Wyrok z 27 lutego 2026, sygn. I C 1697/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 lutego 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny

w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2026 r. w G.

na rozprawie

sprawy z powództwa (...) (...) (...) (...) (...) S.A. z siedzibą w Z.

przeciwko Z. T.

o zapłatę

I.  umarza postępowanie w zakresie żądania zapłaty kwoty 47.885 zł 81 gr,

II.  zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.466 zł 30 gr (jeden tysiąc czterysta sześćdziesiąt sześć złotych trzydzieści groszy) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 26.03.2025 r. do dnia zapłaty,

III.  w pozostałym zakresie powództwo oddala,

IV.  nakazuje zwrócić powodowi kwotę 1.167 zł 15 gr tytułem części opłaty wobec cofnięcia pozwu przed rozprawą,

V.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.417 (pięć tysięcy czterysta siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 1697/24

UZASADNIENIE

Pozwem wniesionym w dniu 18.10.2024 r. przeciwko Z. T. powódka (...) (...) (...) (...) (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w Z., wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty 174.000,04 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10.08.2024 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału kredytu wypłaconego stronie pozwanej (jako świadczenia nienależnego) z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy kredyt (...) nr (...) z dnia 21.02.2006 r.

Ponadto, powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z uwzględnieniem opłat skarbowych od pełnomocnictwa, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie do dnia zapłaty.

Powódka wniosła o zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Apelacyjnym w B. pod sygn. akt(...)

W uzasadnieniu powódka wskazała, że wniosła niniejszy pozew w celu rozstrzygnięcia kwestii spornych, które powstały w związku z zarzutem pozwanego dotyczącym nieważności (bezskuteczności trwałej) umowy kredytu. Powódka dochodzi roszczeń związanych z umową, w tym rozliczenia nienależnych świadczeń, gdyby umowa w ocenie Sądu okazała się ostatecznie nieważna. Podstawę prawną roszczenia o zapłatę stanowi art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c.

(pozew k. 4-15)

W odpowiedzi na pozew pozwany uznał, żądanie pozwu w zakresie roszczenia o zapłatę kwoty wypłaconego kapitału kredytu tj. 174.468,08 zł oraz wniósł o oddalenie powództwa w pozostałej części. Ponadto, wniósł o zasądzenie od powódki na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Ewentualnie na podstawie 101 k.p.c. zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego stronie pozwanej od powódki, gdyż strona pozwana nie dała powodu do wytoczenia sprawa. Nadto, wniósł o wzajemnie zniesienie kosztów procesu w przypadku częściowego uwzględnienia żądań, ewentualnie na podstawie art. 102 k.p.c. o nieobciążanie pozwanego kosztami procesu.

Poniósł zarzut zatrzymania. Wskazał, że wytoczone powództwo stanowi nadużycie prawa procesowego w rozumieniu art. 4 ¹ k.p.c. Pozwany kwestionował wysokość wypłaconego kapitału wskazując, że była to kwota 174.468,08 zł – sporna jest opłata za sporządzenie aneksu w wysokości 531,96 zł. W ocenie pozwanego, powodowi nie przysługują odsetki od dochodzonego roszczenia. Gdyby Sąd uznał, że odsetki powodowi przysługują, to dochodzenie tych odsetek stanowi nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. Podniósł, że powódka w sprawie wytoczonej przez kredytobiorcę mógł podnieść zarzut potrącenia lub zarzut zatrzymania albo wnieść powództwo wzajemne.

(odpowiedź na pozew k. 125-129v)

Powódka w piśmie z dnia 19.03.2025 r. cofnęła powództwo w części tj. co do kwoty 114.234,52 zł wraz z zrzeczeniem się roszczenia w z tym zakresie, w związku z zapłatą tego roszczenia przez pozwanego w toku sprawy.

W konsekwencji wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kwoty 60.765,52 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11.03.2025 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanemu na podstawie umowy kredytu.

