Uzasadnienie z 17 lutego 2025, sygn. VIII U 1919/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (3)
Sygnatura akt VIII U 1919/24
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział w Ł. stwierdził, że D. S. jako pracownik u płatnika składek (...) S.A. z/s w Ł. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 18 grudnia 2023 r.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału w/w nie wykonywała pracy u płatnika składek a została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych jedynie w celu uzyskania kolejnego tytułu do ubezpieczeń i skorzystania z prawa do wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego od wyżej podstawy wymiaru w związku z chorobą w okresie ciąży a następnie macierzyństwem. Organ ocenił zawartą między stronami umowę jako pozorną.
(decyzja - k. 60-62 verte akt ZUS)
Odwołanie od przedmiotowej decyzji złożyła (...) S.A., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się jej zmiany poprzez przyjęcie, że ubezpieczona podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 18 grudnia 2023 r., ewentualnie wniesiono o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, a nadto o zasądzenie od organu na rzecz spółki zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Decyzji zarzucono:
naruszenie art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 83 § 1 k.c. oraz art. 22 § 1 oraz art. 11 k.p. poprzez przyjęcie, że ubezpieczona nie świadczyła na rzecz spółki pracy i zawarta 18 grudnia 2023 r. umowa o pracę ma charakter pozorny, podczas gdy ubezpieczona zawarła ze spółką umowę o pracę celem prawnego uregulowania jej stosunku w sposób odpowiadający rzeczywistym relacjom, w ramach których świadczyła na rzecz spółki pracę;
art. 83 § 1 k.c. w zw. z art. 22 § 1 k.p. poprzez ustanie, że umowa o pracę z 18 grudnia 2023 r. miała charakter pozorny, a przez to jest nieważna, podczas gdy umowa ta kształtuje obowiązki ubezpieczonej świadczenia pracy na rzecz spółki i od dnia jej zawarcia była realizowana przez ubezpieczoną;
art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. oraz art. 22 § 1 k.p.c. poprzez wadliwe i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na wybiórczym doborze dowodów pod z góry założoną tezę o pozornym charakterze umowy o pracę z dnia 18 grudnia 2023 r., podczas gdy prawidłowo zebrany materiał dowodowy doprowadziłby organ do uznania, że ubezpieczona świadczyła na rzecz spółki pracę. Organ przede wszystkim nie ustalił, jaki był zakres rzeczywistych czynności, do jakich na mocy umowy o pracę z dnia 18 grudnia 2023 r. zobowiązana była ubezpieczona i nie poddał ich weryfikacji pod katem przesłanek świadczących o nawiązaniu stosunku pracy;
art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 123 u.s.u.s. polegające na wadliwym uzasadnieniu decyzji przejawiające się przede wszystkim w niewyjaśnieniu kwestii różnicy między zakresem działań, jakie na rzecz spółki ubezpieczona wykonywała przed 18 grudnia 2023 r. i po tym dniu. Organ w żaden sposób nie rozważył i nie wyjaśnił różnicy między tymi świadczeniami przyjmując w sposób nieuzasadniony i sprzeczny ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, że ubezpieczona może działać na rzecz spółki nada na podstawie umowy zlecenia, podczas gdy faktyczny charakter jej stosunku ze spółką odpowiada umowie o pracę.
(odwołanie od decyzji - k. 3-7 verte)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podnosząc argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
(odpowiedź na odwołanie - k. 53-54 verte)
Ubezpieczona D. S. przyłączyła się do odwołania.
(e- prot. z dnia 26.11.2024 r)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Płatnik składek (...) S.A. (KRS: (...)) prowadzi działalność gospodarczą od 24 czerwca 2021 r. - data wpisu do KRS. Jej przeważającym przedmiotem działalności jest sprzedaż detaliczna prowadzona przez domy sprzedaży wysyłkowej lub Internet. Powstała poprzez przekształcenie (...) Sp. z o.o. na podstawie uchwały Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 17 maja 2021 r. Spółka ma swoją siedzibę w Ł. przy ul. (...) lok. 14.
(bezsporne, a nadto odpis KRS - k. 10-15)
Ubezpieczona D. S. (wcześniej F.) ukończyła studia licencjackie na kierunku analityka gospodarcza oraz studia magisterskie na kierunku matematyka.
(bezsporne, a nadto dyplomy - k. 12-13 verte akt ZUS)
W dniu 1 września 2020 r. pomiędzy (...) Sp. z o.o. reprezentowaną przez P. K. - Prezesa Zarządu oraz W. M. - Członka Zarządu (Zleceniodawcą) a D. F. (Zleceniobiorcą) zawarta została umowa współpracy. W ramach współpracy Zleceniobiorca zobowiązał się świadczyć na rzecz Zleceniodawcy następujące czynności: zarządzanie obiegiem dokumentów według ustalonych procedur, redagowanie pism i umów, prowadzenie kalendarza spotkań, bieżąca obsługa zaopatrzenia biura w artykuły biurowe i spożywcze, współpraca z firmami kurierskimi i obsługa przesyłek kurierskich, wysyłka dokumentów na Poczcie Polskiej, składanie dokumentów w urzędach, dbanie o prawidłowe funkcjonowanie biura i urządzeń biurowych, współpraca z firmami świadczącymi usługi dla biura, wsparcie w zakresie organizacji spotkań i podróży służbowych, zapewnienie prawidłowej i bezawaryjnej pracy infrastruktury IT, zdalne jak i lokalne wsparcie użytkowników z zakresu oprogramowania komputerowego używanego w firmie, system operacyjnych (M. (...)), problemów z siecią (...) oraz problemów ze sprzętem komputerowym, telekomunikacyjnym, peryferiami oraz wsparcie biura obsługi klientów w mailowej obsłudze klienta detalicznego.
