Wyrok z 4 lutego 2026, sygn. VI Ca 324/25

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 4 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie VI Wydział Cywilny Rodzinny

w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Magdalena Wygonowska

po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2026 r. w Olsztynie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa K. B.

przeciwko K. B.

o alimenty

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie

z dnia 8 października 2025 roku, sygn. akt III RC 602/24

1.  odrzuca apelację w zakresie punktu II. wyroku;

2.  oddala apelację w pozostałym zakresie;

3.  przyznaje r.pr. A. K.wynagrodzenie w kwocie 120 zł (sto dwadzieścia złotych), powiększone o stawkę podatku VAT za pomoc prawną świadczoną powodowi z urzędu w postępowaniu odwoławczym, które nakazuje wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Olsztynie.

Magdalena Wygonowska

Sygn. akt VI Ca 324/25

UZASADNIENIE

Sąd Rejonowy w Olsztynie wyrokiem z dnia 8 października 2025 r. wydanym w sprawie III RC 602/24 z powództwa K. B.przeciwko K. B.o alimenty oddalił powództwo (punkt I. wyroku) oraz przyznał pełnomocnikowi powoda z urzędu r. pr. A. K. wynagrodzenie w kwocie 240 zł powiększone o stawkę podatku VAT, które nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Olsztynie (punkt II. wyroku).

Podstawy faktyczne i prawne przedstawił w pisemnym uzasadnieniu orzeczenia takiego rozstrzygnięcia Sąd I instancji (k. 80-82).

Apelację od powyższego wyroku wniósł powód. Zaskarżył go w całości i zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez błędną ocenę materiału dowodowego i sprzeczne z jego treścią ustalenie, iż powód nie znajduje się w niedostatku, podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prawidłowo oceniony jednoznacznie wskazuje, iż powód znajduje się w takim stanie oraz błędną ocenę materiału dowodowego i sprzeczne z jego treścią ustalenie, iż żądanie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

W oparciu o powyższe powód wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i zasądzenia od pozwanego kwoty 500 zł miesięcznie tytułem alimentów, płatnych do rąk powoda z góry do dnia 20 każdego miesiąca z ustawowymi odsetkami w płatności którejkolwiek z rat, począwszy od daty wniesienia pozwu, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz przyznanie radcy prawnemu A. K. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które to koszty nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części, ewentualnie o zasądzenie tych kosztów od pozwanego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja w zakresie punktu 1. podlegała odrzuceniu, zaś w pozostałym zakresie nie zasługiwała na uwzględnienie.

Zdaniem Sądu Okręgowego zarzuty apelacji stanowią jedynie nieuprawnioną polemikę z prawidłowymi ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sąd I instancji, który w oparciu o nie podjął prawidłową decyzję procesową. Sąd ten przeprowadził właściwą analizę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego i na tej podstawie wyprowadził logiczne wnioski. Sąd Rejonowy ponadto w sposób wyczerpujący przedstawił powody swojej decyzji w uzasadnieniu postanowienia. Sąd Okręgowy w całej rozciągłości podziela i przyjmuje za własne dokonane przez Sąd I instancji ustalenia w zakresie faktycznej podstawy rozstrzygnięcia.

W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wskazać należy, że w ugruntowanym orzecznictwie w tym zakresie przyjmuje się, iż jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej w tym artykule, choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Sąd Okręgowy w pełni podziela ponadto zdanie Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 23 stycznia 2001 r., sygn. akt IV CKN 970/00, w którym to podniesiono, iż „dla skuteczności zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego nie odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając”. Strona apelująca natomiast nie wykazała żadnych istotnych błędów logicznego rozumowania, sprzeczności oceny materiału dowodowego z doświadczeniem życiowym, czy braku wszechstronności, które prowadziłyby do wniosków odmiennych, niż wyprowadził Sąd Rejonowy. Nie można zatem uznać, że Sąd ten przekroczył granice swobodnej oceny dowodów. Ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 685/98, OSNP 2000/17/655). Fakt, iż strona apelująca nie zgadza się z oceną materiału dowodowego dokonaną przez Sąd I instancji nie może uzasadniać konieczności zmiany rozstrzygnięcia. Zarzuty strony apelującej w tym zakresie należy uznać za chybione. Sąd Okręgowy stoi na stanowisku, iż wbrew twierdzeniom powoda Sąd I instancji prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz wydał rozstrzygnięcie zgodne z jego treścią. Nie sposób przyznać racji twierdzeniom powoda, iż znajduje się w niedostatku jak również, że jego żądanie nie stoi w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego.

