Wyrok z 12 lutego 2026, sygn. XVII AmE 222/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący: sędzia SO Maciej Kruszyński Protokolant: sekr. sądowy Magdalena Ratajczyk

po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z odwołania (...) sp. z o.o. w K.

przeciwko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki

o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 3 czerwca 2024 r. r. Nr (...)

I.  uchyla zaskarżoną decyzję w całości;

II.  zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz (...) sp. z o.o. w P. 1737 zł (tysiąc siedemset trzydzieści siedem zł) tytułem kosztów procesu, z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

sędzia Maciej Kruszyński

Sygn. akt XVII AmE 222/24

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 3 czerwca 2024 r., znak: (...) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej jako: „ pozwany”, „Prezes URE” ) na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 7a i art. 56 ust. 2 w związku z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r., poz. 266, dalej jako: „ p.e.”) oraz na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako: „ k.p.a.”) w związku z art. 30 ust. 1 p.e., po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu w dniu 5 października 2016 r., na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e., postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. kary pieniężnej w związku z ujawnieniem w prowadzonej przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością działalności koncesjonowanej naruszenia prawa polegającego na wprowadzaniu w błąd Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w wyniku niedbalstwa w zakresie przedstawianych na jego żądanie informacji, o których mowa w art. 28 ust. 1 p.e., orzekł co następuje:

1)  (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. naruszyła obowiązek określony w art. 28 ustawy – Prawo energetyczne polegający na wprowadzeniu Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w błąd w wyniku niedbalstwa w zakresie przedstawianych na jego żądanie informacji dotyczących wykonywanej przez to przedsiębiorstwo działalności, w związku z realizacją powierzonego Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki zadania określonego w art. 11 ust. 5 pkt. 1 ustawy – Prawo energetyczne, poprzez przedłożenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki pocztą elektroniczną e-mail w dniu 30 października 2015 r. w części nieprawidłowych informacji o stosowaniu się odbiorców przyłączonych do jego sieci do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które następnie zostały skorygowane przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w zestawieniu przekazanym przy piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. o znaku:(...). Korekty dotyczyły informacji o 198 punktach poboru energii elektrycznej, z czego:

2)  usunięto 64 punkty poboru energii elektrycznej,

3)  dodano 30 nowych punktów poboru energii elektrycznej,

4)  w 94 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o mocy umownej,

5)  w 68 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o 11 stopniu zasilania,

6)  w 60 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o przynajmniej jednym stopniu zasilania w zakresie od 12 do 19 stopnia,

7)  w 28 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o 20 stopniu zasilania,

8)  w 5 przypadkach zmieniono firmę odbiorcy,

9)  dla 2 punktów poboru zmieniono wartości godzinowego poboru mocy elektrycznej dla okresu powyżej 24 godzin.

Wykaz błędnych informacji oraz ich indywidualnych korekt stanowi Załącznik nr 1 do niniejszej decyzji.

Naruszenie obowiązku określonego w art. 28 p.e. podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust 1 pkt 7a p.e..

10)  Za działanie wymienione w punkcie 1 wymierzył (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. karę pieniężną w wysokości 1.461.600 zł.

11)  (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. naruszyła obowiązek określony w art. 28 ustawy – Prawo energetyczne polegający na wprowadzeniu Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w błąd w wyniku niedbalstwa w zakresie przedstawianych na jego żądanie informacji dotyczących wykonywanej przez to przedsiębiorstwo działalności, w związku z realizacją powierzonego Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki zadania określonego w art. 11 ust. 5 pkt. 1 ustawy – Prawo energetyczne, poprzez przedłożenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki przy piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. o znaku: (...) w części nieprawidłowych informacji o stosowaniu się odbiorców przyłączonych do jego sieci do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które następnie zostały skorygowane przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wP. w zestawieniu przekazanym pocztą elektroniczną e-mail w dniu 10 marca 2016 r. Korekty dotyczyły informacji o 10 punktach poboru energii elektrycznej, z czego:

12)  usunięto 2 punkty poboru energii elektrycznej,

13)  w 1 przypadku zmieniono wartości w zakresie informacji o mocy umownej,

14)  w 1 przypadku zmieniono wartości w zakresie informacji o 11 stopniu zasilania,

15)  w 1 przypadku zmieniono wartości w zakresie informacji o przynajmniej jednym stopniu zasilania w zakresie od 12 do 19 stopnia,

16)  w 1 przypadku zmieniono wartości w zakresie informacji o 20 stopniu zasilania,

17)  w 3 przypadkach zmieniono firmę odbiorcy,

18)  dla 4 punktów poboru zmieniono wartości godzinowego poboru mocy elektrycznej dla okresu powyżej 24 godzin.

Wykaz błędnych informacji oraz ich indywidualnych korekt stanowi Załącznik nr 2 do niniejszej decyzji.

Naruszenie obowiązku określonego w art. 28 p.e. podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust 1 pkt 7a p.e.

19)  Za działanie wymienione w punkcie 3 wymierzył (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 56.400 zł.

20)  (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. naruszyła obowiązek określony w art. 28 ustawy – Prawo energetyczne polegający na wprowadzeniu Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w błąd w wyniku niedbalstwa w zakresie przedstawianych na jego żądanie informacji dotyczących wykonywanej przez to przedsiębiorstwo działalności, w związku z realizacją powierzonego Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki zadania określonego w art. 11 ust. 5 pkt. 1 ustawy – Prawo energetyczne, poprzez przedłożenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w zestawieniu przekazanym pocztą elektroniczną e-mail w dniu 10 marca 2016 r. w części nieprawidłowych informacji o stosowaniu się odbiorców przyłączonych do jego sieci do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które następnie zostały skorygowane przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w zestawieniu przekazanym przy piśmie z dnia 25 marca 2016 r. o znaku:(...). Korekty dotyczyły informacji o 118 punktach poboru energii elektrycznej, z czego:

21)  usunięto 16 punktów poboru energii elektrycznej,

22)  dodano 39 nowych punktów poboru energii elektrycznej,

23)  w 11 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o mocy umownej,

24)  w 18 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o 11 stopniu zasilania,

25)  w 43 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o przynajmniej jednym stopniu zasilania w zakresie od 12 do 19 stopnia,

26)  w 12 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o 20 stopniu zasilania,

27)  w 2 przypadkach zmieniono firmę odbiorcy.

Wykaz błędnych informacji oraz ich indywidualnych korekt stanowi Załącznik nr 3 do niniejszej decyzji.

Naruszenie obowiązku określonego w art. 28 p.e. podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust 1 pkt 7a p.e.

28)  Za działanie wymienione w punkcie 5 wymierzył (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 759.000 zł.

29)  (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. naruszyła obowiązek określony w art. 28 ustawy – Prawo energetyczne polegający na wprowadzeniu Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w błąd w wyniku niedbalstwa w zakresie przedstawianych na jego żądanie informacji dotyczących wykonywanej przez to przedsiębiorstwo działalności, w związku z realizacją powierzonego Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki zadania określonego w art. 11 ust. 5 pkt. 1 ustawy – Prawo energetyczne, poprzez przedłożenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki przy piśmie z dnia 25 marca 2016 r. o znaku: (...) w części nieprawidłowych informacji o stosowaniu się odbiorców przyłączonych do jego sieci do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które następnie zostały skorygowane przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w zestawieniu przekazanym przy piśmie z dnia 9 maja 2016 r. o znaku: (...). Korekty dotyczyły informacji o 3 punktach poboru energii elektrycznej, z czego:

30)  w 3 przypadkach zmieniono firmę odbiorcy.

