Wyrok z 22 grudnia 2025, sygn. I C 595/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 22 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

Protokolant: sekretarz sądowy Aleksandra Bobińska

po rozpoznaniu w dniu 01 grudnia 2025 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa M. S. (1) i M. K.

przeciwko (...) S.A. (...) z siedzibą w D. oraz Województwu (...) - (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w M.

o zapłatę i ustalenie

1.  ustala odpowiedzialność pozwanych (...) S.A. (...) z siedzibą w D. oraz Województwa (...) - (...) Zarząd Dróg za mogące ujawnić się w przyszłości u M. K. następstwa wypadku z dnia 19 lipca 2015 r.;

2.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3.  odstępuje od obciążania powodów kosztami procesu;

4.  przejmuje na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska

UZASADNIENIE

W dniu 04 czerwca 2018 roku do Sądu Okregowego w Warszawie wpłynął pozew przeciwko Województwu (...) - (...) Zarządowi Dróg Wojewódzkich w M. oraz (...) SA (...) z siedzibą w D., w którym powodowie M. S. (1) i M. K., reprezentowani przez przedstawiciela ustawowego M. S. (2), wnieśli o:

1.  zasądzenie od pozwanych Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M. oraz (...) SA (...) z siedzibą w D. na rzecz powódki M. K. kwoty 105.000 złotych tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez powódkę wskutek zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 października 2016 roku do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zaspokojenia roszczenia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty;

2.  zasądzenie od pozwanych Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M. oraz (...) SA (...) z siedzibą w D. na rzecz powódki M. K. kwoty 1.247,16 (jeden tysiąc dwieście czterdzieści siedem 16/100) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów opieki osób trzecich za okres od dnia wypadku do dnia wniesienia pozwu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zaspokojenia roszczenia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty;

3.  zasądzenie od pozwanych Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M. oraz (...) SA (...) z siedzibą w D. na rzecz powoda P. K. kwoty 10.000 (dziesięć tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez powoda wskutek zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 lutego 2018 roku do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zaspokojenia roszczenia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty;

4.  zasądzenie od pozwanych Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M. oraz (...) SA (...) z siedzibą w D. na rzecz powoda P. K. kwoty 918,63 (dziewięćset osiemnaście 63/100) złotych tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 12 października 2016 roku do dnia 2 lutego 2018 roku od kwoty 10.000 złotych dochodzonej tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez powoda wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zaspokojenia roszczenia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty;

5.  ustalenie względem powódki M. K. odpowiedzialności pozwanych za skutki zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 roku mogące pojawić się w przyszłości;

6.  ustalenie względem powoda P. K. odpowiedzialności pozwanych za skutki zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 roku mogące pojawić się w przyszłości;

7.  zasądzenie od pozwanych Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M. oraz (...) SA (...) z siedzibą w D. na rzecz powódki M. K. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych, z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zaspokojenia roszczenia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty;

8.  zasądzenie od pozwanych na rzecz Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M. oraz (...) SA (...) z siedzibą w D. powoda P. K. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych, z tym zastrzeżeniem, że spełnienie świadczenia przez jednego z pozwanych zwalnia z obowiązku zaspokojenia roszczenia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty.

W uzasadnieniu wskazano, że podstawą zgłoszonych roszczeń jest zdarzenie do jakiego doszło w dniu 19 lipca 2015 roku w miejscowości S.. Na drodze wojewódzkiej (...) doszło do nagłego złamania się pnia drzewa rosnącego na poboczu drogi, które spadło wprost na jadący samochód, zgniatając jego dach. Na skutek przedmiotowego zdarzenia pasażerka M. K. doznała urazu czaszkowo- mózgowego, natomiast pasażer M. S. (1) doznał stłuczenia głowy. Oboje zostali z miejsca zdarzenia przetransportowani do szpitala. M. S. (1) przebywał w szpitalu w okresie od 19 lipca do 21 lipca 2015 roku, na Oddziale Chirurgii Dziecięcej, gdzie był leczony zachowawczo. Natomiast M. K. ze szpitala wypisana została dopiero po dwóch tygodniach, w dniu 31 lipca 2015 roku, po przejściu kilku zabiegów chirurgicznych w obrębie czaszki oraz leczeniu jatrogennej odmy opłucnowej. Z uwagi na doznane urazy powódka M. K. przez co najmniej trzy miesiące nie mogła się przemęczać, aby nie narazić się na jakikolwiek uraz, głównie w okolicach głowy. Co więcej miała ona również całkowity zakaz wykonywania jakiejkolwiek aktywności fizycznej. Odnosząc się do obecnego stanu zdrowia powódki stwierdzono, że nadal nie jest on taki jak przed wypadkiem. Poszkodowana do chwili obecnej cierpi bowiem z powodu pourazowych bóli głowy. Nadto poważny uraz mózgu, jakiego doznała doprowadził do zaburzenia strefy emocjonalnej i dążeniowej. U powódki od dnia wypadku występują nieumotywowane wybuchy złości, działania impulsywne, chwiejność emocjonalna oraz drażliwość. Podkreślono przy tym, że po przeprowadzeniu zabiegu operacyjnego - podwójnej kraniotomii powódka wymagała pomocy osób trzecich - była całkowicie zdana na pomoc swoich najbliższych w okresie adaptacji po w/w zabiegu. Po powrocie do domu powódka nie miała natomiast na nic siły i wymagała pomocy przy każdej czynności dnia codziennego. U powódki doszło bowiem do ciężkiego urazu mózgu, który wymagać będzie stałej obserwacji stanu jej zdrowia, funkcjonowania w zakresie funkcji poznawczych oraz monitorowania stanu emocjonalnego powódki. Powódka stała się lękliwa w życiu codziennym, pojawiają się u niej również zaburzenia snu. Obecnie powódka cały czas odczuwa również niepokój i wątpliwości jaki wpływ niniejszy wypadek będzie miał na jej dalsze życie. Konsekwencje zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 roku odcisnęły piętno na każdym z aspektów życia powódki, w szczególności: społecznym (izolacja, uzależnienie od innych osób), prywatnym (oszpecenie, ograniczenia w sposobie spędzania czasu, konieczność opieki osób trzecich). Odpowiedzialność odszkodowawcza Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M. za skutki zdarzenia wynika z zaniedbań w/w zarządcy drogi, polegających na nieusunięciu drzewa rosnącego w pasie przydrożnej zieleni, które było obumarłe (obumarłe konary, porażenie grzybem żagiew łuskowata). Pozwany (...) SA (...) z siedzibą w D. odpowiada za zaistniałe szkody jako ubezpieczyciel, u którego w dniu zdarzenia (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w M. posiadał ważną umowę dobrowolnego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Powodowie zaznaczyli, że Pozwany (...) S.A. (...) uznał swoją odpowiedzialność za skutki przedmiotowego wypadku oraz częściowo wypłacił świadczenia odszkodowawcze na rzecz powodów (40.000 złotych na rzecz M. S. (3) i 5.000 złotych na rzecz P. K.) Przy czym w ocenie strony powodowej stwierdzony przez pozwanego (...) 30% u M. K. i 5% w przypadku P. K. trwały uszczerbek na zdrowiu, nie odzwierciedla ogromnego stopnia doznanych cierpień psychicznych i fizycznych oraz zakresu trwałych konsekwencji, jakie na ich zdrowiu odcisnęło zdarzanie z dnia 19 lipca 2015 roku i powinien uzasadniać przyznanie na ich rzecz tytułem zadośćuczynienia kwot znacznie wyższych. W odniesieniu do kwestii częściowego odszkodowania na rzecz M. K. z tytułu zwrotu kosztów opieki osób trzecich, za okres od wypadku do dnia wniesienia pozwu, wyjaśniano, że wskutek doznanych przez powódkę K. S. w wyniku zdarzenia urazów po wyjściu ze szpitala powódka aż do listopada 2015 roku wymagała pomocy osób trzecich. Wypłacone przez stronę pozwaną odszkodowanie - 6.624 złote - nie jest adekwatne do zakresu doznanej przez powódkę K. S. z tego tytułu szkody. Dla jej pokrycia koniecznym jest wypłata dodatkowo kwoty 1.247,16 zł. (pozew k. 3-18)

