Uzasadnienie z 24 lutego 2026, sygn. IV Ka 478/25

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 478/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 13 maja 2025r. sygn. II K 73/25

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☒uchylenie

☐zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

V. L.

Oskarżony leczył się w przeszłości z powodu uzależnienia od alkoholu. Nie jest upośledzony umysłowo ani chory psychicznie w sensie doznawanych ostrych objawów produktywnych. Występuje u niego zespół zależności alkoholowej. W wyniku wieloletniej intoksykacji alkoholem u oskarżonego doszło do wtórnych zmian charakterologicznych w postaci nadpobudliwości nerwowej, drażliwości, impulsywności, nasilających się po spożyciu alkoholu, upośledzenia wyciągania konstruktywnych wniosków z dotychczasowych doświadczeń życiowych, tendencji do obwiniania innych za swoje niepowodzenia życiowe, braku krytycyzmu do swojego picia i zachowań. W chwili popełnienia zarzucanego czynu karalnego miał zachowaną zdolność do rozpoznania jego znaczenia, jak i do pokierowania własnym postępowaniem. Brak jest podstaw klinicznych, aby przyjąć, że w czasie trwającego postępowania sądowego oskarżony miał zniesioną lub ograniczoną zdolność rozpoznania jego znaczenia lub pokierowania swoim postepowaniem. W aktualnym stanie zdrowia może brać udział w toczącym się postępowaniu; jest zdolny do samodzielnej i rozsądnej obrony.

-dokumentacja medyczna;

-opinia sądowo-psychiatryczna

-106,120;

-136;

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.

dokumentacja medyczna, opinia sądowo-psychiatryczna;

Załączona do akt dokumentacja medyczna została sporządzona przez właściwe organy, jest pełna, czytelna i zrozumiała. Opinia sądowo-psychiatryczna dotycząca poczytalności oskarżonego (w chwili czynu i w toku postępowania) jest wiarygodnym materiałem dowodowym; została wydana przez biegłych sądowych, którzy w bliskiej odległości czasowej osobiście badali oskarżonego oraz po zapoznaniu się przez nich z obszerną dokumentacją medyczną dotycząca leczenia się V. L. natury psychiatrycznej, a dokładnie głownie choroby alkoholowej; opinia jest podparta wiedza fachową, wyczerpująca, jednoznaczna i przekonująca w wyciągniętych wnioskach końcowych.

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

- zarzut rażącej obrazy przepisów postępowania tj. art. 79 § 3 i 4 kpk, a także jako zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej poprzez naruszenie art. 439 §1 pkt 10 kpk, mającej istotny wpływ na treść wyroku, polegający na rozpoznaniu sprawy przez sąd rejonowy bez udziału obrońcy, w sytuacji gdy w stosunku do oskarżonego zachodzi uzasadniona wątpliwość co do zdolności rozpoznania przez niego znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem, a także w zakresie tego, czy jest/był w stanie prowadzić samodzielnie rozsądną obronę, a zatem udział w rozprawie obrońcy oskarżonego – którego zabrakło w toku przedmiotowego postępowania;

- zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku poprzez błędne ustalenie, iż oskarżony nie leczył się psychiatrycznie;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadne

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.

Autor apelacji podniósł, iż w sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławczy związana z nieobecnością w sprawie obrońcy oskarżonego V. L., który jest osobą chorą psychicznie, leczącą się na taką chorobę i który w toku postępowania przed sądem rejonowym, ani nie był badany psychiatrycznie (pod kątem poczytalności i innych), ani nie był reprezentowany przez obrońcę.

Sąd Okręgowy zważył, że na etapie rozpoznania sprawy przez Sąd I instancji nie zaistniało uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 10 kpk.

Sąd meriti nie miał podstaw by powziąć wątpliwości, co do poczytalności oskarżonego w odniesieniu do zarzuconego mu czynu oraz co do zdolności udziału w rozprawie i prowadzenia obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Zgodnie z treścią protokołu przesłuchania oskarżonego w charakterze podejrzanego, ww. nie leczył się neurologicznie, ani psychiatrycznie, ani odwykowo (protokół o takiej treści oskarżony podpisał osobiście). Jedynym śladem mogącym wiązać się z ewentualnym wcześniejszym badaniem psychiatrycznym oskarżonego, była treść wcześniej wydanego wyroku (sygn. akt IIK 960/12 k. 18-19 akt), z którego wynikało, iż D. Myśliwy miał w owej sprawie ustanowionego obrońcę z urzędu; równie jednak dobrze jego obecność mogła wynikać z uwzględnienia wniosku oskarżonego opartego o zasadę „prawa ubogiego”.