Wykaz błędnych informacji oraz ich indywidualnych korekt stanowi Załącznik nr 4 do niniejszej decyzji.

Naruszenie obowiązku określonego w art. 28 p.e. podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust 1 pkt 7a p.e.

31)  Za działanie wymienione w punkcie 7 wymierzył (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 3.600 zł.

32)  (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. naruszyła obowiązek określony w art. 28 ustawy – Prawo energetyczne polegający na wprowadzeniu Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki w błąd w wyniku niedbalstwa w zakresie przedstawianych na jego żądanie informacji dotyczących wykonywanej przez to przedsiębiorstwo działalności, w związku z realizacją powierzonego Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki zadania określonego w art. 11 ust. 5 pkt. 1 ustawy – Prawo energetyczne, poprzez przedłożenie Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki przy piśmie z dnia 9 maja 2016 r. o znaku: (...) w części nieprawidłowych informacji o stosowaniu się odbiorców przyłączonych do jego sieci do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które następnie zostały skorygowane przez (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. w zestawieniu przekazanym przy piśmie z dnia 13 lipca 2016 r. o znaku: (...). Korekty dotyczyły informacji o 30 punktach poboru energii elektrycznej, z czego:

33)  usunięto 1 punkt poboru energii elektrycznej,

34)  w 3 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o mocy umownej,

35)  w 11 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o 11 stopniu zasilania,

36)  w 15 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o przynajmniej jednym stopniu zasilania w zakresie od 12 do 19 stopnia,

37)  w 5 przypadkach zmieniono wartości w zakresie informacji o 20 stopniu zasilania,

38)  dla 4 punktów poboru energii elektrycznej zmieniono wartości godzinowego poboru mocy elektrycznej dla okresu do 24 godzin,

39)  dla 7 punktów poboru zmieniono wartości godzinowego poboru mocy elektrycznej dla okresu powyżej 24 godzin.

Wykaz błędnych informacji oraz ich indywidualnych korekt stanowi Załącznik nr 5 do niniejszej decyzji.

Naruszenie obowiązku określonego w art. 28 p.e. podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust 1 pkt 7a p.e.

40)  Za działanie wymienione w punkcie 9 wymierzył (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 99.600 zł.

41)  Łącznie za działania wymienione w punktach 1, 3, 5, 7 i 9 wymierzył (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P. karę pieniężną w wysokości 2.380.200 zł.

(decyzja Prezesa URE z dnia 3.06.2024 r. wraz z załącznikami k. 5-32 akt sąd.)

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła spółka (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. (dalej jako: „ powód”, „spółka”, (...) ), zaskarżając ją w całości i zarzuciła naruszenie:

1.  art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 10 k.p.a. w zw. z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e. oraz art. 41 ust. 2 lit. a i art. 48 ust. 2 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej poprzez pozbawienie (...) prawa do obrony w toku postępowania administracyjnego ze względu na brak określenia zarzucanego czynu,

2.  art. 56 ust. 7a p.e. w zw. z art. 68 § 1 oraz art. 70 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 189c k.p.a. poprzez wydanie decyzji o nałożeniu kary pieniężnej po upływie terminu przedawnienia karalności czynu,

3.  art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e. w zw. z art. 28 ust. 1 p.e. poprzez wymierzenie kary, mimo że (...) nie popełniła zarzucanego czynu przekazując Prezesowi URE określone informacje na temat sposobu dostosowania się odbiorców do ograniczeń poboru energii elektrycznej w sierpniu 2015 r. w sytuacji gdy:

4.  wezwania Prezesa URE nie znajdowały podstawy prawnej w art. 28 ust. 1 p.e.,

5.  poszczególne wezwania Prezesa URE nie były prawidłowo doręczane i nie zawierały niezbędnych pouczeń,

6.  ewentualne różnice w przekazanych danych nie wynikały z niedbalstwa, tylko były uzasadnione obiektywnymi okolicznościami związanymi z konkretną sytuacją danego (...) oraz ilością i wymuszonym przez Prezesa URE sposobem przetworzenia przekazywanych danych,

7.  Prezes URE kierował żądania wykraczające zakresem poza dyspozycję art. 28 ust. 1 p.e., tj. nakładał na (...) (...)nie tylko obowiązek przekazania danych na temat prowadzonej działalności gospodarczej, ale także dokonania ich odpowiedniej analizy, przetworzenia i prezentacji w formatach informatycznych narzuconych przez Prezesa URE, z obowiązkiem ich dodatkowej bardzo czasochłonnej obróbki graficznej (wymóg kolorowania),

8.  Prezes URE wyznaczał zbyt krótkie terminy na wykonanie zobowiązania w stosunku do ilości podlegających przedstawieniu i edycji danych,

9.  Prezes URE nie wskazywał w kolejnych wezwaniach, w których przekazanych już wcześniej danych Organ wykrył nieprawidłowości, co utrudniało proces weryfikacji,

10.  Prezes URE nie wykazał, które przekazane mu informacje były błędne (wprowadzały go w błąd),

11.  art. 56 ust. 6a p.e. poprzez brak odstąpienia od wymierzenia kary, mimo że - nawet gdyby przyjąć, że doszło do popełnienia czynu zabronionego z art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e. - (...) zrealizowała obowiązek i niezwłocznie z własnej inicjatywy przekazała ostatecznie w lipcu 2016 r. skorygowane dane, a stopień szkodliwości czynu jest znikomy, gdyż potrzebne informacje zostały przekazane w terminach potrzebnych do prowadzenia postępowań wobec odbiorców, a niezależnie od tego (...) współpracowała z Prezesem URE i wyjaśniała wszelkie zgłaszane wątpliwości na potrzeby indywidualnych postępowań administracyjnych,

12.  art 56 ust 6 p.e. poprzez wymierzenie nadmiernej kary bez uwzględnienia znikomego stopnia szkodliwości czynu, braku zawinienia oraz dotychczasowego i późniejszego prawidłowego zachowania (...)

13.  art. 2 Konstytucji RP poprzez wymierzenie kary pieniężnej w wysokości 2.380.200 zł, mimo że uprzednio Sąd zmniejszył już wymierzoną karę do 1.500.000 zł, a apelacja Organu od zmniejszenia wymiaru kary została oddalona jako niezasadna.

W związku z powyższym, powód wniósł o:

1.  uchylenie decyzji w całości,

ewentualnie

2.  zmianę decyzji poprzez stwierdzenie braku popełnienia czynu z art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e., ewentualnie brak wymierzenia kary, odstąpienie od wymierzenia kary lub jej ustalenie w niższej wysokości,

3.  zasądzenie na rzecz (...)od pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

(odwołanie powoda z dnia 20.06.2024 r. wraz z załącznikami k. 34-89 akt sąd.)

