Wyrok z 15 stycznia 2026, sygn. I C 1010/24
Pokaż pozostałe podstawy prawne (4)
Sygn. akt: I C 1010/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2026 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
|
Przewodniczący: |
sędzia Ewa Oknińska |
|
Protokolant: |
stażysta Izabela Frątczak |
po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2026 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwa M. S. (1), G. S.
przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W.
o zapłatę i ustalenie
I.oddala powództwo,
II. zasądza od powodów na rzecz pozwanego kwotę 10.817 zł tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
sędzia Ewa Oknińska
Sygn. akt I C 1010/24
UZASADNIENIE
Powodowie G. S. oraz M. S. (1) w pozwie skierowanym przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą w W. wnieśli o:
1. zasądzenie od pozwanego solidarnie na rzecz strony powodowej kwoty 180.522,56 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, oraz
ustalenie, że następujące postanowienia:
a) umowy kredytu hipotecznego - (...) nr (...), zawartej pomiędzy Powodem a poprzednikiem prawnym Pozwanego (tj. (...) Bank S.A.) dnia 30.11.2011 r., tj.: pkt IV Parametry kredytu w zakresie „indeks bazowy Banku dla waluty z dnia sporządzenia umowy 4,71 %” (...) (dalej „(...)”), § 5 ust. 1 w zakresie „sumę”, „i stawki referencyjnej 3M WIBOR dla waluty Kredytu, która jest wskazana w (...) [IV]”, § 5 ust. 2, § 5 ust. 3 (...) (dalej (...)),
b) Regulaminu kredytowania hipotecznego (...) Bank S.A., tj.: § 2 lit. u, § 8 ust. 1 w zakresie zd. drugiego „sumę”, „i stawki referencyjnej dla danej waluty kredytu (pożyczki)”, § 8 ust. 1 pkt 1.1., § 8 ust. 3, § 8 ust. 4,
- stanowią niedozwolone postanowienia umowne i nie wiążą powodów (są bezskuteczne wobec powodów) od chwili zawarcia umowy; i w konsekwencji pozostawienie umowy kredytu hipotecznego - (...) nr (...), zawartej pomiędzy powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego (tj. (...) Bank S.A.) dnia 30.11.2011 r., w mocy po wyeliminowaniu wyżej określonych zapisów z jej treści.
Ponadto powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na rzecz strony powodowej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych w wysokości dwukrotności stawki minimalnej powiększonej o podatek VAT, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu powodowie podnieśli, że w dniu 30.11.2011 r. zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego (tj. (...) Bank S.A.) umowę kredytu hipotecznego z oprocentowaniem zmiennym opartym o stopę zmiennego oprocentowania WIBOR 3M, zgodnie z którą pozwany udzielił powodom kredytu w kwocie 648.336,58 zł.
Powodowie zarzucili naruszenie przez pozwanego obowiązków informacyjnych w odniesieniu do kluczowych oraz istotnych postanowień umowy stanowiących o wysokości zobowiązania powodów (kosztów kredytu), wobec braku przekazania powodom następujących informacji:
a) istoty, definicji i metody ustalania wskaźnika WIBOR,
b) czynników wpływających na kształtowanie wysokości wskaźnika,
c) wpływu wysokości WIBOR na kształtowanie wysokości zobowiązania Powoda, wynagrodzenia Pozwanego, w szczególności dodatkowego zysku Pozwanego.
W szczególności powodowie zarzucili, że:
1. pozwany nie przekazał oraz nie wyjaśnił powodom faktycznej definicji oraz metody obliczania WIBOR, pozostającego istotnym składnikiem stopy procentowej kredytu, ani też pozwany nie poinformował, gdzie takie informacje powodowie mogą znaleźć, co skutkowało tym, że powodowie jako konsumenci nie posiadali wystarczających informacji, aby podjąć rozważną i w pełni świadomą decyzję odnośnie do zaciąganego u pozwanego zobowiązania (vide: wyrok TSUE (...) z dnia 03.03.2020 r.);
2. pozwany nie poinformował powodów, że Administrator WIBOR oblicza wysokość wskaźnika w oparciu o dane przekazywane bezpośrednio przez banki, w szczególności nie pouczył powodów, że banki w rzeczywistości nie zawierają pomiędzy sobą transakcji w oparciu o dane (kwotowania) przekazywane Administratorowi na potrzeby ustalania wysokości WIBOR 3M; pozwany jako uczestnik rynku międzybankowego posiadał wiedzę o zaniku transakcji tego rynku, nadto w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym swojej grupy kapitałowej za 2010 r. podał, że jej należności na koniec roku wobec innych banków wyniosły 2,6 mld zł, co stanowiło zaledwie 6,0% wysokości aktywów grupy pozwanego.
3. pozwany wprowadził powodów w błąd co do definicji wskaźnika WIBOR, w szczególności sposobu ustalania jego wysokości. Pozwany, w pełni świadomy rzeczywistej definicji i sposobu ustalania stawki WIBOR, wprowadził powodów w błąd wskazując w § 6 ust. 12 (...) , że „WIBOR 3 miesięczny (WIBOR 3m) - (W. I. R.) - oprocentowanie na jakie banki skłonne są udzielić pożyczek innym bankom na rynku międzybankowym w W. na okres trzech miesięcy (...)", podczas gdy banki w chwili zawierania umowy i w okresie bezpośrednio poprzedzającym jej zawarcie nie zawierały takich transakcji, a podstawą ustalania wysokości WIBOR były w istocie dopuszczające swobodę uznania wewnętrzne szacunki bądź deklaracje banków; Powyższe informacje, nawet przy zaawansowanych poszukiwaniach były niedostępne dla powodów, co skutkowało tym, że powodowie nie mieli żadnej wiedzy oraz świadomości o faktycznych właściwościach WIBOR, który stanowi główny element stopy procentowej jego kredytu;
4. pozwany nie udzielił powodom informacji, że metoda sporządzania danych przez banki przekazywanych Administratorowi na potrzeby wyznaczenia wysokości WIBOR dopuszcza swobodę uznania. Co więcej nie wskazał, że banki szacunki te opracowują w oparciu o własne polityki zatwierdzane przez ich zarządy (dopuszczające swobodę uznania). Pozwany nie poinformował również powodów, jakie czynniki banki biorą pod uwagę sporządzając ww. dane dla Administratora;
5. pozwany nie poinformował powodów czym jest stawka WIBOR i od czego uzależniona jest jej wysokość, zaś opisany w umowie sposób jej zmiany nie odnosi się w rzeczywistości do samej stawki referencyjnej (która jest aktualizowana codziennie) ale do sytuacji, w której pozwany wykorzystuje ją jako podstawę zmiany oprocentowania kredytu. Pozwany jako instytucja zajmująca się zawodowo udzielaniem kredytów z oprocentowaniem opartym o WIBOR, niewątpliwie posiada wiedzę o okolicznościach wpływających na wysokość wskaźnika, w tym wiodących czynnikach wpływających na zmianę jego wysokości (np. stopa inflacji, poziom bezrobocia, stopy procentowe (...) lub (...)). Pozwany powinien przekazać powyższe informacje powodom, aby ten w odpowiednim momencie mógł je zidentyfikować, zrozumieć i ocenić, w szczególności w kontekście ich wpływu na wysokość zobowiązania powodów;
6. pozwany nie pouczył powodów o wpływie zmiany poziomu WIBOR na kształtowanie wysokości zobowiązania powodów, w szczególności jego wpływu na wysokość wszystkich kosztów kredytu. Oprocentowanie kredytu zgodnie z postanowieniami umowy stanowi sumę stałej marży pozwanego oraz zmiennej stawki WIBOR. W związku z powyższym zmiana wysokości WIBOR niesie ze sobą kilka różnorakich konsekwencji dla pozwanego i powodów, przy czym pozwany pouczył powodów tylko o jednej z nich. Pozwany wskazał wyłącznie, że „wzrost wysokości WIBOR" powoduje wzrost rat kredytu. Powodowie mogli to zrozumieć, że w przypadku wystąpienia takiej sytuacji uiszczą na rzecz pozwanego wyłącznie potencjalnie wyższe kwoty odsetek odpowiadające wzrostowi wysokości wskaźnika. Pozwany nie poinformował powodów, że w przypadku wzrostu WIBOR w uiszczanych ratach ulega pomniejszeniu wysokość raty kapitałowej kredytu. Oznacza to, że powodowie w przeciwieństwie do założeń z dnia zawarcia umowy wolniej spłacają kapitał kredytu. Skutkuje to tym, że ze względu na utrzymujące się wyższe saldo kapitału kredytu powodowie uiszczają globalnie na rzecz pozwanego nie tylko wyższe odsetki z tytułu wyższego WIBOR, ale również z tytułu wyższego salda kredytu podlegającego oprocentowaniu. Nadto w związku ze stosowaniem przez pozwanego wyżej opisanego mechanizmu (utrzymywanie wyższego salda kapitału kredytu), powodowie uiszczają pozwanemu wyższe kwoty z tytułu „dodatkowych odsetek WIBOR od wyższego salda kapitału", a także tytułu marży pozwanego (chociaż pozwany zapewnił powodów, że marża jest stała). Pozwany nie poinformował powodów o takim wpływie wzrostu WIBOR na wysokość salda kapitału kredytu i o naliczaniu w oparciu o ww. mechanizm wyższych kosztów kredytu, w szczególności marży pozwanego.
