Wyrok z 30 stycznia 2026, sygn. IV Ka 872/25

Przewodnicząca:

SSO Ewa Rusin

Protokolant:

Lilianna Hummel-Kręciproch

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 872/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Ząbkowicach Śląskich z dnia 23 września 2025 r., sygn.akt II K 63/25

Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel prywatny

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

☒uchylenie

☐zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

D. A. (2)

Nie figuruje w kartotece Krajowego Rejestru Karnego.

Dane KRK z dnia

9.12.2025r.

342

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

Ocena dowodów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Dane KRK z dnia 9.12.2025r.

Niekwestionowane.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

I. na podstawie art. 438 ust. 2) k.p.k. obrazy przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów tj. dowodu z wyjaśnień oskarżonego poprzez danie im wiary w całości i uznanie za wiarygodne stwierdzenia, że intencją oskarżonego nie było poniżenie A. D. w opinii publicznej, podczas gdy działania podjęte przez oskarżonego, włącznie z przedmiotową wypowiedzią, podważyły kompetencje zawodowe A. D. i przypisały mu skutki "działalności w postaci doprowadzenia (...) w Ł. do ruiny, co finalnie doprowadziło do odwołania pokrzywdzonego z funkcji (...). Powyższe jednoznacznie świadczy o tym, że oskarżony miał zamiar podważyć kompetencje i poniżyć A. D. w oczach opinii publicznej - co w konsekwencji doprowadziło do uniewinnienia oskarżonego od zarzucanego mu czynu;

II. na podstawie art. 438 ust. 3) k.p.k. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i pominięciu definicji słowa „ ruina" oraz słowa „doprowadzić", podczas gdy ustalenie tejże definicji pozwoliłoby na prawidłowe zrozumienie i ocenę słów oskarżonego i ustalenie, że cytowana wypowiedź oskarżonego wypełniła znamiona czynu z art. 212 § 1 k.k.

III. na podstawie art. 438 ust. 3) k.p.k. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i ustalenie, że oskarżony nie miał zamiaru poniżyć pokrzywdzonego, podczas gdy prawidłowe ustalenia Sądu I instancji powinny prowadzić do wniosku, że oskarżony miar zamiar podważyć kompetencje i poniżyć pokrzywdzonego w oczach opinii publicznej - co doprowadziło do błędnego uznania, że działanie oskarżonego nie wypełnia znamion przestępstwa zniesławienia;

na podst. art. 438 ust. 3 k.p.k. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i ustalenie, że wypowiedź oskarżonego „,.. tutaj akurat mamy zupełnie odwrotny obraz człowieka, który doprowadził do ruiny ten obiekt" jest wypowiedzią krytyczną, a nie zniesławiającą, podczas gdy Sąd I instancji winien ustalić prawidłowy kontekst wypowiedzi i ustalić, że:

a. przywołane zdanie poprzedziły słowa oskarżonego ,,(...)chyba dla nas wszystkich powinno być nieakceptowalne, że Kierownik jakiegoś obszaru, którym my de facto zarządzamy, mamy wpływ zastanawiamy się, jakby rozwiązać atakuje publicznie Pana Przewodniczącego czy nawet zwykłego

radnego, żeby atakował to tak nie może być. To jest karygodne w mojej ocenie tutaj powinno się odbyć jakąś rozmowę dyscyplinującą z tym człowiekiem albo wyciągnąć jakieś konsekwencje, bo to jest karygodne. Gdyby to jeszcze był super klasy specjalista, który zna się świetnie na swojej pracy, ale niestety to jest cała jednostka, do której my ciągle musimy dokładać. Żeby on się znał na tym, co, żeby on wykonywał swoje obowiązki perfekcyjnie, że był mistrzem świata. Okej, czasami się może zagalopujemy do dyskusji, ale tutaj akurat mamy zupełnie odwrotny obraz człowieka, który doprowadził do ruiny ten obiekt" i zostały zakończone następującą wypowiedzią: „ i jeszcze ma czelność tak obrażać publicznie Pana Przewodniczącego. To jest to dla nas jest jako Radnych powinno się takie żółte światło zapalić, że nie możemy na to pozwolić. I w tym gronie nie powinniśmy pozwolić na to, żeby takie osoby funkcjonowały w ten sposób w Powiecie ",