W odpowiedzi na powyższe Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź Prezesa URE na odwołanie z dnia 25.11.2024 r. wraz z załącznikami k. 95-121 akt sąd.)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) sp. z o.o. jest spółką prawa handlowego, wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego. Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest dystrybucja energii elektrycznej.

(KRS pełny powoda k. 79-89 akt sąd.)

(...) S.A. z siedzibą w K. (dalej: (...)), pełniące funkcję Operatora Systemu Przesyłowego (dalej: OSP), w związku z obniżeniem dostępnych rezerw zdolności wytwórczych poniżej niezbędnych wielkości określonych w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Przesyłowych (IRiESP), spowodowanych m. in. sytuacją pogodową i hydrologiczną (wyjątkowo wysokimi temperaturami i niskimi stanami wód w zbiornikach wodnych i rzekach) oraz wynikającego z niej ograniczenia w pracy części elektrowni, stwierdziły wystąpienie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w rozumieniu art. 3 pkt 16d p.e. i wprowadziły - na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e. - od godz. 10.00 dnia 10 sierpnia 2015 r. ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które obowiązywały do godziny 24:00 dnia 11 sierpnia 2015 r.

(okoliczności znane Sądowi z urzędu)

10 sierpnia 2015 r., działając w oparciu o art. 11c ust. 3 p.e., (...) S.A. zgłosiły także konieczność wprowadzenia ograniczeń na podstawie art. 11 ust. 7 pe, tj. w drodze rozporządzenia Rady Ministrów, przewidującego na czas oznaczony, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części, ograniczenia w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej i ciepła.

(okoliczności znane Sądowi z urzędu)

Rada Ministrów 11 sierpnia 2015 r. wydała rozporządzenie w sprawie wprowadzenia ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które przewidywało te ograniczenia w okresie od 11 sierpnia 2015 r. od godz. 24:00 do 31 sierpnia 2015 r. do godz. 24:00 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dla odbiorców energii elektrycznej o mocy umownej powyżej 300 kW.

(okoliczności znane Sądowi z urzędu)

Po zakończeniu okresu ograniczeń poboru mocy Prezes URE podjął decyzję o ustaleniu, czy odbiorcy zastosowali się do powyższych ograniczeń poboru mocy. Z uwagi na powyższe, pozwany zwrócił się do poszczególnych operatorów systemu dystrybucyjnego, w tym także (...), o przedstawienie szczegółowych danych w tym zakresie. W ten sposób Prezes URE dążył do ustalenia, czy istnieją przesłanki do wszczęcia, na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 3a p.e., postępowań administracyjnych w przedmiocie wymierzenia odbiorcom kar pieniężnych za niedostosowanie się do wprowadzonych ograniczeń.

W szczególności organ wielokrotnie zwracał się do (...) o nadesłanie w formie tabelarycznej, wg załączonego wzoru, danych dotyczących stosowania się odbiorców przyłączonych do sieci dystrybucyjnej (...)do wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. I tak, pismem z dnia 25 września 2015 r. Prezes URE wezwał krajowych Operatorów Systemów Dystrybucyjnych, w tym (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. do nadesłania w formie tabelarycznej, wg załączonego wzoru, danych dotyczących stosowania się odbiorców przyłączonych do sieci dystrybucyjnej (...) do wprowadzonych w dniach 10-31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Pismo zawierało pouczenie o podstawie wezwania (art. 28 p.e.) oraz możliwości nałożenia kary pieniężnej (na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e.). pismo to zostało wysłane wraz z załącznikiem również drogą elektroniczną i doręczone w tym samym dniu.

(wiadomość e-mail z dnia 28.08.2015 r. k. 6-6v, 9 akt adm., wezwanie Prezesa URE z dnia 25.09.2015 r. wraz z załącznikiem k. 7-8 akt adm., kopia z.p.o. k. 16 akt adm.)

Powód wraz z pismem z dnia 5 października 2015 r. przedstawił w formie tabelarycznej dane obrazujące stosowanie się odbiorców (w 885 punktach poboru energii elektrycznej – dalej również jako: „ (...) ”) przyłączonych do sieci dystrybucyjnej (...) do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r.

( pismo powoda z dnia 5.10.2015 r. wraz z płytą CD k. 17-18 akt adm.)

Z uwagi na nadesłanie przez (...) tylko części danych (za okres od 10 do 11 sierpnia 2015 r.) pozwany wystąpił w dniu 26 października 2015 r. pocztą elektroniczną do spółki o nadesłanie danych za cały okres ograniczeń od 10 do 31 sierpnia 2015 r. Poprosił również o uzupełnienie danych w zakresie braku odczytów układów pomiarowo – rozliczeniowych u odbiorców o bardzo szczegółowe informacje o przyczynach takiego stanu rzeczy w terminie do końca dnia 28 października 2015 r.

( wiadomość e-mail z dnia 26.10.2015 r. k. 19 akt adm.)

Powód w dniu 30 października 2015 r. przesłał pocztą elektroniczną dane za okres od 10 do 31 sierpnia 2015 r. dotyczące 885 (...).

( wiadomość e-mail z dnia 30.10.2015 r. k. 20-21 akt adm., płyta CD k. 22 akt adm.)

Udzielenie informacji obejmowało konieczność zebrania informacji dotyczącej około 850 punktów poboru. Zweryfikowania planów ograniczeń dla wszystkich tych punktów poboru, co do których dokumentacja częściowo przechowywana była po w papierowych teczkach. W tym czasie nie wszystkie bowiem dane potrzebne do udzielenia informacji objęte były systemem komputerowym, który umożliwiał zdalny dostęp. Niewykonalne było uzyskanie w ciągu kilku dni odczytów z liczników opu szczególnych odbiorców– w tym czasie nie wszystkie liczniki były elektroniczne a także nie wszystkie liczniki posiadały zdalny odczyt.

Ponadto przekazano przez prezesa Ure tabela była tak skonstruowała, że sugerowała że Prezes domaga się informacji jedynie za 2 dni – 11 i 12 sierpnia.

Zebranie informacji wymaganych przez prezesa wymagało ustanowienia kilkunastu osobowego zespołu oraz zebranie informacji także z jednostek terenowych. Prezes domagał także pokolorowania komórek w tabelkach których ostatecznie było kilkaset tysięcy.

(dowód: zeznania świadka J. K. – rozprawa 12 lutego 2026 r.)

W związku z wykrytymi podczas analizowania przedstawionych danych Prezes URE na podstawie art. 28 p.e. w dniu 1 lutego 2016 r. wezwał powoda do weryfikacji danych dotyczących dostosowania się odbiorców przyłączonych do sieci dystrybucyjnej (...) do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, uzupełnienia braków, wskazania adresów (...) oraz godzin i minut odczytu wartości maksymalnej mocy w poszczególnych godzinach doby i w efekcie do nadesłania poprawnych danych w przedmiocie stosowania się odbiorców przyłączonych do sieci dystrybucyjnej operatora do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w formie tabelarycznej wg załączonego wzoru, w postaci elektronicznej za cały okres obowiązywania ograniczeń. Ze względu na istotne znaczenie przedstawianych danych zwrócił uwagę na konieczność starannego przygotowania powyższych informacji. Pismo zawierało pouczenie analogiczne jak w piśmie z 25 września 2015 r.

