pkt 7.

(świadectwo pracy k 5 akt ZUS).

Z zaświadczenia z dnia 30.09.2007 r. wynika, że wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach szczególnych od dnia 3.02.1992 r. do dnia 12.12.1997 r., od 14.12.1997 r. do 22.12.1997 r. oraz od 24.12.1997 r. do 30.09.2007 r. pracując stale na stanowiskach introligatora przemysłowego, operatora maszyn introligatorskich, ustawiacza maszyn introligatorskich Wykaz A Dział XI poz. 5 bezpośrednia obsługa maszyn i urządzeń do składania, łamania arkuszy papieru, krajania papieru i wyrobów introligatorskich oraz oprawy wyrobów poligraficznych w drukarni pkt 1 introligator przemysłowy, pkt 5 operator maszyn introligatorskich, pkt 7 ustawiacz maszyn introligatorskich. Wg załącznika do Zarządzenia nr 37 Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z 25.10.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy.

(zaświadczenie k 7 akt ZUS).

W okresie zatrudnienia w Drukarni Wydawnictw (...) ubezpieczona wykonywała pracę pracownika produkcji przy różnych maszynach introligatorskich takich jak felcarka – maszyna do składania arkuszy, zbieraczka, linia do okładkowania książek oraz wykonywała różne prace ręczne.

Po 2008 roku skarżąca nie wykonywała prac w warunkach szczególnych.

(bezsporne; a nadto okoliczność przyznana przez wnioskodawcę – e-prot. z 4.02.2025 r.: 00:22:25)

Do pracy w warunkach szczególnych zgodnie z załącznikami do ustawy pomostowej organ rentowy nie uznał wnioskodawczyni żadnych okresów zatrudnienia. Okresy uznane przez ZUS jako praca w warunkach szczególnych w zaskarżonej decyzji są według ZUS taką pracą jedynie w rozumieniu rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. i ustawy z 17.12.1998 r o emeryturach i rentach z FUS, natomiast nie są pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.

(bezsporne)

Powyższy stan faktyczny Sąd odtworzył na podstawie powołanych dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, jak również w oparciu o bezsporne okoliczności.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie jest bezzasadne.

Przedmiotem sporu było prawo ubezpieczonej do emerytury pomostowej.

Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U.2023 r., poz. 164 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku.

W myśl art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z art. 4 wynika, że jakkolwiek w świetle art. 4 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy, do wymaganego przez ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 r., wlicza się okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to właściwego ograniczenia do zamierzonego przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych do emerytury pomostowej dokonuje konieczność spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 6. Wymaganie to spełnia zasadniczą funkcję eliminacyjną, ograniczając ostatecznie prawo do emerytury pomostowej do kręgu osób wykonujących pracę kwalifikowaną jako szczególną w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawa o emeryturach pomostowych .

Prawo do emerytury pomostowej zgodnie z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowej przysługuje również osobie, która:

1. po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2. spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 i art. 5-12;

3. w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Regulacja wynikająca z art. 49 ustawy jest regulacją szczególną w stosunku do tej, jaka wynika z art. 4 ustawy. Odstępstwo od zasady wynikającej z art. 4 pkt 6 ustawy - tzn. od obowiązku wykonywania pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 grudnia 2008 r. - zawężone jest wyłącznie do tych ubezpieczonych, którzy na dzień 1 stycznia 2009 r. legitymują się okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych - ale wyłącznie w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, co wprost wynika z art. 49 pkt 3 tej ustawy.

Nie wystarczy zatem wykazanie na ten dzień wymaganego okresu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem konieczne jest także, aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Innymi słowy - w przypadku kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do emerytury pomostowej jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych nie daje podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany (por. wyrok SN z dnia 13 marca 2012 r. II UK 164/11 LEX nr 1171289).

Należy podkreślić, iż jedynie łączne spełnienie wszystkich przesłanek uprawnia do uzyskania prawa do emerytury pomostowej.

Oznacza to, że brak choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych” (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 252/12 wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, III AUa 1664/12).

Innymi słowy - nie spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 4 lub 49 cytowanej ustawy pozbawia wnioskodawczynię prawa do emerytury pomostowej.

W sprawie nie było sporu, że wnioskodawczyni po 31.12.2008 r. nie pracowała w warunkach szczególnych – co odwołująca wprost przyznała zarówno w odwołaniu, jak i na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku.

ZUS twierdził, że sporne okresy zatrudnienia wnioskodawczyni przed wejściem w życie ustawy o emeryturach pomostowych, tj. zatrudnienie w Drukarni Wydawnictw (...), są okresami zatrudnienia w warunkach szczególnych, ale nie w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych .

Sąd rozważając tę kwestię odniósł się zatem do art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Wskazano w nim, że prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Prace o szczególnym charakterze są to natomiast prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy (art. 3 ust. 3).

W myśl art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych czynniki ryzyka, o jakich mowa wyżej związane są z pracami:

1. w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury (pod ziemią, na wodzie, pod wodą i w powietrzu),

2. w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi:

- w warunkach gorącego mikroklimatu,

- w warunkach zimnego mikroklimatu,

- bardzo ciężkie prace fizyczne (wywołujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn powyżej 8400 kJ, a u kobiet powyżej 4600 kJ),

- w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,

- ciężkie prace związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej niezmiennej pozycji ciała, przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn powyżej 6300 kJ, a u kobiet powyżej 4200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kg dla mężczyzn i 5 kg dla kobiet (wg metody (...) pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50% zmiany roboczej.

Kryteria wymienione w art. 3 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych nie mogą być stosowane samodzielnie przy ocenie wykonywania pracy w warunkach szczególnych, w oderwaniu od ustalenia, czy praca na danym stanowisku została wymieniona w załączniku nr 1 do tej ustawy. Przepis ten zawiera bowiem jedynie specyfikację czynników ryzyka wskazanych w art. 3 ust. 1 i skutkował utworzeniem wykazu prac w szczególnych warunkach stwarzając niejako domniemanie, że na stanowiskach wymienionych w załączniku nr 1 występują czynniki ryzyka - pojedynczo lub łącznie - określone w art. 3 ust. 2 (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 9 czerwca 2016 r., III AUa 1757/15, LEX nr 2139349).

Za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1 lub ust. 3 art. 3 (art. 3 ust. 4 i 5 ustawy o emeryturach pomostowych).

Przy tym w art. 3 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych nie chodzi o wymiar czasu pracy określony w umowie o pracę, lecz o wymiar czasu pracy faktycznie wykonywanej w narażeniu na czynniki ryzyka, które powodują, że dane prace są pracami wykonywanymi w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Dlatego też dla uznania, iż praca jest wykonywana w szczególnych warunkach, nie wystarcza określenie w umowie o pracę, że pracownik został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na konkretnym stanowisku, z zajmowaniem którego związana jest jedynie (potencjalna) konieczność wykonywania prac wymienionych w wykazie prac w szczególnych warunkach, stanowiącym Załącznik Nr 1, lub szczególnym charakterze stanowiącym Załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, ale niezbędne jest, aby prace takie rzeczywiście wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy, to jest codziennie i przez całą przewidzianą dla niego dniówkę roboczą. (por wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lipca 2013 r. III UK 106/12 Legalis Numer 787672).

Podkreślić należy, że w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuowała pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze po 1.01.2009 r. i legitymuje się w związku z tym tylko stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, to wówczas może nabyć prawo do emerytury pomostowej jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów, czyli art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, lub o szczególnym charakterze czyli art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych . Innymi słowy - brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej takiemu ubezpieczonemu, który po 1.01.2009 r. nie kontynuował zatrudnienia w warunkach szczególnych i którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany na gruncie ustawy o emeryturach pomostowych.

W realiach badanej sprawy wnioskodawczyni sama przyznała, że od 1.01.2009 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach. Dlatego konieczne było zbadanie czy przed dniem wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych posiadała staż co najmniej 15 lat pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, ale w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 2 tejże ustawy o emeryturach pomostowych.

Przypomnieć zatem należy, że ZUS przyznał, iż okres pracy skarżącej od dnia 3.02.1992 r. do dnia 12.12.1997 r., od 14.12.1997 r. do 22.12.1997 r. oraz od 24.12.1997 r. do 30.09.2007 r. na stanowiskach introligatora przemysłowego, operatora maszyn introligatorskich, ustawiacza maszyn introligatorskich jest pracą w warunkach szczególnych , ale jedynie w rozumieniu rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. i ustawy z 17.12.1998 r o emeryturach i rentach z FUS, natomiast nie jest pracą w warunkach szczególnych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych.

Sąd Okręgowy zważył zatem, że wobec zebranego materiału dowodowego w przypadku spornego okresu pracy odwołującej w Drukarni Wydawnictw (...) od dnia 3.02.1992 r. do dnia 12.12.1997 r., od 14.12.1997 r. do 22.12.1997 r. oraz od 24.12.1997 r. do 30.09.2007 r. na stanowiskach introligatora przemysłowego, operatora maszyn introligatorskich, ustawiacza maszyn introligatorskich - prace te, na gruncie ustawy o emeryturach pomostowych, nie są uznawane za pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy.