Zleceniobiorca zobowiązał się wykonywać przedmiot umowy zgodnie z zapotrzebowaniem zgłoszonym przez Zleceniodawcę, ale w wymiarze nie mniejszym niż 8h usług w dni robocze. Za wszystkie usługi świadcz one przez Zleceniobiorcę Zleceniodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz Zleceniobiorcy wynagrodzenia w wysokości 4697,80 zł brutto. Umowa obowiązywała do 31 grudnia 2020 r.
(umowa współpracy z dnia 1 września 2020 r. - k. 33-34 verte akt ZUS)
W dniu 1 stycznia 2021 r. pomiędzy (...) Sp. z o.o. reprezentowaną przez P. K. - Prezesa Zarządu oraz W. M. - Członka Zarządu (Zamawiający) a D. F. (Wykonawca) zawarta została umowa zlecenia i przeniesienia praw. Przedmiot umowy obejmował: oprogramowanie - oprogramowanie sklepu online www.kubotastore.pl wraz z komponentami sieci integracji w postaci kodu źródłowego, stronę www - zredagowana treść w postaci tekstowej i multimedialnej, dokumentację - wszelkie materiały dla użytkowników oprogramowania oraz aktualizację - kolejne wersje przedmiotu umowy. Wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie w stawce godzinowej w wysokości 83,14 zł. Umowa obowiązywała do 31 grudnia 2021 r.
(umowa zlecenia i przeniesienia praw z dnia 1 stycznia 2021 r. - k. 35-36 akt ZUS)
W dniu 1 stycznia 2022 r. pomiędzy (...) S.A. (dawniej: (...) Sp. z o.o.) reprezentowaną przez A. P. zarządu oraz J. W. zarządu (Zleceniodawca) a D. F. (Wykonawca) zawarta została umowa zlecenia i przeniesienia praw. Przedmiot umowy obejmował: stronę www - zredagowana treść w postaci tekstowej i multimedialnej, dokumentację - wszelkie materiały dla użytkowników oprogramowania. Wykonawcy przysługiwało wynagrodzenie w stawce godzinowej w wysokości 83,14 zł. Umowa obowiązywała do 31 stycznia 2022 r.
(umowa zlecenia i przeniesienia praw z dnia 1 stycznia 2022 r. - k. 37-38 akt ZUS)
Następnie w dniu 1 lutego 2022 r. pomiędzy (...) S.A. (dawniej: (...) Sp. z o.o.) reprezentowaną przez A. P. zarządu oraz J. W. zarządu (Zleceniodawca) a D. F. (Wykonawca) zawarta została umowa współpracy. W ramach współpracy Zleceniobiorca zobowiązał się świadczyć na rzecz Zleceniodawcy następujące czynności: planowanie finansowe, rachunkowość, księgowość i obsługa personelu. Za wszystkie usługi świadczone przez Zleceniobiorcę Zleceniodawca zobowiązał się do zapłaty na rzecz Zleceniobiorcy wynagrodzenia w stawce godzinowej w wysokości 120,00 zł. Umowa została zawarta na czas nieokreślony. Ubezpieczona wystawiała faktury, z których wynikały kwoty pomiędzy 5 a ponad 28 tysięcy zł.
(umowa współpracy z dnia 1 lutego 2022 r. - k. 16)
Uchwałą nr 2/ (...) Rady Nadzorczej (...) S.A. z/s w Ł. podjętą w dniu 28 lipca 2022 r. w sprawie powołania nowego członka zarządu Rada Nadzorcza (...) S.A. z/s w Ł., w związku ze złożoną rezygnacją P. K. z pełnienia funkcji członka zarządu i jego odwołaniem, powołała do pełnienia funkcji członka zarządu D. F., powierzając jej stanowisko wiceprezeski zarządu. Uchwała weszła w życie z dniem jej podjęcia. Ubezpieczona pełni tę funkcję do chwili obecnej.
(uchwała - k. 40-40 verte akt ZUS)
Członkowie zarządu nie byli zatrudniani w spółce na podstawie umowy o pracę. Mieli płacone wynagrodzenie w związku z powołaniem. Ubezpieczona też otrzymywała takie wynagrodzenie. Jako członek zarządu podpisywała się pod dokumentami i konsultowała z innymi członkami zarządu. Kwestiami związanymi z zatrudnieniem w spółce zajmowała się J. K..
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Ubezpieczona, gdy zaczynała współpracę z płatnikiem składek była zatrudniona w liceum. Natomiast w spółce zajmowała się administracją i księgowością na podstawie umów zlecenia. Później zdecydowała się zarejestrować swoją działalność gospodarczą. W ramach swojej działalności gospodarczej świadczyła usługi finansowe również dla Instytutu (...) - realizującego projekty badawcze.
(świadectwa pracy - k. 15, 16-16 verte akt ZUS, k. A5 akt osobowych ubezpieczonej, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 00:50:58-00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 00:06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Na początku wakacji w 2023 r. płatnik składek zaczął szukać pracownika na stanowisko B2B S. manager. Miało to być nowe stanowisko. W tym celu płatnik opublikował ogłoszenia na portalu pracuj.pl.
(screen ogłoszenia - k. 42 akt ZUS, k. 76, faktura za opublikowanie ogłoszenia - k. 77, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Gdy nie zgłosiła się żadna właściwa osoba spółka podjęła decyzję o awansie ubezpieczonej. Ubezpieczona współpracowała ze spółką od kilku lat, znała wszystkie procesy funkcjonujące w spółce, miała kwalifikacje i kompetencje, żeby wykonywać czynności mające na celu optymalizację zysków. Chciała uregulować swoją pracę na rzecz spółki. Zależało jej na uregulowaniu czasu pracy.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167, zeznania płatnika składek na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:17 - 00:50:58 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym płatnika składek na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e-protokół (...):47:22-01:03:59 - koperta k. 167)
Ubezpieczona dowiedziała się o ciąży przed zawarciem spornej umowy o pracę.