(wezwanie Prezesa URE z dnia 1.02.2016 r. wraz z załącznikami k. 24-29, 31-32 akt adm.)

W odpowiedzi, (...) przy piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. przesłał w formie tabelarycznej „ zweryfikowane dane ewidencyjne i pomiarowe dotyczące odbiorców podlegających ograniczeniom w poborze i dostarczaniu energii elektrycznej w okresie od 10 do 31 sierpnia 2015r.” W tym zestawieniu tym dokonano korekt informacji dotyczących 198 punktów poboru energii elektrycznej. W związku z wątpliwościami co do poprawności danych takich jak nazwy i adresy odbiorców, wartości danych pomiarowych, wartości mocy umownej dotyczące 39 (...), poprosił (...) drogą elektroniczną w dniach 1 i 3 marca 2016 r. o stosowne wyjaśnienia.

(pismo powoda z dnia 23.02.2016 r. wraz z płytą CD k.34-35 akt adm., wiadomości e-mail z dnia 1.03.2016 r. i 3.03.2016 r. k. 36-37v akt adm.)

Powód w odpowiedzi na powyższe przesłał w dniu 10 marca 2016 r. pocztą elektroniczną korektę.

( wiadomość e-mail z dnia 10.03.2016 r. wraz z płytą CD k. 38 -40 akt adm.)

W związku ze stwierdzeniem w przedstawionych danych kolejnych błędów Prezes URE pismem z dnia 15 marca 2016 r. ponownie wezwał powoda do nadesłania ostatecznych zestawień danych dotyczących stosowania się odbiorców przyłączonych do sieci dystrybucyjnej operatora do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w formie tabelarycznej, według stanu za okres od 10 do 31 sierpnia 2015 r.

(pismo Prezesa URE z dnia 15.03.2016 r. k. 42-42v akt adm.)

(...) w załączeniu do pisma z dnia 25 marca 2016 r. przesłała w formie tabelarycznej - według wyjaśnienia - „(...) zweryfikowane dane ewidencyjne i pomiarowe dotyczące odbiorców podlegających ograniczeniom w poborze i dostarczaniu energii elektrycznej w okresie od 10 do 31 sierpnia 2015 r.”. W nowym zestawieniu zostało usuniętych 16 (...) i dodano 41 nowe (...) oraz wprowadzono zmiany informacji dotyczących wartości stopni zasilania, mocy umownej, wartości poboru mocy elektrycznej, a także nazw i form prawnych odbiorców w blisko 70 wierszach (1 wiersz zawiera dane dotyczące 1 (...)).

(pismo powoda z dnia 25.03.2016 r. wraz z płytą CD k. 45-46 akt adm.)

W trakcie analizowania danych otrzymanych od (...) pojawiły się problemy z jednoznaczną identyfikacją tych samych odbiorców, którzy posiadają podpisane umowy z różnymi operatorami systemów dystrybucyjnych. W związku z powyższym, pozwany pismem z dnia 28 kwietnia 2016 r. wezwał ponownie (...) do dodania do uprzednio przedstawionych danych kolumny z podaniem numerów NIP poszczególnych odbiorców.

( wezwanie Prezesa URE z dnia 28.04.2016 r. k. 48-48v akt adm.)

(...) w załączeniu do pisma z dnia 9 maja 2016 r. - „(...) dane ewidencyjne i pomiarowe dotyczące odbiorców podlegających ograniczeniom w poborze i dostarczaniu energii elektrycznej w okresie od 10 do 31 sierpnia 2015 r., uzupełnione o numer NIP podmiotu, z którym zawarta była wówczas umowa o świadczenie usług dystrybucji lub umowa kompleksowa”.

( pismo powoda z dnia 9.05.2016 r. wraz z płytą CD k. 50-51 akt adm.)

Następnie, spółka w załączeniu do pisma z dnia 13 lipca 2016 r., nawiązując do wezwania Prezesa URE z dnia 15 marca 2016 r., przesłała korektę danych przesłanych wraz z pismem z dnia 25 marca 2016 r. i uzupełnionych o numery NIP w dniu 9 maja 2016 r. W piśmie z dnia 13 lipca 2016 r. powód wskazał, iż: „Wobec informacji o możliwości błędnego eksportu danych ujawnionych w piśmie naszego przedsiębiorstwa dotyczącym (...) (...) ponownie wyeksportowano dane dla przedmiotowego okresu wprowadzonych ograniczeń oraz wykonano przegląd zgromadzonej dla każdego Odbiorcy dokumentacji(…)”. Ponadto (...) wyjaśniła, że „dane pomiarowe zgromadzone są w systemie informatycznym natomiast archiwizacja umów prowadzona jest poza systemami stąd częściowa niezgodność danych powstała w wyniku ręcznego przenoszenia danych do tabel otrzymanych z Urzędu. (…) z uwagi na dynamiczny charakter danych pomiarowych, ich zmiana wynika również z dokonywanych w okresie późniejszym korekt w przypadkach niesprawności układu pomiarowego”.

(pismo powoda z dnia 13.07.2016 r. wraz z płytą CD k. 52-53 akt adm.)

Wezwania od Prezesa kierowany do spółki nie zawierały wskazań, które konkretnie dane są zdaniem Prezesa nieprawidłowe. Po pierwszym przedłużeniu informacji przez wiele miesięcy nie było żadnych informacji od Prezesa URE i dopiero w lutym pojawiło się pismo że potrzebne są kolejne informacje. Część zmian wyglądała z tego, że doprecyzowano informacje wysłane wcześniej – na przykład wykazano dwóch odbiorców zamiast jednego – w jednym punkcie poboru energii.

Spółka rozmawiała przedstawicielem Prezesa URE – panem F. i tłumaczyła przyczynę usunięcia niektórych informacji – na przykład dotyczących punktów poboru energii.

Zmiany wynikały również z faktu, że dopiero po jakimś czasie spłynęły do spółki pisemne umowy w tych sprawach w których spółka nie była sprzedawcą i nie miała dostępu do treści umowy co za tym idzie do treści planu ograniczeń. Stąd sukcesywnie w miarę otrzymywania takich informacji od podmiotów trzecich korygowano informacje.

Wezwanie z 28 kwietnia dotyczyło z kolei uzupełnienia numerów NIP przedsiębiorców.

(dowód: zeznania świadka J. K. i M. A. – rozprawa 12 lutego 2026 r.)

13 lipca 2016 roku z własnej inicjatywy spółka przesłała aktualne zestawienie w którym de facto doszło do zmiany kilkudziesięciu komórek na prawie pół miliona komórek formularza excel zawierających żądane informacje

Pismem z dnia 5 października 2016 r. Prezes URE zawiadomił powoda o wszczęciu z urzędu, na podstawie art. 56 ust 1 pkt 7a p.e. postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem w prowadzonej przez powoda działalności koncesjonowanej naruszenia prawa polegającego na wprowadzaniu w błąd Prezesa URE w zakresie informacji przedstawionych na jego żądanie skierowane do spółki na podstawie art. 28 p.e. Jednocześnie, wezwał powoda do złożenia wyjaśnień dotyczących okoliczności przedstawionych w postanowieniu.

(postanowienie Prezesa URE o wszczęciu postępowania z dnia 5.10.2016 r. k. 1-4v akt adm., z.p.o. k. 5-5v akt adm.)