W odpowiedzi na pozew pozwany (...) SA. (...) z siedzibą w D., wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od każdego z powodów na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz kwoty 17 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.

Pozwany zanegował roszczenia zgłaszane przez powodów w niniejszym postępowaniu co do wysokości. Wskazał on, że co do zasady przyjął swoją odpowiedzialność gwarancyjną oraz wypłacił na rzecz powodów należne im z tytułu zadośćuczynienia i odszkodowania świadczenia. Pozwany zakwestionował roszczenie tytułem odszkodowania obejmującego koszty opieki osób trzecich, zaznaczając ponadto, że powódka winna wykazać nie tylko konieczność sprawowania opieki przez osoby trzecie, ale także wykazać, iż faktycznie opieka w takim wymiarze była sprawowana, na czym polegała i przez kogo była sprawowana. Zdaniem pozwanego żądanie powodów wypłaty dalszej kwoty 115 000 zł tytułem zadośćuczynienia, (105 000 zł na rzecz powódki M. K., 10 000 zł na rzecz P. K.) należy uznać za nieuzasadnione, jako że w przedmiotowej sprawie funkcja kompensacyjna dochodzonych świadczeń została w pełni zrealizowana. (odpowiedź na pozew pozwanego ad 1 k. 126-129v)

W odpowiedzi na pozew pozwany Województwo (...) - (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w M. wniósł o oddalenie powództwa w całości. Pozwany zakwestionował wysokość dochodzonego przez powodów roszczenia oraz zaprzeczył wszystkim ich twierdzeniom, poza tymi które wprost przyznał. W ocenie pozwanego kwoty otrzymane dotychczas przez powodów w należytym stopniu wyczerpują ich roszczenia, stanowiąc wystarczającą rekompensatę za doznane cierpienia związane ze zdarzeniem z dnia 19 lipca 2015 r. Pozwany jednocześnie zakwestionował twierdzenia pozwu, co do stanu psychicznego powodów. Wskazano tu na niemiarodajność przedłożonych dowodów oraz zwrócono uwagę, że dane dostępne w Internecie (ze strony szkoły podstawowej oraz mediów społecznościowych) przeczą twierdzeniom pozwu świadcząc o prowadzeniu przez powódkę aktywnego życia społecznego i towarzyskiego. Tym samym pozwany zakwestionował twierdzenia pozwu dotyczące rozmiaru wpływu zdarzenia z 19 lipca 2015 r. na życie powódki. W ocenie pozwanego zaprezentowane przez powódkę dowody nie odzwierciedlają wyglądu blizn pooperacyjnych natomiast dostępne w Internecie zdjęcia wskazują, że są one od dłuższego czasu niewidoczne. Zakwestionowane zostało również roszczenie zasądzenia kwoty 1.247,16 zł z tytułu częściowego zwrotu kosztów opieki osób trzecich nad powódką. Wskazano min., że powódka w niezrozumiały sposób, dopiero w pozwie rozszerzyła żądanie, pomimo że całość pierwotnie zgłaszanych przez nią z tego tytułu roszczeń zostało spełnionych na etapie likwidacji szkody. Pozwany zakwestionował również oparte na art. 189 kpc żądanie powodów co do ustalenia odpowiedzialności za szkody mogące powstać w przyszłości, stwierdzając, że wszelkie skutki zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 r. nastąpiły i brak jest jakichkolwiek racjonalnych przesłanek przemawiających za tym, iż w przyszłości mogłyby się pojawić inne nieznane obecnie skutki przedmiotowego zdarzenia. (odpowiedź na pozew pozwanego ad 2 – k. 142-151)

Do czasu zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 19 lipca 2015 roku w okolicach miejscowości S. na drodze wojewódzkiej (...) doszło do zdarzenia polegającego na przewrócenia obumarłego drzewa i przygniecenia przejeżdżającego samochodu osobowego marki R. nr rej. (...), którym poruszali się J. C., C. C. oraz małoletni M. S. (1) i M. K..

W wyniku wypadku M. K. doznała obrażeń ciała w postaci urazu czaszkowo-mózgowego z pourazowym krwotokiem nadtwardówkowym wymagającym odbarczenia przez wykonanie kraniotomii oraz stłuczenia płuc z pourazową niewydolnością oddechową.

Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto wyrok Sądu Rejonowego w Gostyniu z dnia 11.07.2016 r sygn. akt II K 197/16/2 – 21-21v,

M. K. z miejsca wypadku została przetransportowana lotniczym pogotowiem ratunkowym do Szpitala (...) w M., gdzie rozpoznano u niej: krwotok nadtwardówkowy, ostrą niewydolność oddechową, złamanie kości czołowej, ciemieniowej i skroniowej lewej, stłuczenie obu płuc, uraz czaszki, rozlany uraz mózgu.

W dniu 20 lipca 2015 r. u M. K. wykonano kraniotomię ciemieniową prawostronną, ewakuowano krwiak nadtwardówkowy, zaopatrzono rozerwaną oponę twardą, usunięto odłamy kostne. Implantowano do przestrzeni nadtwardówkowej system do pomiaru ciśnienia śródczaszkowego (czujnik (...)). W dniu 21 lipca 2015 r. wykonano kraniotomię lewej okolicy czołowo-ciemieniowo-skroniowej i usunięto krwiak nadoponowy. Następnie kontynuowano leczenie neuroprotekcyjne, przeciwkrwotoczne i przeciwobrzękowe. Dnia 23 lipca 2015 r. u pacjentki założono drenaż lewej jamy opłucnowej z powodu jatrogennej odmy opłucnowej. W dniu 25 lipca 2015 r. podjęto decyzję o stopniowym wybudzaniu pacjentki. W dniu 27 lipca 2015 r. pacjentka została przeniesiona do Kliniki (...), gdzie prowadzono leczenie rehabilitacyjne. W dniu 31 lipca 2015 r. M. K. została wypisana do domu w stanie ogólnym dobrym, z zaleceniem kontroli w (...), prowadzenia oszczędzającego trybu życia przez co najmniej 3 miesiące oraz zwolnieniem z zajęć wychowania fizycznego na okres jednego roku. Po wyjściu ze szpitala pacjentka pozostawała pod opieką Poradni (...) i psychologa.