(karta ciąży - k. 72-76)
W dniu 18 grudnia 2023 r. pomiędzy (...) S.A. reprezentowaną przez A. S. i J. K. a D. S. została zawarta umowa o pracę na czas nieokreślony począwszy od 18 grudnia 2023 r. Ubezpieczona została zatrudniona na stanowisku: Dyrektorka handlowa w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 21 519,56 zł. Jako miejsce wykonywania pracy wskazano: ul. (...), (...)-(...) Ł..
(umowa o pracę - k. B2 akt osobowych wnioskodawczyni)
Z przedłożonego orzeczenia lekarskiego z dnia 4 grudnia 2023 r. wynikało, że ubezpieczona była zdolna do podjęcia pracy.
(orzeczenie lekarskie z dnia 4 grudnia 2023 r. - k. 10 akt ZUS, k. A2 akt osobowych ubezpieczonej, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Ubezpieczona w dniach 18-19 grudnia 2023 r. przeszła szkolenie z zakresu BHP.
(karta szkolenia BHP - k. 11 akt ZUS, k. B9 akt osobowych ubezpieczonej, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Zainteresowana została zgłoszona przez płatnika składek do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od dnia 18 grudnia 2023 r.
(zgłoszenie - k. B7 akt osobowych wnioskodawczyni)
Płatnik sporządził dokumentację osobą ubezpieczonej zawierającą m.in.: kwestionariusz osobowy dla pracownika, umowę o pracę na czas nieokreślony, informację o warunkach zatrudnienia, zgodę na przetwarzanie danych osobowych, oświadczenie o statusie ewidencyjnym, oświadczenie podatnika, zgłoszenie do ubezpieczeń, dokument równego traktowania w zatrudnieniu, kartę szkolenia wstępnego w zakresie BHP, skierowanie na badania lekarskie, orzeczenie lekarskie, dyplomy ukończenia studiów, świadectwa pracy ubezpieczonej oraz deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK.
(dokumenty w aktach osobowych ubezpieczonej)
Zakres obowiązków ubezpieczonej został uzgodniony ustnie.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Ubezpieczona ofertowała kluczowych klientów, współtworzyła politykę cenową i marżową. Przeprowadzała analizę sprzedaży, zajmowała się kontrolingiem kosztów i pracowała, aby procedury spółki były bardziej wydajne. Tworzyła ramy dla sprzedaży. Zajmowała się także dodawaniem publikacji na LinkedIn i brała udział w podpisywaniu umów. Spółka nie miała dokumentów w formie papierowej, ponieważ wszystko było na komputerze. Na tej podstawie wyciągane były wnioski. Spółka bazuje na celach rocznych i kwartalnych. Opiera się na arkuszach, które są w jej repozytorium.
(projekty - k. 43-53 akt ZUS, wewnętrza korespondencja pracowników spółki - k. 24 - 25, umowy podpisywane przez ubezpieczoną - k. 28-43 verte, publikacja na LinkedIn - k. 44 - 49 verte, wywiad z ubezpieczoną - k. 50-52 verte, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29 - 00:47:22 - koperta k. 167, zeznania płatnika składek na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:17 - 00:50:58 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym płatnika składek na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e-protokół (...):47:22 - 01:03:59 - koperta k. 167)
Ubezpieczonej podlegali wszyscy pracownicy, z którymi współpracowała. Mogli się z nią kontaktować osobiście i telefonicznie. Były z nią ustalane zmiany w celu usprawnienia pracy w magazynie. To ona informowała zatrudnionych na magazynie o wprowadzonych zmianach. Zainteresowana brała także udział w potwierdzaniu cenników i w ustalaniu marży w związku z prowadzonymi rozmowami sprzedażowymi.
(zeznania świadka J. L. na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e-protokół (...):05:33-01:17:49 – koperta k. 167, zeznania W. B. na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):02:53-00:26:32 – koperta k. 186)
W dniu 4 września 2023 r. pomiędzy (...) S.A. a A. M. zawarta została umowa współpracy. A. M. wybrała ten rodzaj umowy, ponieważ zależało jej na większej swobodzie. A. M. przejęła obowiązki ubezpieczonej, gdy ta została zatrudniona na stanowisku dyrektorki sprzedaży. Do zadań w/w należy prowadzenie finansów, księgowości spółki, raportowanie finansowe i giełdowe. Ubezpieczona była jedną z osób, które rekrutowały w/w. Następnie zainteresowana stopniowa wprowadzała A. M. w jej zakres obowiązków i ją nadzorowała. Dzięki przejęciu obowiązków ubezpieczona mogła skupić się na ofertowaniu, współpracy z klientami i tworzeniem polityki cenowej.