Pismem z dnia 26 października 2016 r. (...) wniosła o przedłużenie terminu na przedłożenie wyjaśnień i informacji w sprawie o 31 dni, uzasadniając to tym, iż dane przedstawiane były Prezesowi URE na przestrzeni kilku miesięcy i dotyczyły ponad 800 (...) i zawierały po kilkaset tysięcy komórek danych w każdym zestawieniu. Ponadto, weryfikacja prawidłowości przedstawionych danych oraz przyczyn wprowadzanych do zestawień korekt i złożenie wyjaśnień wymaga znaczącego nakładu pracy ponieważ dane pochodziły nie tylko z systemu informatycznego Spółki ale przede wszystkim także ze zarchiwizowanych umów oraz indywidualnej weryfikacji odczytów z układów pomiarowych, np. w przypadku stwierdzenia ich niesprawności.

(pismo powoda z dnia 26.10.2016 r. k. 54-56 akt adm.)

Pismem z dnia 25 listopada 2016 r. spółka wskazała, że nie doszło do świadomego lub wynikającego z niedbalstwa wprowadzenia Prezesa URE w błąd, poinformowała o podjęciu działań zaradczych i wniosła o umorzenie prowadzonego postępowania w całości na podstawie art. 105 k.p.a. z uwagi na jego bezprzedmiotowość, ewentualnie o odstąpienie od wymierzenia (...) kary pieniężnej na podstawie art 56 ust. 6a p.e. z uwagi na brak szkodliwości czynu objętego postępowaniem oraz okoliczność zrealizowania nałożonego na nią obowiązku udzielenia pełnych informacji przed wszczęciem niniejszego postępowania. W piśmie (...) wskazała na bezprecedensowy charakter wprowadzonych w okresie 10-31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, które były dla zainteresowanych dużym zaskoczeniem.

(pismo powoda z dnia 25.11.2016 r. wraz z załącznikiem k. 67-143 akt adm.)

Następnie, pismem z dnia 24 stycznia 2017 r. powód przedstawił szczegółową informację o działaniach podjętych w celu zapobieżenia ryzyka wystąpienia w przyszłości utrudnień w gromadzeniu, przetwarzaniu i udostępnianiu Prezesowi URE danych związanych z planowaniem i wprowadzaniem ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej.

(pismo powoda z dnia 24.01.2017 r. k. 147-152 akt adm.)

Prezes URE pismem z dnia 2 sierpnia 2017 r. zawiadomił powoda o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej i o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Powód nie wniósł żadnych uwag ani dodatkowych wyjaśnień.

(zawiadomienie Prezesa URE o zakończeniu postępowania z dnia 2.08.2017 r. k. 164 akt adm., z.p.o. k. 165-165v akt adm.)

Prezes URE decyzją z dnia 29 września 2017 r. za naruszenie obowiązku określonego w art. 28 p.e. wymierzył (...) sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 3 000 000 zł.

(decyzja Prezesa URE z dnia 19.09.2017 r. k. 169-178 akt adm.)

Od powyższej decyzji powód złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wskutek, którego, Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt XVII AmE 361/17 zmienił zaskarżoną decyzje w ten sposób, że obniżył nałożoną karę pieniężną do kwoty 1 500 000 zł.

(odwołanie powoda z dnia 19.10.2017 r. wraz z załącznikami k. 181-221 akt adm., wyrok SOKiK z dnia 28.11.2019 r. k. 276 akt adm.)

Następnie wskutek apelacji obu stron od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Warszawie, VII Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r. o sygn. akt VII Aga 18/20 zmienił zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa URE z dnia 29 września 2017 r. w całości, zaś jako przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji wskazał m.in., że osnowa spornej decyzji nie zawierała konkretnego opisu zachowania powoda, za które została wymierzona mu kara pieniężna w wysokości 3 000 000 zł (poprzestano na przytoczeniu brzmienia art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e. i odwołanie do art. 28 p.e.) – żaden z ww. przepisów nie pozwalał na określenie jakie konkretne informacje zostały przedstawione pozwanemu przez powoda tj. kiedy zostały przedstawione i czego dotyczyły, jak również z decyzji nie wynikało o jaki błąd chodziło, ewentualnie na czym ten błąd miałby polegać. Ponadto, Sąd Apelacyjny wywodził, iż „ niezależnie od innych zarzutów sformułowanych przez powoda względem spornej decyzji, podlegała ona uchyleniu z uwagi na wadliwy sposób jej sformułowania, uniemożliwiający ustalenie, za jakie konkretnie zachowania Prezes URE nałożył karę pieniężną na (...). Sąd Apelacyjny podziela to stanowisko orzecznictwa, w którym wskazuje się, że w przypadku zasadności zarzutów wobec decyzji dotyczących ochrony słusznych interesów przedsiębiorcy i jego prawa do obrony, istnieją podstawy do uchylenia decyzji bez potrzeby rozstrzygania co do jej merytorycznej zasadności. […] Wobec powyższego Sąd II instancji uznał za zbędne odnoszenie się do pozostałych zarzutów sformułowanych w apelacji powoda. Uwzględnienie apelacji strony powodowej z przyczyny powyżej wyjaśnionych skutkowało także uznaniem apelacji strony pozwanej za nieuzasadnioną”.

(apelacja pozwanego z dnia 23.12.2019 r. k. 289-292v akt adm., apelacja powoda z dnia 13.01.2019 r. wraz z załącznikiem k. 294-310 akt adm., wyrok SA z dnia 12.05.2021 r. sygn. akt VII Aga 18/20 wraz z uzasadnieniem k. 342v-354v akt adm.)

W związku z uchyleniem decyzji Prezesa URE z dnia 29 września 2017 r., pismem z dnia 29 lutego 2024 r. pozwany wezwał powoda do nadesłania oświadczenia wskazującego wielkość osiągniętego przychodu w ostatnim roku podatkowym, tj. 2023 r., w zakresie działalności objętej koncesją na dystrybucję energii elektrycznej. W odpowiedzi na wezwanie, powód przedstawił wymagane informacje w zakresie osiągniętego przychodu, jak również wniósł o zapewnienie mu prawa do obrony w toczącym się postępowaniu, w tym także poprzez umożliwienie mu wzięcia aktywnego udziały w postępowaniu poprzez zagwarantowanie prawa do zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym oraz umożliwienie przedstawienia do ustosunkowania do dokładnie określonego zarzutu popełnienia czynu z art. 56 ust. 1 pkt 7a p.w. i złożenia związanych z tym wyjaśnień. Jednocześnie, powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

(wezwanie Prezesa URE z dnia 29.02.2024 r. k. 357-358 akt adm., pismo powoda z dnia 19.03.2024 r. wraz z załącznikami k. 361-373v akt adm.)

Pismem z dnia 28 marca 2024 r. Prezes URE zawiadomił powoda o zakończeniu postępowania dowodowego i poinformował o możliwości wypowiedzenia się na piśmie co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia tego pisma z jednoczesnym pouczeniem, że niezapoznanie się z aktami sprawy lub niezłożenie dodatkowych wyjaśnień w powyższym terminie zostanie uznane za rezygnację z możliwości wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego.

