Uzasadnienie z 26 stycznia 2026, sygn. VIII U 14/25

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 26 listopada 2024 r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił odwołującemu J. R. wznowienia postępowania w sprawie jego emerytury w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 140/20), ponieważ nie został on ogłoszony w Dzienniku Ustaw, a zatem brak jest podstaw do wznowienia postępowania w przedmiocie świadczenia odwołującego. W decyzji wskazano ponadto, że odwołujący nie należy do grupy osób, których dotyczy to orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego.

Ubezpieczony w odwołaniu od decyzji domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz orzeczenia o zobowiązaniu organu rentowego do ponownego przeliczenia wysokości odwołującego zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r., wypłatę wyrównania za cały okres wypłacania zaniżonego świadczenia oraz zasądzenie od organu rentowego na rzec odwołującego kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych prawem.

Organ rentowy w odpowiedzi wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, podkreślając również, iż nie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w trybie art. 145a § 1 k.p.a.

Sąd Okręgowy ustalił:

J. R. urodził się (...)

Decyzją z 10 kwietnia 2014 r. w związku z wnioskiem z dnia 24.02.2014r. organ rentowy przyznał odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania przez niego pracy w warunkach szczególnych od (...)., tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Przy jej obliczaniu zgodnie z art. 183 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ustalono jej wysokość w części 20% na podstawie art.53 ww. ustawy, a w 80% na podstawie art. 26 tej ustawy. Odwołujący skorzystał tym samym z prawa do wcześniejszej emerytury.

Decyzją z 4 lutego 2022 r. organ rentowy przyznał odwołującemu w związku z jego wnioskiem z 26.01.2022r. prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego, od dnia 1 stycznia, tj. pierwszego dnia miesiąca złożenia wniosku. Wysokość tego świadczenia została ustalona na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2025, poz. 1749), przy zastosowaniu art.25 ust.1b tej ustawy, tj. z pomniejszeniem o sumę kwot pobranych emerytur. Do obliczenia świadczenia przyjęto kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji, zewidencjonowanego na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury. Wysokość emerytury odwołującego z powszechnego wieku, stanowiła równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, które ustalono na dzień osiągnięcia wieku emerytalnego:

- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi 209005,04 zł

- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 875469,66 zł,

- suma kwot pobranych emerytur wynosi 289407,37 zł

- średnie dalsze trwanie życia wynosi 181, 50 m-cy.

- wyliczona kwota emerytury wyniosła 4380,54 zł

Wskutek złożonych przez odwołującego wniosków o ponowne przeliczenie emerytury z dnia 24 stycznia 2023r. i 29 stycznia 2024r. – z uwzględnieniem składek zapisanych na jego koncie po przyznaniu świadczenia, organ rentowy dokonał przeliczenia emerytury – zgodnie z tymi wnioskami.

W dniu 18 listopada 2024 r. odwołujący wniósł o wznowienie postępowania
w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20)
i ponowne przeliczenie jego emerytury oraz wypłatę wyrównania wraz z odsetkami za okres wypłaty zaniżonej emerytury i przeprowadzenie zaległych waloryzacji.

Po rozpatrzeniu tego wniosku, organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję odmowną.

Powyższe okoliczności Sąd uznał jako bezsporne i jednoznacznie wynikające
z dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie J. R. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem rozpatrywanej sprawy jest ustalenie czy w sprawie zachodzą przesłanki do wznowienia postępowania w przedmiocie obliczenia emerytury odwołującej na podstawie art. 145 k.p.a., z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024r. sygn. SK 140/20. Organ rentowy zaskarżoną decyzją odmówił takiego wznowienia.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w wyroku z 4 czerwca 2024r. sygn. SK 140/20, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023r.
poz. 1251, ze zm.) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw.

Zgodnie z art. 25 ust. 1b wyżej wspomnianej ustawy, jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisów art. 46, 50, 50a, 50e lub 184, a także art. 88 lub art. 88a ustawy z dnia 26 stycznia 1982r. - Karta Nauczyciela, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ustaloną zgodnie z ust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Przepis ten został wprowadzony do ustawy wskutek jej zmiany dokonanej w ustawie ogłoszonej w Dzienniku Ustaw z 6 czerwca 2012 ( Dz. U poz.637) i wszedł w życie 1 stycznia 2013r.

Tymczasem odwołujący wniósł wniosek o przyznania emerytury „wcześniejszej” w dniu (...) a zatem ponad rok po ogłoszeniu i wejściu w życie art. 25 ust.1b ustawy. Odwołujący nie może zatem powoływać się na to, że w czasie gdy złożył ów wniosek nie wiedział, że emerytura z powszechnego wieku będzie w jego przypadku obliczona z zastosowaniem art. 25 ust.1 b tj. z pomniejszeniem podstawy obliczenia emerytury o sumę pobranych emerytur. Przyjąć należy jego świadomość w tym zakresie zgodnie z zasadą powszechnej znajomości ogłoszonych i obowiązujących przepisów prawa ( inaczej zasadą: ignorantia iuris nocet).

Skoro przepis art. 25 ust.1 b istniał już w systemie prawnym w czasie, kiedy odwołujący złożył wniosek o emeryturę w obniżonym wieku (24.02.2014r.), to jego zastosowanie przy obliczaniu emerytury z wieku powszechnego było prawidłowe i nie naruszało zasad konstytucyjnych.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024r., gdyby został opublikowany
w Dzienniku Ustaw, nie miałby on zastosowania do sytuacji odwołującego, gdyż dotyczy on sytuacji osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w art. 25 ust.1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przed 6 czerwca 2012r.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżona decyzja organu rentowego jest prawidłowa, a wniesione odwołanie niezasadne.

W konsekwencji Sąd, na mocy art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne.

(-) Sędzia Gabriela Sobczyk