(umowa współpracy z dnia 4 września 2023 r. - k. 175-178, aneks z dnia 1 listopada 2023 r. - k.179-180, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167, zeznania świadka A. M. na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e - protokół (...):02:53 - 00:26:32 - koperta k. 186)
Od marca 2024 r. ze spółką współpracuje również O. A.. Zajmuje się przygotowywaniem ofert dla kluczowych klientów, przygotowuje także analizę sprzedaży, marży, sprawozdania. O. A. w zakresie ofertowania i analiz była szkolona przez ubezpieczoną. Szkolenie trwało ok. 1-2 miesiące.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167, zeznania świadka O. A. na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):27:00-00:41:05 - koperta k. 186)
Ubezpieczona pracowała przez 8h dziennie w godz. 8:00-16:00. Zależało jej na ustabilizowaniu godzin pracy. Jej ciąża była zagrożona, ale nie chciała rezygnować z kariery zawodowej. Natomiast prowadząc działalność gospodarczą pracowała bardzo dużo. W trakcie trwania spornej umowy o pracę ubezpieczona nie odbywała wizyt lekarskich w godzinach pracy. Korzystała z urlopów.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Ubezpieczona miała swoje stanowisko pracy w siedzibie spółki, ale pracowała też z domu. Przed zawarciem umowy o pracę nie miała wyznaczonego miejsca, ponieważ były one przeznaczone tylko dla osób, które przychodziły stale. W firmie zainteresowana pojawiała się 1- 2 razy w tygodniu. Było to związane z różnymi spotkaniami m.in. z przedstawicielami logistyki.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Wykonywanie obowiązków ubezpieczonej było weryfikowane wynikami. Spółka nie prowadziła raportów dotyczących jej pracy uznając, że najlepszym efektem są rosnące zyski. Zainteresowana odpowiadała przed prezeską zarządu.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia z dnia 21 stycznia 2025 r. 00:50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 00:06:29-00:47:22 - koperta k. 167, zeznania płatnika składek na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:17 - 00:50:58 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym płatnika składek na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e-protokół (...):47:22 - 01:03:59 - koperta k. 167)
Wynagrodzenie za pracę wypłacano zainteresowanej przelewem bankowym.
(szczegółowa lista płac - k. 24-26 akt ZUS, potwierdzania przelewów - k. 27, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Od 18 grudnia 2023 r. do 18 kwietnia 2024 r. ubezpieczona podpisywała się na listach obecności. W dniu 19 kwietnia 2024 r. przebywała na urlopie.
(listy obecności - k. 19-23 akt ZUS, zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29 - 00:47:22 - koperta k. 167)
Od 20 kwietnia 2024 r. ubezpieczona stała się niezdolna do pracy z powodu choroby przypadającej na okres ciąży. Wcześniej nie korzystała ze zwolnień lekarskich.
(bezsporne, a nadto zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e - protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167)
Zainteresowana przygotowywała stanowisko pracy tak, aby mogła udać się na urlop macierzyński. Jej obowiązki zostały podzielone pomiędzy pozostałe zatrudnione osoby, część przejęła m.in. J. K.. Spółka wróciła do modelu sprzed zatrudnienia, ale zostały wdrożone takie rzeczy które spowodowały, że firma wciąż rośnie.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e - protokół (...):06:29-00:47:22 - koperta k. 167, zeznania płatnika składek na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:17 - 00:50:58 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym płatnika składek na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e-protokół (...):47:22 - 01:03:59 - koperta k. 167, zeznania świadka A. M. na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e - protokół (...):02:53-00:26:32 - koperta k. 186)
W dniu 24 maja 2024 r. ubezpieczona urodziła córkę.
(odpis skrócony aktu urodzenia P. S. - k. bez numeru akt osobowych ubezpieczonej, dokumentacja medyczna - k. 83-144 verte)
W dniu 10 czerwca 2024 r. ubezpieczona złożyła wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski.
(wniosek o urlop macierzyński i rodzicielski - k. B10 akt osobowych ubezpieczonej)
Zainteresowana po urodzeniu dziecka jeszcze nie wróciła do pracy.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia z dnia 21 stycznia 2025 r. 00:50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 00:06:29-00:47:22 - koperta k. 167, zeznania świadka A. M. na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e - protokół (...):02:53-00:26:32 - koperta k. 186, zeznania świadka O. A. na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):27:00-00:41:05 - koperta k. 186)
Od sierpnia 2024 r. w spółce została zatrudniona druga osoba na podstawie umowy o pracę. Wykonuje ona swoje obowiązki w zespole logistyczno-magazynowym. Jest to nowe stanowisko.
(zeznania płatnika składek na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):50:17 - 00:50:58 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym płatnika składek na rozprawie z dnia 26 listopada 2024 r. e-protokół (...):47:22-01:03:59 - koperta k. 167)
(...) S.A. osiągnęła w 2023 r. 2 014 155,82 zł zysku netto.
(wydruk artykułu K. (...) opublikowała wyniki finansowej za 2023 r. - k. 23)
Spółka ma coraz większą bazę klientów i zwiększa się liczba zamówień.
(zeznania ubezpieczonej na rozprawie z dnia z dnia 21 stycznia 2025 r. 00:50:58 - 00:51:22 - koperta k. 186 w zw. z wysłuchaniem informacyjnym ubezpieczonej na rozprawie z dnia 00:06:29-00:47:22 - koperta k. 167, zeznania świadka, zeznania świadka O. A. na rozprawie z dnia 21 stycznia 2025 r. e-protokół (...):27:00-00:41:05 - koperta k. 186)
Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach organu rentowego i załączonych do akt, a także w oparciu o zeznania ubezpieczonej, płatnika i świadków, które ze sobą wzajemnie korespondowały i nie zostały skutecznie podważone przez organ rentowy.
Sąd uznał, że zarówno zeznania wnioskodawczyni jak i przesłuchanych w procesie świadków są spójne, konsekwentne i logiczne. Z zeznań tych wynika wprost czym w spornym okresie na podstawie zawartej umowy faktycznie zajmowała się ubezpieczona, jakie miała obowiązki. Nie budzą również zastrzeżeń Sądu okoliczności jakie legły u jej podstaw zatrudnienia.
W konsekwencji w ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie płatnika składek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497, dalej: ustawa systemowa), obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym – podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania.
Jak wynika z art. 9 ust. 4 w/w ustawy, osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3 i 2, mające ustalone prawo do emerytury lub renty podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
W myśl art. 36 ust. 1 w/w ustawy, każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Ustęp 2 stanowi, że obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób określonych w art. 6 ust. 1 pkt 1 (pracowników), należy do płatnika składek.
