Uzasadnienie z 20 stycznia 2026, sygn. II Ka 292/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 292/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Koninie z dnia 6 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 318/25

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca (x2)

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Apelacja obrońcy oskarżonego P. R.

Obrońca oskarżonego P. R. zarzucił:

1. naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k., przez:

a) dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w sposób sprzeczny z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i powszechnie obowiązującymi w zakresie stwierdzenia, iż dług pokrzywdzonego wygasł (nie istniał w dacie dokonania czynu objętego aktem oskarżenia, w szczególności w subiektywnym przekonaniu oskarżonego) w sytuacji przekazania pieniędzy osobie nieuprawnionej do ich odbioru, która w momencie przekazywania środków nie była w związku z oskarżonym;

b) dokonanie niespójnej oceny dowodów w postaci zeznań A. M. oraz pokrzywdzonego D. K. (1), którzy zeznawali o wcześniejszym przekazaniu środków pokrzywdzonego jego byłej partnerce i wyciągnięcie wniosku o świadomości nieistnienia długu u oskarżonego - w porównaniu kontekście korespondencji pomiędzy pokrzywdzonym a oskarżonym, a także wyjaśnień samego oskarżonego — który negował skuteczne zaspokojenie długu w stosunku do jego osoby;

które to uchybienia doprowadziły do daleko idących implikacji, iż wobec (obiektywnego) braku długu nie może być mowy o czynie z art. 191 § 2 k.k. (wobec braku istnienia długu) a li tylko o czynie z art. 280 § 1 k.k. i następczym czynie z art. 286 § 2 k.k.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

3.2.

2. Ewentualnie naruszenie przepisów praw materialnego, w zakresie innym niż kwalifikacja prawna czynu, tj.:

a) art. 12 k.k., poprzez jego niezastosowanie w sprawie i pominięcie, iż zachowanie oskarżonego wypełnić mogło co nakierowanego na osiągniecie z góry powziętego zamiaru uzyskania od pokrzywdzonego kwoty 200 zł, i na które to zachowanie złożyć się mogło najpierw siłowe, z użyciem przemocy, odebranie banknotu 50 połączone z późniejszym uzależnieniem jego wydania od przekazania mu kwoty 200 zł;

b) art. 283 k.k. poprzez jego niezastosowanie w sprawie, w sytuacji kiedy ustalone okoliczności przedmiotowo-podmiotowe nakazywałyby przyjęcie wypadku mniejszej wagi, w szczególności z uwagi na krótkotrwałość dolegliwości dla pokrzywdzonego, niską wartość zabranego mienia i istnienie powodu w postaci subiektywnie niewłaściwego rozliczenia zadłużenia jakie pokrzywdzony miał mieć wobec oskarżonego;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

3.3.

3. z daleko idącej ostrożności - orzeczenie rażąco surowej kary wobec oskarżonego P. R., tak co do kar jednostkowych jak i kary łącznej, w szczególności wobec orzeczenia kary jedynie o 4 miesiące krótszej, aniżeli oskarżonemu R. K. odpowiadającemu za tożsamy czy w warunkach recydywy podstawowej.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy okazała się zasadna, a Sąd odwoławczy podzielił zawarte w niej zarzuty. W konsekwencji wywiedziony środek odwoławczy doprowadził do wydania orzeczenia o charakterze reformatoryjnym.

W pierwszej kolejności wskazania wymaga, że w realiach tej sprawy kluczowe było, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący obrońca, dokonanie kontroli opisu czynu zarzuconego oskarżonym, przyjętej przez Sąd Rejonowy kwalifikacji czynu oraz zamiaru, z jakim sprawcy działali.

Obrońca oskarżonego P. R. w odniesieniu do powyższego zarzucił Sądowi I instancji dokonanie dowolnej i niespójnej oceny materiału dowodowego.

W tym miejscu zauważenia wymaga, iż przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną art. 7 k.p.k. wtedy, gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.), stanowi wyraz rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.), jest wyczerpujące i logiczne - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, uargumentowane w uzasadnieniu wyroku.

Sąd Rejonowy jednak standardów tych nie dopełnił, a zarzut apelującego okazał się zasadny.

Podzielić należy bowiem zapatrywania skarżącego co do tego, że analiza akt sprawy daje pełne podstawy do przyjęcia, że w chwili inkryminowanego zdarzenia D. K. (2) posiadał dług u oskarżonego P. R. na kwotę 200 zł. Sąd odwoławczy nie kwestionował również tego, iż pokrzywdzony przekazał środki pieniężne do rąk A. M. (co potwierdził zarówno pokrzywdzony, jak i świadek).