7. Pozwany nie wyjaśnił powodom zasad spłaty rat kredytu w systemie rat równych, ograniczając się wyłącznie do przedstawienia w Regulaminie wzoru matematycznego, który był niejasny i niezrozumiały dla powodów, a także w oparciu o niniejsze informacje powodowie nie mieli wiedzy w jaki sposób zmiana wysokości wskaźnika WIBOR będzie wpływać na wysokość uiszczanych przez niego rat kapitałowych kredytu.
Powodowie zarzucili pozwanemu również, że ten podstępem przerzucił na nich w całości ryzyko zmiennego oprocentowania, a także nieograniczone ryzyko zmiennego oprocentowania, nie przedstawiając przy tym żadnej realnie konkurencyjnej propozycji stałego oprocentowania.
W ocenie powodów WIBOR stanowi samodzielne i wadliwe postanowienie umowne, które może zostać wyeliminowane bez naruszenia istoty umowy kredytu - jak i przy zachowaniu zmienności oprocentowania, jednak zależnej od znanych stronom, obiektywnych okoliczności. W takiej sytuacji, należałoby zasądzić na rzecz powodów kwotę 180 522,56 zł tytułem zwrotu nienależnie wpłacanych części rat odsetkowych odpowiadających wskaźnikowi WIBOR. Od dnia zawarcia umowy do ostatniego dnia objętego zaświadczeniem, tj. od 30.11.2011 r. do 16.03.2023 r., powodowie wpłacili na rzecz pozwanego z tytułu umowy łączną kwotę 390.859,53 zł, z czego z tytułem rat kapitałowych 60.006,91 zł, rat odsetkowych kwotę 330.852,62 zł. Według ich obliczeń w ramach rat odsetkowych powodowie spłacili kwotę 180.522,56 zł, w części odpowiadającej WIBOR. (pozew k. 4-44)
W odpowiedzi na pozew (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
Pozwany wyraźnie zaprzeczył jakoby:
a) jakiekolwiek postanowienia umowy kredytu, w tym dotyczące oprocentowania i jego zmiany były sprzeczne z dobrymi obyczajami, czy też naruszały interesy powodów,
b) pozwany w sposób nieuprawniony wprowadził do umowy wskaźnik WIBOR, a następnie stosował wskaźnik WIBOR po zmianie jego administratora,
c) wskaźnik WIBOR (zarówno przed jak i po zmianie administratora) był ustalany w sposób niepoprawny oraz jest podatny na manipulacje i mógł być manipulowany,
d) wskaźnik WIBOR jest ustalany w oderwaniu od realnych transakcji na rynku międzybankowym,
e) wskaźnik WIBOR pozostaje w sprzeczności z Rozporządzeniem (...),
f) po stronie banku spoczywał obowiązek przedstawienia konsumentowi metody ustalenia wysokości wskaźnika WIBOR,
g) pozwany wprowadził powodów w błąd co do definicji wskaźnika WIBOR i sposobu ustalenia jego wysokości,
h) wskaźnik WIBOR stanowi dodatkową korzyść banku i nie odzwierciedla realnego kosztu pozyskania pieniądza,
i) pozwany posiadał realną możliwość dowolnego kształtowania zobowiązania powodów, w tym jego zwiększania niezależnie od realiów rynkowych,
j) bank stosował nieuczciwe praktyki rynkowej polegającej na stosowaniu w Umowie kredytu wskaźnika WIBOR,
k) powodowie zostali niedoinformowani w zakresie ryzyka stopy procentowej, ekonomicznych konsekwencji zawarcia umowy kredytu z oprocentowaniem WIBOR i zasadach jego zmiany w okresie kredytowania,
l) powodowie nie zostali poinformowani o sposobie ustalenia rat kredytu,
m) powodowie nie mieli możliwości negocjowania postanowień umowy,
n) roszczenie strony powodowej zostało wykazane co do wysokości.
Strona pozwana podniosła, że:
a) postanowienia umowy kredytu, w tym dotyczące oprocentowania i jego zmiany nie były
sprzeczne z dobrymi obyczajami i nie naruszały interesów powodów,
b) pozwany w sposób zgodny z prawem wprowadził do umowy wskaźnik WIBOR, a następnie stosował wskaźnik WIBOR po zmianie jego administratora,
c) wskaźnik WIBOR (zarówno przed jak i po zmianie administratora) był i jest ustalany w sposób poprawny,
d) pozwany nie posiadał realnej możliwości dowolnego kształtowania zobowiązania powoda, w tym jego zwiększenia niezależnie od realiów rynkowych,
e) żadne przepisy prawa nie nakładają obowiązku na bank poinformowania kredytobiorcy odnośnie mechanizmu ustalania wskaźnika WIBOR, a tym samym doręczenia regulaminu ustalenia stawki WIBOR,
f) powodowie zostali należycie poinformowani w zakresie ryzyka stopy procentowej, sposobu ustalania rat kredytu, ekonomicznych konsekwencji zawarcia Umowy kredytu z oprocentowaniem WIBOR i zasad jego zmiany w całym okresie kredytowania,
g) powodom przedstawiono symulacje w dokumencie „Oświadczenie o ryzyku zmiennej stopy procentowej" określające wpływ zmiany stawki WIBOR na wysokość rat kredytu,
h) powodowie zostali poinformowani o ryzyku zmiennej stopy procentowej w sposób zgody z ówcześnie obowiązującą (...) i (...),
i) powodowie zostali zaznajomieni z treścią Umowy kredytu przed jej podpisaniem,
j) pozwany nie zapewniał o bezpieczeństwie kredytu ze zmienną stopą procentową,
k) ryzyko zmiany oprocentowania jest ograniczone ustawowo odsetkami maksymalnymi, a zatem wbrew twierdzeniom pozwu nie może wzrosnąć w sposób nieograniczony.
(odpowiedź na pozew k. 233-252v)
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 12.11.2011 r. powodowie G. S. oraz M. S. (1) złożyli wniosek kredytowy na formularzu udostępnionym przez bank, w którym jako całkowitą wnioskowaną kwotę wskazali 626.637,00 zł. Spłata kredytu miała następować w ratach równych, a okres kredytowania wynosić miał 600 miesięcy.
(dowód: wniosek k. 257-263v)
W dniu 30.11.2011 r. powodowie zawarli z poprzednikiem prawnym pozwanego, tj. (...) Bank S.A. z siedzibą w W., umowę kredytu hipotecznego – (...) nr (...) w kwocie 648.336,58 zł.
W dniu zawarcia umowy powodowie podpisali oświadczenie, że zapoznali się z pojęciem ryzyka zmiennej stopy procentowej które jest następstwem oprocentowania zmiennego udzielonego kredytu. Oprocentowanie zmienne jest sumą stałej marży Banku oraz zmiennego wskaźnika danej stawki referencyjnej (WIBOR 3m, WIBOR 12m). Zmiana wskaźnika powoduje zmianę wielkości raty odsetkowej kredytu. Zmiana wielkości raty odsetkowej może być zarówno na korzyść kredytobiorcy, powodując zmniejszenie raty odsetkowej, jak i na jego niekorzyść powodując zwiększenie raty odsetkowej.
Ponadto oświadczyli, że zostali poinformowani przez (...) Bank S.A, o ryzyku zmiennej stopy procentowej (w przypadku kredytów o zmiennej stopie procentowej). Są świadomi faktu, że zmiana wysokości stawek referencyjnych ma bezpośredni wpływ na wysokość oprocentowania kredytu oraz wielkość raty odsetkowej; zapoznali się z poniższymi modelowymi symulacjami wariantów spłat kredytu dla różnych poziomów stóp procentowych:
(przy założeniach: Kredyt w kwocie 648 336,58 PLN, udzielony na 600 miesięcy, spłacany w ratach równych, marża 3,99%, stawka referencyjna WIBOR 3M w wysokości 4,71%):
- dla wariantu 1: oprocentowanie 8.70% przybliżona rata (PLN) 4762,89, kapitał (PLN) 648 336,58.
- dla wariantu 2: oprocentowanie 12.70% przybliżona rata (PLN) 6873,98, kapitał (PLN) 648 336,58.
- dla wariantu 3: oprocentowanie 9,55% przybliżona rata (PLN) 5204,43, kapitał (PLN) 648 336,58.