b. oskarżony podczas tego samego posiedzenia (...) (...),

podczas którego padła cytowana wypowiedź o pokrzywdzonym dodał również w kontekście ośrodka, że „ kolejny raz przyzwalamy na tą patologie, która tam się dzieje" - zatem cytowana w akcie oskarżenia wypowiedź nie jest jedynym przekroczeniem granicy krytyki, której dopuścił się oskarżony względem pokrzywdzonego, co miało wpływ na treść orzeczenia i skutkowało uniewinnieniem oskarżonego;

c. brak ustalenia przez Sąd I instancji, że wskazana powyżej wypowiedź oskarżonego, była nieprawdziwa, bowiem nie miała jakichkolwiek podstaw faktycznych. Ustalenie, że wypowiedź ta nie nosiła żadnych elementów prawdziwych twierdzeń jest istotne dla ustalenia zamiaru oskarżonego zniesławienia pokrzywdzonego i tym samym dla twierdzenia, że skierowanie tej wypowiedzi o pokrzywdzonym wypełniła znamiona zniesławienia;

d. po przedmiotowym posiedzeniu (...) (...), pokrzywdzony został odwołany z funkcji (...), ośrodek został przekształcony w stan likwidacji, a pokrzywdzonemu nie została powierzona funkcja likwidatora ośrodka, mimo że taka była dotychczasowa, niepisana, praktyka - zatem wypowiedź oskarżonego miała realny wpływ na sytuację zawodową pokrzywdzonego, co miało wpływ na treść orzeczenia i skutkowało uniewinnieniem oskarżonego.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wbrew oczekiwaniom apelującego zaskarżony wyrok jest wolny od zarzucanych mu wad procedowania i sfery ustaleń faktycznych.

Podniesione zarzuty błędnych ustaleń faktycznych i obrazy przepisów procedowania przez wzgląd na tożsamość materii dowodowej oraz wnioski końcowe apelacji zostaną omówione łącznie.

Tytułem wstępu należy przypomnieć apelującemu ( wszak będącemu podmiotem profesjonalnym), iż zarzut błędu w ustaleniach faktycznych mógłby zostać skutecznie podniesiony tylko wtedy, gdyby w zaskarżonym wyroku poczyniono ustalenia faktyczne nie mające jakiegokolwiek oparcia w przeprowadzonych dowodach, albo gdyby określonych ustaleń nie poczyniono, pomimo, że z przeprowadzonych i uznanych za wiarygodne dowodów określone fakty jednoznacznie wynikały.

Natomiast podnoszona obraza prawa procesowego z art. 438 pkt 2) k.p.k. może dotyczyć jedynie niezgodności przebiegu postępowania z wymogami prawa procesowego poprzez zaniechanie wypełnienia konkretnych nakazów lub naruszenie zakazów proceduralnych, ewentualnie przepisów dotyczących samego orzekania czy konstruowania orzeczenia. Tego rodzaju obraza przepisów procesowych nadto musi skutkować wpływem na treść wyroku.

Apelujący nie wykazał, by w niniejszym postępowaniu dokonano dowolnych ustaleń faktycznych bez podstawy dowodowej.

Wbrew oczekiwaniom autora apelacji zaskarżony wyrok poprzedziło prawidłowe postępowanie dowodowe i trafna ocena całokształtu zebranych dowodów, prowadząca do obiektywnych ustaleń faktycznych. Przeprowadzona w sposób bezstronny i rzeczowy ocena dowodów nie zawiera błędów natury logicznej i faktycznej, jest zgodna jest ze wskazaniami wiedzy oraz doświadczenia życiowego, czyniąc zadość kryteriom zawartym w przepisie art. 7 k.p.k.