Jednocześnie z tych faktów nie można wyprowadzić konstatacji, na którą błędnie powołał się Sąd I instancji, że poprzez powyższą czynność pokrzywdzony został z długu zwolniony.

Sąd odwoławczy stoi bowiem na stanowisku, że zobowiązanie to w przekonaniu oskarżonego P. R. istniało i celem podjętych przez niego działań w dniu inkryminowanego zdarzenia był zwrot pożyczonych pokrzywdzonemu środków. Na powyższe wskazują zarówno wyjaśnienia złożone przez oskarżonego, jak i wyjaśnienia współoskarżonego R. K., a także zeznania naocznych świadków zdarzenia oraz częściowo zeznania samego pokrzywdzonego, który potwierdził, że podczas tego zdarzenia oskarżeni żądali zwrotu pożyczonych pieniędzy. Z powyższego zaś jednoznacznie wynika działanie oskarżonych z zamiarem odzyskania środków pieniężnych.

Co prawda, nie ulega wątpliwości, że forma wymuszenia zwrotu należności obrana przez oskarżonego P. R. stanowiła czyn zabroniony, jednak przeprowadzona kontrola odwoławcza nie pozwoliła na potwierdzenie, że Sąd Rejonowy właściwie ten czyn zakwalifikował. Prawidłowa ocena materiału dowodowego winna bowiem prowadzić do wniosku, że oskarżony dopuścił się czynu z art. 191 § 2 k.k.

Stosownie do treści art. 191 § 2 k.k. w zw. z art. 191 § 1 k.k., kto, stosując przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną, zmusza ją lub inną osobę do określonego działania, zaniechania lub znoszenia – działając w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności – podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5. Przestępstwo stypizowane w art. 191 § 2 k.k. ma miejsce, gdy dążenie sprawcy jest zgodne z prawem. Sprawca wymuszający zwrot świadczenia działa ze świadomością, iż na podstawie obowiązującego prawa przysługuje mu wierzytelność, a więc, że dłużnik jest zobowiązany do świadczenia. Wierzytelność, o której mowa w tym przepisie, nie może dotyczyć działalności przestępczej (Wyrok SA w Poznaniu z 22.04.2025 r., II AKa 246/24, LEX nr 3861603).

Przy czym, to czy wierzytelność, o której mowa w art. 191 § 2 k.k., musi faktycznie istnieć w obiektywnej rzeczywistości, czy też wystarczające jest subiektywne przekonanie sprawcy o jej istnieniu, jest przedmiotem sporu w doktrynie. Sąd odwoławczy orzekający w tej sprawie podziela jednakże stanowisko, zgodnie z którym dla bytu występku określonego w art. 191 § 2 k.k. konieczny jest szczególny, "pozytywny" zamiar kierunkowy oraz to, aby sprawca pozostawał w przekonaniu (choćby błędnym), że wierzytelność przysługuje jemu samemu lub osobie, na rzecz której działa. Realizuje znamiona czynu zabronionego określonego w art. 191 § 2 k.k. działanie sprawcy, który stosując przemoc lub groźbę bezprawną, zmusza do zaspokojenia swoich uzasadnionych roszczeń. Ta właściwość odróżnia przestępstwo określone w art. 191 § 2 k.k. od przestępstwa przeciwko mieniu. Z pewnością wyróżnikiem pozwalającym na dokonanie prawidłowej w tym zakresie oceny będzie subiektywne przekonanie sprawcy. Jeśli zatem towarzyszy mu przekonanie, że wierzytelność jest istniejąca, a osoba, wobec której stosuje przemoc bądź groźby bezprawne, ma obowiązek spełnienia świadczenia, to taki sprawca wypełnia znamiona przestępstwa z art. 191 § 2 k.k., a nie rozboju z art. 280 k.k. (por. Wyrok SA we Wrocławiu z 29.05.2024 r., II AKa 351/23, LEX nr 3775596, Wyrok SA w Warszawie z 13.02.2024 r., VIII AKa 173/23, LEX nr 3707893).

Zatem, zdaniem Sądu II instancji, wierzytelność przedmiotowa istniała – co najmniej z subiektywnej perspektywy P. R..

Niezależnie jednak od powyższego, powtórzyć należy za apelującym obrońcą, że kluczową kwestią jest okoliczność, iż nawet gdyby D. K. (2) przekazał A. M. kwotę 200 zł tytułem spłaty długu zaciągniętego u oskarżonego, przedmiotowe zobowiązanie nie wygasło w rozumieniu prawa cywilnego.

