Wyrok z 28 stycznia 2026, sygn. I C 571/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Warszawa, dnia 10 grudnia 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący:Sędzia Andrzej Kuryłek

Protokolant:Jakub Wojdyna

po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. w Warszawie

na rozprawie sprawy z powództwa Dyrektora (...) Urzędu Pracy w W.

przeciwko (...) sp. z o.o. z siedzibą w W.

- o zapłatę

I.  oddala powództwo,

II.  ustala, że powód, jako przegrywający sprawę, jest zobowiązany do zwrotu pozwanemu całości kosztów procesu, przy czym szczegółowe wyliczenie pozostawia Referendarzowi Sądowemu.

Sygn. akt I C 571/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 20 października 2023 r. (data stempla pocztowego, k. 51) Dyrektor (...) Urzędu Pracy w W. wniósł o orzeczenie nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym obowiązku zapłaty przez pozwanego (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na rzecz powoda kwoty 320 511,81 zł wraz z dalszymi odsetkami:

- od kwoty 245 131,51 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 7 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty,

- od kwoty 57 380,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od dnia 7 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty.

Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Na wypadek wniesienia przez pozwanego sprzeciwu od nakazu zapłaty albo stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, powód wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda powyższych kwot i należności ubocznych.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że pozwany wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy na podstawie art. 15g ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19. Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku zawarł z powodem umowę o wypłatę świadczeń ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i otrzymał środki obejmujące zarówno dofinansowanie wynagrodzeń, jak i dofinansowanie składek na ubezpieczenia społeczne. Powód podał, że zgodnie z art. 15g ust. 18 ustawy o COVID-19 pomoc mogła być udzielona wyłącznie w przypadku, gdy beneficjent nie uzyskał pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie tych samych tytułów wypłat. Powód wskazał, że pozwany, składając wniosek, oświadczył, iż nie korzystał ze zwolnień z opłacania składek ZUS, tymczasem w wyniku weryfikacji ujawniono, że pozwany skorzystał również ze zwolnień przewidzianych w art. 31zo oraz art. 31zy ustawy o COVID-19. W konsekwencji powód wywiódł, że pozwany był zobowiązany do zwrotu dofinansowania do składek ZUS jako środków wykorzystanych niezgodnie z warunkami umowy. Nadto powód podał, że część dofinansowania do wynagrodzeń została wykorzystana w odniesieniu do pracowników nieuprawnionych do otrzymania pomocy w okresie objętym dofinansowaniem. Powód wskazał, że pozwany dokonał częściowego zwrotu świadczeń, jednak po jego rozliczeniu do zapłaty pozostawała nadal należność główna.

(pozew, k. 3–10)

Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodnie z żądaniem pozwu.

(nakaz zapłaty, k. 54)

Sprzeciwem od nakazu zapłaty z dnia 20 grudnia 2023 r. (data stempla pocztowego, k. 96) (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła o uchylenie nakazu zapłaty w całości oraz oddalenie powództwa. Ponadto pozwana wniosła o zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według stawek maksymalnych.

W uzasadnieniu pozwana wskazała, że korzystała z różnych form wsparcia przewidzianych ustawą o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, przy czym pomoc ta była udzielana na podstawie odmiennych przepisów oraz w różnych okresach. Pozwana podała, że w 2020 r. skorzystała z dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy, natomiast w 2021 r. uzyskała zwolnienie z opłacania składek na podstawie art. 31zo ust. 8 oraz art. 31zy ust. 1 ustawy, obejmujące inne okresy należności składkowych. Zdaniem pozwanej, z przepisów ustawy covidowej nie wynika generalny zakaz łączenia różnych instrumentów pomocowych. Pozwana podniosła, że w jej przypadku wsparcie było udzielane w różnych okresach oraz na podstawie różnych tytułów prawnych, wobec czego brak było podstaw do żądania zwrotu jakiejkolwiek części otrzymanego dofinansowania. Nadto pozwana podniosła, że dokonała zwrotu niewykorzystanych środków w łącznej kwocie 87.531,79 zł, obejmującej całość należności z tego tytułu. Powód, pomimo wiedzy co do tytułu zwrotu, zaliczył tę kwotę na poczet spornego roszczenia o zwrot dofinansowania do składek ZUS oraz na poczet odsetek, co zdaniem pozwanej nastąpiło z naruszeniem art. 451 k.c., albowiem wpłata została dokonana na poczet konkretnego, niewykorzystanego dofinansowania.