(pismo powoda – k. 165-167)

Postanowieniem z dnia 03.04.2025 r. Sąd na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w sprawie w zakresie żądania zapłaty kwoty 114.234,52 zł zawartego w pkt 1 pozwu, wobec skutecznego cofnięcia pozwu w tym zakresie.

(postanowienie – k. 199)

Pozwany wniósł o zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości dwukrotności stawki minimalnej.

(pismo procesowe pozwanego – k. 207)

W piśmie wniesionym w dniu 04.02.2026 r. powódka cofnęła powództwo w części tj. co do kwoty 47.885,81 zł w związku z złożonym oświadczeniem o potrąceniu przez pozwanego.

W konsekwencji wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 12.879,71 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26.03.2025 r. z tytułu zwrotu pozostałej kwoty odpowiadającej części kapitału kredytu wypłaconego na podstawie umowy kredytu.

(pismo powoda z dnia 04.02.2026 r. – k. 219-221)

Pozwany w piśmie z dnia 09.02.2026 r. zgłosił procesowy zarzut potrącenia. Oświadczył, że potrąca wierzytelność wynikającą z nieistniejącego stosunku prawnego w postaci umowy nr (...) o kredyt mieszkaniowy w kwocie 48.690,75 zł z wierzytelnością Banku w kwocie 48.690,75 zł z tytułu pozostającej do zwrotu kwoty kapitału kredytu.

(pismo pozwanego z dnia 09.02.2026 r. – k. 226-230)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 21 lutego 2006 strony podpisały umowę nr (...) o kredyt mieszkaniowy J.-W..

Zgodnie z treścią umowy Bank udzielił kredytu w kwocie stanowiącej równowartość 61.184,14 (...) (§ 2 ust. 1 ust. 2 umowy). Kwota kredytu w złotych została określona poprzez przeliczenie kwoty (...) na złote według kursu kupna (...) zgodnie z Tabelą kursów z dnia uruchomienia środków (§ 2 ust. 3 umowy). Kredyt udzielony został na okres od 21.02.2026 r. do 12.02.2036 r. (§ 2 ust. 1 umowy).

Oprocentowanie kredytu stanowiło sumę stopy bazowej kredytu oraz marży banku która wynosiła 2,25% w stosunku rocznym, co w przypadku uruchomienia środków w dniu podpisania umowy stanowiło oprocentowanie na poziomie 3,49% (§5 ust. 2).

Spłata kredytu miała nastąpić w 360 równych ratach kapitałowo-odsetkowych (z wyjątkiem ostatniej raty, która jest ratą wyrównującą), składającą się z rat kapitałowych i bieżących odsetek, płatnych do 12 dnia każdego miesiąca. Kwota raty była pobierana z rachunku pozwanego przez bank (§12 ust. 1 i 2 umowy). Spłata zobowiązania następowała w złotych. Do przeliczeń kwot walut spłacanego kredytu na złote, stosowano kurs sprzedaży (...) według Tabeli kursów obowiązującej w dniu spłaty.

W dniu 19.10.2006 r. strony zawarły aneks do umowy kredytu, na podstawie którego kwota kredytu została podwyższona o 12.455,89 (...).

(dowód: umowa k. 28-36, aneks nr (...) – k. 37-38)

Kredyt został wypłacony kredytobiorcy w transzach w łącznej kwocie 175.000,04 zł z czego kwota 531,96 zł została zaliczona na opłatę za aneks nr (...) do umowy.

(dowód: wniosek o wypłatę kredytu – k. 39, 42, 45, 48, 51, 54, 57, dyspozycja uruchomienia kredytu -k. 40, 43, 46, 49, 52, 55, 58, potwierdzenie dokonania transakcji – k. 41, 44, 47, 50, 53, 56, zaświadczenie – k. 59-70)

Pozwany w dniu 22.02.2006 r. zapłacił prowizję w kwocie 2.644,47 zł.

Pozwany w okresie od 12.03.2006 r. do 12.04.2021 r. zapłacił na rzecz powoda kwotę 150.021,42 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych. Natomiast od 29.04.2021 r. do 12.12.2024 r. zapłacił kwotę 48.690,75 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych.

