Wyrok z 8 stycznia 2026, sygn. I C 10/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 stycznia 2026 r.

Sąd Okręgowy w (...) I Wydział Cywilny

w składzie następującym: Przewodniczący sędzia Rafał Kubicki

Protokolant sekretarz sądowy Piotr Ruciński

po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2025 r. w (...) na rozprawie

sprawy z powództwa Banku (...) S.A. w W.

przeciwko J. W.

o zapłatę z żądaniem ewentualnym zapłaty

I.  oddala powództwo w części dotyczącej zwrotu kapitału kredytu w kwocie 187 152,99 zł (sto osiemdziesiąt siedem tysięcy sto pięćdziesiąt dwa złote dziewięćdziesiąt dziewięć groszy) z odsetkami,

II.  umarza postępowanie w pozostałej części,

III.  nakazuje zwrócić powodowi ze Skarbu Państwa (Sąd Okręgowy w (...)) kwotę 2525,05 zł (dwa tysiące pięćset dwadzieścia pięć złotych pięć groszy) tytułem połowy opłaty od cofniętej części pozwu, pomniejszonej o wysokość opłaty minimalnej,

IV.  zasądza od powoda Banku (...) S.A. w W. na rzecz pozwanej J. W. kwotę 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Rafał Kubicki

Sygn. akt I C 10/22

UZASADNIENIE

Powód Bank (...) S.A. w W. w pozwie skierowanym przeciwko J. W. ostatecznie (po cofnięciu pozwu ze zrzeczeniem się roszczeń
w zakresie żądania z punktu 2 pozwu oraz w zakresie żądań ewentualnych zgłoszonych pismem procesowym z dnia 7.04.2023 r.) wniósł o zasądzenie od pozwanej kwoty 187 152,99 zł tytułem zwrotu kapitału oddanego pozwanej do dyspozycji na mocy umowy kredytu hipotecznego nr (...) zawartej 3.04.2008 r. - z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wymagalności do dnia zapłaty. Tę datę wymagalności powód oznaczył w nagłówku pozwu – na 29.12.2021 r.

W uzasadnieniu powód wskazał, że jego roszczenie ma charakter roszczenia restytucyjnego, związanego z koniecznością zwrotu przez strony wzajemnych świadczeń. Możliwość domagania się roszczeń restytucyjnych objętych żądaniem niniejszego pozwu wynika zarówno z przepisów prawa polskiego regulujących zasady rozliczeń w przypadku bezpodstawnego wzbogacenia (art. 405 i nast. k.c.), jak i z orzecznictwa (...), określającego skutki uznania postanowień umów kredytów indeksowanych za abuzywne. Strony dokonywały wzajemnie przysporzeń na swoją rzecz na podstawie umowy, której skuteczność została zakwestionowana przez pozwanych w ramach postępowania o uznanie umowy za bezskuteczną. W związku z tym zaktualizowało się roszczenie banku o zwrot przysporzenia dokonanego na rzecz kredytobiorcy w kwotach objętych niniejszym pozwem, odpowiadających wartości udostępnionego kapitału oraz stosownego wynagrodzenia, należnego bankowi w związku z wieloletnim korzystaniem z kapitału przez kredytobiorcę. Obowiązek zwrotu udostępnionego kapitału jest w świetle żądań kredytobiorcy względem banku okolicznością bezsporną i ma bezpośrednie umocowanie w art. 405 w zw. z art. 410 k.c. Roszczenie powoda nie jest przedawnione, gdyż termin przedawnienia może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę wiążącej decyzji co do sanowania niedozwolonych klauzul umownych oraz zaakceptowania konsekwencji całkowitej nieważności umowy.

W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości. Zakwestionowała dochodzone przez powoda roszczenie w całości, zarówno co do zasady, jak i co do wysokości. Podniosła zarzut przedawnienia roszczenia oraz nadużycia przez powoda prawa w zakresie dochodzonych roszczeń. Ponadto zaprzeczyła, że:

⚫

kredytobiorcy udzielono kompleksowej informacji w zakresie zagrożeń związanych z kształtowaniem się kursu waluty obcej, którego wysokość ma bezpośredni wpływ na rozmiar zobowiązania kredytobiorcy,

⚫

bank ustalał kurs franka szwajcarskiego w oparciu o obiektywnie weryfikowalne i dostępne wiedzy przeciętnego konsumenta kryteria,

⚫

umowa w zakresie kwestionowanych zapisów podlegała negocjacji stron,

⚫

roszczenie sformułowane w pozwie w jakimkolwiek zakresie uległo przedawnieniu,

⚫

kwestionowane postanowienia nie kształtują praw i obowiązków kredytobiorcy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie naruszają jego interesów.

