Wyrok z 3 lutego 2026, sygn. III Ca 827/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion-Hajduk

po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. w M.

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...)

przeciwko H. F.

z udziałem interwenienta ubocznego P.

o zapłatę

na skutek apelacji interwenienta ubocznego

od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach

z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt I C 883/24

oddala apelację.

SSO Magdalena Balion-Hajduk

Sygn. akt III Ca 827/25

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Gliwicach wyrokiem z 25 czerwca 2025 r. oddalił powództwo (...) przeciwko H. F. przy udziale interwenienta ubocznego (...) o zapłatę 12 578,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 października 2023 roku oraz orzekł o kosztach procesu. dnia zapłaty. Nadto wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Powód wskazał, że nabył wierzytelność wynikająca z umowy wobec pozwanego na podstawie umowy cesji oraz że pozwany nie wywiązał się ze wszystkich ustalonych spłat, wobec czego pożyczkodawca dokonał wypowiedzenia umowy pożyczki nr (...) zawartej w dniu 16 listopada 2021 roku.

Sąd Rejonowy ustalił, że 15 listopada 2021 roku H. F. zawarł z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością we F. umowę pożyczki nr (...). Na jej podstawie otrzymał 8 000 zł. Kwota miała być spłacona w 40 miesięcznych ratach po 419,07 zł. Na pozaodsetkowe koszty pożyczki złożyła się opłata prowizyjna w wysokości 6 000 zł oraz opata za udzielenie pożyczki 320 zł.

Zgodnie z § 6 pkt 2 umowy w przypadku opóźnienia w płatności pożyczkodawca był uprawniony do obciążenia pożyczkobiorcy odsetkami od zadłużenia przeterminowanego w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie.

Stosownie do § 6 pkt 6 przedmiotowej umowy w razie opóźnienia w zapłacie dwóch pełnych rat, pożyczkodawca miał prawo wypowiedzieć umowę z zachowaniem 14-dniowego terminu wypowiedzenia po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy listem zwykłym do zapłaty zaległych rat w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania. Pożyczkodawca przelał na rachunek pozwanego 8 000 zł w dniu 16 listopada 2021 roku.

W dniu 19 listopada 2021 roku (...) sp. z o.o. dokonała przelewu wierzytelności

Pozwany H. F. z tytułu umowy pożyczki zawartej w dniu 15 listopada 2021 r. spłacił pierwsze 13 rat po 419,07 zł (łącznie 5 447,91 zł). Spłaty zadłużenia zaprzestał od raty , której termin wpłaty przypadał w dniu 10 marca 2023 roku.

Wobec opóźnienia w spłacie zobowiązania powód w dniu 15 maja 2023 roku (po płatności 16-tej raty) skierował do pozwanego zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy. Wskazał wysokość zaległości 1 268,30 zł oraz zażądał uiszczenia tej kwoty do 30 maja 2023 roku. Zaznaczył, że w razie nieuregulowania zadłużenia wypowiedzenie stanie się skuteczne.

W dniu 28 czerwca 2024 roku (...) we Wrocławiu dokonał przelewu wierzytelności wobec pozwanego na rzecz (...)

H. F. pobiera świadczenie emerytalne, które po potrąceniach komorniczych wynosi 3 200 zł. Spłaca kredyt w Banku (...), do spłaty pozostała kwota 50 000 zł. Żona pozwanego otrzymuje emeryturę w wysokości 1 300 zł miesięcznie. Za media małżonkowie uiszczają około 1 100 zł co miesiąc.