Przy czym dla wariantów:
1. Koszty obsługi ekspozycji kredytowej przy aktualnym poziomie stopy procentowej;
2. Koszty obsługi ekspozycji kredytowej przy wzroście stopy procentowej o 400 pb.;
3. Koszty obsługi ekspozycji kredytowej przy wzroście stopy procentowej w skali odpowiadającej różnicy między maksymalnym i minimalnym poziomem stopy procentowej w ciągu ostatnich 12 miesięcy.
Oświadczenie ponadto zawierało wykres przedstawiający zmianę stóp procentowych WIBOR 3M oraz WIBOR 12M w okresie 1 roku oraz informację, że kredytobiorcy zostali poinformowani o ryzyku zmiany ceny rynkowej zabezpieczenia spłaty udzielonego kredytu i akceptują to ryzyko.
Umowa kredytu składała się z (...) ( (...)) i (...) ( (...)).
Kwota kredytu przeznaczona była na: budowę systemem gospodarczym nieruchomości mieszkalnej w kwocie 90.000 zł, refinansowanie kredytu mieszkaniowego zaciągniętego w innym banku w kwocie 536.637,00 zł, opłaty okołokredytowe w kwocie 628,64 zł, opłatę za zdrowy kredyt w kwocie 12.642,56 zł, opłatę za ubezpieczenie nieruchomości od pożaru i innych zdarzeń losowych w kwocie 8.428,38 zł. ( (...))
Powodowie zobowiązani byli do spłaty kredytu w ciągu 600 miesięcy od dnia spłaty pierwszej raty zgodnie z harmonogramem spłat. Raty określono jako równe. Okres karencji wynosił 7 miesięcy. Marża banku w dniu udzielenia kredytu wynosiła 1,99%. Indeks bazowy banku dla waluty z dnia sporządzenia umowy wynosił 4,71%. ( (...))
Zabezpieczenie kredytu stanowiły: hipoteka do kwoty 1.102.172,19 zł na nieruchomości wskazanej w treści umowy, cesja praw z polisy ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych oraz oświadczenie kredytobiorcy o poddaniu się egzekucji do kwoty 1.296.673,16 zł. ( (...))
W (...) określono szczegółowo niezbędne warunki do uruchomienia kredytu oraz warunki i zobowiązania, jakie kredytobiorcy musieli spełnić po jego uruchomieniu. (pkt VI i VII (...))
Oprocentowanie kredytu w dniu udzielenia wynosiło 8,70%. Całkowity koszt kredytu (na dzień sporządzenia umowy) zakładając, że hipoteka zostanie ustanowiona w okresie 12 miesięcy od uruchomienia Kredytu wynosił 1.596.782,50 zł. Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania (na dzień sporządzenia umowy) zakładając, że hipoteka zostanie ustanowiona w okresie 12 miesięcy od uruchomienia kredytu wynosiła 7,16%. (Informacje dodatkowe (...))
Określenia użyte w umowie miały znaczenie nadane im w (...) Bank S.A.", stanowiącym załącznik do niniejszej umowy kredytu i będącym jej integralną częścią. Zmiana regulaminu nie wymagała zawarcia aneksu do umowy kredytu. W razie sprzeczności treści umowy kredytu z regulaminem strony związane były umową kredytu. Kredytobiorcy ponosili solidarną odpowiedzialność za zobowiązania wynikające z umowy kredytu. (§ 1 (...))
Kredyt miał zostać uruchomiony bezgotówkowo, zgodnie ze złożoną w banku przez kredytobiorcę dyspozycją uruchomienia środków (druk banku), o ile nie było to sprzeczne z postanowieniami umowy kredytu. Bank mógł wyrazić zgodę na uruchomienie kredytu lub jej transzy w przypadku zmiany kwot lub celów kredytu, pod warunkiem że kwota kredytu - brutto nie uległa zmianie. Kwota kredytu miała zostać wypłacona kredytobiorcy w transzach zgodnie z zapisami w (...) (tj. po spełnieniu warunków do wypłaty kredytu/transz kredytu). Uruchomienie kredytu następowało w złotych polskich, chyba że (...) (VIII) stanowiła inaczej. (§ 3 (...) ust. 1,3,11)
Oprocentowanie kredytu stanowiło sumę marży kredytowej i stawki referencyjnej 3M WIBOR dla waluty kredytu, która była wskazana w (...) (IV). (§ 5 (...) ust. 1)
Stawka referencyjna WIBOR 3M ulegała zmianie w okresach 3-miesięcznych pod warunkiem zmiany o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej dla danej waluty. Nowa stawka obowiązywać miała od 9-dnia najbliższego miesiąca będącego początkiem nowego kwartału rozliczeniowego. (§ 5 (...) ust. 2)
Stawka referencyjna obliczana była do dwóch miejsc po przecinku jako średnia ze stawki WIBOR 3M z pierwszych pięciu dni roboczych miesiąca poprzedzającego 3-miesięczny okres obowiązywania stawki. (§ 5 (...) ust. 3)
W przypadku zaistnienia okoliczności określonych w ust. 2 niniejszego paragrafu, powodujących podwyższenie stopy oprocentowania kredytu, bank poinformować miał kredytobiorcę, poręczyciela i inne osoby będące dłużnikami banku z tytułu zabezpieczenia kredytu o zmianie wysokości oprocentowania oraz nowym harmonogramie. Zmiany harmonogramu spłat wynikające ze zmiany oprocentowania nie wymagały formy aneksu do niniejszej umowy. Kredytobiorca, który nie godził się na spłatę kredytu wg zwiększonej stawki oprocentowania, mógł rozwiązać umowę kredytu w trybie natychmiastowym, jednakże pod warunkiem uprzedniej spłaty całości zadłużenia. (§ 5 (...) ust. 4)
Każdorazowa zmiana wysokości oprocentowania kredytu nie mogła jednak powodować wzrostu tego oprocentowania ponad obowiązujące bieżąco oprocentowanie maksymalne, określone w art. 359 § 2 1 k.c. Wszelkie zmiany oprocentowania kredytu przez bank sprzeczne z postanowieniem zdania poprzedzającego prowadzić mogły jedynie do wzrostu stopy oprocentowania do wysokości odpowiadającej wspomnianej stopy oprocentowania maksymalnego. (§ 5 (...) ust. 5)
W przypadku, gdy ze względu na zmiany wysokości oprocentowania maksymalnego, określonego art. 359 § 2 1 k.c. wysokość oprocentowania zmiennego, o którym mowa w ust. 1 przekroczyć miała wysokość wspomnianego oprocentowania maksymalnego, od dnia wejścia w życie zmienionego oprocentowania maksymalnego, bank pobierać miał odsetki w wysokości obniżonej do jego poziomu. W razie jednak ponownego podwyższenia oprocentowania maksymalnego, od dnia wejścia w życie przedmiotowych zmian bank pobierać mógł odsetki w wysokości dostosowanej do tego wzrostu, nie większe jednak niż ustalone w (...) (IV). (§ 5 (...) ust. 6)
Bank miał naliczać odsetki za każdy dzień korzystania przez kredytobiorcę z kredytu począwszy od dnia wypłaty kredytu, aż do dnia spłaty włącznie w wysokości 1/360 stopy procentowej mającej zastosowanie w danym dniu do kredytu.
Odsetki miały być płatne w cyklu miesięcznym. (§ 5 (...) ust. 7 i 8)
Docelowa marża banku wskazana była w (...) (IV) i zostać miała osiągnięta w przypadku zrealizowania wszystkich redukcji, marży wymienionych w (...) (IV). Pozostałe zasady zmiany oprocentowania (na podstawie których wyliczane miały być raty spłaty i bieżące saldo zadłużenia), w szczególności wynikające ze zmian stawki referencyjnej, oraz odsetki karne określono w § 8 oraz § 19 pkt B i B.1 Regulaminu. (§ 5 (...) ust. 12-14)
Pożyczkobiorca oświadczył, że otrzymał (...) Bank S.A., Tabelę Opłat i Prowizji G. (...) Bank (...)A., Regulamin otwierania i prowadzenia rachunków bankowych dla osób fizycznych, Tabelę oprocentowania do Umowy rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego, Informację o warunkach realizacji przelewów walutowych/zagranicznych i transgranicznych, Informację w sprawie systemu gwarantowania depozytów oraz oświadczenie o odstąpieniu od umowy rachunku oszczędnościowo - rozliczeniowego, zapoznał się z nimi i zaakceptował warunki w nich zawarte (w szczególności zapisy dotyczące warunków, i konsekwencji zmiany waluty kredytu, sposobów i terminów ustalania stopy procentowej i oprocentowania kredytu, metody ustalania wysokości rat spłaty oraz warunków aktualizacji Harmonogramu Spłat). Również oświadczył, że jest świadomy ryzyka związanego ze zmianą stopy procentowej (jako czynnika determinującego wysokość zadłużenia oraz wysokość rat spłaty) w całym okresie kredytowania i akceptuje to ryzyko. (§ 9 (...) ust. 3 pkt C)
Integralną część umowy stanowiły: (...) Bank S.A., (...) Bank S.A., Harmonogram Wypłaty Transz; Dyspozycja Uruchomienia Środków, Oświadczenie o ryzyku stopy procentowej i ryzyku zmiany ceny rynkowej zabezpieczenia. (§ 12 (...))