Uznanie przy zastosowaniu kryteriów art. 7 k.p.k. za wiarygodne jednych dowodów i odrzucenie wiarygodności innych, to prawidłowy proces ocenny, zaś następcze oparcie ustaleń faktycznych na dowodach ocenionych jako wiarygodne nie może zostać potraktowane jako obraza przywołanego przepisu tylko dlatego, iż ustalenia te nie są akceptowane przez wnoszącego apelację, który we wniesionym środku odwoławczym dokonał prezentacji własnych wniosków wiarygodności poszczególnych dowodów, w tym przypadku wyjaśnień oskarżonego D. A. (1).

Zasada swobodnej oceny dowodów z art. 7 k.p.k. doznaje obrazy, o ile autor apelacji wykaże, na czym konkretnie polegało przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, tj. wykaże, że ocena pewnych dowodów kłóciła się z zasadami doświadczenia życiowego lub została dokonana wbrew wskazaniom wiedzy względnie była sprzeczna z regułami logicznego rozumowania bądź wykaże, że poczynione przez sąd meriti ustalenia wykazują błędy natury faktycznej lub błędy logiczne.

Takich uchybień apelujący nie wykazał. W szczególności nie można uznać uchybienia art. 7 k.p.k. w sytuacji, w której autor apelacji forsuje bezkrytycznie wyłącznie własną ocenę materiału dowodowego, zwłaszcza wbrew treści konkretnego dowodu, jak to ma miejsce w odniesieniu do relacji oskarżonego. Trafnie ocenił sąd I instancji inkryminowaną wypowiedź oskarżonego jako pozbawioną motywacji zniesławienia oskarżyciela prywatnego, bo opartą o uprawnienie oskarżonego jako (...), podczas jej obrad, do dokonywania oceny kompetencji osób powołanych do zarządzania mieniem Powiatu. Trafnie sąd podkreślał, iż wypowiedź ta nie była bezpodstawna, wynikała także z oceny zebranych wcześniej danych, że obiekt systematycznie pogarszał swój stan funkcjonowania, ekonomiczno – organizacyjny, na którą to wiedzę powoływał się w toku procesu oskarżony.

Dla przypomnienia, sąd I instancji przywołał tu w pisemnych motywach dowody ocenione jako bezsporne, które przecież nie zostały zakwestionowane w apelacji, tj. protokół kontroli Państwowej Inspekcji Pracy wraz z zaleceniami pokontrolnymi oraz sprawozdanie z audytu wewnętrznego z dnia 25.06.2024 r., które wykazały znaczące nieprawidłowości w funkcjonowaniu zarządzanej przez oskarżyciela prywatnego jednostki (...) w Ł..

Wszak wystąpienie pokontrolne Państwowej Inspekcji Pracy kierowane do oskarżyciela prywatnego zawiera aż 35 wniosków dotyczących wdrożenia przestrzegania praw pracowniczych, regulaminu pracy, i.t.d. ( k. 160-163 akt), co oznacza że prawa te nie były przestrzegane przez oskarżyciela prywatnego jako wykonującego obowiązki pracodawcy.

Dobitniej brzmią wnioski audytu pokontrolnego za lata 2019- 2024, czyli za niemal cały okres kierownictwa oskarżyciela ( k. 123-134 akt), wytykające liczne uchybienia i nieprawidłowości w postaci deficytu budżetowego, zaniedbań infrastrukturalnych i organizacyjnych.