W myśl ustępu 11 w/w przepisu, każda osoba, w stosunku, do której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych, podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń. Zgłoszenie wyrejestrowania płatnik składek jest zobowiązany złożyć w terminie 7 dni od daty zaistnienia tego faktu.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy systemowej, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe za ubezpieczonych, o których mowa w art. 16 ust. 1 (za pracowników), obliczają, rozliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu w całości płatnicy składek.
Stosownie zaś do treści art. 1 ust 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 2780) osobom tym, w razie choroby lub macierzyństwa, przysługują świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą.
Należy w tym miejscu przypomnieć, że organ rentowy ma prawo do badania a także kwestionowania podstaw ubezpieczenia w tym umów o pracę, ponieważ rodzą one skutki w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Jednak w takiej sytuacji to na organie rentowym spoczywa obowiązek udowodnienia pozorności umowy lub jej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, w myśl art. 6 k.c. Stanowisko takie zajął także Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 15 lutego 2007 r., I UK 269/06, OSNP 2008 nr 5-6, poz. 78 oraz w wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r. I UK 74/10, w którym stwierdził, iż:
„1. Na organie rentowym, który przyjął zgłoszenie do ubezpieczenia pracowniczego i nie kwestionował tytułu tego zgłoszenia oraz przyjmował składki, spoczywa ciężar dowodu, że strony umowy o pracę złożyły fikcyjne oświadczenia woli.
2. Podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (art. 22 k.p., art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa umowę o pracę. Innymi słowy jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia” (LEX nr 653664).
W niniejszej sprawie organ rentowy podważał skuteczność umowy o pracę zawartej pomiędzy (...) S.A. a D. S. na czas nieokreślony od dnia 18 grudnia 2023 r. wskazując na jej jedynie pozorny charakter.
O uznaniu stosunku łączącego strony za stosunek pracy rozstrzygają przepisy prawa pracy.
Stosownie do treści art. 22 § 1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Do cech pojęciowych pracy stanowiącej przedmiot zobowiązania pracownika w ramach stosunku pracy należą osobiste i odpłatne jej wykonywanie w warunkach podporządkowania. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury stosunek ubezpieczeniowy jest następczy wobec stosunku pracy i powstaje tylko wówczas, gdy stosunek pracy jest realizowany. Jeżeli stosunek pracy nie powstał bądź też nie jest realizowany, wówczas nie powstaje stosunek ubezpieczeniowy, nawet jeśli jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia z dnia 17 stycznia 2006 roku, III AUa 433/2005, Wspólnota (...)).
Innymi słowy, podleganie pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego jest uwarunkowane nie tyle opłacaniem składek ubezpieczeniowych, ile legitymowaniem się statusem pracownika rzeczywiście świadczącego pracę w ramach ważnego stosunku pracy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2005 r. o sygn. akt II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15 – 16/251).
Zgodnie natomiast z art. 83 § 1 k.c. nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
Z czynnością prawną pozorną mamy do czynienia wówczas, gdy występują, łącznie, następujące warunki: oświadczenie woli musi być złożone tylko dla pozoru, oświadczenie woli musi być złożone drugiej stronie, adresat oświadczenia woli musi zgadzać się na dokonanie czynności prawnej jedynie dla pozoru, czyli być aktywnym uczestnikiem stanu pozorności. Pierwsza i zasadnicza cecha czynności pozornej wyraża się brakiem zamiaru wywołania skutków prawnych, jakie prawo łączy z tego typu i treścią złożonego oświadczenia. Jest to zatem z góry świadoma sprzeczność między oświadczonymi a prawdziwymi zamiarami stron, czyli upozorowanie stron na zewnątrz i wytworzenie przeświadczenia dla określonego kręgu (otoczenia), nie wyłączając organów władzy publicznej, że czynność o określonej treści została skutecznie dokonana. Jednakże zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wyrażonym w wyroku z 14 marca 2001 r. (sygn. akt III UKN 258/00, opubl. OSNAP 2002/21/527), nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował. Nie wyklucza to rozważenia, czy w konkretnym przypadku zawarcie umowy zmierzało do obejścia prawa (art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p.).
O czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie może być kwalifikowane jako obejście prawa w sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa ( tak: wyrok Sądu Najwyższego z 2 lipca 2008 roku, II UK 334/07).
W sytuacji, gdy wolą stron, zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa (por. wyrok SN z dnia 2 lipca 2008 roku, sygn. akt II UK 334/07, opubl. L.).
Sąd Okręgowy w całości podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 24 lutego 2010 roku w sprawie o sygn. akt II UK 204/09 (LEX nr 590241), iż o tym czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z art. 22 § 1 k.p. Istotne więc jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.
Do ustalenia, że między stronami doszło do powstania stosunku pracy nie jest także wystarczające spełnienie takich formalnych warunków zatrudnienia, takich jak przygotowanie zakresu obowiązków, odbycie szkolenia BHP, czy uzyskanie zaświadczenia lekarskiego o zdolności do pracy (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 20 września 2023 roku, I (...) 53/23, LEX nr 3609448).
Z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2010 roku w sprawie o sygn. akt I UK 43/10 (LEX nr 619658) wynika, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru, a przez to nie stanowi tytułu do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a podmiot wskazany jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli strony z góry zakładają, iż nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Skoro z zawarciem umowy o pracę ustawa z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 roku, nr 205, poz. 1585 ze zm.) wiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych oraz wypadkowego i chorobowego, to podjęcie zatrudnienia w celu objęcia tymi ubezpieczeniami i ewentualnie korzystania z przewidzianych nimi świadczeń nie jest obejściem prawa.
