sygn. I C 1450/24 5 marca 2025 Sąd Okręgowy w Gliwicach

Wyrok z 5 marca 2025, sygn. I C 1450/24

Data orzeczenia 5 marca 2025
Sąd Sąd Okręgowy w Gliwicach
Wydział I Wydział Cywilny
Przewodniczący Sędzia Wojciech Hajduk
Tagi
#Sąd Okręgowy w Gliwicach #I Wydział Cywilny #wyrok

Sygn. akt I C 1450/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 marca 2025 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Hajduk

Protokolant:

Sandra Conrad

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 roku w Gliwicach

sprawy z powództwa T. H.

przeciwko (...) z siedzibą w W.

o ustalenie i zapłatę

1.  ustala, że stosunek prawny wynikający z umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 5 sierpnia 2011 roku zawartej pomiędzy stronami nie istnieje na skutek nieważności tej umowy;

2.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwoty: 50.101 złotych ( pięćdziesiąt tysięcy sto jeden złotych) i 108.098,77 CHF ( sto osiem tysięcy dziewięćdziesiąt osiem
i 77/100 CHF
) z następującymi ustawowymi odsetkami za opóźnienie:

a.  od kwot 31.885 złotych ( trzydzieści jeden tysięcy osiemset osiemdziesiąt pięć złotych) i 108.098,77 CHF ( sto osiem tysięcy dziewięćdziesiąt osiem i 77/100 CHF) od dnia 11 października 2024 roku;

b.  od kwoty 19.216 złotych ( dziewiętnaście tysięcy dwieście szesnaście złotych) od dnia 23 listopada 2024 roku;

2.  w pozostałym zakresie powództwo oddala;

3.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 11.800 złotych ( jedenaście tysięcy osiemset złotych) tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku.

SSO Wojciech Hajduk

IC 1450/24 UZASADNIENIE

Powód T. H. w pozwie przeciwko pozwanemu (...) w W. domagał się

- ustalenia nieistnienia stosunku prawnego kredytu wynikającego z umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z dnia 5.08.2011r.,

-zasądzenia kwoty 50.101,00złzł oraz 108.098,77CHF tytułem nienależnie pobranych rat kapitałowo odsetkowych w okresie do 10.05.2024r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11.10.2024r

Uzasadnił, jako konsument zawarł z pozwanym, na podstawie funkcjonującego wzorca, umowę kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF. Bank stosował własne kursy kupna i sprzedaży walut ustalane wg własnej Tabeli kursów walut, które ustalał w sposób dowolny.

Postanowienia umowne w §5ust6 i 6ust10 umowy oraz Regulaminu §5 ust.4 nie zostały indywidualnie uzgodnione między stronami, a jednostronnie narzucone przez bank powodując dezorientację co do wysokości świadczeń mających zostać spełnionych w przyszłości. Powód nie miał żadnego wpływu na treść i charakter wskazanych postanowień. Nie otrzymał prawdziwej i rzetelnej informacji na temat sposobu ustalania wysokości raty kapitałowo-odsetkowej, sposobu, warunków i przyczyn ustalania kursów wymiany walut mających wpływ na wysokość rat kapitałowo-odsetkowych. Nie miał wiedzy na temat mechanizmu indeksacji, nie negocjowano z nim postanowień umowy, nie uzyskał informacji o specyfice mechanizmu indeksacji. Nie poinformowano go o przyczynach i konsekwencjach ekonomicznych wiążących się lub mogących się wiązać z zawarciem umowy o kredyt indeksowany do kursu waluty obcej. Prowadzi to do unieważnienia umowy w rozumieniu art. 353 1 kc i art. 58kc. dodatkowo został obciążony obowiązkiem refinansowania składek ubezpieczenia niskiego wkładu. Posiada interes materialnoprawny w rozumieniu art. 189 k.p.c., albowiem orzeczenie wydane w sprawie doprowadzi do zniwelowania skutków prawnych nieważnego stosunku prawnego.

Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa. Zaprzeczył aby umowa była nieważna i aby zawierała klauzule abuzywne. Pozew ma na celu podważenie umowy sprzecznie z rolą i funkcją indywidualnej kontroli postanowień umownych, które zostały indywidualnie uzgodnione. Bank stosował rynkowe kursy waluty obcej. Powód miał świadomość ryzyka walutowego, umowę zawarto po rozpoczęciu ogólnoświatowego kryzysu finansowego. Miał możliwość spłaty rat w walucie CHF (§6ust11 umowy). Żądanie stanowi nadużycia prawa.

USTALENIA FAKTYCZNE

Powód T. H. w dniu 5.08.2011r., jako konsument, zawarł z pozwanym na podstawie wzorca banku, umowę kredytu zabezpieczonego na nieruchomości (...) na kwotę 540.216zł, indeksowanego do CHF na okres 360 miesięcy, oprocentowanego stawką LIBOR 3M. Celem kredytowania były spłata wcześniejszego kredytu w (...) oraz finansowanie nakładów na nieruchomość powoda. Warunkiem udzielenia kredytu było min. zabezpieczenie spłaty w formie ubezpieczenia niskiego wkładu i ubezpieczenia pomostowego [§2ust6k-27 i §8ust6 k-30v]. W §5ust7pkt1i2 wskazano, że w przypadku kredytów indeksowanych uruchomienie kredytu nastąpi po przeliczeniu wg kursu kupna waluty ogłoszonym w siedzibie banku w dniu dokonania wypłaty kredytu lub jego transzy. Obwiązujący w dniu uruchomienia kurs kupna waluty określi ostateczną, wyrażoną w walucie wysokość zadłużenia z tytułu Kredytu, z zastrzeżeniem pkt 2, wg którego w przypadku kredytu wypłaconego w transzach ostateczna kwota zadłużenia będzie stanowiła sumę wyrażonych w walucie wszystkich wypłaconych transz [§5ust7 k-29v]. Według §6ust10 umowy w przypadku kredytu indeksowanego spłacanego w PLN, rata będzie przeliczana wg kursu sprzedaży waluty ogłoszonym w siedzibie banku w dniu spłaty. Ponadto §6ust11 przewidywał, że w przypadku kredytu indeksowanego spłacanego w walucie indeksacyjnej rata będzie wyrażona w tej walucie [§6ust10i11 k-29v]. Również Regulamin udzielania osobom fizycznym kredytów zabezpieczonych na nieruchomości (...) w §5ust4 przewidywał, że kredyt indeksowany walutą CHF będzie wypłacany wg kursu kupna waluty ogłoszonym w siedzibie banku w dniu dokonania wypłaty. W §13ust.2 umowa wskazywała, że w przypadku kredytów indeksowanych, w związku z występowaniem ryzyka kursowego, kredytobiorca oświadcza, że ponosi ryzyko przekroczenia wymaganej wartości wskaźnika LTV [k-32].

Do zawarcia umowy doszło gdy powód poszukiwał możliwości spłaty wcześniejszego kredytu w (...) i sfinansowania remontu mieszkania. (...) odmówił mu udzielenia kolejnego kredytu na sfinansowanie remontu. Pozwany (...) zaproponował kredyt konsolidacyjny denominowany do CHF na spłatę kredytu w (...) i pokrycie kosztów remontu mieszkania.

Wszystkie formalności związane z zawarciem umowy zostały przeprowadzone oddziale pozwanego banku w G.. Doradca kredytowy przedstawił ofertę kredytu indeksowanego do CHF jako jedyną możliwą i jednocześnie korzystniejszą od kredytu złotowego. Odnosząc się do kursu CHF wskazał, że osiągnął maksymalny pułap i możliwe jest jedynie jego obniżenie. Powód nie wiedział czy może negocjować warunki umowy, nie zostali o tym poinformowany, był przekonany o braku takiej możliwości.