Dowód: Szpital (...) w M. Klinika (...) 19.07.2015 r. – 20.07.2015 r. karta informacyjna – k. 49-52, Klinika (...) I 20.07.2015-20.07.2015 r. Karta Informacyjna – k. 72, Klinika (...) 20.07.2015 r. – 21.07.2015 r. karta informacyjna – k. 53, Klinika (...) 21.07.2015 r. -21.07.2015 r. karta informacyjna– k. 69, Klinika (...) 21.07-27.07.2015 Karta Informacyjna k. 58, Klinika (...) 27.07-31.07.2015 Karta Informacyjna – k. 67, zeznania przedstawicielki ustawowej powodów J. K. k. 210-212v

W toku konsultacji neurochirurgicznej w dniu 10 sierpnia 2015 r. M. K. deklarowała dobre samopoczucie i brak bólów głowy. Jedynie zgłaszana dolegliwość dotyczyła szybkiego męczenia się. W toku badania stwierdzono ładnie zagojone rany oraz brak odchyleń w badaniu neurologicznym. W badaniu neurologicznym w dniu 28 września 2015 r brak zmian, zagojone blizny. W badaniu neurologicznym w dniu 14 grudnia 2015 r. nie stwierdzono odchyleń. Pacjentka deklarowała dobre samopoczucie i brak problemów w szkole. W kolejnym badaniu w dniu 20 czerwca 2016 r. nie stwierdzono odchyleń. Pacjentka deklarowała dobre samopoczucie i brak problemów w szkole.

Dowód: historia choroby – k. 75-76

Po wyjściu ze szpitala M. K. korzystała z opieki matki w codziennych czynnościach jak ubieranie, jedzenie, wyjścia z domu wymiarze 6 godzin dziennie od dnia 1 sierpnia do 31 października 2015 r.

Dowód: wezwanie do zapłaty (zgłoszenie szkody) – k. 89-95, zeznania przedstawicielki ustawowej powodów J. K. k. 210-212v

Po wypadku M. K. planowo wróciła do szkoły od 01 września 2015 r., podejmując naukę w 4 klasie szkoły podstawowej. Początkowo szybciej się męczyła i miała duszności. Nie miała problemów z nauką, nie sprawiała kłopotów wychowawczych, otrzymywała dobre oceny, uczestniczyła w życiu szkoły. Przez pierwsze miesiące po wypadku ograniczała wysiłek fizyczny oraz była przez okres 1 roku zwolniona z zajęć wychowania fizycznego. Nadal bez trudu realizuje obowiązek szkolny.

Dowód: opinia pisemna biegłego neurologa Dr n. med. D. M. z dnia 10 maja 2019 r. – k. 234-238v, opinia biegłego psychologa P. B. z dnia 21 sierpnia 2021 r. k. 375-388

U M. K. nie stwierdzono odchyleń od normy na tle przebytego wypadku. Poszkodowana zadeklarowała dobre osiągi w nauce (otrzymywanie świadectw z czerwonym paskiem), aktywne uczestnictwo w życiu szkoły, zdobywanie nagród w konkursach szkolnych, członkostwo w samorządzie szkolnym oraz utrzymywanie kontaktów koleżeńskich z rówieśnikami. Pacjentka nie zgłaszała problemów z koncentracją uwagi w czasie lekcjach. Funkcjonowanie pacjentki w chwili obecnej nie wskazuje na istnienie zaburzeń w postaci zaburzenia funkcji poznawczych (np.: pamięci, koncentracji, planowania, spostrzegania, myślenia, orientacji przestrzennej) i emocjonalnych. W toku badania neurologicznego nie stwierdzono ograniczeń życiowych z związanych przebytym urazem głowy. Nie można jednak wykluczyć, że w przyszłości mogą się pojawić późne powikłania neurologiczne np. padaczka pourazowa.

Dowód: opinia pisemna biegłego neurologa Dr n. med. D. M. z dnia 10 maja 2019 r. – k. 234- 238v

Z punktu widzenia neurochirurgii i neurotraumatologii funkcjonowanie M. K. w chwili obecnej nie wskazuje na istnienie zaburzeń wywodzących się z obustronnego uszkodzenia przednich części mózgu. Obecnie nie stwierdza się ograniczeń życiowych z związanych przebytym urazem głowy i leczeniem neurochirurgicznym. Jednakże w bardziej odległym okresie mogą pojawić się zaburzenia czynności bioelektrycznej mózgu nawet z klinicznym zespołem w postaci padaczki pourazowej lub/i zaburzeń w sferze psychicznej.

Dowód: Opinia pisemna biegłego z zakresu neurochirurgii i neurotraumatologii Dr n. med. M. S. (1) z dnia 25 września 2019 r. – k. 261-271, opinia uzupełniająca biegłego specjalisty neurochirurga i neurotraumatologa z dnia 20 czerwca 2024 r. Dr n. med. M. S. (1) k. 506-509

Po zakończeniu leczenia odmy płucnej M. K. nie wymagała leczenia czy rehabilitacji. Obecny stan zdrowia M. K. jest dobry i nie występują u niej powikłania ze strony układu oddechowego związane z wypadkiem z dnia 15 lipca 2015 r.

Dowód: opinia biegłego pulmonologa lek. D. O. w opinii z dnia 29 listopada 2024r k. 543-544

U M. K. występuje ukryta w gęstym owłosieniu głowy blizna: okolicy czołowo-ciemieniowej lewej o kształcie zbliżonym do łuku o wypukłości skierowanej w stronę górną i ku tyłowi (o szerokości w najszerszym miejscu blizny do 1,1, cm w obrębie fragmentu blizny długości 4,5cm), okolicy ciemieniowo-skroniowej prawej o kształcie zbliżonym do łuku o wypukłości skierowanej do tyłu i góry (o szerokości w najszerszym miejscu blizny do 1,5 cm w obrębie fragmentu blizny długości 6cm), okolicy potylicznej lewej - poza tym szpecąca blizna w obrębie kwadrantu górnego bocznego lewej piersi na przestrzeni ok. 1 cm-2,5cm- 1cm x4cm. Nie istnieje możliwość usunięcia blizn będących następstwem wypadku z dnia 19 lipca 2015r., a więc powrotu do stanu sprzed wypadku. Istnieje jedynie możliwość korekcji chirurgicznej w/w blizn. Korekcja chirurgiczna blizn nie spowoduje skrócenia blizn, tylko może spowodować ich zwężenie i poprawę wyglądu.

