sygn. II KK 60/13 27 marca 2013 Sąd Najwyższy

Wyrok SN z 27 marca 2013, sygn. II KK 60/13

Data orzeczenia 27 marca 2013
Sąd Sąd Najwyższy
Wydział Izba Karna, Wydział II
Przewodniczący SSN Jarosław Matras
Tagi
#Sąd Najwyższy #Izba Karna #wyrok SN
Sygn. akt II KK 60/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 marca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Tomasz Grzegorczyk
SSN Jacek Sobczak
Protokolant Monika Sieczko
w sprawie K. T. K.
skazanego wyrokiem łącznym
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 27 marca 2013 r.,
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na korzyść
od wyroku Sądu Rejonowego w S.
z dnia 5 maja 2009 r.,
I. uchyla zaskarżony wyrok co do orzeczenia kary łącznej
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej
wykonania (pkt 2 wyroku);
II. wydatkami postępowania w tym zakresie obciąża Skarb
Państwa.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w S. wyrokiem z dnia 5 maja 2009 r., po rozpoznaniu sprawy
K. K. w przedmiocie wydania wyroku łącznego, obejmującego skazania w
sprawach:
2
1. Sądu Rejonowego z dnia 23 listopada 2004 r., sygn. akt V K 1113/03 za
przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w
zw. z art. 12 k.k. popełnione w okresie od 30 kwietnia 1999 r. do 1 maja 1999 r., na
karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo
zawieszono na okres 4 lat tytułem próby;
2. Sądu Rejonowego z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt V K 180/03 za
przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełnione w okresie od 4 lute-
go do 4 kwietnia 2002 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie
warunkowo zawieszono na okres 3 lat tytułem próby oraz karę 50 stawek
dziennych grzywny po 10 złotych stawka;
3. Sądu Rejonowego z dnia 28 kwietnia 2005 r., sygn. akt II K 206/05 za prze-
stępstwo z art. 278 § 1 k.k. i art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w z w. z art. 11 § 2
k.k. popełnione w okresie od 28 lipca do 11 sierpnia 2004 r., na karę 1 roku
pozbawienia wolności;
4. Sądu Rejonowego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt. II K 56/05 za prze-
stępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
popełnione w dniu 15 lutego 2001 r., na karę 1 roku pozbawienia wolności, której
wykonanie warunkowo zawieszono na okres 3 lat tytułem próby;
5. Sądu Rejonowego z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt VIII K 979/04 za
przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. popełnione w dniu 5 lipca
2004 r., na karę 2 lat pozbawienia wolności;
6. Sądu Rejonowego z dnia 13 listopada 2007 r., sygn. akt III K 2583/06 za
przestępstwo z art. 286 § 3 k.k., popełnione w dniu 4 kwietnia 2005 r. na karę 3
miesięcy pozbawienia wolności;
7. Sądu Rejonowego z dnia 14 grudnia 2007 r., sygn. akt II K 761/07 za prze-
stępstwo z art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. popełnione w dniu 17 grudnia
2001 r., na karę 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
jej wykonania na okres 4 lat tytułem próby oraz na karę 30 stawek dziennych
grzywny po 10 złotych stawka;
orzekł:
1. stwierdził, że wyrok łączny Sądu Okręgowego z dnia 12 września 2006 r.,
sygn. akt XVIII K 28/06 utracił moc w odniesieniu do kary łącznej pozbawienia
wolności orzeczonej w pkt VIII oraz, że wyrok łączny Sądu Okręgowego z dnia 12
3
kwietnia 2007 r. sygn. akt XVIII K 8/07 utracił moc w odniesieniu do kary łącznej
pozbawienia wolności orzeczonej w pkt IV;
2. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. i art. 89 § 3 k.k. wymienione w
pkt 1, 2. 4 i 7 wyroki połączył i wymierzył skazanemu K. T. K. karę łączną
pozbawienia wolności w wymiarze 2 (dwóch) lat i 5 (pięciu) miesięcy, której
wykonanie warunkowo zawiesił na okres 5 (pięciu) lat tytułem próby oraz karę
łączną grzywny w wymiarze 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych grzywny po 10
(dziesięć) złotych stawka;
3. na podstawie art. 85 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. wymienione w pkt 3, 5 i 6
wyroki połączył i wymierzył skazanemu K. T. K. karę łączną 2 (dwóch) lat i 1
(jednego) miesiąca pozbawienia wolności,
4. ustalił, że w pozostałym zakresie połączone wyroki podlegają odrębnemu
wykonaniu;
5. zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów sądowych, obciążając nimi
Skarb Państwa.
Wyrok ten, nie został zaskarżony przez strony, uprawomocnił się bez
postępowania odwoławczego w dniu 13 maja 2009 r. (k. 134).
Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok co
do rozstrzygnięcia w pkt 2 w zakresie kary łącznej pozbawienia wolności, na
korzyść skazanego, zarzucił mu rażące i mające wpływ na treść wyroku naruszenie
prawa materialnego, a mianowicie art. 69 § 1 k.k. w zw. z art. 89 § 1 k.k. polegające
na warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze 2
lat i 5 miesięcy pozbawienia wolności, podczas gdy przepis art. 69 § 1 k.k.
dopuszcza możliwość zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia
wolności nieprzekraczającej 2 lata. Podnosząc taki zarzut skarżący wniósł o
uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego
rozpoznania Sądowi Rejonowemu w S.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwiało jej uwzględnienie w trybie
określonym w art. 535 § 5 k.p.k. Stwierdzenie to wynika z trafności postawionego
zarzutu, albowiem wnioskiem zawartym w kasacji Sąd Najwyższy nie jest związany.