(dowód: umowa kredytu k. 51-56, oświadczenie o ryzyku k. 474- 474 v.)
W Regulaminie w § 8 zawarte zostały postanowienia związane z oprocentowaniem kredytu. Oprocentowanie kredytu miało być zmienne, chyba że co innego wynikało z umowy kredytu (umowy pożyczki). Oprocentowanie zmienne stanowiło sumę marży kredytowej i stawki referencyjnej dla danej waluty Kredytu (Pożyczki) WIBOR 3M lub WIBOR 12M (3) lub WIBOR 12M (12) dla Kredytu (Pożyczki) udzielonych w PLN.
Kredyt (Pożyczka) miał być oprocentowany wg zmiennej stopy procentowej, z uwzględnieniem marży Banku określonej w dniu podjęcia decyzji kredytowej, z zastrzeżeniem § 6 ust. 2 pkt 2.1, chyba że umowa kredytu (umowa pożyczki) przewidywała inaczej.
Stawki referencyjne 3M oraz 12M (3) ulegały zmianie w okresach 3-miesięcznych pod warunkiem zmiany o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej dla danej waluty. Nowe stawki obowiązywały od 9-go dnia najbliższego miesiąca będącego początkiem nowego kwartału rozliczeniowego (kwartały rozliczeniowe nie pokrywały się z kalendarzowymi: zmiana stawki mogła mieć miejsce w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu).
Stawki referencyjne obliczane były do dwóch miejsc po przecinku jako średnia ze stawek odpowiednio: WIBOR-3M, WIBOR-12M, (...)-3M lub (...) 3M z pierwszych pięciu dni roboczych miesiąca poprzedzającego 3-miesięczny okres obowiązywania stawek.
Stawka referencyjna 12M (12) ulegać miała zmianie w okresach rocznych pod warunkiem zmiany o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej. Nowa stawka obowiązywać miała od 9 dnia najbliższego miesiąca będącego początkiem nowego roku rozliczeniowego (rok rozliczeniowy nie pokrywał się z kalendarzowym: zmiana stawki mogła mieć miejsce w czerwcu).
Stawka referencyjna 12M (12) obliczana była do dwóch miejsc po przecinku jako średnia ze stawki WIBOR 12M z pierwszych pięciu dni roboczych miesiąca poprzedzającego 12-miesięczny okres obowiązywania stawki (maj).
O zmianie wysokości oprocentowania oraz nowym Harmonogramie Spłat Bank informować miał Kredytobiorcę (Pożyczkobiorcę) i Poręczyciela.
(dowód: Regulamin k. 58-68)
Kredyt został wypłacony powodom w trzech transzach, odpowiednio pierwsza w dniu 30.11.2011 r. w kwocie 558.336,58 zł, druga w dniu 16.12.2011 r. w kwocie 45.000 zł, trzecia w dniu 23.01.2012 r. w kwocie 45.000 zł.
(dowód: zaświadczenie z banku k. 103)
Oprocentowanie kredytu w okresie spłaty osiągnęło najwyższą wartość 17.01.2023 r. - 9,57%, zaś najniższą 09.09.2020 r. – 2,22%.
(dowód: zaświadczenie z banku k. 101)
W okresie od 30.11.2011 r. do 16.03.2023 r., powodowie wpłacili na rzecz pozwanego z tytułu umowy łączną kwotę 390.859,53 zł, z czego z tytułu rat kapitałowych kwotę 60.006,91 zł, zaś rat odsetkowych kwotę 330.852,62 zł.
(dowód: zestawienie wpłat z banku k. 72-100)
Pismem z dnia 07.04.2023 r. powodowie złożyli reklamację od umowy kredytowej, powołując się na niedozwolone postanowienia umowne, dotyczące oprocentowania kredytu według stawki referencyjnej WIBOR. Pismem z dnia 18.04.2023 r. pozwany bank nie uznał reklamacji.
(dowód: reklamacja k. 117-118; odpowiedź na reklamację k. 119-120)
Powodowie zawarli przedmiotową umowę korzystając z usług pośrednika kredytowego. Środki z kredytu przeznaczyli na remont domu oraz spłatę zobowiązania w innym banku zaciągniętego na budowę domu, służącego do mieszkania przez powodów. W nieruchomości była zarejestrowana działalność gospodarcza powoda od 2012 r., jednakże nie byłą tam prowadzona. Koszty kredytu nie były wliczane w koszty prowadzenia działalności. Dom nie był wynajmowany. Zawierając umowę powodowie zostali pouczeni przez bank o podstawowych zasadach zmiennego oprocentowania. Wiedzieli, że wraz ze wzrostem stóp procentowych wzrośnie oprocentowanie ich kredytu. Pośrednik kredytowy ani pracownicy banku nie gwarantowali kredytobiorcom niezmiennie niskiego wskaźnika wibor. W dacie podpisania umowy nie interesowało ich w jaki sposób ustalany jest ten wskaźnik. Zauważali, że rata ich kredytu wzrasta bądź spada w zależności od poziomu stóp procentowych. W ich ocenie „kredyt spełnił swoje oczekiwanie”. O tym, że wskaźnik Wibor ustalany jest na podstawie szacunków powodowie dowiedzieli się od reprezentującej ich kancelarii i wówczas poczuli się oszukani.
(dowód: przesłuchanie powodów k. 463v.-464)
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy, a w szczególności na podstawie dokumentów. Sąd dał im wiarę, gdyż ich prawdziwość i wiarygodność w świetle wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego nie nasuwała żadnych wątpliwości. Dokonując ustaleń faktycznych Sąd oparł się również na zeznaniach powodów uznając je za wiarygodne w takim zakresie w jakim znajduje potwierdzenie w pozostałym materiale dowodowym.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawały pisemne zeznania świadka D. M. (k. 407-409) oraz T. B. (k. 434-440). Świadkowie w swoich zeznaniach wskazali, że do ich obowiązków nie należały spotkania z klientami, ani przestawianie oferty kredytowej banku. Zadaniem świadków (jako specjalistów do wypłaty kredytów) było jedynie sprawdzenie, czy wszystkie wymagane dokumenty zostały dostarczone i podpisane. Zatem świadkowie nie znali żadnych okoliczności dotyczących informacji przekazanych ustnie stronie powodowej przy zawarciu umowy w zakresie zmiennego oprocentowania, w szczególności opartego o stawkę WIBOR.
Sąd pominął na podstawie (...) § 1 pkt 2 k.p.c. wniosek dowodowy strony powodowej o dopuszczenie opinii biegłego, albowiem w ocenie Sądu nie był on istotny dla rozpoznania sprawy ponieważ okoliczności wskazane w tezie dowodowej były w świetle poniższych motywów wyroku nieistotne dla rozstrzygnięcia. Ocena prawna ustalonego stanu faktycznego doprowadziła Sąd do przekonania, że brak jest podstaw do ustalenia bezskuteczności kwestionowanych postanowień umowy i regulaminu. Wiadomości specjalne z dziedziny ekonomii, bankowości lub rachunkowości nie były w tym zakresie potrzebne. Dodatkowo dopuszczenie dowodu prowadziłoby jedynie do przedłużenia postępowania.
Sąd nie uwzględnił wniosku powodów o zawieszenie postępowania. W ocenie Sądu wniosek ten prowadził jedynie do przedłużenia postępowania a dotychczasowe orzecznictwo sądów powszechnych oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej pozwoliło na rozpoznanie niniejszej sprawy. Wbrew twierdzeniom powodów, nie występują tu tak istotne zagadnienia prawne, które nie mogłoby podlegać samodzielnej ocenie przez tut. Sąd.
Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 k.p.c. pominął dowód z zeznań świadka D. M., wnioskowany przez powoda po wpłynięciu pisemnych zeznań tego świadka. Niewątpliwie wnioskowany świadek zeznał, że nie uczestniczył bezpośrednio w procesie udzielania kredytu powodom, świadek nie miał kontaktu osobistego ani telefonicznego z klientami banku a do obowiązków świadka należała najogólniej rzecz ujmując weryfikacja dokumentów. Wiedza D. M. dotyczyła wyłącznie obowiązujących w banku procedur przy wypłacie kredytu, nie dotyczyła zaś okoliczności zawarcia kwestionowanej umowy kredytu, w szczególności treści pouczeń kierowanych do kredytobiorców. Z tych względów wniosek o ponowne przesłuchanie tego świadka nie zasługiwał na uwzględnienie.