Dowód: Opinia pisemna biegłego z zakresu chirurgii plastycznej lek. M. S. (1) z dnia 14 stycznia 2020 r. – k. 301-309, uzupełniająca opinia biegłego z zakresu chirurgii plastycznej – lek. M. S. (1) z dnia 27 października 2023 r. k. 482-468, fotografie k.78, k. 310-314, wydruki zdjęć z mediów społecznościowych – 162-171

W ciągu pierwszych kilku miesięcy po wypadku M. K. przebyła zaburzenia adaptacyjne o niewielkim nasileniu objawów stresu pourazowego (przejawiające się m. in. w zwiększoną drażliwością i osłabienia). Nie odnotowano natomiast obecności stanów obniżonego nastroju, zaburzeń lękowych, labilności emocjonalnej czy też istotnych zmian w zakresie motywacji i aktywności własnej. Nie doszło zatem do istotniej ilościowej i jakościowej zmiany w obszarze emocjonalno-behawioralnym w stosunku do okresu sprzed wypadku. Nie doszło również do jakościowej zmiany w zakresie postrzegania świata i samej siebie sprzed i po wypadku, co również świadczy o tym, iż zaadoptowała się ona do nowej sytuacji. Z psychologicznego punktu widzenia, u M. K. proces adaptacji do nowej sytuacji przebiegł w sposób niepowikłany. Nie ma podstaw do stwierdzenia cech zaburzeń stresowych pourazowych, zaburzeń nastoju o typie lękowym, zaburzeń nerwicowych ani zaburzeń osobowości, wynikających ze zdarzenia przedmiotowego. Obecnie funkcjonowanie psychiczne M. K. jest prawidłowe. Nie doszło do długotrwałych następstw w sferze psychicznej w związku z wypadkiem z dnia 19 lipca 2015r.

Dowód: opinia biegłego psychologa P. B. z dnia 21 sierpnia 2021 r. k. 375-388,

Z uwagi na odniesione w wyniku wypadku stłuczenia głowy, z miejsca zdarzenia M. S. (1) został przetransportowany do Samodzielnego Publicznego Zespołu Opieki Zdrowotnej w H., gdzie przebywał w okresie od 19 lipca do 21 lipca 2015 roku, na Oddziale Chirurgii Dziecięcej, celem obserwacji stanu zdrowia.

Dowód: kata informacyjna – k. 85,

W związku ze zdarzeniem M. S. (1), przebył krótkotrwałe zaburzenia adaptacyjne o niewielkim nasileniu objawów przejawiające się głównie pod postacią tj. zwiększonej czujności w okolicznościach zbliżonych do tych z wypadku oraz niepokojem związanym ze stanem zdrowia siostry. Zaburzenia te nie miały istotnego wpływu na jego codzienne funkcjonowanie w podstawowych obszarach życia. Nie doszło do zachwiania lub załamania linii życia, nie utracił on zdolności do wypełniania przypisanych mu ról społecznych (ucznia). Po wypadku planowo wrócił do szkoły, nie miał problemów z nauką, nie sprawiał kłopotów wychowawczych, nadal bez przeszkód realizuje obowiązek szkolny. Wypadek nie wpłynął również na jakość i ilość podejmowanych przez niego i utrzymywanych relacji interpersonalnych i społecznych oraz na poziom realizowania własnych aktywności i pasji, a także na jego podstawowy nastrój. Jego system motywacyjny nie uległ zaburzeniu. Nie doszło również do jakościowej zmiany w zakresie postrzegania świata i samego siebie sprzed i po wypadku. Z psychologicznego punktu widzenia, proces adaptacji P. K. do nowej sytuacji przebiegł w sposób niepowikłany. Obecnie funkcjonowanie psychiczne nie jest zaburzone.

Dowód: opinia biegłego psychologa P. B. z dnia 21 sierpnia 2021 r. k. 389 - 396

Droga wojewódzka nr (...) (J.-S.), która położona jest w województwie (...) podlegała zarządowi (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M.. W dniu 19 lipca 2015 r. zarządca drogi korzystał z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej świadczonej (...) SA. (...) z siedzibą w D..

Dowód: Uchwała nr (...) Sejmiku Województwa (...) z dnia 23 kwietnia 2007 r. – k. 22-24, ,,Numeracja, przebieg i klasy techniczne dróg wojewódzkich Województwa (...)” – k. 27-29

Wyrokiem z dniu 11 lipca 2016 r., sygn. akt II K 197/16/2, Sąd Rejonowy w Gostyniu warunkowo umarzył postępowanie karne na okres 1 roku tytułem próby wobec K. H., oskarżonego o to, że w okresie od 02 marca 2015 r. do 19 lipca 2015 r., na odcinku drogi (...) w pobliżu miejscowości S. w pow. (...), będąc zatrudnionym w (...) Zarządzie Dróg Wojewódzkich w M. z miejscem wykonywania pracy w rejonie (...) Wojewódzkich w S. na stanowisku Kierownika Obwodu Drogowego w Ł. i będąc z tego tytułu zobowiązanym do dokonywania systematycznego objazdu dróg w obrębie ww. Obwodu, w tym odcinka drogi wojewódzkiej (...) w okolicach miejscowości S. celem czuwania nad bieżącym utrzymaniem dróg i urządzeń drogowych, w tym utrzymaniem przydrożnej zieleni w stanie niezagrażającym bezpieczeństwu uczestników ruchu drogowego, nie dopełnił tego obowiązku, w ten sposób, że poprzez działanie nieumyślne polegające na niezachowaniu należytej staranności przy wykonywaniu powierzonych mu obowiązków w trakcie wykonywania w dniu 27 kwietnia 2015 r. objazdu kontrolnego odcinka drogi wojewódzkiej (...) nie wytypował do usunięcia drzewa rosnącego w pasie przydrożnej zieleni w odległości 9,20 metrów od słupka hektrometrycznego oznaczonego nr (...), które to drzewo było obumarłe, co doprowadziło w dniu 19 lipca 2015 r. do przewrócenia się tego drzewa na przejeżdżający ww odcinkiem drogi samochód osobowy marki R. o nr (...), przez co nieumyślnie naraził znajdujących się wewnątrz tego samochodu pasażerów, tj. J. C., C. C. i małoletniego M. S. (1), ur. (...) na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a u małoletniej M. K. urodzonej w (...) nieumyślnie doprowadził w wyniku złamania się pnia drzewa i przygniecenia przez pień i koronę drzewa ww samochodu do postania obrażeń ciała w postaci urazu czaszkowo-mózgowego z pourazowym krwotokiem nadtwardówkowym wymagającym odbarczenia przez wykonanie kraniotomii oraz stłuczenia płuc z pourazową niewydolnością oddechową, które to obrażenia stanowią ciężką chorobę realnie zagrażająca życie. Jednocześnie Sad nałożył na oskarżonego K. H. obowiązek zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez małoletnią K. S. w kwocie 5.000 złotych płatnych do rąk rodziców U. i M. S. (2).

Dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Gostyniu z dnia 11 lipca 2016 r., sygn. akt II K 197/16/2 – k. 21-21v

Pismem z dnia 30 maja 2016 r. pełnomocnik M. K. i P. K. w związku z wezwał (...) Zarząd Dróg Wojewódzkich w M. do zapłaty na rzecz M. K. kwoty 700.000,00 zł tytułem zaliczki na poczet zadośćuczynienia za doznaną krzywdę i kwoty 6.624 ,00 zł tytułem odszkodowania za koszty opieki osób trzecich oraz na rzecz P. K. kwoty 15.000,00 zł tytułem zaliczki na poczet zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. W uzasadnieniu wskazano m. in., że M. K. ze względu na doznane obrażenia ciała wymagała w wymiarze 6 godzin dziennie od dnia 1 sierpnia do 31 października 2015 r.. koszty opieki w powyższym okresie przy przyjęciu stawki 12 zł za godzinę obliczono na kwotę 6.624,00 zł.