Składając wniosek kredytowy w dniu 1.07.2011r.. podpisał zawarte w nim oświadczenie, wg którego „w pierwszej kolejności zostałem poinformowany możliwości zaciągnięcia kredytu w PLN. Na podstawie przedstawionej symulacji spłat dla kredytu indeksowanego walutą zdecydował o wyborze oferty kredytu indeksowanego, świadomie akceptując ryzyko związane ze wzrostem kursu waluty i tym samym wzrostem miesięcznej raty i całego zadłużenia. Zmiana wysokości miesięcznej raty w związku ze wzrostem kursu waluty, została w sposób zrozumiały przedstawiona w prognozowanym harmonogramie spłat, który otrzymał [oświadczenie we wniosku kredytowym k-113].

Nie przekazano jednak szczegółowej informacji o długoterminowym, poważnym ryzyku kursowym i wpływie wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej, np. nie przedstawiono symulacji obrazujących takie zmiany. Przedstawiono jedynie porównanie wysokości rat dla kredytu w PLN i indeksowanego. Nie wiedział, że bank samodzielnie ustala kursy walut obcych.

Zapoznał się z pobieżnie umową, zadawał pytania co do stabilności waluty CHF. Razem z umową podpisał dokument zatytułowany „ przykład wpływu zmiany kursu walutowego na zmiany raty kredytu”. Przedstawiono w nim hipotetyczną zmianę wysokości raty przy zmianie kursu waluty obcej, przy czym jako maksymalną ratę wskazano 2.228,17 złotych, zaś walutą, która była podstawą do symulacji wskazano EURO. Zawarto w nim oświadczenie, że powód zaakceptował na podstawie przedstawionej symulacji ryzyko związane ze wzrostem kursu waluty i wzrostem miesięcznej raty [k- 117]. Powód prowadził działalność gospodarczą w zakresie doradztwa handlowego. Zarejestrował ją w miejscu zamieszkania dla celów ewidencyjnych. Wykonywana była poza miejscem zamieszkania, w siedzibach kontrahentów, targach handlowych. Nie rozliczał kredytu w ramach tej działalności. Zakupiona nieruchomość stanowi centrum życiowe jego rodziny, mieszka w niej z żoną i czwórką dzieci.

W dniu 15.09.2011r. strony zawarły aneks nr (...) do umowy dotyczący okresu wykorzystania i karencji, a także doprecyzowano przeznaczenie kredytu [ k-108-109 ]

Do 10.05.2024 spłacił 50.101,00zł i 108.098,77 CHF. Pismem z dnia 10.09.2024 powód złożył reklamację domagając się zwrotu 31.885zł i 108.101,77CHF. Aktualna rata kredytu wynosi niecałe 4.000zł [zeznania powoda k-..244-245, umowa k-26-33, Regulamin k-34-38, zaświadczenie banku k-38-42, aneks nr(...) k-108, wniosek kredytowy k- 110-116].

Powyższy stan faktyczny ustalono w oparciu o powołane wyżej dokumenty i zeznania powoda. Dokumenty Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego przedłożone przez pozwanego mają drugorzędne znaczenie, nie odnoszą się do warunków wykonywania umowy i oceny abuzywności postanowień umownych.

ROZWAŻANIA PRAWNE

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyty indeksowane do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353 1 kc.. W pierwszej kolejności należy wskazać, że prowadzona działalność gospodarcza nie ma wpływu na ocenę konsumenckiego charakteru umowy. O statusie konsumenta nie decyduje to, czy dana osoba prowadzi formalnie zarejestrowaną działalność gospodarczą w ogóle, ale to, czy czynność prawna, którą dokonuje pozostaje w bezpośrednim związku z taką działalnością. W przypadku powoda, umowa kredytu nie była powiązana z jego działalnością. Kredyt służył sfinansowaniu lokalu mieszkalnego, potrzeb rodzinnych, a nie zawodowych.

Analiza spornej umowy kredytu przez pryzmat art. 385 1 §1kc prowadzi do wniosku, że w nie doszło do jej skutecznego zawarcia z uwagi na rażące naruszenie interesu powoda jako konsumenta poprzez niekorzystne ukształtowanie jego sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385 1 §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia (klauzule ryzyka walutowego), jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu. W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm indeksacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii).

Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385 1 §1kc, konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego określone w §5ust.7 i 6ust.10 umowy oraz §5ust4 Regulaminu udzielania osobom fizycznym kredytów zabezpieczonych na nieruchomości (...) zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową.