Sąd pominął na podstawie art. 242 k.p.c. w zw. z art. 235 2 § 1 pkt 4 k.p.c. dowód z zeznań świadka M. S. (2) z uwagi na bezskuteczne kierowanie do świadka wezwania, oraz brak wskazania przez pozwanego adresu świadka, pod którym możliwe byłoby skuteczne doręczenie wezwania.
Sąd na rozprawie w dniu 05 listopada 2025 r. zobowiązał pełnomocnika pozwanego do wskazania w terminie 7 dni adresu świadka oraz dołożenia starań, aby świadek stawił się na rozprawie. Ponadto na podstawie art. 242 k.p.c. oznaczył termin na przeprowadzenie dowodu do 14 stycznia 2026 r. Pozwany wskazał w piśmie z dnia 12 listopada 2025 r. nowy adres świadka, jednakże wezwania kierowane do świadka na 2 adresy wróciły nieodebrane po dwukrotnej awizacji przesyłki. O bezskutecznym wezwaniu świadka, poinformowano pełnomocnika pozwanego w dniu 29 grudnia 2025 r. Pełnomocnik pozwanego nie wykazał, aby dołożył starań w celu wezwania świadka na termin rozprawy. Zatem Sąd zdecydował się na pominięcie tego dowodu, gdyż dowód okazał się niemożliwy do przeprowadzenia a dalsze oczekiwanie spowodowałoby jedynie zwłokę w postępowaniu.
Złożone przez strony dokumenty niezwiązane bezpośrednio z umową kredytu, sąd potraktował jak dokumenty prywatne, albowiem zarówno w orzecznictwie jak i w literaturze ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym tzw. opinie prywatne nie stanowią dowodu zastępującego opinię biegłego sądowego wykonywaną na zlecenie sądu lub organu procesowego i nie są dowodem na okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Jak wskazał m.in. SN w wyroku z dnia 21.07.2016 r. w sprawie (...) jeżeli strona dołącza do pisma procesowego ekspertyzę pozasądową i powołuje się na zawarte w niej twierdzenia i wnioski opinię tę należy traktować jako część argumentacji faktycznej i prawnej przytaczanej przez stronę. Jeżeli strona składa taką ekspertyzę z intencją uznania jej przez sąd za dowód w sprawie, istnieją podstawy do przypisania jej znaczenia dowodu z dokumentu prywatnego w rozumieniu art. 245 kpc. Oznacza to, że pozasądowa opinia rzeczoznawcy stanowi jedynie dowód tego, że osoba, która ją podpisała wyraziła zawarty w niej pogląd, nie korzysta natomiast z domniemania zgodności z prawdą zawartych w niej twierdzeń (vide: uzasadnienie wyroku SN z dnia 19.12.2012 r. w sprawie (...)).
Przechodząc do merytorycznej oceny zgłoszonego powództwa, w pierwszej kolejności należało ustalić, czy strona powodowa miała interes prawny w dochodzeniu roszczenia o ustalenie. Norma art. 189 k.p.c. kreuje szczególną formę ochrony prawnej praw podmiotowych, która to, pomimo zamieszczenia w przepisach prawa procesowego, ma charakter materialnoprawny. W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym interes prawny rozumieć należy jako obiektywnie występującą potrzebę ochrony sfery prawnej powodów, których prawa zostały lub mogą zostać zagrożone, bądź też co do istnienia lub treści których występuje stan niepewności. Zatem interes prawny zachodzi, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni stronie powodowej ochronę jej prawnie chronionych interesów. Oznacza to, że istnieje możliwość definitywnego zakończenia sporu istniejącego lub prewencyjnie zapobiegnie się powstaniu takiego sporu w przyszłości, na skutek uprawomocnienia się wyroku ustalającego.
W ocenie Sądu powodowie wykazali istnienie po ich stronie interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa o ustalenie bezskuteczności kwestionowanych postanowień. W braku ustalenia na przyszłość faktu niezwiązania kredytobiorcy poszczególnymi postanowieniami umowy, istniałoby ryzyko, że powodowie musieliby w dalszym ciągu ponosić raty wskazane w umowie i wytaczać kolejne powództwo o zapłatę. Dopiero stwierdzenie w wyroku, że postanowienia umowne są bezskuteczne, gwarantują zwolnienie strony powodowej z obowiązku regulowania rat kredytu w przyszłości w wysokości zawyżonej lub nieregulowania ich w ogóle. Zatem po stronie powodowej występuje obecnie obiektywnie stan niepewności co do kształtu stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu, zaś wydanie rozstrzygnięcia o ustaleniu zgodnie z wnioskiem kredytobiorców doprowadziłoby do usunięcia tej niepewności i zapewniłoby im ochronę prawnie uzasadnionych interesów. Zatem merytoryczne rozpoznanie roszczeń powodów zgłoszone w niniejszym postępowaniu definitywnie zakończy powstały między stronami spór.
Powodowie powoływali się na ochronę, jaka przysługiwała im z mocy przepisów chroniących prawa konsumentów. Art. 22 1 k.c. definiuje konsumenta jako osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Zaś art. 2 lit. b dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, definiuje "konsumenta" jako osobę, która zawarła umowę kredytu do użytku częściowo związanego z jej działalnością gospodarczą lub zawodową, a w części niezwiązanego z tą działalnością, wspólnie z innym kredytobiorcą, który nie działał w ramach swojej działalności gospodarczej lub zawodowej, jeżeli cel działalności gospodarczej lub zawodowej jest tak ograniczony, że nie jest on dominujący w ogólnym kontekście tej umowy. W związku z powyższym powodów należało uznać za konsumentów, zaś Sąd mógł badać umowę zawartą między stronami pod kątem ewentualnie zawartych w niej postanowień abuzywnych.
Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy pomiędzy stronami, przez umowę kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W myśl art. 69 ust. 2 Prawa bankowego, umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: 1) strony umowy, 2) kwotę i walutę kredytu, 3) cel, na który kredyt został udzielony, 4) zasady i termin spłaty kredytu, 5) wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, 6) sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, 7) zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, 8) terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, 9) wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, 10) warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
W ocenie Sądu zawarta przez strony umowa spełnia wszystkie ustawowe wymogi wynikające z treści art. 69 ust. 1 i 2 ustawy Prawo bankowe, w szczególności spełnia wymogi z art. 69 ust. 2 pkt 2 i 4-5 Prawa bankowego. Strony określiły w umowie kredytu kwotę kredytu, walutę kredytu, jego przeznaczenie, okres kredytowania, terminy i zasady jego zwrotu przez powoda, a także oprocentowanie kredytu.
W świetle okoliczności sprawy Sąd nie doszukał się żadnych okoliczności wskazujących na to, że pozwany bank wykorzystał w jakikolwiek sposób swoją pozycję w celu związania strony powodowej długoletnim zobowiązaniem mającym przynosić tylko jemu korzyści i aby zamieszczenie w umowie klauzuli zmiennego oprocentowania, czy też którekolwiek inne postanowienie umowne, naruszało jakiekolwiek zasady współżycia społecznego.
Odnosząc się natomiast do kwestii klauzuli zmiennego oprocentowania należy wskazać, że kwestionowane postanowienia umowne nie sprzeciwiają się naturze stosunku kredytu, skoro sama ustawa przewiduje taki sposób ustalenia oprocentowania kredytu. Tym samym nie sprzeciwia się zatem ustawie. Jak wcześniej wskazano, nie sprzeciwia się również szeroko pojętym zasadom współżycia społecznego.
Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności postanowień umowy wskazanych w pozwie z uwagi na naruszenie art. 58 k.c. lub art. 353 1 k.c.
Poszukiwanie przez powodów abuzywności postanowień dotyczących zmiennego oprocentowania i ich bezskuteczności również nie mogło odnieść skutku. Powodowie podnosili, że w umowie znajdują się klauzule abuzywne, które określają wysokość oprocentowania jako sumę marży wskazanej w umowie i zmiennej stopy referencyjnej WIBOR, przy czym bank nie zawarł w umowie metodologii ustalania stawki referencyjnej WIBOR, która wpływa na rozliczenia dokonywane przez bank z kredytobiorcą. Nie byli również informowani o skali ryzyka związanego z zaciągnięciem kredytu o zmiennej stopie procentowej.
Nie można podzielić poglądu, że postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 3M jest nieuczciwe. Zarzut postawiony w tym zakresie sprowadza się w istocie do braku rynkowego charakteru tego wskaźnika, na tym że wskaźnik ten nie jest oparty na transakcjach rzeczywistych i że jest arbitralnie ustalany przez banki.