(sprzeciw, k. 74–80v.)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 27 kwietnia 2020 r. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. złożyła wniosek o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, obejmujący okres od 6 kwietnia 2020 r. (pkt 6 wniosku), w którym wskazała, że ubiega się o dofinansowanie wynagrodzeń pracowników objętych obniżonym wymiarem czasu pracy w liczbie 171 osób (pkt 6 ust. 2), w łącznej kwocie 847 411,89 zł tytułem dofinansowania wynagrodzeń (pkt 6 ust. 2 lit. a) oraz w kwocie 145 754,61 zł tytułem pokrycia składek na ubezpieczenia społeczne należnych od pracodawcy (pkt 6 ust. 2 lit. b), co dało łączną wnioskowaną kwotę 993 166,50 zł.

W treści wniosku znalazło się oświadczenie, iż wnioskodawca nie ubiegał się i nie będzie ubiegał się o pomoc w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłaty na rzecz ochrony miejsc pracy, jak również, że wnioskodawca nie zamierza skorzystać ze zwolnień w opłacaniu składek na ZUS, o których mowa w ustawie COVID-19 (ust. 7 pkt 5 i 6)

(wniosek k. 13–14)

Na skutek pozytywnego rozpoznania wniosku Dyrektor (...) Urzędu Pracy w W. zawarł z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. (zwaną Beneficjentem) Umowę o wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie COVID-19.

Na podstawie (...) Urząd Pracy zobowiązał się przekazywać przedsiębiorcy środki z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na wypłatę świadczeń określonych we wniosku, w miesięcznych, równych transzach, na rachunek bankowy wskazany we wniosku (§ 1 ust. 1–3).

Z kolei przedsiębiorca zobowiązał się wykorzystać otrzymane środki zgodnie z celem określonym we wniosku oraz na warunkach określonych w umowie (§ 2 ust. 1). Ponadto przedsiębiorca zobowiązał się nie wypowiadać umów o pracę pracownikom objętym świadczeniem z przyczyn niedotyczących pracownika w okresie pobierania świadczeń oraz przez kolejne miesiące odpowiadające długości pobierania tych świadczeń (§ 2 ust. 2 pkt 1–2). Po zakończeniu okresów objętych świadczeniem przedsiębiorca zobowiązał się w terminie 30 dni złożyć dokumenty potwierdzające prawidłowość wykorzystania środków oraz dokumenty potwierdzające zatrudnienie pracowników, na których otrzymano świadczenie (§ 3 ust. 1 pkt 1–2).

W § 4 Umowy strony ustaliły, że osoby Upoważnione przez Dyrektora (...) Urzędu Pracy mają prawo przeprowadzenia kontroli u Beneficjenta w zakresie przestrzegania postanowień umowy, wydatkowania środków przyznanych na wypłatę świadczeń określonych we Wniosku, zgodnie z warunkami określonymi w Umowie i we Wniosku oraz w zakresie właściwego udokumentowania i wykorzystania tych środków (ust 1). Kontrola mogła być przeprowadzona w okresie pobierania przyznanych świadczeń oraz przez trzy lata od upływu terminu 30 dni po upływie okresu pobierania przyznanych świadczeń (ust 2).