Umowa kredytowa oraz Regulamin zastrzegają warunki indeksacji świadczenia do wyłącznej kompetencji banku. Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powód jako konsument, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie był w stanie oszacować całości kwoty, którą będzie musiał spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego dowiadywał się dopiero w związku z podjęciem odpowiedniej sumy z ich rachunku. Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385 1kc.

Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego.

Należy wskazać również, że nie było wystarczające wskazanie we wniosku kredytowym i §13ust2 umowy, że dokonał wyboru kredytu „świadomie akceptując ryzyko związane ze wzrostem kursu waluty i tym samym wzrostem miesięcznej raty i całego zadłużenia. Zmiana wysokości miesięcznej raty w związku ze wzrostem kursu waluty, została w sposób zrozumiały przedstawiona w prognozowanym harmonogramie spłat, który otrzymał, oraz że ponosi ryzyko przekroczenia wymaganej wartości wskaźnika LTV [oświadczenie we wniosku kredytowym k-113 i §13ust2 umowy k-32]”. Również symulacja wysokości raty przy zmianie kursu waluty obcej zawarta w „przykładowym wpływie zmiany kursu walutowego na zmiany raty kredytu” [k-117] była niewystarczająca i nieadekwatna. Odnosiła się do waluty Euro, a jako maksymalną wysokość raty wskazano 2.228zł podczas gdy aktualnie sięga około 4.000zł. Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumentów. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahana kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty, co nie miało miejsca. Pozwany nie wykazał by takie pouczenie miało miejsce. Harmonogram na który powołuje się w oświadczeniu nie został przedłożony, oświadczenie ma charakter blankietowy. Powód nie miał realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione. Stanowisko, że przyjęcie przez konsumenta oferty banku oznacza rezygnację z pertraktacji i akceptację umowy, a jej podpisanie jest równoznaczne z indywidualnym uzgodnieniem postanowień umownych, nie zasługuje na uwzględnienie. Art.385 1§3k.c. stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez rzeczywisty wpływ należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych. Okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i nawet rozumiał je, nie może przesądzać o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Uzgodnionymi indywidualnie są tylko takie klauzule umowne, na których treść istotnie mógł on w praktyce oddziaływać. W niniejszej sprawie powód miał realnego wpływu na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę nawet nie zdawał sobie z tego sprawy. Przyjął propozycję kredytu jako najkorzystniejszą, podpisał przygotowaną umowę. Argumentacja odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nie odbiegających w wysokości od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena jest niezależna od sposobu wykonywania umowy.

Powoduje to, że umowa stron nie wiąże. Oceny prawnej umowy nie zmienia przewidziana w umowie możliwość spłaty kredytu w walucie CHF. Przy umowach indeksowanych do waluty obcej pozostaje to bez znaczenia. Bank dokonując przeliczenia wypłacanego kredytu na walutę CHF stosował ustalony przez siebie kurs CHF, co powodowało, że powód w chwili zawierania umowy nie wiedział i nie mógł przewidzieć jaka będzie wysokość jego zadłużenia

Skutek nieważności nie został również zniwelowany przez nowelę art. 69 Pr. bank wprowadzająca z dniem 26 sierpnia 2011 roku regulację wyrażoną w ust. 2 pkt 4a tej ustawy. Ustawa weszła w życie po zawarciu umowy.

Powód poinformowany przez Sąd na rozprawie w dniu 5.03.2024r. o możliwych negatywnych dla nich konsekwencjach związanych z ustaleniem nieważności umowy oświadczyli, że nie chcą jej utrzymania w mocy. Skoro nie doszło do skutecznego zawarcia umowy z uwagi na naruszenie normy art. 385 1 §1kc żądanie ustalenia nieważności umowy jest uzasadnione.