Jak wynika bowiem z dyspozycji art. 452 k.c. zdanie pierwsze, który znajduje zastosowanie w realiach tej sprawy, jeżeli świadczenie zostało spełnione do rąk osoby nieuprawnionej do jego przyjęcia, a przyjęcie świadczenia nie zostało potwierdzone przez wierzyciela, dłużnik jest zwolniony w takim zakresie, w jakim wierzyciel ze świadczenia skorzystał. Zatem spełnienie świadczenia do rąk osoby nieuprawnionej powoduje, że dłużnik jest w dalszym ciągu zobowiązany do świadczenia, chyba że wierzyciel lub inna osoba uprawniona potwierdziła odbiór świadczenia.

Przenosząc zaś powyższe na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, że D. K. (2) – nawet spełniwszy świadczenie do rąk osoby trzeciej, tj. A. M., która wówczas nie była w związku partnerskim z P. R. – nie zwolnił się przez tę czynność z długu wobec oskarżonego. Irrelewantna z tej perspektywy jawi się okoliczność czy oskarżony wiedział o przekazaniu środków finansowych swojej byłej konkubinie, w sytuacji, w której jako wierzyciel nie potwierdził odbioru świadczenia.

Reasumując, nie ulega wątpliwości, że w dacie inkryminowanego zdarzenia, dług przedmiotowy istniał – jak już wskazano powyżej – co najmniej w subiektywnym przekonaniu oskarżonego i celem działania oskarżonego było odzyskanie wierzytelności – z użyciem przemocy. Tym samym jako błędne należy ocenić uznanie, że oskarżony P. R. swoim zachowaniem wypełnił znamiona przestępstwa rozboju.

Brak jest również podstaw do uznania, że tymczasowy i krótkotrwały zabór telefonu pokrzywdzonemu w realiach tej konkretnej sprawy stanowił kradzież tego przedmiotu. Godzi się bowiem zauważyć, że celem zabrania przez oskarżonych telefonu pokrzywdzonego było wymuszenie na D. K. (2) zwrotu wierzytelności. Natomiast z chwilą zwrotu przez M. K. kwoty należnej P. R. jako wierzycielowi, telefon natychmiast zwrócono w niepogorszonym stanie, a pokrzywdzony nie poniósł z tego tytułu jakiejkolwiek straty w majątku.

W konsekwencji Sąd odwoławczy dokonał modyfikacji zaskarżonego orzeczenia, uznając oskarżonego P. R. oraz oskarżonego R. K. za winnych tego, że w dniu 24 stycznia 2025 r. około godziny 21:00 w miejscowości G., gm. S. działając wspólnie i w porozumieniu w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności w kwocie 200 zł przez D. K. (2) stosowali wobec niego przemoc uderzając go drewnianym trzonkiem owiniętym w bluzę, a po przewróceniu na ziemię uderzali pięściami i kopali po całym ciele, przy czym P. R. wyrwał z ręki pokrzywdzonego pieniądze w kwocie 50 zł a R. K. wyciągnął z kieszeni pokrzywdzonego telefon komórkowy marki R. (...) wartości 600 zł, a następnie za jego zwrot zażądali zwrotu wierzytelności w kwocie 200 zł, którą to kwotę przekazała oskarżonym matka D. K. (2), M. K..

Przy czym w odniesieniu do oskarżonego P. R. czyn ten należało zakwalifikować jako przestępstwo z art. 191 § 2 k.k.

Sąd odwoławczy za w/w przestępstwo skazał P. R. na karę 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności, uznając, że taka kara nie przekracza stopnia winy i uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu. Jednocześnie Sąd II instancji wziął pod uwagę motywację i brutalny sposób działania sprawców, a także kwotę, która była przedmiotem długu. Nie uszło uwadze Sądu również, że oskarżony przed Sądem I instancji pokrzywdzonego przeprosił.

Z kolei ze względu na fakt, iż Sąd odwoławczy w całości podzielił zarzut zasadniczy apelującego i dokonał modyfikacji zaskarżonego orzeczenia w kierunku przez niego postulowanym, odnoszenie się do zarzutów ewentualnych, jest w ocenie Sądu bezprzedmiotowe. Apelujący wszak zarzucał niezastosowanie przez Sąd Rejonowy konstrukcji czynu ciągłego oraz zaniechanie przyjęcia wypadku mniejszej wagi. Niemniej jednak - wobec zmiany orzeczenia na korzyść oskarżonego - zarzuty te nie były szerzej analizowane przez Sąd odwoławczy. Z tych samych względów Sąd nie odnosił się szeroko do zarzutu rażącej niewspółmierności kary, bowiem w wyniku zmiany kwalifikacji czynu modyfikacji uległa również wymierzona kara, a węzeł kary łącznej został rozwiązany.