Dowód: wezwanie do zapłaty (zgłoszenie szkody) – k. 89-95

Pismem z dnia 23 czerwca 2016 r. pełnomocnik M. K. i P. K. przekazał (...) SA. (...) z siedzibą w D. kopię wezwania do zapłaty z dnia 30 maja 2016 r. skierowanego do (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M., prosząc o potraktowanie roszczeń w nim ujętych jako skierowanie roszczeń do ubezpieczyciela.

Dowód: pismo z dnia 23 czerwca 2016 r. – k. 99 , potwierdzenie nadania – k. 100

Lekarz orzecznik (...) SA. (...) z siedzibą w D. orzeczeniem z 28 listopada 2016 r. określił stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu w stosunku do M. K. na 30 %.

Dowód: orzeczenie– k. 79-81

Pismem z dnia 16 grudnia 2016 r. (...) SA. (...) z siedzibą w D. poinformował, że po ponownej analizie zgromadzonej dokumentacji oraz sporządzonej opinii lekarskiej przyznał K. S. tytułem zadośćuczynienia kwotę 40.000,00 zł.

Dowód: pismo z dnia 14 grudnia 2016 r. – k. 84,

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dokumentów prywatnych i urzędowych, w szczególności dokumentacji medycznej. Sąd uznał wyżej wymienione dowody za wiarygodny materiał dowodowy. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia autentyczności przedstawionych dokumentów, jako że korespondowały one ze sobą, jak i z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Wpływ zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 r. na stan zdrowia powodów Sąd ustalił przede wszystkim w oparciu o wydane w niniejszej sprawie opinie biegłych sądowych lekarzy z zakresu neurologii (Dr n. med. J. K. z dnia 10 maja 2019 r. – k. 234- 238v), z zakresu neurochirurgii i neurotraumatologii (Dr n. med. M. S. (1) z dnia 25 września 2019 r. – k. 261-271, opinia uzupełniająca z dnia 20 czerwca 2024 r. k. 506-509), z zakresu chirurgii plastycznej (lek. M. S. (1) z dnia 14 stycznia 2020 r. – k. 301-309, opinia uzupełniająca z dnia 27 października 2023 r. k. 482-468) z zakresu psychologii (P. B. z dnia 21 sierpnia 2021 r. k. 375-388, z dnia 21 sierpnia 2021 r. k. 389 - 396), z zakresu pulmonologii ( lek. D. O. w opinii z dnia 29 listopada 2024r k. 543-544)

W ocenie Sądu powyższe opinie biegłych zostały sporządzone w sposób rzeczowy, rzetelny oraz przekonywujący, w oparciu o wiedzę fachową. Wskazani biegli to osoby kompetentne, posiadające odpowiednie w tym kierunku specjalistyczne wykształcenie i odpowiednie doświadczenie zawodowe. W konsekwencji Sąd uznał powyższe opinie za podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. Należy przy tym zaznaczyć, że Sąd odmiennie niż to określił w swojej opinii biegły z zakresu chirurgii plastycznej (lek. K. G. (1) k. 301-309) ocenił kwestię widoczności stwierdzonych przez biegłego blizn. Otóż zalegająca w aktach sprawy dokumentacja zdjęciowa nie potwierdza stwierdzenia biegłego o częściowej widoczności blizn. W ocenie Sądu o ile w okresie przypadającym bezpośrednio po zdarzeniu przedmiotowe blizny były częściowo widoczne (k. 78), z uwagi chociażby na krótkie ostrzyżenie głowy powódki po wykonanych zabiegach operacyjnych. To już w późniejszym okresie blizny głowy, z uwagi na gęste pokrycie włosami były bardzo mało widoczne, o czym świadczą zarówno zdjęcia załączone do opinii (k. 310-314), jak i fotografie zamieszczane w mediach społecznościowych powódki (k. 162-171).

W ocenie Sądu osobowe źródła dowodowe miały charakter poboczny i zasługiwały na uwzględnienie jedynie w zakresie, w jakim korespondowały z pozostałym zgromadzonym materiałem dowodowym. O ile więc Sąd dał wiarę zeznaniom przedstawicielki ustawowej powodów J. K. (k. 210-212v) co do tego, że sprawowała ona opiekę nad małoletnią K. S. po opuszczeniu przez nią szpitala, to jednocześnie Sąd nie dał wiary tym zeznaniom w zakresie w jakim relacjonowała ona wymiar sprawowanej opieki. Zdaniem Sądu za miarodajne w tym względzie należy uznać dowód w postaci pisma skierowanego właśnie przez stronę powodową do ubezpieczyciela tj. pisma z dnia 30 maja 2016 r. (k. 89-95). W przedmiotowym piśmie strona powodowa samodzielnie określiła jaki wymiar czasowy miała sprawowana nad powódką opieka ze strony rodziny tj. 6 przez 3 miesiące (od 1 sierpnia do 31 października 2015 r.). Biorąc zaś pod uwagę, że przedmiotowe pismo zostało sporządzone wiele miesięcy po zakończeniu opisanej w nim opieki, nie może budzić wątpliwości, że opieka nie była sprawowana w większym wymiarze (w przeciwnym wypadku znalazłoby to odzwierciedlenie w jego treści). Za podobnie niewiarygodne Sąd uznał zeznania J. K. w zakresie w jakim relacjonowała ona obrażenia doznane przez powodów i długotrwałe następstwa wypadku dla stanu zdrowia powodów. Zeznania te miały w tej kwestii charakter wyraźnie wyolbrzymiony i w oczywisty sposób odbiegały od ustaleń biegłych, którzy w sporządzonych opiniach wyraźnie wskazali na niepowikłany i bardzo szybki proces powrotu do zdrowia powódki. W przypadku powoda nie można nawet mówić o jakichkolwiek istotnych obrażeniach fizycznych czy psychicznych. Z ustaleń biegłych jasno wynika, że zarówno w odniesieniu do powoda P. K., jak i M. K. nie można obecnie mówić o żadnych dolegliwościach zdrowotnych.

Pozostałe zgromadzone w sprawie, a nie wymienione wyżej dowody nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie jedynie w części.

Odpowiedzialność pozwanego zarządcy drogi (Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M.), znajduje swoje źródło w art. 415 k.c. W myśl tego przepisu kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Podstawą odpowiedzialności ubezpieczyciela ((...) SA (...) z siedzibą w D.) jest zaś art. 822 § 1 i 2 k.c., który stanowi, że przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Jeżeli strony nie umówiły się inaczej, umowa ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej obejmuje szkody, o jakich mowa w § 1, będące następstwem przewidzianego w umowie zdarzenia, które miało miejsce w okresie ubezpieczenia.

Uwzględniając, że odpowiedzialność pozwanych opiera się na różnych podstawach prawnych, pierwszego na zasadzie deliktu, a drugiego na zasadzie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, Sąd pragnie zaznaczyć, że co do zasady ich odpowiedzialność za szkodę ma charakter solidarności niewłaściwej, tzw. in solidum. Odpowiedzialność ubezpieczyciela, jak w każdym innym ubezpieczeniu OC, ma charakter wyłącznie akcesoryjny i istnieje pod warunkiem istnienia odpowiedzialności cywilnej osoby ubezpieczonej.