Sąd Rejonowy jako podstawę prawną wyroku powołał art. 720 § 1 i 2 k.c. Wskazał, że następca prawny pożyczkodawcy domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 12 578,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 4 października 2023 roku do dnia zapłaty. Wskazywał, że na sumę dochodzonego roszczenia składa się: 6 503,81 zł kapitału wymaganego do spłaty, 219,16 zł opłaty za udzielenie pożyczki, 4 108,68 zł prowizji, 935,79 zł odsetek umownych, 810,84 zł maksymalnych odsetek ustawowych za opóźnienie naliczonych od zadłużenia przeterminowanego do dnia sporządzenia pozwu. Sąd Rejonowy uznał, że

powód wykazał legitymację procesową poprzez dołączenie potwierdzonej za zgodność z oryginałem umowy cesji wierzytelności pomiędzy wierzycielem pierwotnym a powodem, jak również załącznika do tej umowy, ale nie wykazał skutecznego wypowiedzenia umowy. Nie przedłożył zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwań do zapłaty czy wypowiedzenia umowy, jak też chociażby dowodu nadania pism. Ponadto umowa częściowo zawierała postanowienia niedozwolone – art. 385 ¹ § 1 k.c. Pozwanemu przysługiwał status konsumenta w rozumieniu art. 22 ¹ k.c., co nakazywało przeprowadzenie oceny prawnej uwzględniającej treść art. 385 ¹ k.c. Sąd Rejonowy uznał zarzuty pozwanego w zakresie określonych w umowie prowizji oraz opłaty za udzielenie pożyczki uznał za zasadne. Pozaodsetkowe koszty winny być ekwiwalentne do świadczeń uzyskiwanych przez konsumenta w związku z pozyskaniem pożyczki i jej obsługą przez pożyczkodawcę (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 3 września 2020 roku w sprawie C-84/19 roku oraz z 26 marca 2020 roku w sprawie 779/180).

Strona powodowa nie przedstawiła żadnego materiału pozwalającego na ocenę zasadności wygenerowania kosztów na takim poziomie. Żądana prowizja nie powinna być należnością ustaloną dowolnie. Poza wskazaniem w umowie pożyczki samej kwoty, nie zawarto informacji w przedmiocie podstaw jej naliczenia. Koszt prowizji i opłaty za udzielenie pożyczki ponoszony przez konsumenta w wysokości 6 320 zł, w zestawieniu z wysokością pożyczki 8 000 zł, walorów tych wydaje się nie spełniać. W treści umowy pożyczkodawca nie wskazał czy owa suma uzależniona była od poniesienia przez pożyczkodawcę jakichkolwiek kosztów związanych z udzieleniem pożyczki. Jej celem było uzyskanie przez pożyczkodawcę wynagrodzenia nieadekwatnego do spełnionego świadczenia.

W konsekwencji postanowienie umowne dotyczące kosztów pozaodsetkowych wyżej wymienionych, w myśl przepisu art. 58 § 1 i 3 k.c., Sąd w części uznał za nieważne, a co za tym idzie, nie wiążące stron. Sąd za uzasadnione przyjął koszty pozaodsetkowe wyliczone na podstawie aktualnie obowiązującego brzmienia art. 36a ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą być wyższe od 45% całkowitej kwoty kredytu (art. 36a ust. 2 ustawy). Pozaodsetkowe koszty kredytu wynikające z umowy o kredyt konsumencki nie należą się w części przekraczającej maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu obliczoną w sposób określony w ust. 1-2 (art. 36a ust. 3 cyt. ustawy). Sąd Rejonowy uznał, że koszty pozaodsetkowe w kwocie 3 466,67 zł będą zgodne z przepisami prawa [(8000 zł x 10%) + (8 0000 zł. x 40/12 x 10%)].

Dodatkowo pożyczkodawca na podstawie umowy pobierał od pozwanego odsetki umowne w wysokości mieszczącej się w dozwolonych prawem granicach.