Ma rację Prokurator Generalny, że warunkowe zawieszenie kary łącznej dwóch lat
i pięciu miesięcy pozbawienia wolności opisanej w pkt 2 wyroku odbyło się z
rażącym naruszeniem przepisu art. 69 § 1 k.k. w zw. z art. 89 § 1 k.k. Przepis art.
4
69 § 1 k.k. – do którego odsyła art. 89 § 1 k.k. – nie daje bowiem podstawy do
warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności jeśli ta została
orzeczona w wymiarze ponad dwa lata. Tymczasem w pkt 2 wyroku łącznego
wymiar orzeczonej kary łącznej wyniósł dwa lata i pięć miesięcy. W tym układzie
konieczne stało się uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie.
Nie mógł natomiast zostać uwzględniony wniosek zawarty w kasacji.
Bezsporne jest bowiem, że Sąd Rejonowy w S. stwierdzając warunki do połączenia
kar z wyroków opisanych w pkt 1, 2, 4 oraz 7 w sytuacji, gdy co do kar
orzeczonych w wyrokach opisanych w pkt 1, 2 i 4 uprzednio Sąd Okręgowy w
sprawie XVIII K 8/07 wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2007 r. orzekł karę łączną dwóch
lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5
lat (k. 87-89 akt II K 813/08), postąpił zgodnie z treścią art. 575 § 1 k.p.k.
stwierdzając w pkt 1 swojego wyroku, iż wyrok Sądu Okręgowego w tej części
utracił moc. Jest bowiem oczywiste, że po wydaniu kolejnego wyroku, tj. opisanego
w pkt 7 (SR w S., II K 761/07) zaistniała rzeczywista, oparta na ocenie spełnienia
prawnych warunków, potrzeba wydania nowego wyroku łącznego (por. wyrok SN z
dnia 30 listopada 2011 r., II KK 149/11, OSNKW 2011, z.12, poz. 113). Skoro
zatem wyrok Sądu Okręgowego w tej części (rozstrzygniecie w pkt IV) utracił moc,
to przestał istnieć węzeł łączący poprzednio orzeczone kary jednostkowe. W tym
układzie dostrzec należy, że we wszystkich tych wyrokach orzeczono kary
pozbawienia wolności, których wykonanie zostało warunkowo zawieszone, a tylko
w jednym z tych wyroków orzeczono karę grzywny w oparciu o przepis art. 33 § 2
k.k. (sprawa V K 180/03 – pkt. 2 obecnego wyroku), która jednak została wykonana
poprzez jej zaliczenie na poczet stosowanego w tej sprawie tymczasowego
aresztowania (k.135 oraz k. 155 i 164 akt II K 813/08). Mając zatem na uwadze
treść art. 76 § 1 i 2 k.k. podnieść należy, że we wszystkich tych sprawach, tj.
opisanych w pkt 1, 2 i 4, zestawienie okresów próby orzeczonych w tych sprawach
z datą prawomocności wyroków (k. 27-28; 29-30; 31-32) obliguje do stwierdzenia,
że doszło do zatarcia tych skazań. Konstatacji tej nie przeczy treść art. 108 k.k.
albowiem przepis art. 76 § 1 k.k. wyłącza jego stosowanie na zasadzie lex specialis
(por. np. wyroki SN: z dnia 17 maja 2000 r., V KKN 104/00, LEX 50954; z dnia 11
marca 2010 r., IV KK 396/09, LEX 843691), a zatem wydane w innych sprawach
prawomocne wyroki orzekające wobec skazanego bezwzględne kary pozbawienia
wolności nie mają znaczenia dla zatarcia skazania w tych sprawach. Ponadto w
5
sprawach opisanych w pkt 1 i 4, w których orzeczono środek karny przepadku
przedmiotów nie doszło do przedłużenia okresu koniecznego dla zatarcia
skazania (art. 76 § 2 k.k.), albowiem z samej formuły orzeczenia w tym zakresie
wynikało, iż środki te zostały wykonane (przepadek dowodów rzeczowych poprzez
pozostawienie w aktach sprawy - k. 28,32 akt II K 813/08). Identyczna sytuacja ma
miejsce w odniesieniu do skazania w sprawie II K 761/07 Sądu Rejonowego w S.
(wyrok z pkt 7). Wyrok w tej sprawie uprawomocnił się w dniu 22 grudnia 2007 r.,
okres próby wynosił 4 lata, zaś grzywna orzeczona na podstawie art. 33 § 2 k.k.
została wykonana (prawomocne postanowieniem z dniu 26 marca 2008 r. –
protokół posiedzenia oraz notatka urzędowa - akta SN), co oznacza, iż doszło do
zatarcia skazania w dniu 23 czerwca 2012 r.
W tej sytuacji każde ze skazań łączone w zaskarżonym kasacją wyroku
Sądu Rejonowego w S. uległo zatarciu z mocy prawa (art. 76 § 1 k.k.), co skutkuje
stwierdzeniem braku podstaw do ponownego procedowania w tym właśnie
zakresie. To zaś uzasadnia rozstrzygnięcie o braku orzeczenia następczego, skoro
uchylenie wyroku w zaskarżonej części eliminuje dostrzeżone uchybienia, zaś nie
ma możliwości dalszego orzekania w tej części. Na zakończenie dodać jedynie
wypada, że nie zostało zaskarżone kasacją rozstrzygnięcie o karze łącznej grzywny
i w tym zakresie orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku jest prawomocne i podlega
wykonaniu.
Z tych powodów należało orzec jak w wyroku.