Zasadnicze znaczenia ma tu więc odpowiedzialność ubezpieczonego Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M., który jak wspomniano, odpowiedna na zasadzie 415 k.c..

Warunkiem koniecznym odpowiedzialności odszkodowawczej, na podstawie przepisu art. 415 k.c., jest łączne spełnienie następujących przesłanek: bezprawności działania lub zaniechania, winy po stronie sprawcy, wystąpienia szkody oraz związku przyczynowego miedzy bezprawnością działania lub zaniechania sprawcy a szkodą poniesioną przez powoda. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa, zgodnie z art. 6 k.c., na stronie powodowej.

Podkreślając, że zarządca drogi co do zasady zobowiązany jest do zachowania przy wykonywaniu swoich obowiązków szczególnej staranności, a także zważywszy na abstrakcyjną ocenę niedbalstwa (art. 355 § 1 k.c.) oraz zawodowy charakter działalności (art. 355 § 2 k.c.) sam fakt ich naruszenia przesądza z reguły o winie, co najmniej w postaci niedbalstwa (vide: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt III CKN 694/00). Bezprawność działania lub zaniechania sprawcy m.in. zarządcy drogi jest rozumiana, jako naruszenie przepisów prawa lub zasad współżycia społecznego. Chodzi przy tym o naruszenie norm powszechnie obowiązujących, w przypadku zarządców dróg ustawy o drogach publicznych, jako reguł postępowania wyznaczonych przez nakazy i zakazy wynikające z norm prawa, ( wyrok SN z dnia 13 lutego 2004 r., sygn. akt IV CK 40/03). Jak wskazuje się w piśmiennictwie wina sprowadza się z kolei do ujemnej oceny działania lub zaniechania określonego podmiotu, przy czym w reżimie deliktowym postać i stopień winy nie mają istotnego znaczenia, bowiem odpowiedzialność jest w nim przypisywana za każde, nawet najmniejsze, zawinienie, tym samym obejmuje nie tylko winę umyślną - zamiar bezpośredni ( dolus directus) i ewentualny ( dolus eventualis), ale także winę nieumyślną, czyli niedbalstwo ( culpa). Przywołując orzecznictwo warto także wspomnieć, iż wyroku z dnia 25 września 1980 r. ( sygn. akt II CR 316/80) Sąd Najwyższy stanowczo zaznaczył, iż nie może ulegać wątpliwości, że drogi publiczne muszą być utrzymane w stanie wykluczającym narażenie ich użytkowników na wypadek, pozostający w wyłącznym i bezpośrednim związku przyczynowym z korzystaniem z nich.

Mając na uwadze powyższe, Sąd doszedł do przekonania, że zarówno bezprawność, jak i wina pozwanego została bezsprzecznie wykazała w przedmiotowej sprawie. Świadczy o tym bowiem niedochowanie ustawowych wymogów, jakie wynikają z regulacji ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych. Zgodnie bowiem z art. 19 ust. 2 pkt 2 i art. 20 pkt 16 ustawy zarządcą dróg wojewódzkich jest zarząd województwa, do którego należy m.in. utrzymywanie zieleni przydrożnej, w tym sadzenie i usuwanie drzew oraz krzewów. W przedmiotowej sprawie nie budziło wątpliwości, że do wypadku jaki miał miejsce w dniu 19 lipca 2015 r. z udziałem powodów, doszło na drodze publicznej (...) będącej pod zarządem pozwanego Województwa (...) - (...) Zarządu Dróg Wojewódzkich w M.. Nie było również kwestionowane, że bezpośrednią przyczyną wypadku było zaniechanie ze strony pracownika pozwanego, K. H., polegające na nieusunięciu martwego drzewa, co spowodowało jego upadek na auto którym poruszali się powodowie. Zresztą okoliczność ta wynika bezpośrednio z treści wyroku Sądu Rejonowego w Gostyniu z dnia 11 lipca 2016 r. (sygn. akt II K 197/16/2) wydanego wobec oskarżonego K. H.. Nie ma tu znaczenia, że wyrok ten nie miał charakteru wyroku skazującego. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie nawet uwzględniając, że wyrok warunkowo umarzający postępowanie karne nie posiada mocy prejudycjalnej, o której mowa w art. 11 kpc (związanie takie dotyczy jedynie wyroków skazujących za przestępstwo), nie można pomijać, że sąd cywilny rozpatrując sprawę ma prawo korzystać z prawomocnych ustaleń wyroków warunkowo umarzających postępowanie karne w zakresie, w jakim korzysta on z innych dowodów (art. 233 kpc). Tego rodzaju ustalenia stanowią istotne okoliczności sprawy w rozumieniu art. 227 kpc, gdyż na podstawie art. 66 § 1 kk orzeczenie o warunkowym umorzeniu postępowania karnego może zapaść tylko wówczas, gdy okoliczności popełnienia czynu, w tym wina sprawcy nie budzą wątpliwości ( vide: wyrok SN z 20 września 1973r., sygn. II PR 223/73, NP 1974 nr 6, str. 846, Legalis nr 17349 ).

Zasadnicze wątpliwości w przedmiotowej sprawie budziła jednak przesłanka w postaci wykazania wysokości zaistniałej szkody. Ta bowiem w ocenie Sądu nie została w jakikolwiek sposób wykazana.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do sformułowanego przez powódkę K. S. żądania zasądzenia kwoty 1.247,16 zł z tytułu częściowego zwrotu kosztów opieki osób trzecich za okres od dnia wypadku do dnia wniesienia pozwu, stwierdzić należy, że nie znalazło ono oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym.

Wysokość odszkodowania powinna zostać ustalona zgodnie z regułami określonymi w art. 363 i 361 k.c., przy uwzględnieniu dodatkowych przesłanek zawartych w art. 444 i 445 k.c. W sytuacji przypisania odpowiedzialności pozwanemu jest on zobowiązany stosownie do treści art. 361 k.c. do pełnego naprawienia szkody poniesionej przez powoda. Obowiązek naprawienia szkody przez wypłatę odpowiedniej sumy pieniężnej powstaje z chwilą wyrządzenia szkody i ma wyrównać powstały z tego tytułu uszczerbek majątkowy. Stosownie do art. 444 § 1 k.c. w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty, jeżeli są one konieczne i celowe. Przykładowo można wymienić koszty leczenia (pobytu w szpitalu, konsultacji, dodatkowej pomocy pielęgniarskiej, koszty lekarstw), specjalnego odżywiania się, nabycia protez i innych koniecznych aparatów (okularów, aparatu słuchowego), wydatki związane z przewozem chorego do szpitala i na zabiegi, z przejazdem osób bliskich w celu odwiedzin chorego w szpitalu (w tym kosztów paliwa koniecznego na te przejazdy), z koniecznością specjalnej opieki i pielęgnacji, koszty zabiegów rehabilitacyjnych i przygotowania do innego zawodu ( vide: G. Bieniek Odpowiedzialność cywilna za wypadki drogowe, Lexis Nexis, Warszawa 2006 r., s. 136-137, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 2.12.2010 r., III APa 11/10).

Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało jednak, aby powódka poniosła szkodę w postaci konieczności opieki sprawowanej zakreślonym przez nią czasookresie przez członków rodziny.

Sąd zwrócił uwagę na fakt, że powódka już na etapie postępowania likwidacyjnego wnioskowała o przyznanie odszkodowania co do kosztów opieki, a jej żądanie sformułowane w piśmie z dnia 31 maja 2016 r., o przyznanie 6.624,00 zł – za okres 92 dni opieki, a więc za okres od dnia 01 sierpnia do dnia 31 października 2015 r. zostało w całości uwzględnione. Powódka - formując obecnie żądanie zasądzenia 1.247,16 zł - opierała się na orzeczeniu orzecznika Ubezpieczyciela z dnia 15 grudnia 2016 r. (k. 81), gdzie zakreślono potrzebę sprawowania opieki w większym wymiarze, niż to wynikało z pisma z dnia 31 maja 2016 r. Zdaniem Sądu takie roszczenie nie zasługuje na uwzględnienie. O ile bowiem powódka nie miała obowiązku wykazywać kosztów sprawowanej opieki, to sam fakt sprawowanej opieki musi mieć charakter rzeczywisty. Powódka w swoim piśmie do ubezpieczyciela z maja 2016 r. a więc ponad 9 miesięcy po wypadku, sama określiła, że wymagała opieki przez okres 3 miesięcy. Odnosiła się więc do już zamkniętego okresu - od 1 sierpnia do 31 października 2015 r.. Nie sposób uznać, że na tamtym etapie błędnie określiła rzeczywisty wymiar opieki. Fakt, że później orzecznik Ubezpieczyciela określił potrzeby opieki na poziomie wyższym, niż miało to rzeczywiście miejsce nie powoduje, że szkoda ulega zwiększeniu. Dochodząc odszkodowania na podstawie art. 444 § 1 k.c. powód musi zaś udowodnić, że w okresie leczenia i rehabilitacji poniósł konkretną szkodę związaną z potrzebą opieki świadczonej przez osoby trzecie, że poniósł faktyczną stratę z tym związaną, która powinna podlegać rekompensacie. Co szczególnie istotne szkoda powinna zaistnieć i mieć konkretny wymiar, czy to wydatków poczynionych na opiekę świadczoną przez osoby trzecie, czy straty wynikłej dla osób bliskich poszkodowanego na skutek sprawowania nad nim opieki i zaprzestania bądź ograniczenia z tej przyczyny pracy zarobkowej. Norma art. 444 § 1 k.c. nie dotyczy wyrównania nieponiesionych faktycznie kosztów opieki. Nieprawidłowa jest taka jej wykładnia, która prowadzi do wniosku, że roszczenia można dochodzić niezależnie od poniesienia kosztów opieki. Roszczenie tym przepisem określone obejmuje każdorazowo zaszłości, dotyczy zamkniętego okresu, w którym powstały konkretne koszty i tylko one mogą zostać zrefundowane. (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 26.09.2014 r., V ACa 480/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 18.06.2014 r., I ACa 185/14.)

Przechodząc do roszczeń dotyczących zadośćuczynienia, stwierdzić należy, że również w tym względzie strona powodowa nie zdołała wykazać swoich racji.

Podstawę prawną zasądzenia na rzecz powoda zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową (krzywdę) stanowią przepisy art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. W myśl wskazanych przepisów w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Krzywda polega na odczuwaniu cierpienia fizycznego (bólu i innych dolegliwości) i psychicznego (ujemnych uczuć przeżywanych w związku z wypadkiem). Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie cierpienia osoby poszkodowanej (vide: G. Bieniek w Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia, Zobowiązania, teza 13 i 14 do art. 445, Warszawa 1999). Ustawa stwierdza jedynie, że sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Ze względu na niewymierność krzywdy określenie w konkretnym wypadku odpowiedniej sumy pozostawione zostało Sądowi. Odpowiednia suma w rozumieniu omawianego przepisu nie oznacza jednak sumy dowolnej, określonej wyłącznie według uznania Sądu, a jej prawidłowe ustalenie wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności mogących mieć w danym przypadku znaczenie. Wobec tego Sąd ustalając wysokość należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia powinien odwołać się do kryteriów wypracowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych.

Zgodnie z dorobkiem judykatury określając wysokość zadośćuczynienia Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a zwłaszcza stopień i czas trwania cierpień psychicznych i fizycznych, trwałość skutków czynu niedozwolonego, prognozy na przyszłość, wiek osoby poszkodowanej, a także ewentualne przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody. W razie uszkodzeń ciała pierwszorzędne znaczenie muszą mieć orzeczenia lekarskie co do charakteru doznanych obrażeń, ich rodzaju i czasu leczenia. Zadośćuczynienie powinno uwzględniać nie tylko krzywdę istniejącą w chwili orzekania, ale również taką, którą poszkodowany będzie w przyszłości na pewno odczuwać oraz krzywdę dającą się z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006 roku, IV CSK 80/05). Powyższe kryteria pozwalają określić ramy, w jakich powinno mieścić się zadośćuczynienie, które z jednej strony powinno przedstawiać realną, ekonomicznie odczuwalną wartość, z drugiej zaś powinno być umiarkowane, przez co należy rozumieć kwotę pieniężną, której wysokość jest utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. W orzecznictwie wskazuje się na uzupełniający charakter zasady umiarkowanego zadośćuczynienia - w przyjętym wyżej znaczeniu - w stosunku do kwestii zasadniczej, jaką jest rozmiar szkody niemajątkowej, i wskazuje się, że powołanie się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia na potrzebę utrzymania go w rozsądnych granicach nie może prowadzić do podważenia jego kompensacyjnej funkcji (vide: wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2005 roku, III CK 392/04, Lex nr 177203, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 roku, IV CKN 1266/00 niepubl. oraz z dnia 30 stycznia 2004 roku, I CK 131/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 40).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd zważył, że o ile niewątpliwie powódka M. K. w okresie przypadającym tuż po wypadku z dnia 19 lipca 2015 r., doznała szeregu cierpień fizycznych i psychicznych (chociażby z uwagi na poważnych charakter obrażeń – uszkodzenie mózgu), to okoliczność ta nie przesądza w żaden sposób o zasadności roszczeń sformułowanych w pozwie. Sąd miał tu na względzie z jednej strony fakt, że powódka do chwili obecnej otrzymała zadośćuczynienie od ubezpieczyciela w kwocie 40.000,00 zł oraz 5.000,00 zł od bezpośredniego sprawcy szkody (w ramach postępowania karnego). Z drugiej zaś strony Sąd miał na uwadze, iż w zasadzie wszystkie sporządzone w przedmiotowej sprawie opinie biegłych, potwierdzały bardzo szybki i niepowikłany proces powrotu powódki do zdrowia. Powódka już po 6 tygodniach od wypadku, powróciła po wakacjach do szkoły. Z przeprowadzonych opinii biegłych wynika, że o zadowalającym stanie powódki świadczy nie tylko jej subiektywna ocena wyrażona w toku wywiadów (dobre wyniki w szkole, aktywne życie towarzyskie, zaangażowanie w aktywności szkolne), ale również własne ustalenia biegłych, którzy nie dopatrzyli się obecnie żadnych istotnych odchyleń od normy w zakresie zdrowia powódki (zarówno fizycznego jak i psychicznego). Mając więc na względzie stosunkowo krótki czas trwania zaburzeń zdrowotnych powódki, a także brak jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia trwałość skutków zaistniałego wypadku, Sąd doszedł do przekonania, że dotychczas wypłacone powódce świadczenia, w pełni rekompensują doznaną przez nią krzywdę.