(dowód: dyspozycja uruchomienia kredytu -k. 40, zaświadczenie – k. 59-70, historia rachunku – k. 233-245, okoliczność bezsporna).

Pozwany pismem z dnia 14.10.2021 r. wezwał powódkę do zapłaty kwoty 153.197,85 zł w związku z nieważnością umowy kredytu. Termin zapłaty został oznaczony na 7 dni od dnia otrzymania pisma. Powódka nie uznała roszczeń pozwanego.

(dowód: wezwanie do zapłaty z dnia 14.10.2021 r. wraz z potwierdzeniem doręczenia – k. 132-136, pismo powódki – k. 137-139)

Pozwany skierował do Sądu Okręgowego w O. pozew przeciwko powódce o ustalenie, że umowa kredytu nr (...) jest nieważna oraz zapłatę z tego tytułu kwoty 153.197,85 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26.10.2021 r. do dnia zapłaty. Tytułem żądania ewentualnego wniósł o ustalenie bezskuteczności niektórych postanowień umownych i zapłatę z tego tytułu kwoty 40.044,30 zł.

Wyrokiem z dnia 16.02.2023 r. Sąd Okręgowy w O., I Wydział Cywilny w sprawie (sygn. akt(...) (...)) z powództwa Z. T. przeciwko powódce w niniejszej sprawie ((...) (...) (...) S.A. z siedzibą w Z.) ustalił, że nieważna jest umowa kredytu nr (...) oraz zasądził na rzecz kredytobiorcy kwotę 153.197,85 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26.10.2021 r. do dnia zapłaty. Nadto, Sąd zasądził na rzecz kredytobiorcy zwrot kosztów postępowania w kwocie 11.817 zł.

Na kwotę zasądzoną przez Sąd tj. 153.197,85 zł składy się następujące należności:

- prowizja w kwocie 2.644,47 zł.

- raty kapitałowo odsetkowe uiszczone okresie od 12.03.2006 r. do 12.04.2021 r. w kwocie 150.021,42 zł,

- opłata za zawarcie aneksu w kwocie 531,96 zł.

Od powyższego wyroku bank wywiódł apelację.

Sąd Apelacyjny w B. wyrokiem z dnia 31.12.2024 r. w sprawie (...) oddalił apelację banku i zasądził na rzecz kredytobiorcy kwotę 8.100 zł tytułem zwrotu kosztów procesu w instancji odwoławczej z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia zasądzającego te koszty do dnia zapłaty.

(dowód: pozew – k. 72-96, wyrok Sądu Okręgowego w O. z dnia 16.02.2023 r. wraz z uzasadnieniem – k. 97 oraz k. 142-160, 168-177, wyrok Sądu Apelacyjnego w B.w sprawie (...)wraz z uzasadnieniem – k. 161 oraz k. 178-193, okoliczność bezsporna)

Powódka pismem z dnia 28.06.2024 r. wezwała pozwanego do zapłaty kwoty 175.000,04 zł w terminie 1 miesiąca od doręczenia pisma. Żądana kwota stanowiła rozliczenie roszczeń w zakresie wypłaconego przez bank kapitału wynikających z bezskuteczności (nieważności) umowy kredytu.

Wezwanie zostało odebrane w dniu 09.07.2024 r. Pozwany nie uznał roszczeń powódki.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z potwierdzeniem doręczenia – k. 100-102, pismo pozwanego z dnia 15.07.2024 r. – k. 231-232)

Powódka uiściła na rzecz pozwanego następujące kwoty:

- 209.343,82 zł w dniu 14.02.2025 r. tytułem kwoty głównej wraz z odsetkami w sprawie (...),(...)

- 20.104,51 zł w dniu 14.02.2025 r. tytułem kosztów procesu z odsetkami w sprawie (...),(...).

Pozwany uiścił na rzecz powódki w dniu 10.03.2025 r. kwotę 125.777,33 zł tytułem zwrotu pozostałej części kapitału.