(zawiadomienie o zakończeniu postępowania dowodowego z dnia 28.03.2024 r. k. 375-375v akt adm.)

Powód skorzystał ze swojego prawa i zapoznał się z aktami sprawy, a ponadto, pismem z dnia 15 kwietnia 2024 r. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, ewentualnie o ponowne otwarcie postępowania i dokładne określenie przez pozwanego przedmiotu postępowania poprzez dokładne określenie czynu zarzucanego (...), jak również wniósł o zagwarantowanie mu realizacji prawa do obrony w postaci zapewnienia możliwości przedstawienia ustosunkowania do postawionego zarzutu (zarzutów) i złożenia szczegółowych wyjaśnień wraz z możliwością przedłożenia dowodów. Ponadto, powód podniósł, że „ w aktach sprawy nie zostały zgromadzone przez Prezesa URE żadne nowe materiały lub wyniki analiz od czasu zakończenia postępowania administracyjnego decyzją administracyjną Prezesa URE z dnia 29 września 2017 r., która została uchylona przez Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt VII AGa 18/20 z uwagi na brak i błędy postępowania administracyjnego ; po uchyleniu poprzedniej decyzji, w latach 2021-2024 Prezes URE nie podjął żadnych czynności, które stanowiłyby wypełnienie wymogów z wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt VII AGa 18/20, w szczególności nie został określony szczegółowo przedmiot postępowania, nie nastąpiło określenie czynu zarzucanego (...), a (...) nie zostało zapewnione prawo do przedstawienia wyjaśnień i dowodów dotyczących postawionego zarzutu ”.

(pismo powoda z dnia 15.04.2024 r. k. 379-382 akt adm.)

Przedsiębiorca w 2023 r. uzyskał przychód z działalności objętej koncesją na dystrybucję energii elektrycznej (tj. bez opłaty mocowej, opłaty kogeneracyjnej oraz opłaty (...)) w wysokości 5 840 681 315,12 zł, zaś powód w 2023 r. uzyskał przychód z działalności objętej koncesją na dystrybucję energii elektrycznej (tj. bez opłaty mocowej, opłaty kogeneracyjnej, opłaty (...) oraz opłaty przejściowej) w wysokości 5 822 048 521,16 zł

(oświadczenie dot. wysokości przychodu k. 363-363v akt adm.)

Dnia 3 czerwca 2024 r. Prezes URE wydał zaskarżoną decyzję.

(decyzja Prezesa URE z dnia 3.06.2024 r. wraz z załącznikami k. 390-417 akt adm.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody zgromadzone w toku postępowania sądowego i administracyjnego. Były to głównie dowody z dokumentów, też elektronicznych, których wiarygodności strony nie kwestionowały. Sąd dał wiarę słuchanym w trakcie rozprawy 12 lutego 2026 roku świadkom. Ich zeznania były wzajemnie spójne rzeczowe, znajdują potwierdzenie w zebranej sprawie w dokumentacji.

Sąd na podstawie art. 235 ² § 1 pkt 2 k.p.c. pominął dowód z zeznań świadków R. S. i R. A., jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. Całokształt zgromadzonego materiału dowodowego sprawy był kompletny i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Decyzja – po ponownym rozpoznaniu sprawy – podlegała uchyleniu.

Podniesione przez powoda w odwołaniu zarzut można zasadniczo zamknąć w następujących zagadnieniach: (1) kwestia naruszenia prawa do obrony w postępowaniu administracyjnym; (2) przedawnienie i (3) kwestia zasadności nałożenia na powoda kary przez pryzmat przesłanki w postaci zawinienia.

Ad. 1.

Sąd Apelacyjny w Warszawie, uchylając decyzję wyrokiem z 12 maja 2021 roku wskazał, że kwestia określenia zarzucanego deliktu administracyjnego ma podstawowe znaczenie dla ochrony gwarancji procesowych przedsiębiorcy energetycznego. Zwrócił uwagę, że gwarancje te powinny być one analogiczne do tych, które obowiązują w sprawie karnej, i że to dotyczy zarówno samego wszczęcia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej jak i rozstrzygnięcia zawartego w decyzji. Pomiędzy jednym a drugim nie może być rozbieżności, tzn. decyzja nakładająca karę może odnosić się tylko do deliktu administracyjnego, który stanowił przedmiot rozpoznania w postępowaniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. To jest podstawowa gwarancja ochrony prawa do obrony. Umożliwia bowiem ocenę zgromadzonego materiału dowodowego pod kątem tego, czy wykazuje on naruszenie określonych zakazów czy nakazów prawa. Sąd odwołał się tutaj do bogatego orzecznictwa na gruncie spraw z zakresu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dotyczącego obowiązku precyzowania zachowania przedsiębiorcy na gruncie ustawy o ochronie Konkurencji i Konsumentów.

Sąd Apelacyjny wskazał również na obowiązek precyzyjnego opisania zarzutów w treści decyzji, z punktu widzenia potrzeby wyeliminowania ewentualnych wątpliwości mogących powstać w sytuacji zbiegu tego postępowania z innym postępowaniem i ryzykiem usankcjonowania drugi raz tego samego zachowania – co niewątpliwie naruszałoby zasadę ne bis in idem.

Aktualnie oceniając zaskarżoną decyzję, przez pryzmat wskazanych wyżej zarzutów Sądu Apelacyjnego, wyrażonych zarówno pod adresem poprzedniej (uchylonej) decyzji wydanej w postępowaniu toczącym się przed Prezesem URE, jak i samego postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stanął na stanowisku, że Prezes URE nie naprawił przedmiotowego w sprawie postępowania,

Ponownie wydana decyzja zmieniła się w ten sposób, że doprecyzowano jej treść i mimo że decyzja odwołuje się do załączników, które stanowią jej integralną część, jest możliwe precyzyjne wskazanie czynów, które zostały ocenione przez Prezesa jako stanowiące podstawę wymierzenia kary administracyjnej.

Nadal jednak postępowanie poprzedzające wydanie zaskarąonej obecnie decyzji obarczone jest zasadniczym uchybieniem, który był przyczyną pierwotnego uchylenia decyzji, a obecnie stanowi zasadniczy zarzut odwołania.

Analiza akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że nie zostało usunięte zasadnicze uchybienie samego postępowania, mianowicie nadal, w toku postępowania przed Prezesem URE, nie doprowadzono do sytuacji, w której już w trakcie postępowania administracyjnego strona pozwana wiedziałaby dokładnie jakie naruszenia stanowią kanwę toczonego postępowania administracyjnego.

Strona, zgodnie z przepisami k.p.a., jest jedynie zawiadamiania o wszczęciu postępowania. Przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie przewidują formalnego przedstawienia zarzutów, znanego z postępowania karnego. Trudno jest zatem formułować pod adresem Prezesa URE taki wymóg, ale - w ocenie Sądu aktualnie orzekającego w tej sprawie jak również w ocenie Sądu Apelacyjnego, który już raz to postępowanie oceniał - w postępowaniu tym, jeszcze przed wydaniem decyzji strona musi wiedzieć jakie czyny ocenia prezes w toku postępowania administracyjnego - które jej działania bądź zaniechania potencjalnie będą stanowić podstawę nałożenia kary administracyjnej. Jest to sytuacja analogiczna do postępowania karnego, w którym – aby realizować swoje prawo do obrony – podejrzany musi mieć przedstawione zarzuty (wiedzieć, co mu się zarzuca).