Ocena dowodów i fakty istotne dla rozstrzygnięcia

Wnioskiem z dnia 14 marca 2008 r. kredytobiorczyni zwróciła się do banku o udzielenie im kredytu w wysokości 185.000 złotych z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego. Wskazała, iż walutą kredytu ma być (...).

(dowód: wniosek kredytowy k. 24-26)

W dniu 3 kwietnia 2008 roku pomiędzy kredytobiorczynią a Bankiem (...) S.A. z siedzibą w W. zawarta została umowa o kredyt hipoteczny nr (...) datowana na 31.03.2008 r. Na podstawie § 1 ust. 1 umowy kredytobiorca oświadczył, iż otrzymał regulamin, zapoznał się z nim i zaakceptował warunki w nim zawarte. W ust. 2 powyższego paragrafu zostało natomiast wskazane, iż bank udziela kredytobiorcy kredytu w kwocie, na cel i na warunkach określonych
w umowie, a kredytobiorca zobowiązuje się do spłaty kredytu wraz z odsetkami oraz opłatami i prowizjami wynikającymi z umowy i aktualnego Cennika w oznaczonych terminach spłaty oraz wywiązywania się z pozostałych postanowień umowy. W § 2 umowy kwota kredytu została określona na kwotę 187.153 (...) (ust. 1). W ust. 2 wskazano, iż kredyt jest indeksowany do (...), po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej
w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Po uruchomieniu kredytu lub pierwszej transzy kredytu wypłacanego w transzach, bank miał wysłać do kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu, kwocie kredytu w (...) oraz jego równowartości w (...) zgodnie z kursem kupna (...) według Tabeli Kursów Walut Obcych obowiązującej w Banku (...) w dniu uruchomienia kredytu lub transzy, przy czym zmiany kursów walut w okresie kredytowania miały mieć wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowej (ust. 2). Celem kredytu miał być zakup gotowego mieszkania na rynku wtórnym (ust. 3). Przedmiotem kredytowania miała być nieruchomość wskazana w umowie (ust. 4). Na wskazanym prawie miała zostać ustanowiona hipoteka na rzecz banku (ust. 5). Okres kredytowania miał przy tym wynosić 360 miesięcy, w tym liczba miesięcy karencji: 0, licząc od dnia wypłaty kredytu lub jego pierwszej transzy (ust. 6). Zgodnie z § 3 ust. 1
i ust. 3 umowy, kredyt miał zostać uruchomiony jednorazowo po spełnieniu przez kredytobiorcę warunków tam wskazanych. Na podstawie § 4 ust. 1 umowy, od kwoty udzielonego kredytu bank miał pobrać jednorazową bezzwrotną prowizję w wysokości 1853 zł, płatną przed uruchomieniem kredytu lub jego pierwszej transzy. W § 6 ust. 1 umowy wskazano, iż kredyt oprocentowany jest według zmiennej stopy procentowej.
W przypadku kredytu oprocentowanego według zmiennej stopy procentowej, kredytobiorca miał ponosić ryzyko zmian stóp procentowych co oznacza, iż
w przypadku wzrostu poziomu stopy referencyjnej, wyższe miało być oprocentowanie kredytu i wzrosnąć miała wysokość miesięcznej raty kapitałowo-odsetkowej (ust. 2). Oprocentowanie kredytu miało wynosić 4.0567 % w stosunku rocznym, co stanowi sumę stopy referencyjnej (...) ( (...)) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 1.3000 p.p., stałej w całym okresie kredytowania (ust. 3). Na podstawie § 7 ust. 1 umowy, kredytobiorca zobowiązał się spłacić kwotę kredytu
w (...) ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży (...) obowiązującego w dniu płatności raty kredytu, zgodnie z (...) Banku (...) S.A. Zgodnie z § 9 ust. 1 umowy, zabezpieczeniem spłaty kredytu miała być ustanowiona na rzecz banku hipoteka kaucyjna do kwoty 318.160,10 zł na kredytowanej nieruchomości; cesja na bank praw z polisy ubezpieczeniowej od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości; cesja na bank praw z polisy ubezpieczeniowej na życie kredytobiorcy. Zgodnie z ust. 3, kredytobiorca zobowiązany został do zwrotu bankowi kosztów składki ubezpieczeniowej wnoszonej przez bank
w związku z niniejszym ubezpieczeniem. Miesięczna opłata z tytułu refinansowania składki ubezpieczeniowej miała wynosić 1/12 z 0,81 % kwoty przyznanego kredytu (co stanowi kwotę 132 (...)) przy uwzględnieniu kursów waluty obcej, do jakiej kredyt jest indeksowany na pierwszy dzień miesiąca, w którym została sporządzona umowa kredytowa według (...) Banku (...) S.A. W § 12 ust. 1 umowy wskazano, iż całkowity koszt kredytu na dzień zawarcia umowy wynosi 159.095,20 zł. Integralną część zawartej przez strony umowy kredytu hipotecznego stanowił m.in. Regulamin oraz (...)/P. Hipotecznej (§11 ust. 2).