Umowa przewidywała obowiązek zwrotu niewykorzystanej części środków na rachunek (...) Urzędu Pracy w terminie określonym w umowie (§ 5 ust. 1). W razie wykorzystania środków niezgodnie z warunkami umowy lub wniosku przedsiębiorca zobowiązany był do zwrotu środków w części wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych (§ 5 ust. 2). W razie niewywiązania się z obowiązku utrzymania zatrudnienia przedsiębiorca zobowiązany był do zwrotu tej części środków, która została przeznaczona na dofinansowanie świadczeń pracowników, z którymi rozwiązano umowy przed upływem wymaganych okresów, wraz z odsetkami (§ 5 ust. 4).

(umowa, k. 15–18)

Na podstawie zawartej Umowy Dyrektor (...) Urzędu Pracy, za pośrednictwem (...) Urzędu Pracy, przekazał (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. środki w łącznej wysokości 993 166,50 zł, w trzech równych transzach:

– I transza w wysokości 331 055,50 zł, przelew wykonany w dniu 4 maja 2020 r.,

– II transza w wysokości 331 055,50 zł, przelew wykonany w dniu 26 maja 2020 r.,

– III transza w wysokości 331 055,50 zł, przelew wykonany w dniu 1 lipca 2020 r.

(historia rachunku, k. 19)

Pozwana otrzymała również pomoc publiczną na podstawie art. 31zo ust. 8 oraz art. 31zy ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, udzieloną w dniach 10 lutego 2021 r. oraz 2 kwietnia 2021 r.

(lista przypadków pomocy publicznej, k. 20–22)

W toku realizacji umowy pozwany składał do (...) Urzędu Pracy informacje o zmianach dotyczących pracowników objętych dofinansowaniem, w szczególności o rozwiązaniu umów o pracę oraz o absencjach chorobowych i absencjach z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem z powodu zamknięcia szkoły/żłobka/przedszkola.

(pisma z dnia 1 lipca 2020 r., k. 29–32, pismo z dnia 10 lipca 2020 r., k. 33)

W dniu 5 sierpnia 2020 r. pozwana złożyła rozliczenie wniosku w zakresie otrzymanych środków na ochronę miejsc pracy ze środków FGŚP obejmujące okres od 6 kwietnia 2020 r. do 6 lipca 2020 r. Pozwana wykazała, iż w tym okresie wykorzystała kwoty:

- 773 563,22 zł tytułem wynagrodzenia pracowników,

- 132 071,49 zł tytułem ubezpieczenia społecznego pracowników.

Ponadto pozwana przedłożyła potwierdzenia zapłaty składek na ubezpieczenia społeczne za okres od kwietnia do lipca 2020 r., z których wynika, że w dniu 4 sierpnia 2020 r. dokonano trzech przelewów po 117 311,59 zł tytułem składek ZUS za kwiecień, maj i czerwiec 2020 r., a w dniu 17 sierpnia 2020 r. dokonano przelewu kwoty 291 779,60 zł tytułem składek ZUS.

(rozliczenie wniosku, k. 84–85; potwierdzenia przelewów, k. 86–89)

Pozwana (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. w dniu 6 sierpnia 2020 r. dokonała na rzecz powoda zwrotu kwoty 87 531,79 zł, którą powód rozliczył w następujący sposób:

1)  kwotę 82 614,29 zł zaliczył na poczet zaległości należności głównej dotyczącej dofinansowania do składek ZUS,

2)  kwotę 4 908,70 zł zaliczył na poczet odsetek umownych naliczonych jak dla zaległości podatkowych,

3)  kwotę 8,80 zł zaliczył na poczet odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od kwoty środków niewykorzystanych.

Po dokonaniu tego zaliczenia powód ustalił, że do zwrotu przez pozwaną pozostaje nadal kwota 302 511,89 zł, obejmująca 245 131,51 zł wraz z odsetkami umownymi liczonymi od dnia 7 sierpnia 2020 r. oraz 57 380,38 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 7 sierpnia 2020 r.