Mając na uwadze powyższe, Sąd odwoławczy nie znajdując uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu i powodujących konieczność dalszej zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia - orzekł jak w wyroku.

Wniosek

Obrońca oskarżonego P. R. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez rozwiązanie orzeczenia o karze łącznej i uznanie oskarżonego za winnego, tego, iż oskarżony, działając, wspólnie z R. K. w dniu 24 stycznia 2025 roku od godziny 20:45 do godziny 20:57, w dopuścił się czynu polegającego na stosowaniu przemocy wobec D. K. (2), któremu następnie zabrał banknot 50 złotowy, warunkując jego oddanie oddaniem przez D. K. (2) długu jaki miał wobec oskarżonego w kwocie 200 zł, tj. wymuszając przemocą i groźbą bezprawną zwrot wierzytelności, tj. uznanie sprawstwa oskarżonego winnym czynu określonego w art. 191 § 2 k.k. i za to wymierzenie mu kary bezwzględnego pozbawienia wolności w wymiarze 12 miesięcy.

Ewentualnie, obrońca wniósł o rozwiązanie orzeczenia o karze łącznej i zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, iż czyn oskarżonego wypełniał znamiona czynu ciągłego, tj. art. 280 § 1 k.k. i art. 286 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i jednocześnie przyjęcie, iż czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi i za to wymierzenie oskarżonemu kary 12 miesięcy pozbawienia wolności.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec zasadności zarzutów postawionych na kanwie wywiedzionego środka odwoławczego, Sąd II instancji wydał orzeczenie o charakterze reformatoryjnym – w kierunku przez apelującego postulowanym. Sąd odwoławczy zmienił bowiem opis i kwalifikację prawną czynu, uznając, że oskarżony jest winnym popełnienia czynu z art. 191 § 2 k.k. Z kolei wnioskowany przez obrońcę oskarżonego wymiar kary, zdaniem Sądu odwoławczego, uznać należało za zbyt łagodny, bowiem karą, która jest adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości czynu, a jednocześnie skutecznie spełni swoje cele prewencyjne i wdroży oskarżonego do przestrzegania porządku prawnego, a także da zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości jest kara 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności.

Z uwagi na częściową zasadność wniosku zasadniczego, niezasadny okazał się wniosek ewentualny obrońcy odnoszący się do wypełnienia przez oskarżonego znamion czynu ciągłego.

3.4.

Apelacja obrońcy oskarżonego R. K.

Obrońca oskarżonego R. K. zarzucił:

1. obrazę przepisów postępowania, a przede wszystkim art. 4, 5, 7, 92, i 410 k.p.k. polegającą na nieprawidłowej analizie i ocenie dowodów, niezgodnej z zasadami doświadczenia życiowego i zasadami logiki, a także zasadą obiektywizmu, co skutkowało błędnym ustaleniem, że materiał dowodowy zebrany w sprawie stanowi dostateczną podstawę do przyjęcia, że oskarżony R. K. popełnił zarzucane mu czyny z art. 280 § 1 k.k. i art. 286 § 2 k.k., nie rozstrzygnięciu wątpliwości, których nie usunięto w postępowaniu dowodowym na korzyść oskarżonego.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

3.5.

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia przez niesłuszne uznanie, że oskarżony R. K. dopuścił się popełnienia przestępstw opisanych w zaskarżonym wyroku pomimo, że materiał dowodowy zgormadzony w sprawie nie pozwala na takie ustalenia poprzez:

a) uznanie, że działanie oskarżonego polegające na tym, że wspólnie i w porozumieniu z P. R. w celu dokonania kradzieży, dopuścili się rozboju na D. K. (3), w ten sposób, że w ramach przyjętego podziału ról P. R. zadał pokrzywdzonemu gwałtowny cios w twarz, w wyniku czego ten przewrócił się na ziemię, a następnie obaj oskarżeni kopali pokrzywdzonego, gdy ten leżał na ziemi, a oprócz tego P. R. zadawał pokrzywdzonemu ciosy rękoma, a w trakcie całego zajścia R. K. trzymał w ręce i wymachiwał drewnianym trzonkiem, po czym P. R. zabrał pokrzywdzonemu banknot o nominale 50 zł zaś R. K. — telefon marki R. (...) o wartości 660 zł, wyczerpywało znamiona rozboju, podczas gdy prawidłowo oceniony przez Sąd materiał dowody wskazuje, iż oskarżony działał z zamiarem kierunkowym polegającym na subiektywnym przekonaniu, że działa on w celu zwrotu realnej i zasługującej na ochronę prawną wierzytelności, co miało oparcie w dostępnej oskarżonemu wiedzy, że działał on w celu zwrotu realnej, w jego przekonaniu, zasługującej na ochronę prawną wierzytelności;