(dowód: potwierdzenie przelewów – k. 194-196, 246)

Pismem z dnia 20.02.2025 r. pozwany wezwał powódkę do zapłaty na jego rzecz kwoty 48.690,75 zł tytułem uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych w okresie od 29.04.2021 r. do 12.12.2024 r. Termin zapłaty został oznaczony na 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma. Pismo zostało odebrane przez powódkę w dniu 17.03.2025 r.

Pozwany złożył w dniu 25.03.2025 r. oświadczenie o potrąceniu, w którym wskazał, że:

- wierzytelność w kwocie 48.690,75 zł z tytułu uiszczonych rat kapitałowo-odsetkowych w okresie od 29.04.2021 r. do 12.12.2024 r.,

potrąca,

z wierzytelnością banku o zapłatę kwoty 48.690,75 zł z tytułu pozostającej do zwrotu kwoty kapitału kredytu.

Oświadczenie zostało doręczone powódce w dniu 01.04.2025 r.

Powódka skierowała do pozwanego pismo z dnia 06.10.2025 r. dotyczące sposoby zaliczenia dokonanych przez pozwanego wpłat wraz z informacją o nierozliczonej kwocie należności z tytułu udostępnionego kapitału.

(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z dowodem doręczenia – k. 247-250, oświadczenie o potrąceniu z dnia 25.03.2025 r. – k. 222-223 oraz k. 251-256, pismo powódki z dnia 06.10.2025 r. – k. 257-258)

Sąd zważył, co następuje:

Roszczenie powódki o zapłatę z tytułu udostępnionego kapitału podlegało uwzględnieniu w części. Z uwagi na fakt, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna, strony powinny zwrócić sobie uzyskaną bezprawnie korzyść.

Sąd umorzył postępowanie o zapłatę kwoty 47.885,81 zł z uwagi na kolejne cofnięcie pozwu w tym zakresie przez powódkę.

Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty. W niniejszej sprawie okoliczności faktyczne nie były sporne (za wyjątkiem wysokości udostępnionego kapitału), a jedynie występował spór co do prawa – czy i w jakiej kwocie przysługuje powódce roszczenie o zwrot udostępnionego kapitału oraz czy złożone oświadczenia o potrąceniu były skuteczne.

Pozwany podniósł zarzut nadużycia prawa procesowego w rozumieniu art. 4 ¹ k.p.c. przez powódkę w związku z wytoczeniem niniejszego powództwa. Wskazać należy, że przepis 4 ¹ k.p.c. stanowi, że z uprawnienia przewidzianego w przepisach postępowania stronom i uczestnikom postępowania nie wolno czynić użytku niezgodnego z celem, dla którego je ustanowiono (nadużycie prawa procesowego). Sąd w wytoczonym przez powódkę powództwie nie dostrzega niezgodności podjętych czynności procesowych z ich celem. W toku postępowania ocenie podlega to czy powódce należy się określone świadczenie w związku nieważnością umowy kredytu. Powyższe nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 4 ¹ k.p.c.

Nadto, pozwany podniósł zarzut nadużycia prawa podmiotowego przez powódkę w rozumieniu art. 5 k.c. Wskazać należy, że przepis art. 5 k.c. stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonanie prawa i nie korzysta z ochrony. Sąd w wytoczonym przez powódkę powództwie nie dostrzega sprzeczności ani ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa ani z zasadami współżycia społecznego. W toku postępowania ocenie podlega to czy powódce należy się określone świadczenie w związku nieważnością umowy kredytu. Powyższe nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 5 k.c.

Powódka cofnęła pozew bez zrzeczenia się roszczenia co do kwoty 47.885,81 zł tytułem zwrotu wypłaconego kapitału wobec dokonanych rozliczeń z pozwaną. W ocenie Sądu czynności ta nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, z prawem ani nie zmierza do obejścia prawa, a więc dopuszczalna. Wobec skutecznego cofnięcia pozwu w części przez powódkę, Sąd na podstawie art. 355 w zw. z art. 203 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie co do żądania zapłaty kwoty 47.885,81 zł, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.