(informacja o zwrocie, k. 38; dyspozycja księgowania, k. 39; notatka służbowa, k. 40–41v.)

W piśmie z dnia 9 sierpnia 2022 r. Dyrektor (...) Urzędu Pracy w W. wskazał, iż na podstawie art. 15g ust. 17b pkt 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. przeprowadził wstępną, pozytywną weryfikację rozliczenia świadczeń otrzymanych przez pozwanego z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na rzecz ochrony miejsc pracy w związku z obniżonym wymiarem czasu pracy lub przestojem ekonomicznym. Jednakże po dokonaniu częściowego uzupełnienia wymaganych danych przez pozwaną, powód stwierdził, iż analiza nie pozwoliła na przeprowadzenie końcowej weryfikacji rozliczenia wsparcia. W piśmie wskazano również, że pozwana dokonała zwrotu środków w kwocie 87 531,79 zł, zaksięgowanej na rachunku (...) Urzędu Pracy w W. w dniu 6 sierpnia 2020 r., przy czym powód wskazał, że z uwagi na dokonanie zwrotu po terminie część tej kwoty została zaliczona na poczet należnych odsetek. Nadto powód poinformował, że w związku niewykorzystaniem przez beneficjenta części dotacji, zachodzi konieczność zwrotu środków z kwoty głównej dofinansowania wraz z odsetkami. Z kolei wobec wykorzystania części dotacji niezgodnie z warunkami określonymi w umowie, pozwana winna również zwrócić środki z kwoty głównej wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.

Pozwana odebrała przedmiotowe pismo w dniu 12 sierpnia 2022 r.

(pismo z 9 sierpnia 2022 r., k. 23–24v, potwierdzenie odbioru, k. 25, karta weryfikacji końcowej, k. 26–28)

Pozwana w odpowiedzi na pismo powoda z dnia 9 sierpnia 2022 r., pismem z dnia 2 września 2022 r. przedłożyła poprawiony kalkulator rozliczeniowy oraz wyjaśniła sposób rozliczenia otrzymanego wsparcia, wskazując m.in. na rozwiązania umów o pracę, okresy absencji pracowników oraz różnice w wykazanych wynagrodzeniach. Pozwana wyjaśniła także, że w zakresie zwolnienia z obowiązku opłacania należności z tytułu składek ZUS uzyskanego w dniu 10 lutego 2021 r. na podstawie art. 31zo ust. 8 Ustawy antykryzysowej, to zwolnienie dotyczyło okresu od 1 lipca 2020 r. do 30 września 2020 r., a więc nie ma to wpływu na wysokość przysługujących beneficjentowi środków na podstawie złożonego oświadczenia. Nadto pozwana wskazała, że zwrot niewykorzystanych środków został dokonany w terminie i brak jest podstaw do żądania dalszego zwrotu środków.

(pismo z 2 września 2022 r., k. 34–37)

Pismem z dnia 5 lipca 2023 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 245 131,51 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 7 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 57 380,38 zł, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 7 sierpnia 2020 r. do dnia zapłaty - w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Pozwana odebrała wezwanie w dniu 11 lipca 2023 r.

(przedsądowe wezwanie do zapłaty, k. 42–43; potwierdzenie odbioru, k. 44)

Pismem z dnia 17 lipca 2023 r. pozwana złożyła odpowiedź na przedsądowe wezwanie do zapłaty, wskazując, że dochodzone przez powoda roszczenie jest bezzasadne i brak jest podstaw do żądania zwrotu jakichkolwiek dalszych kwot.