W postępowaniu o nałożenie kary administracyjnej, toczonym przed Prezesem URE już w toku postępowania strona musi wiedzieć które konkretnie czyny będą w przyszłości mogły stanowić podstawę wymierzenia kary –aby w pełni realizować swoje prawa związane z ochroną gwarancji procesowych – w tym najbardziej podstawowe prawo do obrony.

W niniejszej sprawie, po uchyleniu decyzji przez Sąd Apelacyjny, Prezes nie podjął nawet próby uczynienia zadość powyższym wymogom, nie zostały usunięte uchybienia opisane w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego. Nie wskazał powodowi konkretnie czynów (informacji o stosowaniu się odbiorców przyłączonych do jego sieci do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii) które uznaje za nieprawidłowe, wprowadzające w błąd informacje, w odniesieniu do poszczególnych pism z informacjami składanych przez powoda.

W istocie natomiast, po upływie prawie 3 lata od wyroku Sądu Apelacyjnego Prezes URE zwrócił się do powoda o informacje niezbędne do wymierzenia kary, a następnie poinformował o zakończeniu postępowania i wydał zaskarżoną decyzję.

Wymaga podkreślenia fakt (bezsporny), że w końcowej fazie postępowania powodowi nie udostępniono nawet (informacji tych nie było także w aktach), danych które zostały ostatecznie zawarte w załącznikach – dyskach CD – zawierających wyszczególnienie poszczególnych informacji, które w ocenie Prezesa URE były informacjami wprowadzającymi w błąd, co było doprecyzowaniem treści decyzji – zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego.

O tym, że bez doprecyzowania zarzutów powód miał dalece utrudnione możliwości podjęcia obrony w toku postępowania administracyjnego świadczy to, że dopiero w toku postępowania przed sądem powód był w stanie podnieść argumentację związaną z konkretnymi naruszeniami wskazując, co było przyczyną np. zmiany w stosunku do poprzednich informacji, czy konieczności uzupełnienia przedstawionych uprzednio informacji. Słuchani w sprawie świadkowie (osoby uczestniczące w przygotowaniu informacji dla Prezesa URE) wskazywali, że część wątpliwości i konieczność uzupełniania informacji o kolejne pisma wynikała z faktu że Prezes formułował swoje żądania w sposób dalece nieprecyzyjny; część wynikała z faktu że infrastruktura uniemożliwiała pozyskanie pewnych informacji, część wynikała z faktu że Prezes URE żądał po prostu dodatkowych informacji. Sposób zaś i okoliczności, w jaki powód jako przedsiębiorca przygotowywał się do wywiązania się z nałożonego na niego przez Prezesa obowiązku, są istotne z punktu widzenia przesłanki nałożenia kary w tym postępowaniu, jaką jest świadome, bądź wynikające z niedbalstwa, wprowadzenie Prezesa w błąd.

Brak zatem poinformowania powoda już w toku postępowania administracyjnego o – w istocie – zarzutach związanych z nienależytym wykonaniem przez powoda obowiązków wynikających z przepisów prawa, skutkowało brakiem możliwości podjęcia merytorycznej obrony.

To jest zasadnicze uchybienie na etapie postępowania administracyjnego – ale skutkujące uchyleniem zaskarżonej decyzji. Pogłębiona argumentacja w tym zakresie zawarta jest w uzasadnieniu Sądu Apelacyjnego. Sąd podziela to stanowisko.

Ad. 2 – Przedawnienie

Odwołujący podniósł zarzuty dotyczące przedawnienia karalności przedmiotowych w sprawie czynów.

Kwestia przedawnienia karalności czynów na tle przepisów ustawy Prawo energetyczne była przedmiotem wielu sprzecznych koncepcji.

Sąd w tym składzie stoi na stanowisku (wydaje się, że aktualnie przeważającym), że o przedawnieniu karalności czynów - na tle ustawy prawo energetyczne - mówić można od 1 czerwca 2017 r., kiedy to wszedł w życie art. 189g k.p.a. zgodnie z którym, administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło pięć lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia skutków naruszenia prawa.

W myśl art. 189h § 4. k.p.a bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu z dniem wniesienia środka zaskarżenia od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej do sądu administracyjnego albo sądu powszechnego, albo skargi kasacyjnej od prawomocnego orzeczenia w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej; termin przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się orzeczenia sądu administracyjnego albo sądu powszechnego właściwego do rozpoznania odwołania od decyzji w przedmiocie administracyjnej kary pieniężnej, albo odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, oddalenia skargi kasacyjnej, albo uchylenia przez Sąd Najwyższy zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy; uprawomocnienia się orzeczenia lub ogłoszenia prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego w sprawie ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa;

Zasadnym okazał się zarzut, że uległa przedawnieniu karalność za czyn z 20 października 2015 roku. Przy czym zarówno powód jak i pozwany przedstawili błędne wyliczenia dotyczące terminów.

W niniejszej sprawie najdawniejszym czynem jest informacja powoda z 20 października 2015 roku. Termin przedawnienia jest terminem w latach, zatem, kończy się z upływem tego dnia w ostatnim roku, który odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 57 § 3a k.p.a.). Pozwany odwołanie od I decyzji wniósł 17 października 2021 roku, (do tego czasu upłynęły dwa lata – bez trzech dni). Z dniem wniesienia odwołania bieg terminu uległ zawieszeniu, a następnie wznowił bieg w dniu następnym po dniu, w którym ogłosił wyrok Sąd Apelacyjny, a zatem 13 maja 2021 roku. Pełne dwa lata od popełnienia czynu upłynęły zatem z dniem 16 maja 2021 roku, a okres kolejnych trzech lat upłynął z 16 maja 2024 roku. Z tym dniem przedawnieniu uległa karalność czynu z 20 października 2015 roku. Decyzja w tej sprawie wydana została 3 czerwca 2024 roku a zatem po terminie przedawnienia czynu.

Stanowisko powoda w pozostałych kwestia odnośnie przedawnienia nie zasługiwało na zatem uwzględnienie.

Sąd nie podzielił również – oczywiście błędnego - stanowiska powoda, co do tego, że pierwsze postępowanie nie wstrzymało biegu przedawnienia.

Ad. 3 kwestia zasadności nałożenia na powoda kary przez pryzmat przesłanki w postaci zawinienia

Odpowiedzialność na podstawie przepisu art. 56 ust. 1 pkt 7a p.e. stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności obiektywnej za czyny zagrożone karą pieniężną. Z przepisu tego wynika, że zawinienie stanowi niezbędną przesłankę nałożenia kary pieniężnej (por. wyrok SA w Warszawie z 28.10.2009 r., VI ACa 453/09, LEX nr 1120265).

Norma ta zawiera dodatkowe przesłanki ustawowe dotyczące wymiaru kary pieniężnej. Podstawą nałożenia kary na adresata normy jest wyłącznie zachowanie polegające na wprowadzeniu w błąd prezesa URE, dokonane w warunkach działania świadomego lub w wyniku niedbalstwa. W związku z tym, że prawo energetyczne nie definiuje pojęcia winy, należy posiłkowo przyjąć definicję wypracowaną w nauce prawa karnego.