Zgodnie z art. 189kpc powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny w ustaleniu występuje tylko wówczas gdy istnieje obiektywna potrzeba ochrony prawnej. Zgodnie z powszechnie przyjętym w doktrynie i orzecznictwie poglądem, interes prawny nie istnieje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa dalej idącego w swych skutkach. W niniejszej sprawie powodowie mają interes prawny w żądaniu ustalenia. Umowa została zawarta na 336 miesięcy, okres ten nie upłynął. Żądanie ustalenia jej nieważności, niezależnie od żądania zapłaty tytułem wzbogacenia, gwarantuje im pewność swojej sytuacji prawnej na przyszłość. Samo żądanie zapłaty, pomimo, że przesłankowo ustalałoby ważności umowy, nie gwarantowałoby takiej pewności prawnej.

Do rozliczeń stron zastosowanie znajdą przepisy art. 405-411k.c. regulujące bezpodstawne wzbogacenie. Zgodnie z art. 405kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe zwrotu jej wartości. Obowiązkiem stron umowy kredytu jest wzajemne zwrócenie świadczeń. Roszczenia stron mają charakter odrębny (niezależny), co oznacza, że nie ulegają automatycznie wzajemnej kompensacji i konsument może żądać zwrotu w całości spłaconych rat kredytu niezależnie od tego, czy i w jakim zakresie jest dłużnikiem banku z tytułu zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty kredytu. [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Żądanie zapłaty obejmowało część uiszczonych bankowi świadczeń i jest uzasadnione w tym również w zakresie uiszczonych pozwanemu kwot tytułem zwrotu kosztów ubezpieczenia. Były to świadczenia stanowiące element nieważnej umowy, przekazane w ramach raty kredytu pozwanemu, który był beneficjentem ubezpieczeń, podlegają więc zwrotowi.

W sprawie nie będzie miał zastosowania przepis art. 411 pkt 1 kc według, którego nie można żądać zwrot świadczenia nienależnego jeżeli spełniający je wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Kredyt był spłacany w przekonaniu, że umowa jest prawidłowa i nie zawiera niedozwolonych postanowień umownych, powód nie wiedział więc, że nie był zobowiązany do spełnienia, a w efekcie spełnił świadczenie z warunkowo bezskutecznej czynności prawnej, więc miała charakter umowy ważnej. Również art. 411pkt 4 kc nie ma zastosowania. Według tego przepisu nie można żądać zwrotu świadczenia nienależnego, jeżeli zostało spełnione zanim wierzytelność stała się wymagalna. Przypadki, w których podstawa świadczenia jest nieważna, nie są objęte zakazem unormowania art. 411 pkt 4 k.c., co pozwala na zwrot kwot nienależnie wpłaconych. Przepis art. 411 pkt 4 k.c. nie ma w ogóle zastosowania do świadczenia nienależnego, gdyż dotyczy zobowiązań istniejących, acz niewymagalnych (min. SN postanowienie z 6.07.2021 IIICZP 41/20; SA w Gdańsku w wyroku z 30.11.2021 IACa 625/21).

Na zasadzie art. 235 2 §1 pkt 2kpc pominięto dowód z opinii biegłego z zakresu finansów, bankowości i rachunkowości. Dowód jest zbędny wobec ustalenia nieważności umowy w świetle art. 385 1 §1kc.

W związku z powyższym na mocy art. 189kpc w pkt 1 ustalono, że stosunek prawny z umowy kredytu zabezpieczonego na nieruchomości (...) nr (...) z dnia 5.08.2011r nie istnieje wobec nieważności umowy,

w pkt 2 na zasadzie art. 405kc zasądzono od pozwanego na rzecz powoda kwoty 50.101,00złzł oraz 108.098,77CHF. O odsetkach orzeczono na zasadzie art. 481kc, zasądzono je w zakresie kwoty 31.885zł i 108.098,77CHF zgodnie z żądaniem, od 11.10.2024. Pozwany był wezwany do zapłaty pozostawał więc w opóźnieniu. Od kwoty 19.216zl odsetki zasądzono od dnia następnego po doręczeniu odpisu pozwu tj. 23.11.2024r.

W pkt 3 w pozostałej części powództwo co do odsetek oddalono jako bezzasadne. W pkt 4 na zasadzie art. 98 kpc zasądzono koszty postepowania opłatę od pozwu i wynagrodzenie pełnomocnika wg minimalnej stawki.