Odmiennie zaś Sąd ocenił roszczenie powódki dotyczące ustalenia odpowiedzialności pozwanych za skutki zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 roku mogące pojawić się w przyszłości.

Oceniając tą kwestię Sąd miał na uwadze, iż poszkodowany w sprawie o zasądzenie odpowiedniego świadczenia na podstawie przepisu art. 444 k.c. oraz 445 k.c., może również żądać ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia. Wykładnia funkcjonalna art. 189 k.pc. przemawia za przyjęciem interesu prawnego w ustaleniu, jeżeli istnieje jakaś obiektywna niepewność stanu prawnego, bowiem mogą wystąpić dalsze skutki zdarzenia, które na dzień wytoczenia powództwa nie są znane bądź nie można jeszcze na ich podstawie sformułować właściwego żądania pozwu (vide: uchwała SN z dnia 17 kwietnia 1970 r., sygn. akt III CZP 34/69, wyrok SN z dnia 11 stycznia 2019 r., sygn. akt V CSK 558/17).

Zgromadzony materiał dowodowy w postaci opinii biegłego z zakresu neurochirurgii i neurotraumatologii dr n. med. M. S. (1) (z dnia 25 września 2019 r. – k. 261-271 oraz z dnia 20 czerwca 2024 r. k. 506-509) oraz biegłego z zakresu neurologii dr. n. med. D. M. z dnia 10 maja 2019 r. k. 234- 238v), wyraźnie wskazują na możliwość pojawienia się w przyszłości zaburzeń czynności bioelektrycznej mózgu nawet z klinicznym zespołem w postaci padaczki pourazowej lub/i zaburzeń w sferze psychicznej. Zbieżność obu opinii w tym względzie, przy uwzględnieniu dużej wiedzy i doświadczenia obu biegłych w swojej specjalności, pozwalają przyjąć, iż możliwość wystąpienia w przyszłości wskazanych wyżej zaburzeń ma charakter realnego zagrożenia. Należy zaznaczyć, iż przy tego rodzaju roszczeniu częstokroć nie ma pewności wystąpienia określonych dalszych szkód (na polu zdrowotnym), a jedynie o pewnym zauważalnym prawdopodobieństwie ich wystąpienia.
W tych warunkach Sąd miał wszelkie podstawy, aby dokonać ustalenia odpowiedzialności obu pozwanych za mogące pojawić się w przyszłości u M. K. następstwa wypadku z dnia 19 lipca 2015 r.

W odniesieniu do roszczeń sformułowanych przez powoda P. K. (żądanie zasądzenia zadośćuczynienia w kwocie 10.000,00 zł, żądanie zasądzenia kwoty 918,63 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia 12 października 2016 roku do dnia 2 lutego 2018 roku od kwoty 10.000 złotych oraz żądanie ustalenia odpowiedzialności pozwanych na przyszłość za skutki zdarzenia z dnia 19 lipca 2015 r.) nie zasługiwały na uwzględnienie w jakiejkolwiek części. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie najmniejszych nawet podstaw (faktycznych i prawnych) dla uwzględnienia roszczeń powoda. Uwagę zwraca fakt, iż storna powodowa nie przedstawiła w zasadzie żadnego miarodajnego materiału dowodowego, który mógłby stanowić oparcie dla twierdzeń przywołanych w pozwie. Nie sposób pominąć, że nawet matka powodów U. S. w swoich zeznaniach jedynie zdawkowo odniosła się do kwestii cierpień doznanych przez P. K., przyznając jednocześnie, że ,,syn nie miał takich urazów jak córka”. Jedyną opinię, która odnosi się szerzej do kwestii stanu zdrowia powoda P. K. stanowi opinia biegłego psychologa P. B. z dnia 21 sierpnia 2021 r. (k. 389 – 396). Dokument ten wyraźnie wskazuje, że zdarzenie z dnia 19 lipca 2015 r. nie miało istotnego wpływu na stan zdrowia powoda. W tych warunkach Sąd, nie powtarzając w tym miejscu rozważań co do poczynionych już względem analogicznych roszczeń powódki, pragnie jedynie odnotować, iż powództwo powoda nie zasługiwało na uwzględnienie z uwagi na nie wykazanie zaistnienia szkody w rozmiarze większym, niż to stwierdzono w toku postępowania likwidacyjnego. Skoro zaś powód otrzymał gratyfikację od ubezpieczyciela w kwocie 5.000,00 zł, to uznać należy, że krzywda jakiej doznał uległa pełnej kompensacie i nic nie wskazuje aby w przyszłości miały jakiekolwiek nowe następstwa wypadku z dnia 19 lipca 2015 r.

Podsumowując, należy stwierdzić, że spośród zgłoszonych w pozwie roszczeń na uwzględnienie zasługiwało jedynie żądanie powódki M. K., co do ustalenia odpowiedzialności pozwanych na przyszłość (o czym Sąd orzekł w pkt 1 wyroku), w pozostałym natomiast zakresie podlegało ono oddaleniu (o czym orzeczono w pkt 2 wyroku).

W pkt 3. wyroku Sąd odstąpił od obciążania powodów kosztami procesu na rzecz pozwanych mając na względzie dyspozycję art. 102 k.p.c., zgodnie z którą w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zacytowany przepis ustanawia zasadę słuszności, będącą odstępstwem od zasady odpowiedzialności za wynik procesu; jest rozwiązaniem szczególnym, niepodlegającym wykładni rozszerzającej, wykluczającym stosowanie wszelkich uogólnień, wymagającym do swego zastosowania wystąpienia wyjątkowych okoliczności. Nie konkretyzuje on pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawia ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (vide: postanowienie SN z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, LEX nr 7366). W orzecznictwie podkreśla się, iż całokształt okoliczności, które mogłyby uzasadniać zastosowanie tego przepisu powinny być ocenione z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Sąd doszedł bowiem do przekonania, że w przedmiotowej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony wypadek, o którym mowa w powyżej cytowanym przepisie, który uzasadnia odstąpienie od obciążania powodów kosztami procesu na rzecz pozwanych. Sąd wziął pod uwagę, że powodowie w chwili wypadku byli małoletni, a samo zdarzenie miało dla nich charakter niewątpliwie traumatyczny. Przy stwierdzonej niewątpliwej winie pracownika zarządcy drogi za zaistniałe zdarzenie, należało uznać, że obciążanie powodów, kosztami procesu, nie daje się pogodzić z powszechnym odczuciem sprawiedliwości. Mając na uwadze dokonane powyżej rozważania, Sąd postanowił przejąć na rachunek Skarbu Państwa nieuiszczone koszty sądowe (pkt 4.).

Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w wyroku.

Sędzia del. Agnieszka Onichimowska