W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 sierpnia 2010 r. w sprawie o sygn. akt I UK 74/10 (LEX nr 653664) stwierdzono zaś, że podstawą ubezpieczenia społecznego jest rzeczywiste zatrudnienie, a nie sama umowa o pracę (art. 22 k.p., art. 6 ust. 1 pkt 1 i art. 13 pkt 1 ww. ustawy). Umowa o pracę nie jest czynnością wyłącznie kauzalną, gdyż w zatrudnieniu pracowniczym chodzi o wykonywanie pracy. Brak pracy podważa sens istnienia umowy o pracę. Innymi słowy jej formalna strona, nawet połączona ze zgłoszeniem do ubezpieczenia społecznego, nie stanowi podstawy takiego ubezpieczenia.
Z powyższego jednoznacznie wynika, że motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności przy tym wszak założeniu, że nastąpiło rzeczywiste jej świadczenia zgodnie z warunkami określonymi w art. 22 § 1 k.p. Tym samym nie można byłoby czynić ubezpieczonej zarzutów, że zawarła umowę o pracę jedynie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczeń społecznych, pod tym wszakże warunkiem, że na podstawie kwestionowanej umowy realizowałaby zatrudnienie o cechach pracowniczych.
Jednocześnie należy mieć na względzie, że o pozorności umowy o pracę nie może bowiem jedynie świadczyć to, że została zawarta w czasie trwającej ciąży. Dążenie kobiety ciężarnej do uzyskania ochrony ubezpieczeniowej (bez ustalenia wynagrodzenia za pracę na nadmiernie rażąco wysokim poziomie) jest zachowaniem rozsądnym i uzasadnionym, zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia. Między innymi dlatego kobietom ciężarnym przysługuje ochrona przed odmową zatrudnienia z powodu ciąży a odmowa nawiązania stosunku pracy podyktowana taką przyczyną jest traktowana jako dyskryminacja ze względu na płeć (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 2021 roku, III USKP 82/21, OSNP 2022, nr 10, poz. 102)
Reasumując, w odniesieniu do umowy o pracę pozorność polega na tym, że strony nie zamierzają osiągnąć skutków wynikających z tej umowy, a określonych w art. 22 k.p.. Znaczenie ma faktyczne niewykonywanie pracy albo jej wykonywanie jednak w realiach nie korespondujących z właściwościami pracowniczymi.
Należy też przypomnieć, że członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wykonujący swoje obowiązki na podstawie stosunku prawnego, w tym nawiązanego w sposób dorozumiany, spełniającego kryteria określone w art. 22 k.p., podlega ubezpieczeniom społecznym jako pracownik, nawet gdy jest wspólnikiem tej spółki (art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).
Godzi się też wspomnieć, że status pracowniczy osób sprawujących funkcje organów zarządzających zakładami pracy (w tym także funkcję członka zarządu spółki) nie wynika z faktu spełniania przez te osoby wszystkich cech stosunku pracy z art. 22 § 1 k.p., lecz z decyzji ustawodawcy o włączeniu tych osób do kategorii pracowników, mimo braku podporządkowania kierownictwu pracodawcy pojmowanego w tradycyjny sposób. Osoba zarządzająca spółką kapitałową może być zatrudniona na podstawie stosunku pracy, w którym wykonywanie pracy podporządkowanej ma cechy specyficzne, odmienne od "zwykłego" stosunku pracy. Hierarchiczne podporządkowanie w takiej sytuacji ustępuje bowiem podporządkowaniu autonomicznemu, polegającemu na wyznaczeniu zadań bez ingerowania w sposób ich wykonania. W takim systemie podporządkowania pracodawca określa godziny czasu pracy i wyznacza zadania, natomiast sposób ich realizacji pozostawiony jest pracownikowi.
W modelu "autonomicznego" podporządkowania pracowniczego osoby zarządzającej zakładem pracy, podległość wobec pracodawcy (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością) wyraża się w respektowaniu uchwał wspólników i wypełnianiu obowiązków płynących z Kodeksu spółek handlowych. Nawet w przypadku wspólników wieloosobowych spółek kapitałowych przyjmuje się, że ich praca nie polega na obrocie wyłącznie własnym kapitałem w ramach spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, nie dochodzi do połączenia pracy i kapitału. Nie jest to więc szczególna forma prowadzenia działalności gospodarczej na "własny" rachunek, oddzielona przez konstrukcję (fikcję) osoby prawnej od osobistego majątku wspólnika. Praca taka wykonywana jest na rzecz i ryzyko odrębnego podmiotu prawa - spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Także wynagrodzenie nie jest pokrywane wyłącznie z kapitału tego wspólnika. Spółka kapitałowa jest odrębną osobą prawną, a jednocześnie samodzielnym przedsiębiorcą. Z posiadaniem udziałów lub akcji nie wiąże się obowiązek świadczenia pracy. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, podobnie jak spółka akcyjna, ma odrębny byt prawny, to należy oddzielić prawa i obowiązki jej wspólnika wynikające z udziału kapitałowego (wkładu) w spółce od zatrudnienia w niej tego wspólnika jako pracownika. Pracodawcą jest więc spółka (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 października 2017 r., II UK 451/16, LEX nr 2427158).
Jak zauważa się w orzecznictwie, pozorność umowy o pracę (art. 83 k.c. w zw. z art. 300 k.p.) ma miejsce nie tylko wówczas, gdy mimo jej zawarcia praca w ogóle nie jest świadczona, ale również wtedy, gdy jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie niż umowa o pracę ( tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 3 listopada 2021 roku, III AUa 1713/21, LEX nr 3400641, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 grudnia 2022 roku, III AUa 1763/21, LEX nr 350170)
Ocena, czy praca jest wykonywana na podstawie łączącego strony stosunku pracy, zależy przy tym od okoliczności konkretnej sprawy dotyczących celu, do jakiego zmierzały strony oraz zachowania elementów konstrukcyjnych stosunku pracy, w tym w szczególności cechy stałości świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, w jasno określonym czasie pracy, a nie jedynie świadczenia pojedynczych czynności na jego rzecz, tak jak miałoby to miejsce np. w przypadku cywilnoprawnej umowy zlecenia, łączącej zleceniodawcę ze zleceniobiorcą.