b) uznanie, że zabór przez oskarżonego K. telefonu marki R. (...) od pokrzywdzonego stanowi kradzież tj. zabór w celu przywłaszczenia czyli wypełnia on swoim zachowaniem znamiona przestępstwa rozboju, w sytuacji, gdy zamiarem oskarżonego było dokonanie pobicia pokrzywdzonego w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności przysługującej oskarżonemu R. względem pokrzywdzonego K., o której to wierzytelności R. K. posiadał wiedzę, iż wynika ona z istniejącego długu (co zostało potwierdzone podczas spotkania w dniu zdarzenia);

c) błędne przyjęcie, że oskarżony K. działał w celu dokonania kradzieży mienia pokrzywdzonego w sytuacji, gdy działania oskarżonego nakierowane były na odzyskanie istniejącej wierzytelności przysługującej P. R. wobec pokrzywdzonego, która w ocenie R. K. była wymagalna oraz wynikała z rozliczeń cywilnoprawnych pomiędzy R. a pokrzywdzonym, co potwierdziły wyjaśnienia oskarżonych a także zeznania świadka A. M.;

d) nieuwzględnienie wyjaśnień oskarżonego R. K. (jak i P. R.) w części, w której wskazywał na faktyczny powód udania się do pokrzywdzonego tj. wymuszenie zwrotu wierzytelności przysługującej w jego przekonaniu od pokrzywdzonego na rzecz P. R. z tytułu ich wzajemnych rozliczeń czyli brak ustalenia motywacji oskarżonych (nawet bez zamiaru użycia siły).

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

3.6.

3. Obraza prawa materialnego, tj.:

a) art. 191 § 1 i 2 k.k., poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, w której zachowanie oskarżonego wypełniało ustawowe znamiona przestępstwa opisanego w powyższym przepisie albowiem oskarżeni działali z przekonaniem, iż pokrzywdzony nie zwrócił udzielonej mu przez oskarżonego R. pożyczki w wysokości 200 zł, nie mając wiedzy, że kwota ta wcześniej została zwróciła A. M., a więc stosując przemoc działali w przekonaniu, iż na pokrzywdzony nadal spoczywa obowiązek zwrotu pożyczki (spełnienia świadczenia), tym samym oskarżony wypełnia swoim zachowaniem znamiona przestępstwa z art. 191 § 1 i 2 k.k., a nie rozboju z art. 280 k.k.;

b) art. 280 § 1 k.k. poprzez:

- jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, iż czyn popełniony przez oskarżonego K. nosi znamiona przestępstwa rozboju, gdy tymczasem odwołując się do poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych - brak jest ku temu podstaw z uwagi na brak występowania po stronie oskarżonego K. bezpośredniego i kierunkowego zamiaru dokonania zaboru mienia należącego do pokrzywdzonego;

- jego zastosowanie i uznanie, że popełniony przez oskarżonego czyn wypełnia znamiona czynu zabronionego z art. 280 § 1 k.k., podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż oskarżony wraz z P. R. zrealizował znamiona czynu zabronionego określonego w art. 191 § 2 k.k. albowiem stosując przemoc zmusili pokrzywdzonego do zaspokojenia uzasadnionych roszczeń albowiem oskarżonym towarzyszyło przekonanie, że wierzytelność jest istniejąca, a osoba, wobec której stosują przemoc ma obowiązek spełnienia świadczenia, w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że oskarżony K. działał w celu kradzieży mienia pokrzywdzonego w sytuacji, gdy działania oskarżonego nakierowane były na odzyskanie istniejącej wierzytelności przysługującej P. R. wobec pokrzywdzonego, która w ocenie R. K. była wymagalna oraz wynikała z rozliczeń cywilnoprawnych pomiędzy R. a pokrzywdzonym, co potwierdziły wyjaśnienia oskarżonych a także zeznania świadka A. M..

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

3.7.

4. ewentualnie w razie przyjęcia, iż zachowanie oskarżonego wypełnia znamiona przestępstwa z art. 280 § 1 k.k. - obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 283 k.k. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, iż czyn jakiego dopuścił się oskarżony nie kwalifikuje się jako wypadek mniejszej wagi, podczas gdy ze zgromadzone w sprawie materiału dowodowego wynika, że okoliczności popełnienia czynu zabronionego wskazują, że z jednej strony sam czyn charakteryzuje się niewielkim stopniem społecznej szkodliwości, z drugiej zaś, jego sprawca nie jest na tyle niebezpieczny dla społeczeństwa, żeby stosować w stosunku do niego zwykłą karę przewidzianą za zrealizowane przez niego przestępstwo, a wartość dobra, które stało się przedmiotem zamachu oraz zachowanie się sprawców (zwrócenie pokrzywdzonemu telefonu i pieniędzy) wskazują, że w tej sprawie powinien znaleźć zastosowanie przepis art. 283 k.k.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja obrońcy oskarżonego R. K. okazała się celowa i częściowo zasadna.