W przedmiotowej sprawie odnosimy się do winy umyślnej, której forma ogranicza się jedynie do niedbalstwa. Niedbalstwo charakteryzuje się tym, że sprawca czynu nie przewiduje możliwości popełnienia czynu bezprawnego, chociaż powinien i może to przewidzieć (zob. A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX/el. 2007, kom. do art. 9 k.k., teza 13).

Na gruncie zaskarżonej decyzji należy zacząć od stwierdzenia, że całkowicie oderwane od wskazanych wyżej dyrektyw jest, zawarte w uzasadnieniu do odwołania, stanowisko Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki stwierdzające, że każdorazowa zmiana wprowadzona przez powoda w konkretnej informacji już stanowi o wprowadzeniu prezesa URE w błąd. W warunkach tej decyzji zostało to utożsamione z odpowiedzialnością administracyjną. Ustalenie winy wymaga zaś przyjęcia pewnego wzorca należytej staranności. O niedbalstwie można mówić tylko wtedy, gdy adresat normy swoim postępowaniem rażąco odbiega od należytej staranności wymaganej w danej sytuacji.

W ocenie sądu, takie okoliczności w niniejszej sprawie nie występują. Analizując te kwestie, należy wziąć pod uwagę szereg okoliczności. Po pierwsze, sytuacja, która miała miejsce w polskiej energetyce w dniach 11 i 12 sierpnia 2015 r., była wyjątkowa – wystąpiła po raz pierwszy od lat osiemdziesiątych. Cały system energetyczny, sprzedawcy oraz uczestnicy obrotu nie byli w pełni przygotowani na tę sytuację ani na jej skutki, w tym ewentualne wymogi nakładane przez prawo energetyczne. Oczywiście powód, jako przedsiębiorca profesjonalny, znał i musiał znać przepisy oraz obowiązki związane z sytuacją niedoborów energetycznych i obowiązkiem ograniczenia zużycia energii przez poszczególnych odbiorców. Nie zmienia to jednak faktu, że system nie był fizycznie przygotowany do zebrania odpowiednich informacji. Z przeprowadzonych dowodów wynika, że Prezes URE, domagając się udzielenia informacji w kilkudniowych terminach, postawił przed spółką zadanie w istocie niewykonalne. Oceniając działanie spółki jako wprowadzające w błąd, w sytuacji gdy na kilkaset informacji błędnie udzielono danych dotyczących kilku, kilkunastu, a nawet kilkudziesięciu podmiotów, trudno mówić o rażącym niedbalstwie, zwłaszcza gdy – jak wynika z ustaleń – spółka w wielu przypadkach nie dysponowała obiektywnie pewnymi informacjami, na przykład nie miała możliwości przedstawienia danych dotyczących zużycia w kontekście obowiązków wynikających z planu ograniczeń, gdyż nie dysponowała tymi planami w stosunku do niektórych odbiorców. Wezwania przygotowane przez Prezesa były nieprecyzyjne, ogólne i kierowane zasadniczo do szerokiego kręgu odbiorców, a nie bezpośrednio do spółki. Ponawiane żądania nie wskazywały na to, co było nieprawidłowe w poprzednio przedstawionych danych – jedynie sugerowano konieczność ich weryfikacji. Pierwsze wezwanie zostało złożone w takiej formie, że z jego treści nie wynikało, że ma obejmować więcej niż dni 11 i 12 sierpnia. Informacja o konieczności rozszerzenia tabeli w pliku Excel była praktycznie niewidoczna. Prezes udzielał bardzo krótkich terminów na wskazanie żądanych informacji, mimo że, w stosunku do podmiotów, które przekroczyły dopuszczalny pobór, postępowania wszczynano wiele miesięcy po przedłożeniu informacji przez spółkę. W ocenie sądu nic nie stało na przeszkodzie, aby precyzyjnie określić, jakich informacji domaga się Prezes, oraz udzielić spółce miesięcznego, dwumiesięcznego trzymiesięcznego terminu na zebranie stosownych danych i ich przekazanie organowi. Nie było obiektywnie potrzeby wprowadzania takiej presji czasowej na spółkę. Fakt, że w udzielonych informacjach pojawiały się błędy i nieścisłości, był efektem pośpiechu i procedury narzuconej przez organ. Zeznania świadków wskazują, że spółka dołożyła należytej staranności (ocena Sądu) bo zebrała kilkunastoosobowy zespół i mimo ograniczonego dostępu do niektórych danych, starała się jak najrzetelniej udzielić żądanych informacji – nawet kolorując tysiące komórek w sposób wskazany przez Prezesa URE. Nie jest też prawdą, jak wskazuje Prezes, że spółka miała kilka miesięcy na przygotowanie informacji z 23 lutego 2016 roku. Świadek zeznał, że po udzieleniu informacji 30 października 2005 roku przez kilka miesięcy nikt ze strony URE nie informował, że któreś z danych są nieprawidłowe, wprowadzające w błąd lub wymagające poprawienia. W efekcie kolejne wezwanie Prezesa URE wpłynęło 1 lutego 2016 roku, a w jego treści wskazano na nieścisłości, które jednak nie zostały dokładnie określone. Wezwaniem tym spółka otrzymała kilka dni na sprawdzenie informacji zawartych w blisko pół milionie komórek w tabeli Excel, obejmującej ponad 850 punktów poboru energii, w których ostatecznie skorygowano 32 punkty poboru i usunięto 66. Z treści pisma Prezesa wynika, że było to ogólne pismo skierowane nie tylko do spółki.

Podsumowując, decyzja prezesa abstrahuje od tego, że aby ukarać spółkę za wprowadzenie w błąd – oprócz błędu należy wykazać wystąpienie przesłanki rażącego niedbalstwa. W istocie Prezes w treści zaskarżonej decyzji takiej próby nie podjął.

W ocenie sądu spółka obiektywnie dołożyła należytej staranności w miarę możliwości, aby udzielić żądanych informacji prezesowi. Niektóre okazały się błędne, ale jej zachowanie nie nosi znamion rażącego niedbalstwa. Wątpliwości budzi natomiast tryb postępowania organu, który w tak wyjątkowej sprawie, wymagającej wielu informacji, narzuca spółce kilkudniowe terminy i wymagania w istocie niemożliwe do spełnienia w ówczesnym stanie techniki związanym z pozyskiwaniem informacji z punktów poboru energii. Współpraca organu ze spółką pozostawiała także wiele do życzenia, szczególnie w kontekście ogólnych, mało precyzyjnych pism kierowanych do spółki.

Podsumowując, w ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie brak jest ustawowej przesłanki rażącego niedbalstwa, która uzasadniałaby nałożenie na odwołującą się spółkę kary administracyjnej.

Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 479 ⁵³ § 2 k.p.c., Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku – uchylając zaskarżoną decyzję jako nie mającą oparcia we wskazanych przepisach prawa.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 k.p.c., zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że pozwany - jako przegrywający sprawę – zobowiązany jest do zwrotu powodowi kosztów procesu, na które złożyło wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, ustalonej na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, opłata skarbowa i opłata od odwołania – łącznie kwota 1737 zł.

sędzia Maciej Kruszyński