W świetle ustalonych faktów w wyżej wymienionym okresie zatrudnienia ubezpieczona wykonywała prace w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia RM z 7.02.1983 r. Wykaz A dział XI poz. 5, a także jej praca na stanowisku introligatora przemysłowego, operatora maszyn introligatorskich, ustawiacza maszyn introligatorskich została wymieniona w załączniku nr 1 do Zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 7 z dnia 7.07.1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy przemysłu chemicznego i lekkiego (Dziennik Urzędowy Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego Nr 4 z dnia 3 sierpnia 1987r.) w Wykazie A Dział XI poz. 5 pkt 1 (introligator przemysłowy), pkt 5 (operator maszyn do krajania wzdłużnego).

Jednakże prace w wymienionym wyżej zakładzie pracy, jakie wykonywała w spornych okresach wnioskodawczyni do 31.12.2008 r., nie są obecnie kwalifikowane jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze na gruncie ustawy o emeryturach pomostowych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy.

Podkreślić należy, że w wyniku reformy systemu ubezpieczeń społecznych, zgodnie z regulacjami ustawy emerytalnej uległa stopniowej likwidacji możliwość wcześniejszego przejścia na emeryturę, tym bardziej, że ustawodawca odszedł od rozbudowanego dotychczas systemu świadczeń społecznych. Natomiast cel ustawy o emeryturach pomostowych był dalej idący, gdyż w zamierzeniu ustawodawca dążył do zawężenia grona uprawnionych do emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze do ściśle zamkniętego kręgu podmiotów, zdefiniowanych charakterem wykonywanej pracy, i tym samym odstąpił od szerokiego katalogu prac zamieszczonych w dotychczasowych wykazach A i B, stanowiących załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. Nr 8, poz. 43). Zgodnie z zapisem art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych: Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiając przed pracownikami wymaganie przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Przy czym, w myśl ust. 2 art. 3 w każdym przypadku są to prace determinowane siłami natury pod ziemią, na wodzie, pod wodą i w powietrzu. Celowo ustawodawca nie definiował stanowisk pracy, lecz położył nacisk na charakter wykonywanej pracy, którą określił bardziej lub mniej ogólnie, ale też zamieścił prace określone precyzyjnie. Nie sformułował jednak ustawowych definicji poszczególnych prac. W ocenie Sądu odstąpienie ustawodawcy od prawnego definiowania poszczególnych prac, w nawiązaniu do celu ustawy pozwala przyjąć, że prace te, jako pojęcia prawne powinny być interpretowane zgodnie ze wskazaniami wynikającymi z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy i nie mogą prowadzić do rozszerzenia kręgu beneficjentów poza ten, wyznaczony brzmieniem przepisów. To oznacza, że w drodze interpretacji prawnych nie powinno dochodzić do sytuacji, że beneficjentem ustawy zostaje pracownik nie wykonujący pracy oznaczonej w zamkniętym katalogu prac, kwalifikowanej jako wykonywana w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, lecz pracę zbliżoną rodzajowo. W judykaturze aprobowany jest bowiem pogląd, że charakter emerytur w niższym wieku z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze i emerytur pomostowych jest odrębny, a zatem nie wszyscy uprawnieni do emerytur w niższym wieku z racji wykonywania tego rodzaju prac nabyliby obecnie prawo do emerytur pomostowych (wyrok SN, 13.03.2012, II UK 164/11). Również w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego podkreśla się, że w ustawie o emeryturach pomostowych nastąpiła zasadnicza zmiana konstrukcyjna określenia wykazów prac szczególnych, której celem było ich zobiektywizowanie; w wykazach stanowiących załączniki do ustawy o emeryturach pomostowych zostały wskazane jedynie te prace, które spełniają kryteria zawarte w art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy (wyroki TK: 3.03.2011, K 23/09 OTK 2011.2A.8; 25.11.2010, K 27/09, OTK 2010.9A.109).

Reasumując, słuszne jest stanowisko organu rentowego, iż ubezpieczonej nie przysługuje prawo do emerytury pomostowej, gdyż nie spełniania ona ani warunków określonych w art. 4 pkt 6, ani w art. 49 pkt 3 ustawy o emeryturach pomostowych. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie jest sporne, że po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, natomiast na dzień 1 stycznia 2009 r. wnioskodawczyni nie udowodniła stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych wynoszącego co najmniej 15 lat takiej pracy. Tym samym mając na względzie wszystkie okoliczności sprawy oraz poczynione rozważania prawne, Sąd uznał, iż odwołująca nie nabyła prawa do emerytury pomostowej na podstawie powołanych wyżej przepisów.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 KPC, oddalił odwołanie, jako bezzasadne.