(odpowiedź na przedsądowe wezwanie do zapłaty, k. 90)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o okoliczności bezsporne, a także na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy, które nie pozostawały ze sobą w sprzeczności i których autentyczności oraz zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy nie zakwestionowała żadna ze stron postępowania. Wobec niekwestionowania złożonych do akt kserokopii i wydruków dokumentów brak było podstaw do żądania złożenia wyżej wymienionych dokumentów w oryginale. Wskazane dowody wzajemnie się uzupełniają i potwierdzają, w zestawieniu ze sobą tworzą spójny stan faktyczny i brak jest zdaniem Sądu przesłanek do odmówienia im mocy dowodowej w zakresie, w jakim stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.

Pozostałe a nie wymienione wyżej dowody nie stanowił wartościowego materiału dowodowego dla ustalenia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych.

Na rozprawie w dniu 26 marca 2025 r. Sąd, na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c., pominął wniosek dowodowy pozwanego zawarty w punkcie 5 sprzeciwu od nakazu zapłaty, obejmujący zobowiązanie powoda do przedłożenia całości dokumentacji zgromadzonej w toku postępowania o przyznanie i rozliczenie świadczeń, uznając, że wniosek ten nie zmierza do wykazania faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, lecz odnosi się do oceny argumentacji prawnej i sposobu interpretacji przepisów przez stronę powodową.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

W niniejszej sprawie Dyrektor (...) Urzędu Pracy w W. domagał się zasądzenia kwoty 302 511,81 zł wraz z dalszymi odsetkami. Kwota ta miała zawierać składki ZUS należne od pracodawcy (145 754,61 zł) oraz te potrącane z wynagrodzeń pracowników (181 991,19 zł) pomniejszone o dokonany przez pozwaną zwrot, który powód samodzielnie zaliczył w przeważającej części na poczet spłaty tych właśnie należności (82 531,79 zł), co łącznie stanowiło zdaniem powoda kwotę 245 131,51 zł. Z kolei z uwagi na rozliczenie dokonanego przez pozwaną zwrotu w kwocie 87 531,79 zł w ten właśnie sposób, pozostać miała do spłaty także w całości kwota 57 380,38 zł tytułem niewykorzystanego dofinansowania wynagrodzeń.

Na wstępie należy więc wskazać, że spór koncentruje się na dwóch płaszczyznach. Po pierwsze na prawidłowości ustalenia przez powoda kwoty rzekomo podlegającej zwrotowi w części dotyczącej składek na ubezpieczenia społeczne, a po drugie na skutkach dokonanych przez pozwaną zwrotów i sposobie ich zaliczenia przez powoda na poczet poszczególnych tytułów rozliczeniowych.

Zgodnie z § 5 Umowy zawartej przez strony Beneficjent ma obowiązek zwrotu przyznanych środków po pierwsze wykorzystanych niezgodnie z warunkami umowy, a po drugie w części niewykorzystanej.

Zdaniem powoda po stronie pozwanej (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. istnieje obowiązek zwrotu części przyznanych środków, a to wobec skorzystania przez nią oprócz pomocy, o której mowa w art. 15 g ustawy COVID-19 (dofinansowanie na wynagrodzenie oraz opłacenie składek ZUS), również ze zwolnienia, o którym mowa w art. 31 zo ust. 8 oraz art. 31 zy ustawy COVID-19 (zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS). Powód zaznaczył ponadto, że nie dokonano pełnego zwrotu niewykorzystanych środków, zgodnie z umową wraz z należnymi odsetkami.

W świetle powyższego oczywistym jest, że spór w przedmiotowej sprawie koncentruje się na odmiennej interpretacji przepisów prawa.

Rozpatrując powyższą kwestię w pierwszej kolejności należy odwołać się do regulacji zawartych w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.

Zgodnie z art. 15g ust. 1 ustawy przedsiębiorca w rozumieniu art. 4 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, organizacja pozarządowa w rozumieniu art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2020 r. poz. 1057) oraz podmiot, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, u których wystąpił spadek obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19, państwowa lub prowadzona wspólnie z ministrem właściwym do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego instytucja kultury, w rozumieniu ustawy z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, u której wystąpił spadek przychodów w następstwie wystąpienia COVID-19, a także kościelna osoba prawna działająca na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła (...) w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, oraz jej jednostka organizacyjna, może zwrócić się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych świadczeń na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19, na zasadach określonych w ust. 7 i 10.