Wylicza zewnętrzny audytor m. in. uchybienia w zakresie prowadzenia książek obiektów budowlanych m. in. niepełne zapisy, brak zapisów co do dokonywania 5- letniej kontroli stanu technicznego budynków, prowadzenie KOB bez upoważnienia, brak udokumentowania procesu udzielania zamówień publicznych, brak ustalonych zasad kontroli zarządczej, nieprzestrzeganie zasad określonych w przepisach prawa oraz wewnętrznych regulaminach w zakresie zamówień publicznych, naruszenia ustawy o finansach publicznych, ustawy o rachunkowości w zakresie wskazanym w ustaleniach audytu, niezgodnie z obowiązującą instrukcją przeprowadzana kontrola dokumentów księgowych, np. faktury dotyczącej wydatków na roboty budowlane.

Oczywiście inkryminowane określenie „doprowadzenie do ruiny” w kontekście wniosków wynikających z przytoczonych wyżej dokumentów uznać należy za nieco przejaskrawione, ale mieszczące się w ramach dopuszczalnej ekspresji słowa w debacie publicznej. Określenie to miało charakter ocenny i zdecydowanie mieściło się w ramach prawa do dozwolonej krytyki, o czym będzie mowa niżej.

Ponadto wypowiedź oskarżonego nie zawierała treści obraźliwych, nie przypisywała oskarżycielowi prywatnemu popełnienia przestępstw, oskarżony nie używał argumentów ad personam tj. nie szydził z jego cech osobistych i nie naruszał godności oskarżyciela prywatnego.

W szczególności wypada podkreślić, iż skoro to (...) była organem zarządzającym mieniem publicznym, w tym przypadku (...) w Ł. i powierzyła obowiązki dyrektora oskarżycielowi prywatnemu A. D., to nie może oskarżyciel prywatny odmówić prawa do oceny i także krytyki sposobu wykonywanych przezeń obowiązków dyrektora żadnemu (...), a sam powinien być świadom, że pełniąc różne funkcje o charakterze publicznym będzie oceniany w aspekcie posiadanych kompetencji oraz wyników pracy.

Nie może także oskarżyciel prywatny skutecznie oczekiwać zaniechania takiej krytycznej oceny również i dlatego, że sam przyznając sobie prawo do publicznej krytyki działań innych osób publicznych – co wyjaśnił na rozprawie k. 281 akt - przeniósł dyskusję dotyczącą kierowanej przez siebie jednostki samorządowej na łamy portalu E., sam krytykując przewodniczącego (...) i niejako prowokując przez to inkryminowaną wypowiedź oskarżonego ( vide protokół nr (...) z sesji (...) (...) z dnia 20.12.2024 r. k. 111 v. – 112 akt).

O ile decyzja o likwidacji przez (...) (...) podjęta uchwałą nr (...) z dnia 31 stycznia 2025 roku wynikała wyłącznie ze zmiany przepisów o subwencji oświatowej, to nie ulega wątpliwości, że oskarżyciel prywatny był niezadowolony z faktu, że nie tylko od marca 2025r. przestał być (...) (...) w Ł. i jednocześnie nie zostały mu powierzone obowiązki likwidatora, wedle niego – wbrew stałej niepisanej praktyce.

Wręcz zdziwienie budzi tu bezkrytycyzm zarzutu błędnych ustaleń faktycznych w pkt. d. apelacji, iż zaniechano w wyroku ustalenia, że po przedmiotowym posiedzeniu (...) (...), pokrzywdzony został odwołany z funkcji (...), ośrodek został przekształcony w stan likwidacji, a pokrzywdzonemu nie została powierzona funkcja likwidatora ośrodka, mimo że taka była dotychczasowa, niepisana, praktyka - zatem wypowiedź oskarżonego miała realny wpływ na sytuację zawodową pokrzywdzonego, co miało wpływ na treść orzeczenia i skutkowało uniewinnieniem oskarżonego.