Ostatecznie, powódka domagała się zasądzenia od pozwanej kwoty 12.879,71 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26.03.2025 r. do dnia zapłaty. Powódka żądanie pozwu opierała na tym, że w wyniku postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym w O. ((...) (...)/21), a następnie Sądem Apelacyjnym w B. (...)) ustalono, że umowa kredytu łącząca strony jest nieważna. Sąd orzekający w niniejszej sprawie na podstawie art. 365 i 366 k.p.c. jest związany prawomocnym wyrokiem wydanym przez Sąd Okręgowy w O. i Sąd Apelacyjny w B. w zakresie ustalenia, że umowa kredytu jest nieważna.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, że umowa kredytu hipotecznego nr (...) jest nieważna. Powyższa okoliczność została prawomocnie przesądzona przez sąd powszechny. Wobec czego rozliczenie stron następuje w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu - regulujące zwrot uzyskanej korzyści, co prowadzi do konieczności zbilansowania wzajemnych świadczeń.

Przed przejściem do dalszych rozważań konieczne jest wyjaśnienie w jakiej kwocie został udostępniony pozwanemu kapitał. Powódka twierdziła, że kwota kapitału wynosiła 175.000,04 zł, zaś pozwany, że była to kwota 174.468,08 zł. Sporna między stronami była kwota 531,96 zł stanowiąca opłatę za aneks do umowy, która była kredytowana. Sąd w tym składzie, w rozpoznawanych sprawach stoi na stanowisku, że wszelkie kredytowane koszty w przypadku nieważności umowy kredytu nie stanowią wypłaty kapitału kredytu – cały czas te środki pozostają w banku mimo księgowania pod inną pozycją. Jednocześnie, w takiej sytuacji kredytobiorca nie może się domagać zwrotu takiego kredytowanego kosztu bo nigdy go nie zapłacił z własnych środków. Jednak w niniejszej sprawie sytuacja przedstawia się inaczej. Pozwanemu, w sprawie z swojego powództwa została zasądzona od banku kwota 153.197,85 zł na którą składała się: prowizja w kwocie 2.644,47 zł, raty kapitałowo odsetkowe uiszczone okresie od 12.03.2006 r. do 12.04.2021 r. w kwocie 150.021,42 zł oraz opłata za zawarcie aneksu w kwocie 531,96 zł. Wobec tego, że kredytobiorca domagał się zwrotu opłaty za zawarcie aneksu i kwota z tego tytułu została mu zasądzona (mimo, iż była ona kredytowana), to należy w tym wypadku uznać, że kapitał kredytu został udostępniony w kwocie 175.000,04 zł. I to ta kwota będzie stanowiła podstawę do dalszych obliczeń.

Dotychczas w sprawach rozpoznanych w tym składzie Sądu do rozliczeń między stronami miała zastosowanie uchwała Sądu Najwyższego z dnia 7.05.2021 r. w sprawie III CZP 6/21, w której stwierdzono, że w przypadku następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach powstają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Ostatecznie zatem świadczenia te podlegają zwrotowi niezależnie od siebie, bez konieczności badania z urzędu, czy ich wzajemna wysokość prowadzi do powstania stanu wzbogacenia, który byłby miarą zwrotu różnicy między tymi świadczeniami. Jednak w dniu 19.06.2025 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok w sprawie I C 396-24 zgodnie, z którym „Artykuł 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że: stoi on na przeszkodzie orzecznictwu krajowemu, zgodnie z którym w przypadku gdy warunek umowy kredytu uznany za nieuczciwy prowadzi do nieważności tej umowy, przedsiębiorca ma prawo żądać od konsumenta zwrotu całej nominalnej kwoty udzielonego kredytu, niezależnie od kwoty spłat dokonanych przez konsumenta w wykonaniu tej umowy i niezależnie od pozostałej do spłaty kwoty.” Wyłącznie (...) ma uprawnienie do wykładni przepisów prawa europejskiego w tym dyrektywy konsumenckiej. Jego wykładnia jest wiążąca dla sądów powszechnych i Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny, w ocenie Sądu, zasadny będzie zwrot kredytobiorcom dopiero kwoty uzyskanej przez bank ponad wypłacony kapitał, a więc realnie uzyskaną korzyść. Należy mieć na względzie treść przepisu art. 405 k.c. który stanowi, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Wprost w tym przepisie wskazano, że ustawodawca usankcjonował zwrot korzyści, a więc to co druga strona uzyskała ponad to co zobowiązana była świadczyć . Podkreślić należy, że w tym przepisie nie zostało użyte sformułowanie „zwrot świadczenia” czy też „zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy” tak jak ma to miejsce w przypadku odstąpienia od umowy w przepisach art. 494 k.c. czy 496 k.c. Jeżeli zamiarem ustawodawcy byłoby również w przypadku zastosowaniu art. 405 k.c. w zw. z art. 410 k.c. zwrot wszystkich należności wówczas w przepisie wskazano by na zwrot świadczenia, a nie zwrot korzyści. W przypadku bezpodstawnego wzbogacenia należy mieć na uwadze, że strona powołująca się na te przepisy może żądać korzyści, a więc tego co druga strona uzyskała ponad to co jej przysługiwało.