Sąd odwoławczy nie podzielił jednakże postawionego przez apelującego zarzutu dotyczącego obrazy przepisów postępowania, która miała rzekomo doprowadzić do błędnego przyjęcia, że oskarżony swoim zachowaniem dopuścił się przestępstwa.

Z treści zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że R. K. partycypował w inkryminowanym zdarzeniu i dopuścił się czynu zabronionego.

Na powyższe jednoznacznie wskazuje zarówno osobowy materiał dowodowy w postaci zeznań pokrzywdzonego D. K. (2), zeznań świadków: M. K., A. M., S. K. oraz częściowo wyjaśnień oskarżonych, a także dowody rzeczowe – w szczególności zaś zapis nagrania monitoringu, jak również przeprowadzone okazanie tablic poglądowych, podczas którego M. K. i S. K. rozpoznali oskarżonych. Tym samym Sąd odwoławczy nie powziął żadnych wątpliwości w odniesieniu do sprawstwa oskarżonego.

Jednocześnie Sąd II instancji podzielił zarzuty apelującego w tej części, w której obrońca zarzucał, że na skutek błędnej oceny materiału dowodowego, która skutkowała dopuszczeniem się przez Sąd I instancji błędu w ustaleniach faktycznych, Sąd ten niewłaściwie uznał, że czyny, których dopuścił się R. K. wypełniały znamiona rozboju oraz kradzieży.

Prawidłowa ocena zgromadzonych dowodów winna bowiem doprowadzić Sąd Rejonowy do konstatacji, że czyn popełniony przez oskarżonego wyczerpał znamiona przestępstwa z art. 191 § 2 k.k. Jak już wskazano powyżej, uzasadniając zmianę wyroku w odniesieniu do oskarżonego P. R., zgromadzone dowody jednoznacznie wskazywały na to, że zamiarem podjętych przez oskarżonych działań było odzyskanie przysługującej P. R. wierzytelności.

Tym samym brak było podstaw do przypisania oskarżonym przestępstwa rozboju. Czynność wykonawcza w odniesieniu do czynu z art. 280 § 1 k.k. polega bowiem na dokonaniu kradzieży przy lub po zastosowaniu przemocy wobec osoby, groźby jej natychmiastowego użycia albo z doprowadzeniem człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności. W realiach tej sprawy taka sytuacja nie miała miejsca, a to ze względu na zamiar, z jakim sprawcy działali. Powtórzyć w tym miejscu należy, że ogół zgromadzonych w tej sprawie dowodów świadczy jednoznacznie o tym, że P. R. i R. K. działali w celu zwrotu przysługującej P. R. wierzytelności, a zatem stosowana przez nich przemoc nie miała na celu kradzieży mienia.

Nieprawidłowe jest także przyjęcie, że tymczasowy i krótkotrwały zabór pokrzywdzonemu telefonu komórkowego stanowił kradzież. Nie można tracić z pola widzenia, że oskarżeni zabrali te przedmioty niejako „na poczet” istniejącego długu i jedynie do czasu jego zwrotu. Od razu bowiem po oddaniu przez M. K. oskarżonemu P. R. kwoty 200 zł, tytułem spłaty wierzytelności, zarówno telefon jak i środki pieniężne zostały pokrzywdzonemu zwrócone. Sąd Rejonowy w tym zakresie błędnie zaniechał obdarzenia walorem wiarygodności wyjaśnień oskarżonych.

Ponadto, podzielić należy zapatrywania obrońcy oskarżonego R. K. co do tego, że Sąd Rejonowy przyjął nieprawidłową kwalifikację czynu, jakiego dopuścili się oskarżeni. Kompleksowa analiza materiału dowodowego, uwzględniająca także zamiar i motywację sprawców prowadzić wszak winna do konkluzji, że swoim zachowaniem wypełnili oni znamiona czynu z art. 191 § 2 k.k., albowiem działali z przekonaniem, że pokrzywdzony nie dokonał zwrotu udzielonej mu przez oskarżonego R. pożyczki.