Sąd I instancji za nieprawidłowe uznał także oprocentowanie odsetkami umownymi kwoty prowizji. Tym samym żądanie wyższych należności ubocznych ex tunc (już w treści umowy) było niezasadne, a wysokość raty pożyczki nieprawidłowo została obliczona (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21.4.2016 r., C-377/14). Całkowita kwota kredytu i całkowity koszt kredytu są pojęciami odrębnymi. Całkowita kwota kredytu nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, w tym odsetek. Art. 3 lit. l i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48 należy interpretować w ten sposób, że całkowita kwota kredytu i kwota wypłat określają całość kwot udostępnionych konsumentowi, co wyklucza kwoty powiązane przez kredytodawcę z pokryciem kosztów związanych z udzieleniem kredytu, które to kwoty w rzeczywistości nie są wypłacane konsumentowi.

Sąd Rejonowy ustalił, że przy rozłożeniu na 40 rat pożyczki 8 000zł, przy oprocentowaniu 9,50% oraz prowizji 3 466,67 zł, raty wynosiłyby 320,79zł. Ponadto Sąd stwierdził brak dowodu na to, że nastąpiło wezwanie do zapłaty. Strona powodowa nie załączyła dokumentu potwierdzającego wezwanie pozwanego do zapłaty należności. Nie zostało wykazane przez powoda, by wezwanie do zapłaty z umowy zostało nadane na adres H. F.. Nie wiadomo też, czy zawiadomienie o wypowiedzeniu umowy (warunkowe wypowiedzenie) zostało pozwanemu doręczone.

Sąd Rejonowy wskazał również, że nawet gdyby przyjąć, że procedura wypowiedzenia umowy została przeprowadzona prawidłowo, w dniu 15 maja 2023 r., kiedy wystosowano warunkowe wypowiedzenie umowy, pozwany nie pozostawał w zadłużeniu według symulacji spłaty pożyczki dokonanej z urzędu przez Sąd. Do tej chwili miał spłacić 16 rat po 320,79 zł, co daje 5 132,64 zł. Tymczasem pozwany faktycznie uiścił 13 rat po 419,07 zł, co daje łącznie 5 447,91 zł.

Interwenient uboczny P. zaskarżył wyrok co do kwoty 7383,69 zł oraz co do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, zarzucając:

- naruszenie przepisów prawa procesowego to jest art. 233 §1 k.p.c. w związku z art. 231 k.p.c. przez przekroczenie zasad swobodnej oceny dowodów, przejawiający się w braku wszechstronnego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało pominięciem istotnych okoliczności sprawy, które mają znaczenie dla jej rozstrzygnięcia w postaci uznania, że strona powodowa nie wykazała faktu wypowiedzenia umowy, nie wykazała wymagalności roszczenia dochodzonego niniejszym postępowaniu, gdy fakt wymagalności zobowiązania wynika wprost z treści umowy pożyczki, która została zawarta na czas określony do 10 marca 2025 roku, że wykazano na czym polega zobowiązanie pozwanego i wskazano na zdarzenia powodujące postawienie należności w stan wymagalności, a pożyczkobiorca nie sprzeciwiał się działaniom pożyczkodawcy, by dokonał spłaty zobowiązania ponad wskazaną przez powoda kwotę lub dążył do restrukturyzacji zadłużenia i osiągnięcia jakiegokolwiek porozumienia,

- naruszenie art. 316 § 1 k.p.c. przejawiające się oddaleniem powództwa w całości z uwagi na brak wymagalności roszczenia, w sytuacji gdy w dniu zamknięcia rozprawy roszczenie strony powodowej było wymagalne w związku z doręczeniem stronie pozwanej odpisu pozwu o zapłatę, a na dzień wyrokowania upłynął termin spłaty umowy pożyczki zawartej na czas określony, wobec czego roszczenie wierzyciela w tej części było zasadne

- oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 56 k.c. w związku z art. 60 k.c. i art. 61 §1 k.c. w związku z art. 77 § 2 k.c. przez ich zastosowanie i brak uznania, że doręczenie stronie pozwanej odpisu pozwu może stanowić skuteczne wypowiedzenie umowy i prowadzi do postawienia całej należności stan wymagalności

oraz art. 60 k.c. w związku z art. 61 § 1 k.c. w związku za art. 509 § 2 k.c. przez ich niezastosowanie i brak uznania, że samo wytoczenie powództwa o zapłatę może stanowić skuteczne wypowiedzenie umowy kredytu, która prowadzi do postawienia w stan wymagalności całej należności

-oraz art. 720 k.c. przez niezastosowanie i brak zasądzenia zwrotu pożyczki w wysokości kwoty uznanej przez sąd za w pełni zasadną.