Zgodnie z art. 76 punkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe, zasady oprocentowania kredytu określa umowa kredytu, z tym że w razie stosowania stopy zmiennej należy określić w umowie kredytowej warunki zmiany stopy procentowej kredytu.
Stopa procentowa to czynnik, który wraz z sumą kredytu kształtuje iloczyn należnej bankowi kwoty odsetek, w określonym umownie przedziale czasu.
Pobieranie odsetek za korzystanie z kapitału nie jest działaniem godzącym w prawa powodów. Na podstawie powyższej umowy powód udzielił pozwanym kredytu w znacznej wysokości. W takich też przypadkach banki zazwyczaj przewidują zmienne oprocentowanie chcąc zabezpieczyć się przed ryzykiem zmian na rynkach finansowych, wprowadzając i odpowiednio kalkulując marżę, a także odpowiednio kalkulując wysokość oprocentowania na dzień zawarcia umowy. Uzgodnienie takiego sposobu wynagradzania za postawiony do dyspozycji pożyczkobiorców kapitał jest uzasadnione szczególnie w przypadkach kredytów długoterminowych. Nie stanowi to więc dowolnej i uzależnionej wyłącznie od swobodnego uznania banku zmiany dotychczasowej wysokości tych odsetek, lecz ustalenie ich nowej wysokości na podstawie kryteriów wskazanych w umowie (wzorcu).
Niewątpliwie klauzula zmiennego oprocentowania nie może mieć charakteru blankietowego, lecz powinna dokładnie wskazywać czynniki (okoliczności faktyczne) usprawiedliwiające zmianę oprocentowania oraz relację między zmianą tych czynników, a rozmiarem zmiany stopy oprocentowania kredytu, określając precyzyjnie wpływ zmiany wskazanych okoliczności na zmianę stopy procentowej, a więc kierunek, skalę, proporcję tych zmian.
Wbrew twierdzeniom strony pozwanej, zastrzeżenie w umowie kredytu zmiennej stopy procentowej nie stanowi niedozwolonej klauzuli wzorca umownego w rozumieniu art. 385 ( 1) k.c., - takie uprawnienie banku wynika wprost z art. 76 Prawa bankowego oraz innych przepisów tejże ustawy, jednak sposób określenia przez bank warunków zmiany procentowej kredytu podlega ocenie i w tym zakresie banki powinny zachować szczególną staranność w odniesieniu do precyzyjnego, jednoznacznego i zrozumiałego dla kontrahenta określenia tych warunków (por. postanowienie SN z 21.12.2011 r., (...), LEX nr (...)).
W ocenie Sądu zakwestionowane postanowienia umowne są sformułowane w sposób jednoznaczny. Jednoznaczny oznacza dopuszczający tylko jedną możliwą interpretację, niebudzący wątpliwości, dokładnie określony, wyraźny, oczywisty, niedwuznaczny. Redakcja zaskarżonego postanowienia odpowiada tym kryteriom.
Określone w sposób wskazany w umowie, stawki WIBOR 3M były powszechnie dostępne, ogłaszane w prasie i stronie internetowej, a są ustalane niezależnie od banku. Odwołanie się do nich miało gwarantować dostosowanie stopy procentowej pożyczki do aktualnych warunków rynkowych - przy zapewnieniu stałości zysku banku (a więc i w pewnym stopniu kosztu pożyczki dla kredytobiorcy).
Wskazać w tym miejscu należy, że WIBOR (W. I. R.) to stopa procentowa, po jakiej banki udzielają pożyczek innym bankom komercyjnym, która wykorzystywana jest do ustalania wysokości oprocentowania kredytów gotówkowych czy hipotecznych. Stawka WIBOR wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. Fixingu, jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania (w ujęciu rocznym) podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR. Stawka WIBOR 3M jest stawką oprocentowania kredytów i pożyczek na rynku międzybankowym określaną przedostatniego dnia roboczego poprzedniego kwartału i ustalaną na okresy 3-miesięczne.
W umowie wskazano, że stawka referencyjna WIBOR 3M ulegała zmianie w okresach 3-miesięcznych pod warunkiem zmiany o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej dla danej waluty. Nowa stawka obowiązywać miała od 9-dnia najbliższego miesiąca będącego początkiem nowego kwartału rozliczeniowego. (§ 5 (...) ust. 2). Stawka referencyjna obliczana była do dwóch miejsc po przecinku jako średnia ze stawki WIBOR 3M z pierwszych pięciu dni roboczych miesiąca poprzedzającego 3-miesięczny okres obowiązywania stawki. (§ 5 (...) ust. 3). Każdorazowa zmiana wysokości oprocentowania kredytu nie mogła jednak powodować wzrostu tego oprocentowania ponad obowiązujące bieżąco oprocentowanie maksymalne, określone w art. 359 § 2 ( 1) k.c. (§ 5 (...) ust. 5). Zgodnie z regulaminem, stawki referencyjne 3M oraz 12M ulegały zmianie w okresach 3-miesięcznych pod warunkiem zmiany o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej dla danej waluty. Nowe stawki obowiązywały od 9-go dnia najbliższego miesiąca będącego początkiem nowego kwartału rozliczeniowego (kwartały rozliczeniowe nie pokrywały się z kalendarzowymi: zmiana stawki mogła mieć miejsce w marcu, czerwcu, wrześniu i grudniu). Stawki referencyjne obliczane były do dwóch miejsc po przecinku jako średnia ze stawek odpowiednio: WIBOR-3M, WIBOR-12M, L1BOR-3M lub EURIBOR 3M z pierwszych pięciu dni roboczych miesiąca poprzedzającego 3-miesięczny okres obowiązywania stawek.
Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 29.03.2017r., ((...), LEX nr (...)), wskazał, że ustalenie wysokości odsetek kredytowych musi być w umowie określone w sposób jednoznaczny, albowiem stanowi skonkretyzowanie jednego z głównych świadczeń kredytobiorcy z tytułu umowy kredytowej. Przez pojęcie jednoznaczności należy rozumieć brak wątpliwości co do znaczenia postanowień umowy, a stan taki jest osiągnięty, gdy interpretacja nie umożliwia nadaniu postanowieniu różnych znaczeń.
Na gruncie niniejszej sprawy nie można przyznać racji powodom jakoby postanowienia umowy w zakresie ustalenia wysokości oprocentowania kredytu miały charakter niejednoznaczny. Ze wskazanych wyżej zapisów wynika, że wysokość oprocentowania udzielonego kredytu uzależniona jest wskaźnika WIBOR 3M i ulegała zmianie w okresach 3-miesięcznych pod warunkiem zmiany o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej dla danej waluty, przy czym każdorazowa zmiana wysokości oprocentowania kredytu nie mogła jednak powodować wzrostu tego oprocentowania ponad obowiązujące bieżąco oprocentowanie maksymalne, określone w art. 359 § 2 1 k.c.
W ocenie Sądu powyższe postanowienia nie pozostawiają kredytobiorcy manewru interpretacyjnego. Zaciągający zobowiązanie zostaje poinformowany przez bank, że w sytuacji w której wskaźnik WIBOR 3M ulegnie zmianie o przynajmniej 10 punktów bazowych w stosunku do stawki referencyjnej poprzednio obowiązującej – zmianie ulegnie również wysokość raty, którą zobowiązał się spłacać, przy czym wyraźnie został określony również górny pułap tych zmian. Oznacza to, że sytuacja kredytobiorcy w każdym z 3-miesięcznych okresów ustalania wskaźnika może zarówno ulec zmianie na korzyść jak i niekorzyść kredytobiorcy przy czym ryzyko to nie jest nieograniczone. Granice wzrostu oprocentowania wyznacza w tym przypadku art. 359 § 2 1 k.c.
Wskazać również w tym miejscu należy, że kredytobiorcy świadomie zdecydowali się na zaciągnięcie zobowiązania opartego o zmienną stopę procentową. Korzyści płynące ze zmiennego (niższego przynajmniej na dzień zawarcia umowy) oprocentowania niosą jednak ryzyko jego wzrostu o czym świadczy już sama wykładnia językowa sformułowania „oprocentowanie zmienne”. Takiego ryzyka nie pociąga za sobą stałe oprocentowanie – na które powodowie się nie zdecydowali.
Wskazać zatem należy, że bank odwołał się do czynników obiektywnych, mierzalnych, a przy tym niezależnych od jego woli – jak już wskazano powyżej, stawka WIBOR wyznaczana jest każdego dnia roboczego o godzinie 11 podczas tzw. Fixingu, jako średnia arytmetyczna wielkości oprocentowania (w ujęciu rocznym) podawanych przez największe banki działające w Polsce, które są uczestnikami panelu WIBOR.