W tym kontekście, na co zwracano uwagę także powyżej, bez znaczenia pozostaje fakt przekazania przez pokrzywdzonego kwoty 200 zł A. M., rzekomo tytułem spłaty pożyczki zaciągniętej u P. R.. Konstatacja powyższa nie może się ostać, szczególnie uwzględniwszy, iż A. M., jako była partnerka oskarżonego nie była osobą, którą upoważnił on do odbioru wierzytelności. Także przepisy prawa cywilnego nie przewidują dopuszczalności zwolnienia się z długu poprzez zwrot kwoty na poczet osoby trzeciej, jeżeli wierzyciel ze świadczenia w tym zakresie nie skorzystał.

W konsekwencji Sąd odwoławczy dokonał modyfikacji zaskarżonego orzeczenia, uznając oskarżonego P. R. oraz współoskarżonego R. K. za winnych tego, że w dniu 24 stycznia 2025 r. około godziny 21:00 w miejscowości G., gm. S. działając wspólnie i w porozumieniu w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności w kwocie 200 zł przez D. K. (2) stosowali wobec niego przemoc uderzając go drewnianym trzonkiem owiniętym w bluzę, a po przewróceniu na ziemię uderzali pięściami i kopali po całym ciele, przy czym P. R. wyrwał z ręki pokrzywdzonego pieniądze w kwocie 50 zł a R. K. wyciągnął z kieszeni pokrzywdzonego telefon komórkowy marki R. (...) wartości 600 zł, a następnie za jego zwrot zażądali zwrotu wierzytelności w kwocie 200 zł, którą to kwotę przekazała oskarżonym matka D. K. (2), M. K..

Przy czym, w odniesieniu do oskarżonego R. K. czyn ten należało zakwalifikować jako przestępstwo z art. 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. Rozważania Sądu Rejonowego w odniesieniu do działania R. K. w ramach recydywy podstawowej nie budziły zastrzeżeń Sądu II instancji.

Sąd odwoławczy za w/w przestępstwo skazał P. R. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, uznając, że taka kara nie przekracza stopnia winy i uwzględnia stopień społecznej szkodliwości czynu. Jednocześnie Sąd II instancji wziął pod uwagę motywację i brutalny sposób działania sprawców, a także kwotę, która była przedmiotem długu. Nie uszło uwadze Sądu także, że oskarżony nie znał pokrzywdzonego przed zdarzeniem, a mimo to przyłączył się do przestępstwa poprzez zadawanie mu obrażeń.

Z kolei ze względu na fakt, iż Sąd odwoławczy w całości podzielił zarzuty zasadnicze apelującego i dokonał modyfikacji zaskarżonego orzeczenia w kierunku przez niego postulowanym, odnoszenie się do zarzutu ewentualnego jest bezprzedmiotowe. Apelujący zarzucał bowiem zaniechanie przyjęcia przez Sąd Rejonowy wypadku mniejszej wagi z art. 283 k.k., niemniej jednak z uwagi na zmianę przez Sąd Okręgowy kwalifikacji prawnej na względniejszą wobec oskarżonego, zaniechano szerszego odnoszenia się do zarzutu ewentualnego.

Mając na uwadze powyższe, Sąd odwoławczy nie znajdując uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu i powodujących konieczność dalszej zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia - orzekł jak w wyroku.

Wniosek

Obrońca oskarżonego R. K. wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz art. 280 § 1 k.k. w zw. z art 64 § 1 k.k.;

2. ewentualnie o zmianę kwalifikacji zarzucanego czynu na art. 191 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., ewentualnie na art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 283 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i wymierzenie oskarżonemu kary w granicach przewidzianych w tych przepisach oraz uwzgledniającej wszystkie okoliczności łagodzące jego odpowiedzialność karną;

3. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Koninie do ponownego rozpoznania;

4. zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. Ś. kosztów obrony udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym z urzędu oświadczając, iż koszty te nie zostały uiszczone choćby w części;

5. zwolnienie oskarżonego R. K. od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania apelacyjnego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Sąd odwoławczy podzielił zapatrywania apelującego w odniesieniu do tego, że czyn, którego dopuścił się R. K. nie wypełniał znamion przestępstw z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. oraz art. 280 § 1 k.k. w zw. z art 64 § 1 k.k. Jednakże, wobec dokonania przez Sąd odwoławczy zmiany opisu czynu i jego kwalifikacji prawnej na art. 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k., wniosek apelującego o uniewinnienie oskarżonego ocenić należało jako niezasadny.

Jednocześnie Sąd odwoławczy nie znalazł uchybień powodujących konieczność uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia.