Fundamentalne znaczenie w przedmiotowej sprawie ma regulacja zawarta w art. 15g ust. 18 ustawy, zgodnie z którą podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, mogą otrzymać pomoc z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wyłącznie w przypadku, jeśli nie uzyskały pomocy w odniesieniu do tych samych pracowników w zakresie takich samych tytułów wypłat na rzecz ochrony miejsc pracy. Pomiędzy stronami istniał bowiem zasadniczy spór co do rozumienia pojęcia ,,takich samych tytułów wypłat”, gdzie powód stał na stanowisku, że otrzymanie wsparcia na podstawie art. 15g i jednocześnie na podstawie art. 31 zo oraz 31zy ustawy o COVID-19, nie jest możliwe nawet jeśli dotyczy różnych okresów, w dalszym bowiem ciągu będzie to pomoc uzyskana w zakresie takich samych tytułów wypłat. Pozwany zajmował zaś w tym zakresie stanowisko przeciwne.

Sąd przychylił się w tym względzie do stanowiska i argumentacji strony pozwanej. Ta bowiem znajdowała oparcie w poglądach prezentowanych w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych, które podziela również tutejszy Sąd.

I tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 kwietnia 2022 r. (sygn. I GSK 251/22) stwierdził, że art. 15g ust. 18 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych nie wyklucza możliwości uzyskania przez przedsiębiorcę dofinansowania wynagrodzeń i składek ZUS pracowników na podstawie art. 15g tej ustawy, gdy jednocześnie dany przedsiębiorca otrzymał świadczenia na innej podstawie, w tym w szczególności na podstawie przepisu art. 15zzb ustawy o COVID-19, jeżeli dofinasowanie to dotyczyło innego okresu. Co więcej jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, podczas interpretacji przepisów ustawy COVID-19 nie można pomijać celu ustawy, jakim jest ochrona miejsc pracy i pomoc przedsiębiorcom, w tym zachowanie zasady sprawiedliwości podziału środków publicznych w szczególnym okresie pandemicznym. Celem ustawy było możliwie najszersze wsparcie przedsiębiorców stojących przed koniecznością zmniejszenia zatrudnienia, przez co wykładnia przepisów ustawy, w tym art. 15g ust. 18 ustawy COVID musi uwzględniać takie właśnie społeczne cele.

Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 marca 2022 r., (sygn. akt I GSK 21/22), gdzie stwierdził on, że nietrafne jest stanowisko wedle którego przyznanie dofinansowania na podstawie art. 15g ustawy COVID na tych samych pracowników przez okres 3 miesięcy eliminuje możliwość przyznania świadczenia na innej podstawie, w tym w szczególności na podstawie przepisu art. 15zzb ustawy COVID. Również w tym przypadku NSA zaznaczył, że żaden z przepisów ustawy COVID nie wskazuje, że omawiane przepisy (art. 15g i 15 zzb) wzajemnie się wykluczają, co oznaczałoby, że przyznanie świadczenia na podstawie jednego z nich eliminuje możliwość jego udzielenia na podstawie drugiego. W orzeczeniu tym NSA zwrócił uwagę na istotne znaczenie interpretacji art. 15zzb ust. 12 tej ustawy. W świetle tego przepisu przedsiębiorca nie może otrzymać dofinansowania w części, w której te same koszty zostały albo zostaną sfinansowane z innych środków publicznych. Zdaniem NSA zawarty w art. 15zzb ust. 12 ustawy o COVID zwrot "te same koszty" dotyczy kosztów wynagrodzeń pracowników w rozumieniu art. 15g ust. 4 zdanie pierwsze ustawy o COVID oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenia społeczne należnych za te same okresy rozliczeniowe oraz odnoszących się do tych samych pracowników. Z kosztami tożsamymi (tymi samymi) mamy bowiem do czynienia na gruncie art. 15zzb ust. 12 ustawy o COVID wyłączenie w przypadku, gdy odnoszą się one do tych samych pracowników i tego samego okresu rozliczeniowego.