(dowód: umowa o kredyt hipoteczny nr KH/ (...) k. 27-29v.)

Umowa była zmieniana aneksem nr (...) oraz aneksem nr (...) z dnia 10 kwietnia 2014 r., a także aneksem z dnia 3 marca 2020 r..

(dowód: aneks nr (...) k. 30-30v., aneks nr (...) k. 31-31v., aneks z dnia 03.03.2020 r. k. 32-32v.)

Środki z umowy kredytu zostały wypłacone kredytobiorczyni jednorazowo w kwocie 187.152,99 zł. Kredytobiorczyni spłacała raty kredytu w walucie (...). Na rzecz banku w okresie od 12.05.2008 r. do 16.10.2025 r. uiściła tytułem rat kapitałowo‑odsetkowych łącznie kwotę 241.890,74 zł.

(dowód: zaświadczenie o udzieleniu kredytu hipotecznego k. 39, dyspozycja wypłaty środków kredytu k. 33, zestawienie transakcji k. 34-38v., zaświadczenia o wysokości spłat k. 152-162v.)

Dnia 14 grudnia 2021 r. bank wezwał kredytobiorczynię do spełnienia świadczenia poprzez zapłatę na jego rzecz kwoty 289.354 zł, na którą to kwotę składała się kwota 187.152,99 zł odpowiadająca wysokości udostępnionego kapitału oraz kwota 102.201,01 zł stanowiąca równowartość korzyści majątkowej uzyskanej w związku z korzystaniem z udostępnionego przez bank kapitału. Powyższą kwotę kredytobiorczyni miała uiścić w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia otrzymania wezwania.

(dowód: wezwanie do spełnienia świadczenia wraz z dowodem nadania i potwierdzeniem odbioru k. 41-43)

Rozważania prawne

We wstępie należy stwierdzić, że zgodnie z przepisem art. 203 § 1 i 4 k.p.c. pozew może być cofnięty bez zezwolenia pozwanego, aż do rozpoczęcia rozprawy, a jeżeli z cofnięciem połączone jest zrzeczenie się roszczenia – aż do wydania wyroku. Sąd może uznać za niedopuszczalne cofnięcie pozwu, zrzeczenie się lub ograniczenie roszczenia tylko wtedy, gdy okoliczności sprawy wskazują, że wymienione czynności są sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa. Uznając częściowe cofnięcie pozwu w tej sprawie za skuteczne wobec tych wymagań, Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. umorzył postępowanie w stosownym zakresie (punkt II. sentencji wyroku). Wobec powyższego zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3) ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych Sąd nakazał zwrócić połowę opłaty od cofniętej części pozwu pomniejszonej o wysokość opłaty minimalnej (punkt III. sentencji wyroku).

Powództwo w pozostałej części nie zasługiwało na uwzględnienie co do zasady, mimo że niektóre zarzuty odpowiedzi na pozew okazały się bezzasadne,
a konkretnie:

Chybiony był zarzut przedawnienia roszczeń. Termin przedawnienia roszczeń jako związanych z działalnością gospodarczą powoda na gruncie art. 118 k.c. jest trzyletni, ale nie upłynął do daty wniesienia powództwa w tej sprawie (29.12.2021 r. ‑ data wpływu), ponieważ początek biegu przedawnienia należy liczyć w ocenie Sądu od daty wydania prawomocnego wyroku opierającego się na nieważności umowy kredytowej. Nie powinna wchodzić w grę żadna data wcześniejsza, ponieważ nie można wymagać od banku wytaczania powództwa opartego na konstrukcji nieważności umowy, z którą bank się nie zgadza.