Zasadniczym jednak pytaniem, ,przy ocenie zasadności wniesionej apelacji nie było to, czy Sąd Rejonowy powinien powziąć wątpliwości, o jakich mowa w art. 79 kpk, lecz czy takie wątpliwości powziął, a dopiero w konsekwencji tego czy wydał postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów. Wynika to przykładowo z uchwały składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 1977 r., VII KZP 11/77, w której stwierdzono, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów o stanie zdrowia psychicznego oskarżonego jest równoznaczne z istnieniem „uzasadnionej wątpliwości” co do jego poczytalności i powoduje obligatoryjną obronę. Taki pogląd jest też prezentowany w nowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego i tak: w postanowieniu z dnia 28 października 2020 r., II KK 295/20, stwierdzono, że „obrona obligatoryjna, o której mowa w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 KPK powstaje od momentu, gdy organ procesowy powziął wątpliwości co do tego, czy sprawca mógł w czasie czynu rozpoznać jego znaczenie lub pokierować swoim po-stępowaniem (art. 79 § 1 pkt 3 KPK w zw. z art. 31 § 1 KK), albo czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania postępowaniem była w znacznym stopniu ograniczona (art. 79 § 1 pkt 3 KPK w zw. z art. 31 § 2 KK), a także wówczas, gdy wprawdzie brak jest wątpliwości wskazanych wyżej, ale istnieją one, w ocenie organu procesowego, co do tego, czy stan zdrowia psychicznego oskarżonego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny (art. 79 § 1 pkt 4 KPK) i w celu wyjaśnienia którejkolwiek z tych wątpliwości dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy psychiatrów (art. 202 § 1 KPK)”. Taką interpretację zagadnienia Sąd Najwyższy przyjął także w wyrokach: z dnia 15 listopada 2022 r., IV KK 30/22 i z dnia 19 marca 2023 r., III KK 628/22, a podobnie na gruncie art. 79 § 2 kpk niejednokrotnie wskazywał, że w sytuacji określonej tym przepisem obligatoryjność korzystania przez oskarżonego z pomocy obrońcy oraz niemożność prowadzenia rozprawy bez udziału obrońcy następuje dopiero z chwilą wydania przez Sąd stosownego orzeczenia (zob. wspomniane postanowienie II KK 295/20, nadto postanowienia z: dnia 18 kwietnia 2012 r., IV KK 366/11; dnia 9 stycznia 2013 r., III KK 330/12; dnia 10 kwietnia 2014 r., IV KK 88/14).

Tak więc, w sytuacji, gdy Sąd meriti nie uznał, że zachodzą uzasadnione wątpliwości, o których mowa w art. 79 § 1 pkt 3 i 4 kpk, wobec czego nie wydał postanowienia o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłych lekarzy psychiatrów, niezasadnym jest oczekiwane przez apelanta uznanie, że zaistniało uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 10 kpk, co wymagałoby wydania wyroku kasatoryjnego. Potwierdzeniem powyższego jest także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26.03.2024r. sygn. III KS 71/23 wydany na kanwie bardzo zbliżonego stanu faktycznego (dotyczącego uprzedniego leczenia się natury psychiatrycznej).

To dopiero Sąd Okręgowy, po załączeniu sygnalizowanych w apelacji dokumentów, powziął wątpliwości, co do poczytalności V. L.. Z tego powodu dopuścił dowód z opinii psychiatrycznej co do poczytalności oskarżonego w chwili czynu, w toku trwającego postepowania, a nadto co do możliwości prowadzenia samodzielnej obrony. Opiniowali biegli psychiatrzy, którzy w bardzo bliskiej odległości czasowej osobiście badali oskarżonego na potrzeby innego postepowania karnego. Ich opinia, jako logiczna, wyczerpująca i podparta wiedza fachowa w całości przekonuje. Oskarżony był i jest poczytalny, a dla obrony własnych praw może prowadzić samodzielną i rozsądna obronę. Zdaniem sądu odwoławczego opinia biegłych lekarzy psychiatrów jest wiarygodnym dowodem w sprawie.

W istniejących realiach procesowych wydanie wyroku kasatoryjnego było więc nieuzasadnione.

W postępowaniu przed Sądem I instancji oskarżony nie musiał mieć obrońcy. Taki wniosek tym bardziej przekonuje, gdy zważy się, że V. L. dopuścił się bardzo pospolitego przestępstwa, kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości, a nie czynu, który dla swojego zaistnienia wymaga szczególnej przebiegłości, bystrości, uzgodnionego planu, czy zaistnienia skomplikowanego modus operandi.

Ponadto sąd rejonowy w sposób prawidłowy oraz dokładny przeprowadził postępowanie dowodowe oraz wnikliwie i wszechstronnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy, dokonując następnie na ich podstawie właściwych ustaleń faktycznych, co do samego przebiegu zdarzenia z udziałem V. L.. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone odpowiednio dokładnie i starannie. Ocena materiału dowodowego w zakresie czynu przypisanego oskarżonemu przez sąd rejonowy dokonana została z uwzględnieniem reguł sformułowanych w przepisach art. 5 kpk i art. 7 kpk Co więcej, jest ona oceną wszechstronną, bezstronną i jest zgodna z zasadami wiedzy oraz doświadczenia życiowego. Sąd okręgowy nie stwierdził także błędów logicznych, jak i faktycznych w rozumowaniu sądu rejonowego. W związku z powyższym kontrola apelacyjna uzasadnia twierdzenie, że zaskarżony wyrok został, tak jak tego wymaga norma zawarta w art. 410 kpk, prawidłowo i w pełni oparty na poprawnie dokonanej ocenie materiału dowodowego, zgromadzonego i ujawnionego w toku postępowania. Zastosowana wobec sprawcy represja karna nie nosi natomiast cech rażącej niewspółmierności.

Wniosek

- o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji;

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

- żaden z zarzutów apelacyjnych nie okazał się być zasadny, brak podstaw do wnioskowanego uchylenia wyroku;

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

- sprawstwo i wina;

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

- brak jest podstaw do korekty wyroku w tym zakresie,

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2

W oparciu o treść art. 624 § 1 kpk sąd odwoławczy zwolnił oskarżonego od obowiązku zwrotu wydatków poniesionych w postępowaniu odwoławczym oraz od opłaty za drugą instancję - wobec trudnej sytuacji materialnej ww., a nadto wobec konieczności odbycia przez oskarżonego kary pozbawienia wolności o izolacyjnym charakterze (co nawet przy ewentualnym jej odbywania w ramach dozoru elektronicznego znacząco ogranicza możliwości zarobkowania).

7.  PODPIS

1.11.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 13 maja 2025 roku, w sprawie o sygn. akt II 73/25

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐co do winy

☐co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☒uchylenie

☐zmiana