Powyżej zaprezentowane stanowisko NSA wynika ze stosowania w pierwszej kolejności wykładni językowej regulacji.

Z materiału sprawy wynika, że pozwana z tytułu wsparcia na podstawie art. 15g ustawy antycovidowej otrzymała dofinansowanie obejmujące okres od 6 kwietnia 2020 r. do 6 lipca 2020 r. Z kolei otrzymana przez pozwaną pomoc na podstawie art. 31zo ust. 8 oraz art. 31zy ust. 1 tej ustawy została udzielona w terminach: 10 lutego 2021 r. oraz 2 kwietnia 2021 r., a więc dotyczyła okresu innego niż zasadniczy okres wypłat w ramach świadczeń objętych umową z FGŚP.

Uzupełniając powyższe rozważania Sąd Okręgowy pragnie również odnieść się do kwestii nowelizacji Ustawy COVID w ramach której do art. 15 g dodany został ustęp 18a, zgodnie z którym ust. 18 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, zwróciły się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19.

Jak słusznie zwrócił na to uwagę powód, przepis ten wszedł w życie 1 lipca 2021 r. a więc po wypłacie świadczenia. Zgodnie zaś z art. 12 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych ustaw (Dz.U. poz.1192) przepisy art. 15 g ust. 18a mają zastosowanie wyłącznie do wniosków złożonych i nierozpatrzonych przed dniem 1 lipca 2021 r. Jednakże nie oznacza to jak twierdzi strona powodowa, że sam fakt dokonania przedmiotowej nowelizacji potwierdza, że wcześniej ustawodawca wykluczał możliwość otrzymania wsparcia na podstawie art. 15g i jednocześnie na podstawie art. 31zo ustawy o COVID-19, nawet jeśli dotyczy różnych okresów. Przedmiotowa nowelizacja jedynie potwierdza powyższą, korzystną dla beneficjenta interpretację. Nowelizacja stanowiła bowiem potwierdzenie takiej wykładni przepisów ustawy. Wprowadzenie do ustawy dodatkowego art. 15g ust. 18a, w myśl którego to przepisu, ust. 18 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy, na które podmioty, o których mowa w ust. 1 i 1a, zwróciły się z wnioskiem o przyznanie świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy, o wypłatę ze środków Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników objętych przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy, w następstwie wystąpienia COVID-19.

Należy więc uznać, że Ustawodawca w przepisie tym jednoznacznie stwierdził, że przepisu ust. 18 nie stosuje się do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, chyba że zwolnienie dotyczy tych samych miesięcy. Tym samym regulacja ta potwierdza, że ograniczenie wynikające z art. 15g ust. 18 dotyczy tylko tego samego okresu i nie można go podwójnie dofinansowywać, sama zaś nowelizacja miała charakter doprecyzowujący.