W całości zasadne okazały się natomiast wnioski o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. Ś. kosztów obrony udzielonej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym z urzędu oraz o zwolnienie oskarżonego R. K. od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania apelacyjnego, co znalazło odzwierciedlenie w wyroku Sądu odwoławczego.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

obowiązek naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonej M. K., zasądzone na rzecz D. K. (2) od oskarżonych nawiązki, orzeczony przepadek dowodu rzeczowego, rozstrzygnięcie o kosztach sądowych przed Sądem I instancji.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Sąd odwoławczy w toku kontroli instancyjnej nie dopatrzył się uchybień w zakresie orzeczonego na rzecz M. K. solidarnie od oskarżonych obowiązku zapłaty kwoty 200 złotych, tytułem naprawienia szkody. Brak było również podstaw do kwestionowania zasądzonych na rzecz D. K. (2) nawiązek – tak do zasady, jak i co do wysokości, uznając, iż są one celowe i stanowią odpowiednią rekompensatę. Nadto, prawidłowo Sąd I instancji orzekł o przepadku dowodu rzeczowego w postaci drewnianego trzonka, a także właściwie rozstrzygnął o kosztach sądowych, zwalniając oskarżonych z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych, w tym nie wymierzając im opłaty.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w pkt 1-4 w ten sposób, że uznał oskarżonych P. R. i R. K. za winnych tego, że w dniu 24 stycznia 2025 r. około godziny 21:00 w miejscowości G., gm. S. działając wspólnie i w porozumieniu w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności w kwocie 200 zł przez D. K. (2) stosowali wobec niego przemoc uderzając go drewnianym trzonkiem owiniętym w bluzę, a po przewróceniu na ziemię uderzali pięściami i kopali po całym ciele, przy czym P. R. wyrwał z ręki pokrzywdzonego pieniądze w kwocie 50 zł a R. K. wyciągnął z kieszeni pokrzywdzonego telefon komórkowy marki R. (...) wartości 600 zł, a następnie za jego zwrot zażądali zwrotu wierzytelności w kwocie 200 zł, którą to kwotę przekazała oskarżonym matka D. K. (2), M. K., przy czym oskarżony R. K. dopuścił się tego czynu będąc uprzednio skazanym za podobne przestępstwo umyślne w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za takie przestępstwo, tj. popełnienia przestępstwa przez P. R. z art. 191 § 2 k.k. a przez R. K. z art. 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 191 § 2 k.k. skazał P. R. na 2 lata i 2 miesiące pozbawienia wolności i R. K. na 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Zwięźle o powodach zmiany

Sąd odwoławczy dokonał modyfikacji zaskarżonego orzeczenia w zakresie, o którym mowa powyżej, tj. w odniesieniu do opisu czynu zarzuconego oskarżonym, jego kwalifikacji prawnej, a w konsekwencji także wymiaru kary. Zdaniem Sądu II instancji, działanie oskarżonych ukierunkowane było na wymuszenie zwrotu długu, a tym samym brak było podstaw do przyjęcia, że oskarżeni dopuścili się przestępstwa rozboju i przestępstwa kradzieży. Nie ulega wątpliwości Sądu odwoławczego, że oskarżeni działali z zamiarem odzyskania pieniędzy pożyczonych przez D. K. (2) od P. R., a telefon został pokrzywdzonemu zabrany krótkotrwale, a następnie zwrócony, po odzyskaniu sumy stanowiącej przedmiot długu. Sąd przyjął zatem, że czyn ten wypełnia znamiona z art. 191 § 2 k.k. (w odniesieniu do działającego w ramach recydywy podstawowej R. K. – art. 191 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.) i wymierzył oskarżonym kary: oskarżonemu P. R. - 2 lata i 2 miesiące pozbawienia wolności, a oskarżonemu R. K. - 2 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności, uznając, że taki wymiar jest adekwatny do stopnia społecznej szkodliwości czynu, a jednocześnie skutecznie spełni swoje cele prewencyjne i wdroży oskarżonych do przestrzegania porządku prawnego, jak również uczyni zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości.

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

W oparciu o dyspozycję § 17 ust. 2 pkt 4 w zw. z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. A. Ś. kwotę 1033,20 zł (w tym VAT) za obronę udzieloną oskarżonemu R. K. w postępowaniu odwoławczym, które to koszty zgodnie z oświadczeniem obrońcy nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.

IV.

O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. i zwolnił oskarżonych od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa tych kosztów, uznając, ze z uwagi na fakt, iż przed aresztowaniem obaj oskarżeni nie pracowali i utrzymywali się z prac dorywczych oraz, że nie posiadają żadnego majątku, poniesienie tych kosztów byłoby zbyt uciążliwe.

7.  PODPIS

Agata Wilczewska Karol Skocki Waldemar Cytrowski