Wszak każdy organ publiczny, w tym także i (...) (...) samodzielnie decyduje o powierzeniu konkretnych obowiązków wybranym osobom ( przecież opłacanym ze środków publicznych) wedle ustalonych przez siebie kryteriów, przez co roszczenie oskarżyciela prywatnego o powierzenie obowiązków likwidatora placówki (...) w Ł. jawiło i nadal jawi się nieuprawnionym, wręcz wysoce niestosownym.

Uwzględniając powyższe w pełni uprawiony pozostaje wniosek końcowy, iż inkryminowana wypowiedź oskarżonego zapadła w dyskursie publicznym w ramach dopuszczalnej swobody wypowiedzi i prawa do krytyki, przez co nie nosiła ustawowych znamion zniesławienia w rozumieniu art. 212 § 1 k.k.

Wniosek

I. o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji,

II. zwolnienie oskarżyciela prywatnego od ponoszenia kosztów sądowych w

postępowaniu odwoławczym.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Oba wnioski są przeciwstawne.

Skoro bowiem apelujący oczekuje orzeczenia kasatoryjnego i w jego następstwie ponownego rozpoznania sprawy przez sąd I instancji, to oczywistym pozostaje, że wobec ewentualnego uwzględnienia takiej treści wniosku apelacyjnego żaden przepis procesowy nie określa podstawy prawnej obowiązku ponoszenia jakichkolwiek kosztów postępowania odwoławczego po stronie oskarżyciela prywatnego.

Wniosek w pkt. II został rozpoznany negatywnie w toku postępowania apelacyjnego - w konsekwencji nie uwzględnienia apelacji pełnomocnika oskarżyciela prywatnego zgodnie z zasadą art. 636 § 1 i § 3 k.p.k. przegrywającego apelację obciążono kosztami procesu. Oskarżyciel prywatny dochodząc roszczeń w postępowaniu prywatnoskargowym powinien liczyć się także z wydaniem wyroku uniewinniającego, a co za tym idzie, poniesienia kosztów tego procesu tak należnych Skarbowi Państwa jak i stronie przeciwnej.

Nie występują w sprawie jakiekolwiek przesłanki faktyczne po stronie A. D. ( jak wymienione w art. 624 § 1 k.p.k. tj. trudna sytuacja materialna, zdrowotna, pozostawanie w niedostatku czy względy słuszności ), by to Skarb Państwa ponosił koszty sądowe postępowania apelacyjnego, wywołane działaniem oskarżyciela prywatnego.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Nie wystąpiły.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok uniewinniający.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

1) Sąd I instancji poczynił trafne ustalenia faktyczne, a następnie ich prawidłową subsumpcję, skutkującą słusznym uniewinnieniem oskarżonego D. A. (1) od zarzucanego mu czynu.

2) W sprawie nie wystąpiły podstawy bezwzględne z art. 439 § 1 k.p.k. dla uchylenia orzeczenia niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów apelacyjnych.

3) Nieskuteczność zarzutów apelacyjnych.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II. III.

II. O kosztach procesu należnych oskarżonemu od oskarżyciela prywatnego w toku postępowania apelacyjnego z tytułu obrony orzeczono na podstawie art. 636 § 1 kpk i art. 632 pkt. 1 kpk w zw. z § 11 ust 2 pkt 4. oraz ust. 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800), zasądzając wnioskowaną kwotę minimalną wynagrodzenia ( 840 złotych) .

III. Strona przegrywająca proces prywatnoskargowy, w tym przypadku oskarżyciel prywatny, jest obowiązana do poniesienia kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym na rzecz Skarbu Państwa ( art. 636 § 1 i 3 kpk). O opłacie w kwocie 240 złotych orzeczono na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych z dnia 23 czerwca 1973r.(tj. DZ. U. Nr 49, poz. 223 z późn. zm.).

PODPIS

SSO Ewa Rusin

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

pełnomocnik oskarżyciela prywatnego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

orzeczenie uniewinniające

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☐ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

1.4. Wnioski

☒uchylenie

☐zmiana