Stosunek pracy wyróżnia się koniecznością osobistego wykonywania pracy, podporządkowaniem pracownika pracodawcy, stałym wykonywaniem pracy na rzecz pracodawcy na jego ryzyko oraz odpłatnością pracy. Zasada osobistego świadczenia oznacza, że pracownik ma obowiązek wykonywać pracę samodzielnie, osobiście i nie może samowolnie, bez zgody pracodawcy powierzyć pracy innej osobie. Wymóg osobistego świadczenia pracy wiąże się z osobistymi przymiotami pracownika takimi jak kwalifikacje, wiek, doświadczenie itp. Zasada ciągłości świadczenia pracy polega na tym, że pracownik ma obowiązek wykonać określone czynności w powtarzających się odstępach czasu, w okresie istnienia trwałej więzi łączącej go z pracodawcą. Nie chodzi tutaj zatem o sytuację jednorazowego wykonania pewnej czynności lub ich zespołu składającego się na określony rezultat. Właściwym przedmiotem umowy o pracę jest świadczenie pracy w sposób ciągły, powtarzający się i polegający na oddaniu swojej zdolności do pracy do dyspozycji innego podmiotu ( tak: wyrok Sądu Najwyższego z 14 grudnia 1999 r. I PKN 451/99 OSNP 2001/10/337, M.Prawn. 2001/11/575).
Przy ocenie pozorności umowy o pracę przesłankami istotnymi dla oceny ważności tej umowy są również: racjonalność zatrudnienia i potrzeba zatrudnienia pracownika ( tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 13 września 2022 roku, III AUa 273/22, LEX nr 3507514). Celem pracodawcy nie jest bowiem zatrudnienie pracownika dla samego zatrudnienia czy objęcia go ubezpieczeniami społecznymi, a zaspokojenie istniejącej po jego stronie rzeczywistej gospodarczej potrzeby zatrudnienia go w danym wymiarze czasu pracy.
Mając na uwadze dotychczas poczynione rozważania prawne należy podkreślić, że w realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy w celu dokonania kontroli prawidłowości zaskarżonej decyzji organu rentowego musiał zatem badać, czy ubezpieczona osobiście świadczyła pracę podporządkowaną pracodawcy (pod kierownictwem pracodawcy), w wyznaczonym miejscu i czasie, w sposób ciągły, odpłatny, na rzecz i ryzyko pracodawcy w reżimie art. 22 k.p. Dokonanie powyższego ustalenia miało, bowiem, znaczenie dla objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym oraz wypadkowym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Przesądzenie rzeczywistego charakteru pracowniczego zatrudnienia wymaga zatem przekonującej oceny, że zostały spełnione formalne i realne warunki do podjęcia zatrudnienia, a następnie czy miało miejsce rzeczywiste wykonywanie przez osobę zainteresowaną obowiązków o cechach kreujących zobowiązanie pracownicze ( tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 24 marca 2021 roku, (...) 117/21, LEX nr: 3219877).
Przy tym bezwzględnie należy mieć na uwadze, że nawet krótkotrwałe świadczenie pracy przed skorzystaniem ze świadczeń z ubezpieczenia chorobowego nie jest wystarczającą przesłanką do stwierdzenia nieważności umowy o pracę w sytuacji, gdy zamiarem stron tej umowy było nawiązanie stosunku pracy, a zgodna wola stron znalazła odzwierciedlenie w faktycznej realizacji pracowniczego zatrudnienia, czyli wówczas, gdy został wdrożony proces świadczenia pracy, a pracodawca z tejże pracy korzystał ( tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 kwietnia 2021 roku, III AUa 38/18, LEX: 3244945).
Na podstawie dowodów z zeznań świadków, płatnika składek oraz ubezpieczonej, dodatkowo potwierdzonych dowodami z dokumentów, Sąd Okręgowy ustalił, że ubezpieczona będąca zatrudniona u płatnika składek (...) S.A., wykonywała pracę w spornym okresie, w sposób stały, w uzgodnionym do tego miejscu (w siedzibie firmy albo z domu), czasie (8 godzin dziennie), za co otrzymywała wypłacane jej przez płatnika składek wynagrodzenie (przelewem na rachunek bankowy).
Sąd stwierdził też, że w stosunku prawnym pomiędzy ubezpieczoną i płatnikiem składek występowały cechy podporządkowania pracowniczego. Wskazać należy, że granice podporządkowania (kierownictwa) wyznacza treść stosunku pracy, w tym przede wszystkim rodzaj pracy, która ma być lub jest wykonywana przez danego pracownika, oraz wymiar i miejsce pracy. Tym samym rodzaj i stopień (zakres) podporządkowania będzie różny w zależności od zajmowanego przez pracownika stanowiska i od rodzaju powierzonej mu pracy. W badanej sprawie ubezpieczona jako dyrektorka handlowa była podporządkowana osobom znajdującym się na wyższych stanowiskach, odpowiadała przed prezeską zarządu. Zainteresowana była rozliczana z czasu pracy, ponieważ podpisywała się na listach obecności. Płatnik oczekiwał od wnioskodawczyni jako pracownika obecności i rzetelnego wykonywania pracy. Jest to istotne, jeżeli uwzględni się, że zatrudnienie pracownicze odwołuje się do staranności, a nie rezultatu.
W tym miejscu raz jeszcze należy podkreślić, że w ocenie Sądu Okręgowego zeznania ubezpieczonej, płatnika składek i świadków są logiczne, spójne i zgodne z doświadczeniem życiowym i wobec braku jakiegokolwiek dowodu przeciwnego, Sąd Okręgowy uznał je w całości za wiarygodne. Pełnomocnik ZUS nie podważył wartości dowodowej zeznań stron i świadków.