Interwenient uboczny wniósł o zasądzenie na rzecz strony powodowej od pozwanego kwoty 7383,69 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty i zasądzenie od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kosztów procesu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd odwoławczy w całości podziela ustalenia Sądu pierwszej instancji oraz przyjętą podstawę prawną rozstrzygnięcia obszernie cytowaną w pierwszej części uzasadnienia i unikając zbędnych powtórzeń przyjmuje je za własne. Podniesione zarzuty w apelacji nie są trafne.

Odpowiedzialność pozwanego względem powoda wynika z ustawy o kredycie konsumenckim (Dz.U.2011.126.715), w której przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia kredytu konsumentowi, w zw. z art. 720 k.c., z którego wynika obowiązek zwrotu przez pożyczkobiorcę otrzymanych sum.

Obowiązek zwrotu przez pozwanego kwoty pożyczki, wynikający wprost z przepisu art. 720 k.c. nie budzi zastrzeżeń co do zasady, Sąd Rejonowy prawidłowo jednak uznał, że nie zostały spełnione warunki do wypowiedzenia umowy, a żądana kwota jest niezgodna z rzeczywistym zadłużeniem pozwanego albowiem część postanowień umownych dotycząca wysokości pozaodsetkowych kosztów pożyczki i oprocentowania prowizji stanowią klauzule abuzywne.

Interwenient uboczny w apelacji nie kwestionował ustaleń Sądu I instancji co do abuzywności części postanowień umowy dotyczących pozaodsetkowych kosztów umowy, ale domagał się zasądzenia ustalonej przez Sąd Rejonowy kwoty 7 383,69zł jako wymagalnej, podkreślając terminowy charakter umowy oraz to, że samo doręczenie odpisu pozwu może stanowić wypowiedzenie umowy, skutkujące wymagalnością roszczenia. Nie negując co do zasady tego stanowiska, zwrócić należy uwagę na treść art. 187 § 1 k.p.c., zgodnie z którym p ozew powinien czynić zadość warunkom pisma procesowego, a nadto zawierać:

1) dokładnie określone żądanie, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;

1 ¹) oznaczenie daty wymagalności roszczenia w sprawach o zasądzenie roszczenia;

2) wskazanie faktów, na których powód opiera swoje żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu;

3) informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia.

Na żądanie pozwu składa się nie tylko wskazana wartość przedmiotu sporu, ale także fakty, na których powód opiera swoje żądanie. Zgodnie z art. 321 § 1 k.p.c. sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.

Podkreślić należy zatem, że Sąd jest z mocy art. 321 § 1 k.p.c. związany żądaniem pozwu. Żądanie pozwu obejmowało wyłącznie zasądzenie długu z tytułu rozwiązanej umowy na skutek jej wypowiedzenia. Przy tak ukształtowanej podstawie faktycznej pozwu, gdy poczynione ustalenia nie dają podstaw do uznania skutecznego rozwiązania umowy przez wypowiedzenie, niedopuszczalne byłoby również zasądzenie kwoty zaległych i wymagalnych po dacie wniesienia pozwu rat, których wysokość zresztą jak wskazano wyżej została błędnie określona. Stanowiłoby to bowiem wyjście ponad podstawę faktyczną pozwu, którą sąd jest związany.

Sąd Okręgowy, mając powyższe na uwadze na mocy art. 385 k.p.c. oddalił apelację jako nieuzasadnioną.

SSO Magdalena Balion – Hajduk