W orzecznictwie postanowienie umowy kredytu bankowego, w którym przyjęto, że kredytodawca jest uprawniony do zmiany stawek oprocentowania, jest bezskutecznie, jeżeli w umowie nie określono jednocześnie konkretnych okoliczności, od jakich zmiana ta jest uzależniona. Sąd Okręgowy w składzie rozpoznającym tę sprawę w podziela stanowisko wyrażone przez Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 stycznia 2019 r. (I ACa 227/18), gdzie wskazał, że użyte w art. 69 i 76 prawa bankowego sformułowanie, że umowa powinna określać warunki zmiany oprocentowania kredytu, nie musi oznaczać wprowadzenia do umowy równania matematycznego, które mogłoby zostać rozwiązane przez każdego konsumenta, przy wykorzystaniu kalkulatora. Chodzi przede wszystkim o to, aby decyzja dotycząca zmiany oprocentowania mogła być poddana weryfikacji, chociażby przez osobę, która zawodowo trudni się ustalaniem ceny pieniądza. Jeśli możliwość takiej weryfikacji istnieje, to zapis umowy jest ważny. Wbrew twierdzeniom powodów, umowa łącząca strony wskazuje okoliczności jakie muszą zaistnieć aby nastąpiła zmiana oprocentowania.
Zgodne z zasadami słuszności jest ustalenie w umowie zmiennej stopy oprocentowania kredytu a wskazane w umowie okoliczności, od których ma być uzależniona zmiana wysokości oprocentowania powinny być skonkretyzowane w taki sposób, aby w przyszłości mogła być dokonana ocena, czy rzeczywiście one wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie usprawiedliwiona (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1992 r., (...), OSNC 1992 r., Nr 6, poz. 90).
W niniejszej sprawie kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy bazowej, którą jest rynkowa stopa referencyjna WIBOR 3M nie jest też określana dowolnie przez bank – powstaje w oparciu o rynek międzybankowy i zależna jest od czynników takich jak na przykład inflacja czy wysokość stóp procentowych ustalanych przez Radę Polityki Pieniężnej.
W przypadku kredytów o zmiennym oprocentowaniu zasada oznaczoności świadczenia nie może być rozumiana dosłownie, jako wymóg przewidzenia globalnej sumy odsetek, którą powinien zapłacić kredytobiorca w związku z umową kredytu o zmiennym oprocentowaniu. Takie dosłowne rozumienie zasady oznaczoności wypaczyłoby jej sens. Przyszłości nie da się przewidzieć. Można jednak ją prognozować. Nawet odwołanie się do konkretnych, zobiektywizowanych czynników wpływających na zmianę oprocentowania, takich jak stopy procentowe NBP, Wibor, Libor czy też wskaźniki inflacji, nie pozwala na ustalenie w momencie zawierania umowy wysokości świadczenia, które ma być spełnione w przyszłości przez kredytobiorcę. Strona umowy powinna jednak wiedzieć, jakie konkretnie czynniki ukształtują wysokość zobowiązania w przyszłości. Parametryzacja tych czynników nie usunie niepewności, lecz przynajmniej umożliwi prognozowanie w oparciu o sprawdzalne kryteria. To rozwiązanie służy bezpieczeństwu obrotu cywilnoprawnego i pełni funkcję ochronną wobec kredytobiorcy. Jednocześnie jego zastosowanie nie obciąża nadmiernie banków. W zobowiązaniu powinny być oznaczone zarówno czynniki, które wpłyną w przyszłości na zmianę oprocentowania, jak i ich waga (K. K., Nieważność umowy kredytu na skutek wadliwego określenia warunków zmiany oprocentowania, LEX/el. 2017).
Niezależnie od tego należy wskazać, że postanowienie umowne dotyczące zmiennego oprocentowania w oparciu o wskaźnik referencyjny WIBOR 3M co do zasady nie powinno stanowić przedmiotu badania na podstawie przepisów dyrektywy unijnej 93/13 i przepisów krajowych o niedozwolonych postanowieniach umownych (art. 385 1 k.c.).
Stosownie do przepisu art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13 warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze oraz postanowienia lub zasady konwencji międzynarodowych, których stroną są państwa członkowskie lub Wspólnota, nie podlegają przepisom tej dyrektywy. Regułę tę potwierdził TSUE w wyroku z 9 lipca 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. C-81/19.
Zgodnie zaś z przepisem art. 29 ust. 2 u.k.h. jeśli strony nie uzgodniły stałej stopy oprocentowania, to sposób ustalania stopy procentowej określa się jako wartość wskaźnika referencyjnego oraz wysokość marży ustalonej w umowie.
Natomiast zgodnie z art. 4 pkt 28 u.k.h. wskaźnikiem referencyjnym jest wskaźnik opisany w art. 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniającego dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014.
Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 3 ww. rozporządzenia tym wskaźnikiem referencyjnym jest dowolny indeks stanowiący odniesienie do określenia kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego lub umowy finansowej lub do określenia wartości instrumentu finansowego, bądź indeks stosowany do pomiaru wyników funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki. Parametry takiego wskaźnika spełnia właśnie wskaźnik WIBOR 3M. Co więcej, został on wskazany wprost jako kluczowy wskaźnik referencyjny w załączniku do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2016/1368 z dnia 11 sierpnia 2016 r. ustanawiającego wykaz kluczowych wskaźników referencyjnych stosowanych na rynkach finansowych. Powyższe uzasadnia wyłączenie wskazane w art. 1 ust. 2 dyrektywy 93/13.
Zgodnie bowiem z przepisem art. 385 ( 1) § 1 k.c. niedozwolonymi postanowieniami umownymi nie są postanowienia umowy, które określają wynagrodzenie, jeśli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Na uwagę w tym względzie zasługują tezy 54-56 wyroku TSUE z 13 lipca 2023 r. w sprawie (...), gdzie TSUE wskazał, że decydującą rolę w ramach tej oceny odgrywają, po pierwsze, kwestia, czy warunki umowne zostały wyrażone prostym i zrozumiałym językiem, w taki sposób, że umożliwiają przeciętnemu konsumentowi, czyli konsumentowi właściwie poinformowanemu oraz dostatecznie uważnemu i rozsądnemu, ocenę tego kosztu (tu oprocentowania), a po drugie, wskazanie albo niewskazanie w umowie kredytu informacji uważanych w świetle charakteru towarów i usług będących jego przedmiotem za istotne (zob. podobnie wyrok z dnia 20 września 2017 r., w sprawie (...), teza 47 i przytoczone tam orzecznictwo). Co się tyczy w szczególności warunku przewidującego w ramach umowy kredytu hipotecznego wynagrodzenie za ten kredyt w postaci odsetek obliczonych na podstawie zmiennej stopy ustalonej, tak jak w sprawie w postępowaniu głównym, poprzez odniesienie do oficjalnego wskaźnika, to wymóg przejrzystości należy rozumieć w ten sposób, że wymaga on w szczególności, aby właściwie poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny przeciętny konsument był w stanie zrozumieć konkretne działanie sposobu obliczania tej stopy i oszacować w ten sposób, na podstawie jasnych i zrozumiałych kryteriów, potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla jego zobowiązań finansowych (wyrok z dnia 3 marca 2020 r., w sprawie (...), teza 51 i przytoczone tam orzecznictwo). Wśród istotnych elementów, które sąd krajowy powinien wziąć pod uwagę przy dokonywaniu niezbędnych ustaleń w tym względzie, znajdują się nie tylko treść informacji udzielonych przez kredytodawcę w ramach negocjacji danej umowy kredytu, lecz również okoliczność, że główne elementy dotyczące obliczania wskaźnika referencyjnego są łatwo dostępne ze względu na ich publikację (zob. podobnie przytaczany wyrok w sprawie (...), tezy 52, 53, 56).
Bank w całości wypełnił obowiązki informacyjne wobec powodów. Powodowie zostali poinformowani o ryzyku zmiennej stopy procentowej, otrzymali symulacje wysokości rat oraz informacje o ryzykach związanych z zaciągnięciem zobowiązania, już w momencie składania wniosku o kredyt. Następnie powodowie wybrali ofertę kredytu u pozwanego, wskazali kwotę kredytu i system spłaty rat. W treści zarówno formularza informacyjnego jak i symulacji, a także w treści Regulaminu Promocji poinformowano powodów o tym, że oprocentowanie kredytu w razie zmiany wysokości WIBOR ulegnie zmianie. Powodom nadto przedstawiono szczegółowe informacje o ryzykach zmiennej stopy procentowej. Powodowie otrzymali Regulamin, oświadczenie takie zawarte zostało w samej umowie. Przedstawiono im także symulacje, w której umieszczono wysokości rat kredytu w zależności od jego wysokości oprocentowania. Bank poinformował powodów, w jaki sposób dokonuje sprawdzenia wartości stawki referencyjnej WIBOR 3M, w jaki sposób aktualizuje stawkę bazową, która wyznaczona jest na podstawie stopy referencyjnej wskaźnika referencyjnego.