Przenosząc powyższe na grunt sprawy wskazać należy, iż w myśl art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Cytowany przepis może stanowić podstawę orzeczenia obowiązku alimentacyjnego od dziecka na rzecz rodzica, gdy ten pozostaje w niedostatku. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego: „za znajdujące się w niedostatku należy uważać osoby, które nie mogą własnymi siłami zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb, nie posiadają własnych środków w postaci wynagrodzenia za pracę, emerytury czy renty ani też dochodów z własnego majątku. Do środków własnych nie można jednak zaliczyć tych środków, które zostały uprawnionemu do żądania alimentów dostarczone przez inne osoby bez obowiązku prawnego czy w wykonaniu obowiązku alimentacyjnego, lecz poza jego obowiązkowym zakresem” (tak Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej i Administracyjnej z dnia 16 grudnia 1987 r. w sprawie wytycznych w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach o alimenty, Monitor Polski z dnia 26 lutego 1988 r.).

Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy, popadnięcie w niedostatek uzasadnia orzeczenie alimentów wyłącznie wówczas, gdy nie stało się to umyślnie, np. gdy niedostatek nie jest efektem hulaszczego trybu życia osoby żądającej alimentów.

Powód od wielu lat mieszka w (...), który zapewnia mu środki utrzymania oraz odpowiednią opiekę. Pobiera również świadczenie emerytalne w wysokości 998,43 zł, z czego świadczenie to jest zmniejszone z tytułu odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej o 497,65 zł oraz odprowadzana jest składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosząca 89,86 zł. W związku z powyższym, wysokość świadczenia do wypłaty wynosi 410,92 zł. Nie jest to kwota znacząca, jednak będąca konsekwencją wcześniejszych wyborów powoda, których skutków nie powinien przerzucać na syna. Poza tym, jest w stanie przeznaczać część z tej kwoty na zakup papierosów, nie można zatem uznać, iż pozostaje w niedostatku.

Podkreślić również należy, iż sytuacja materialno – bytowa pozwanego nie pozwala mu na płacenie alimentów na rzecz ojca. Pozwany wprawdzie pracuje ale pomaga finansowo swojej matce oraz ponosi koszty związane z utrzymaniem własnej rodziny i nie stać go na utrzymywanie powoda.

Poza tym żądanie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 144 ¹ k.r.o.) biorąc pod uwagę, że nie przyczyniał się on do utrzymania i wychowania pozwanego.

Apelacją zaskarżono całość wyroku, a więc również rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2. dotyczącym wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu, pomimo że przysługuje na nie zażalenie. W konsekwencji, na podstawie art. 373 § 1 k.p.c. Sąd Okręgowy odrzucił apelację w zakresie punktu II. wyroku jako niedopuszczalną (punkt 1.). Ponadto, po analizie postępowania przeprowadzonego przez Sąd Rejonowy dokonanej przez pryzmat zarzutów apelacyjnych, Sąd Okręgowy uznał, że wyrok Sądu I instancji jest słuszny i prawidłowy, zaś argumenty apelacji nie zdołały go zdyskredytować, wobec czego na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację w pozostałym zakresie (punkt 2.). Na podstawie § 10 pkt 9 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu Sąd Okręgowy przyznał radcy prawnemu A. K. wynagrodzenie w kwocie 120 zł , powiększone o stawkę podatku VAT za pomoc prawną świadczoną powodowi z urzędu w postępowaniu odwoławczym, które nakazał wypłacić ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Olsztynie (punkt 3.).

Sędzia Magdalena Wygonowska