Ubezpieczona w sposób logiczny i szczegółowy wyjaśniła w jakich okolicznościach doszło do zawarcia stosunku pracy z płatnikiem składek, a także jakie czynności wchodziły w zakres jej obowiązków, jak również okoliczności korzystania przez nią ze zwolnienia lekarskiego. Pracując w spółce ubezpieczona faktycznie podejmowała czynności, co do których została zatrudniona. O. kluczowych klientów, współtworzyła politykę cenową i marżową. Przeprowadzała analizę sprzedaży, zajmowała się kontrolingiem kosztów i pracowała, aby procedury spółki były bardziej wydajne. Tworzyła ramy dla sprzedaży. Zajmowała się także dodawaniem publikacji na LinkedIn.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że płatnikowi składek zależało na zatrudnieniu ubezpieczonej, ponieważ firma stale się rozwijała. Tym samym zatrudnienie ubezpieczonej było oparte na rzeczywistej potrzebie pracodawcy. Tym bardziej, iż spółka jest w bardzo dobrej kondycji finansowej. Płatnik składek prawidłowo dopełnił wszystkie formalności z tym związane, w tym także zgłosił ubezpieczoną do ubezpieczeń społecznych w ustawowym terminie.
Natomiast ubezpieczona w okresie bezpośrednio poprzedzającym sporny okres prowadziła działalność gospodarczą. Kluczowym było więc dla niej uzyskanie źródła utrzymania. Wobec pozostawania w ciąży szczególnie zależało jej na realizacji umowy, która w przyszłości będzie mogła stanowić podstawę do wypłaty jej świadczeń, a także unormuje czas pracy.
Należy również zauważyć, że ubezpieczona posiadała odpowiednie wykształcenie do pracy na stanowisku dyrektorki sprzedaży, jak również odpowiednie doświadczenie zawodowe. Współpracowała ze współką od kilku lat, znała wszystkie procesy funkcjonujące w spółce, miała kwalifikacje i kompetencje, żeby wykonywać czynności mające na celu optymalizację zysków. Jednocześnie, wbrew twierdzeniom organu rentowego, czynności w ramach umowy o pracę różniły się od tych, które wykonywała przed zatrudnieniem.
Podkreślenia raz jeszcze wymaga, że fakt nawiązania stosunku pracy przez wnioskodawczynię będącą w ciąży, nie może automatycznie rzutować na ocenę ważności nawiązanego z płatnikiem stosunku pracy. Zdaniem Sądu Okręgowego, niekwestionowane jest, że strony mają prawo ustalić warunki umowy w dogodny dla siebie sposób i jeśli tylko ogólnie wyznaczone w art. 22 k.p. ramy umowy o pracę są zachowane i elementy właściwe dla umowy o pracę dominują, łącząca strony umowa nadal korzysta z przywileju uznania jej za umowę o pracę. Takie warunki spełnione zostały w niniejszym postępowaniu. Skoro realizację stosunku pracy przez obie strony spornej umowy potwierdziły obiektywne dowody z zeznań świadków, a także dokumenty, to w takiej sytuacji nie ma podstaw, by kwestionować istnienie stosunku pracy.
Tym samym – wbrew ocenie organu rentowego – istnieją dowody na potwierdzenie faktu świadczenia pracy przez ubezpieczoną na rzecz płatniczki składek, co prowadzi do przyjęcia, że umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony od 18 grudnia 2023 r. została zawarta zgodnie z przepisami prawa pracy. Okoliczności faktyczne niniejszej sprawy nie potwierdzają zatem, aby celem tych umów był brak woli rzeczywistego jej świadczenia z jednej strony i brak woli korzystania z tej pracy przez drugą stronę. Okoliczność, iż u płatnik nie zatrudniał innych pracowników na podstawie umowy o pracę, nie dyskwalifikuje zatrudnienia ubezpieczonej, wobec wykonywania przez nią obowiązków w reżimie określonym przez art. 22 kp. Także ustalone w umowie o pracę wynagrodzenie, nie odbiega od tego, które było wypłacane w ramach umowy o współpracy.
Oczywistym jest, że z uzyskaniem przez ubezpieczoną statusu pracownika wiązał się skutek w postaci nabycia przez nią uprawnień do świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Skutek ten nie został wywołany działaniem niezgodnym z przepisami obowiązującego prawa, ale wynika z obowiązującego systemu prawnego.
Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet jeśli głównym powodem jest chęć uzyskania zasiłku macierzyńskiego bądź odpowiednio wysokiego zasiłku, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem, jeśli umowa faktycznie jest realizowana (por. wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi - VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 października 2022 r., VIII U 1950/21, LEX nr 3431805, Wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 czerwca 2022 r., III AUa 62/21, LEX nr 3397866).
Z powyższych względów Sąd Okręgowy uznał, że strony były związane umową o pracę, gdyż sporny stosunek prawny nosił wszystkie cechy umowy o pracę, wynikające z art. 22 § 1 k.p. Praca była bowiem wykonywana przez ubezpieczoną odpłatnie, stale, pod kierunkiem pracodawcy, w określonym przez niego miejscu i czasie.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, stosownie do treści art. 477 14 § 2 k.p.c. (pkt 1 sentencji wyroku).
Konsekwencją uwzględnienia odwołania było również zasądzenie na rzecz płatnika składek kwoty 360 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Zgodnie z treścią art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Należy zauważyć, że stroną przegrywającą jest strona, której stanowisko nie zostało uwzględnione, a więc w rozpatrywanej sprawie - organ rentowy. Koszty należne płatnikowi składek, tj. koszty zastępstwa procesowego, ustalono na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.). Zgodnie zaś z art. 98 § 1 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty (pkt 2 sentencji wyroku).