Zatem w § 5 umowy wskazano, ile wynosiło oprocentowanie kredytu w skali roku na dzień zawarcia umowy, zaznaczono, że oprocentowanie jest zmienne co skutkuje tym, że oprocentowanie kredytu może się zmieniać. Opisano również zasady ustalania oprocentowania. Wyjaśnione zostało, że zmiana wysokości stawki bazowej obowiązującej w banku w górę i w dół skutkuje analogiczną zmianą wysokości oprocentowania kredytu. Wyjaśnione zostało, w jaki sposób bank aktualizuje stawkę bazową, tj. sprawdza stopę referencyjna WIBOR 3M i w jaki sposób te informacje i gdzie są dostępne. Objaśniono, że stawka bazowa banku wyznacza jest na podstawie stopy referencyjnej, tj. wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że powodowie zostali należycie poinformowani o możliwych wzrostach stawki WIBOR i co za tym idzie, raty kredytu, na różnych przykładach. Powodowie, w oparciu o informacje przekazane przez bank, powinni być w stanie zrozumieć metodę obliczania stopy procentowej przez bank i oszacować w oparciu o jednoznaczne i zrozumiałe kryteria (stała marża + WIBOR 3M) potencjalnie istotne konsekwencje ekonomiczne takiego warunku dla swoich zobowiązań. Błędne jest bowiem założenie, zgodnie z którym bank był zobowiązany do wyjaśnienia kredytobiorcy sposobu wyznaczania wskaźnika WIBOR przez jej administratora. Wskazać należy, że to nie bank ustala wysokość tego wskaźnika, a jedynie bazuje na nim ustalając ostateczną stopę procentową udzielonego powodom kredytu. Procedura informowania o ryzyku zmiennego oprocentowania odbywała się zgodnie z Rekomendacją S Komisji Nadzoru Finansowego i była dostateczna. Sąd nie ma podstaw, aby przypisać bankowi działanie w złej wierze, podobnie jak nie ma podstaw do przyjęcia, że kierowane do powodów informacje w zakresie ryzyka zmiennego oprocentowania były dla nich niejasne i niezrozumiałe, nie tylko pod względem gramatycznym, ale i ekonomicznym. Nie jest prawdą, aby powodowie nie mieli wiedzy co do nieprzewidywalności zmienności oprocentowania przez wielość różnorodnych czynników gospodarczych i politycznych. Jak wyżej wskazano, strona powodowa otrzymała symulacje uwzględniające zmiany wskaźnika, w tym w szczególności symulacje obrazujące, jak wzrost wskaźnika może wpłynąć na wysokość spłacanych rat. Przedstawiona powodom symulacja świadczy o dopełnieniu wymogów przedstawienia wszystkich informacji mogących mieć wpływ na zakres obowiązków kredytobiorcy i pozwalających samodzielnie ocenić m.in. całkowity koszt kredytu, nawet gdyby mierzyć standard informacji o zmiennej stopie procentowej miarą właściwą dla kredytów konsumenckich.
Stawki WIBOR publikowane są i były w serwisach internetowych takich jak (...), (...), (...) czy samej (...), a więc są ogólnodostępne. Ogólnodostępną jest i była również informacja o tym, jak jest wyliczany. O. tych informacji oznacza, że każdy kredytobiorca ma możliwość z łatwością zapoznania się z nimi przed zawarciem umowy kredytu, w tym o jego historycznych poziomach, które mogą dać konsumentowi wyobrażenie o możliwym wzroście raty na skutek wzrostu tego wskaźnika (por. tezę 58 i 60 wyroku TSUE (...)).
Należało zatem uznać, że postanowienia umowne dotyczące zmiennej stopy procentowej opisanej jako suma wysokości wskaźnika referencyjnego WIBOR 3M oraz stałej marży wskazanej w umowie kredytu, regulują wynagrodzenie banku i czynią to w sposób jednoznaczny w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c.
Podkreślenia wymaga, że świadczenie banku stanowi odpowiednik świadczenia kredytobiorcy. Umowa kredytu zrealizowała cele zakładane przez obie strony umowy według stanu na dzień jej zawarcia.
W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do przyjęcia, że WIBOR jest wskaźnikiem arbitralnie ustalanym przez banki, bez związku z realiami ekonomicznymi na rynku.
Jednocześnie powodowie nie wykazali, aby dochodziło do manipulacji wskaźnikiem WIBOR, w szczególności aby miało to miejsce na skutek zachowania się pozwanego banku oraz by w ogóle wskaźnik ten był podatny na manipulacje.
Jak wcześniej wskazano, wysokość wskaźnika WIBOR ustalana jest na podstawie danych przekazywanych przez dziesięć banków, którymi są Bank (...), (...), (...), (...), Bank (...), (...), D. Bank, (...), (...) Bank (...), S. Bank (...), natomiast korzystają z niego wszystkie banki, a nie tylko pozwany bank.
Podsumowując należy jednoznacznie podkreślić, że konsument nie musi rozumieć, ani nawet znać sposobu ustalania przez podmiot inny, niż kredytodawca, składowych odsetek należnych od konsumenta. Gdyby bowiem bank odwoływał się np. do odsetek ustawowych, sposobowi ich ustalania można by postawić tożsamy zarzut.
Odnośnie rozkładu ryzyka przy umowie kredytu o zmiennym oprocentowaniu ustalanym na podstawie wskaźnika referencyjnego WIBOR, należy ponownie podnieść, że ryzyko zmiany wysokości wskaźnika WIBOR, wbrew twierdzeniom powodów, obciąża obie strony kontraktu, a nie tylko kredytobiorcę. Wskaźnik WIBOR ulega zmianom będącym odbiciem zmieniającej się sytuacji ekonomicznej w skali makro. Czynniki makroekonomiczne, które wpływają na wysokość wskaźnika WIBOR, podlegają zmianom zarówno na korzyść kredytobiorcy, jak i na korzyść kredytodawcy. Tak było także w przypadku powodów. W umowie nie zawarto klauzuli minimalnego oprocentowania. Natomiast górna wysokość stawki jest limitowana przez przepisy Kodeksu cywilnego o maksymalnym oprocentowaniu.
Wobec powyższego Sąd na podstawie powołanych przepisów nie znalazł podstaw do uwzględnienia roszczenia strony powodowej ani o ustalenie, ani ściśle z nim związanego roszczenia o zapłatę.
O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. i 108 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powództwo zostało oddalone w całości, zatem pozwany wygrał proces w całości, wobec czego zasadnym było obciążenie powodów całością kosztów, na które składały się koszty zastępstwa procesowego w wysokości 10 800 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).
Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika strony pozwanej o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Zgodnie bowiem z treścią art. 98 § 3 k.p.c. do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się wynagrodzenie tego pełnomocnika, określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego pełnomocnika, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
Kryteria ustalania wysokości kosztów procesu należnych stronie określono w art. 109 § 2 k.p.c. Z brzmienia tego przepisu wynika, że Sąd winien brać pod uwagę celowość poniesionych kosztów oraz niezbędność ich poniesienia z uwagi na charakter sprawy. Przy ustalaniu wysokości kosztów poniesionych przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika oraz czynności podjęte przez niego w sprawie, w tym czynności podjęte w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, a także charakter sprawy i wkład pełnomocnika w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Możliwość przyznania przez Sąd kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości jest zatem zależna przede wszystkim od rodzaju i stopnia zawiłości sprawy oraz niezbędnego nakładu pracy pełnomocnika. Zdaniem Sądu charakter przedmiotowej sprawy nie uzasadniał przyznania powodowi kosztów zastępstwa procesowego w stawce wyższej niż minimalna.
Odnosząc się zaś do oceny wkładu pracy reprezentującego stronę pełnomocnika Sąd przyjął, że czynności dokonane przez radcę prawnego w imieniu strony w toku niniejszego postępowania, nie uzasadniały przyznania wynagrodzenia w podwójnej stawce. Przez pojęcie „nakładu pracy” pełnomocnika rozumieć należy w szczególności ilość i obszerność złożonych w sprawie pism procesowych oraz udział w rozprawach i posiedzeniach sądu ale także pozasądową pomoc prawną udzieloną klientowi w związku ze sprawą. Analiza akt przedmiotowej sprawy dowodzi, iż nie była ona wielowątkowa czy też precedensowa. Czynności zawodowego pełnomocnika obejmowały sporządzenie odpowiedzi na pozew i pism procesowych w odpowiedzi na zobowiązanie Sadu, przy czym treść merytoryczna tych pism nie wskazuje na większe niż przeciętne zaangażowanie pełnomocnika w ich przygotowanie. Działania pełnomocnika w przedmiotowej sprawie Sąd traktuje jako niezbędną, ale nie ponadprzeciętną staranność, którą powinien przejawiać każdy pełnomocnik procesowy reprezentujący swojego klienta.
sędzia Ewa Oknińska