Należy przy tym krytycznie odnieść się do zarzutu pozwanej dotyczącego nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). Jego uwzględnienie zabierałoby bankowi możliwość sądowego dochodzenia swoich należności.

Mimo to roszczenie powoda nie zasługuje na uwzględnienie.

Ostatecznie po częściowym cofnięciu pozwu żądanie dotyczyło zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej.
W świetle najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – w szczególności wyroku z dnia 19 czerwca 2025 r. w sprawie (...) (L.), konsument nie może ponosić ryzyka finansowego wynikającego z nieważności umowy, do której doprowadził bank poprzez wprowadzenie niedozwolonych postanowień. W konsekwencji, ochrona praw konsumenta wymaga, by bank mógł dochodzić jedynie różnicy między kwotą wypłaconego kapitału a faktycznie dokonanymi przez konsumenta spłatami – jeśli takie saldo pozostaje na jego korzyść. Natomiast wszelkie żądania banku przekraczające ten bilans muszą zostać uznane za niezgodne z prawem unijnym. Wyrok (...) (L.) wskazuje na konieczność oddalenia powództwa również w zakresie podstawowymi – dotyczącym zwrotu kapitału kredytu z odsetkami. Wynika z niego, że art. 7 ust. 1 tej dyrektywy stoi na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku, gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty. Wyrok ten powinien być interpretowany w ten sposób, że ponieważ jego założeniem jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumenta na gruncie dyrektywy (...), w sprawie z powództwa banku przeciwko kredytobiorcy o zwrot kapitału kredytu – niezależnie od tego, czy dokonano potrącenia wzajemnych wierzytelności i niezależnie od tego, czy prawomocnie lub nieprawomocnie zasądzono kredytobiorcy od banku zwrot sumy świadczeń kredytowych – bank może otrzymać w wyroku zasądzenie jedynie różnicy między kwotą kredytu, a sumą świadczeń kredytobiorcy, oczywiście o ile kwota kredytu przekracza sumę wzajemnych świadczeń kredytobiorcy (a w tej sprawie nie przekracza). Suma świadczeń kredytobiorczyni w tej sprawie to wynik przekraczający kwotę kapitału kredytu, niepozwalający na zasądzenie zwrotu jakiejkolwiek kwoty na rzecz banku (brak nadwyżki świadczeń po jego stronie) – na podstawie art. 410 i art. 405 k.c. oraz art. 481 k.c.

Z tego względu powództwo polegało oddaleniu – punkt I. sentencji wyroku.

W ocenie Sądu nie było potrzeby utrzymywania stanu zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z powództwa kredytobiorczyni, ponieważ niezależnie od tego, jak zakończy się tamta sprawa, wynik sprawy niniejszej powinien być ten sam. Jeśli powództwo kredytobiorczyni zostanie oddalone lub w inny sposób potraktowane przy założeniu, że umowa kredytu jest ważna – wówczas podstawa powództwa niniejszego odpadnie (zostało bowiem oparte na konstrukcji nieważności umowy). Jeśli zaś zostanie uwzględnione (umowa zostanie prawomocnie uznana za nieważną), pozostaną aktualne wszystkie powyższe ustalenia i rozważania. Dotychczasowe rozpoznanie niniejszej sprawy oparte było na założeniu przedstawionym przez bank w pozwie – że umowa kredytu jest umową nieważną. Z założeniem takim zgadzała się strona pozwana. Sąd rozpoznający tę sprawę nie miał więc żadnych podstaw, by przyjąć założenie odmienne.

Strona pozwana wygrała proces w całości i zasługuje zgodnie z art. 98 k.p.c. na zwrot uzasadnionych kosztów. Przekonanie Sądu o wygranej pozwanych wynika stąd, że w zakresie cofniętej części pozwu stronę powodową należy uznać za ustępującą w procesie, zaś w pozostałym zakresie – za przegrywającą proces (bezzasadnie upierającą się przy stanowisku). Strona pozwana poniosła koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych w stawce minimalnej odpowiedniej do wartości przedmiotu sporu oraz opłatę za pełnomocnictwo – łącznie 10 817 zł.

sędzia Rafał Kubicki