Dodatkowo Sąd pragnie wskazać, że skorzystanie ze zwolnienia z obowiązku uiszczenia składek ZUS w okresie po złożeniu wniosku o świadczenia na podst. art. 15g ustawy antycovidowej i jego rozliczeniu w żaden sposób nie uchybia obowiązkom podmiotów korzystających z tego świadczenia. Przede wszystkim wskazać należy, że art. 31 zo ust. 8 ustawy antycovidowej wszedł w życie 15 października 2020 r., a więc ponad 2 miesiące po złożeniu rozliczenia wniosku z art. 15g ustawy antycovidowej przez pozwaną, a pierwsze rozporządzenie wykonawcze do art. 31 zy ust. 1 ustawy antycovidowej na podstawie którego możliwe było złożenie wniosku o zwolnienie ze składek na ubezpieczenia społeczne weszło w życie 1 lutego 2021 r. Tym samym zarówno złożony wniosek o przyznanie świadczeń jak również rozliczenie tego wniosku oraz wykorzystanie środków przyznanych na podstawie wniosku były w pełni prawidłowe i zgodne z przepisami. Wszystkie rozliczone środki zostały przeznaczone na wynagrodzenia pracowników oraz składki na ZUS. Ani w czasie trwania okresu wsparcia ani w dniu składania rozliczenia pozwana nie korzystała ze zwolnienia ze składek w okresie wsparcia (co więcej, nie było wówczas nawet takiej możliwości, skoro nie istniała podstawa prawna, z której pozwana skorzystała uzyskując zwolnienie z opłacania składek).

W ocenie Sądu, w związku z powyższym, oświadczenia pozwanej zawarte w złożonym wniosku i rozliczeniu były zgodne z prawdą.

W zakresie drugiej osi sporu (zwroty i zaliczenia) Sąd miał na względzie, że pozwana dokonywała zwrotów środków określanych jako „niewykorzystane” w ramach rozliczenia świadczeń. Natomiast powód zaliczył dokonane wpłaty nie na poczet wskazywanego przez pozwaną tytułu zwrotu (niewykorzystane środki), lecz na poczet spornego roszczenia z tytułu składek, a także na odsetki.

Zdaniem Sądu taka praktyka zaliczeń nie może zostać zaakceptowana w sytuacji, gdy dłużnik przy spełnianiu świadczenia jednoznacznie identyfikuje, który dług (który tytuł rozliczenia) zaspokaja, a w szczególności, gdy pomiędzy stronami istnieje zasadniczy spór co do istnienia i wymagalności innych tytułów. W realiach niniejszej sprawy powód jako profesjonalny podmiot i organ realizujący zadania publiczne miał pełną świadomość genezy zwrotu „niewykorzystanych środków” oraz tego, że pozwana kwestionuje istnienie roszczenia o zwrot „składek” w rozmiarze przyjmowanym przez powoda. W konsekwencji, jeżeli zwrot niewykorzystanych środków został dokonany w terminie i w kwocie wynikającej z rozliczenia, to nie mógł zostać przekwalifikowany przez powoda na poczet innego, spornego tytułu tylko dlatego, że powód uznawał ten inny tytuł za zasadny.

Z przyczyn wskazanych wyżej roszczenie powoda nie mogło zostać uwzględnione. Ostatecznie Sąd ocenił, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy, z uwagi na fakt, iż pozwana korzystała z pomocy przyznanej na podstawie art. 15g i art. 31zo ustawy COVID w innych okresach, brak było podstaw do uznania udzielnej pomocy – w oparciu o postanowienia § 5 Umowy – za podlegającą zwrotowi. W przedmiotowej sprawie nie można mówić o obowiązku zwrotu nienależnej pomocy a w konsekwencji także obowiązku zwrotu niewykorzystanej pomocy. Trzeba bowiem zauważyć, że strona pozwana dokonała zwrotu niewykorzystanej pomocy w sumie na kwotę 87 531,79 zł. Skoro zaś w uzyskana pomoc nie mogła być uznana za nienależną, to tym samym powód nie miał podstaw do zaliczenia dokonanego zwrotu na poczet należności głównej oraz odsetek, te bowiem wierzytelności w rzeczywistości nie powstały.

Wobec powyższego, powództwo podlegało oddaleniu ( pkt I wyroku).

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., gdyż pozwana wygrała proces w całości. Na podstawie art. 108 § 1 k.p.c. szczegółowe rozliczenie kosztów Sąd pozostawił referendarzowi sądowemu ( pkt II wyroku).

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w wyroku.

Sędzia Andrzej Kuryłek