Wobec tego, kredytobiorcy mogą żądać od banku wyłącznie kwot uiszczonych ponad udostępniony kapitał. Zaś bank kwoty udostępnionego kapitału ale wyłącznie w takiej części w jakiej nie została ona dotychczas zaspokojona przez kredytobiorców, w toku realizacji nieważnej umowy.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy, powódka mogła dochodzić w sprawie wyłącznie kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy sumą kwoty udostępnionego kapitału, a kwotą którą otrzymała od pozwanego w ramach wykonywania nieważnej umowy, przy uwzględnieniu rozliczeń stron w związku z prawomocnym wyrokiem ustalającym nieważność umowy kredytu.

Systematyzując, powódka udostępniła pozwanemu kapitał w kwocie 175.000,04 zł. W dacie wydanie wyroku przez Sąd Apelacyjny w B. w dniu 31.12.2024 r. powódka posiadała następujące kwoty uiszczone przez pozwanego:

1) 153.197,85 zł składy się następujące należności (kwota zasądzona wyrokiem w sprawie z powództwa kredytobiorcy):

- prowizja w kwocie 2.644,47 zł.

- raty kapitałowo odsetkowe uiszczone okresie od 12.03.2006 r. do 12.04.2021 r. w kwocie 150.021,42 zł,

- opłata za zawarcie aneksu w kwocie 531,96 zł,

2) 48.690,75 zł tytułem rat kapitałowo-odsetkowych uiszczonych od 29.04.2021 r. do 12.12.2024 r. (kwota niedochodzona na drodze sądowej),

łącznie: 201.888,60 zł.

Porównując, powyższe kwoty na dzień wydania prawomocnego wyroku w sprawie z powództwa kredytobiorcy kapitał został spłacony.

Jednakże, bank realizując wyrok uiścił na rzecz pozwanego kwotę 209.343,82 zł w dniu 14.02.2025 r. tytułem kwoty głównej wraz z odsetkami w sprawie (...), I (...) (...). Z powyższej sumy należność główną stanowiła kwota 153.197,85 zł, pozostała część były to odsetki.

Wobec tego bank po realizacji wyroku w dniu 14.02.2025 r. miał środki pozwanego w kwocie 48.690,75 zł (201.888,60 zł - 153.197,85 zł). Czyli niespłacony kapitał w tej dacie wynosił 126.309,29 zł (175.000,04 zł - 48.690,75 zł).

W tym miejscu aktualizuje się roszczenie odsetkowe powodowego banku. Bank wezwał kredytobiorcę do zapłaty pismem z dnia 28.06.2024 r. kwoty 175.000,04 zł w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia wezwania (k. 100-103). Pozwany odebrał wezwanie w dniu 05.07.2024 r. Jednak z uwagi na to, że bank cały czas twierdził, że umowa jest ważna i skuteczna, to pozwany nie pozostawał w opóźnieniu od 05.08.2024 r. w spełnieniu świadczenia. Żądanie powódki stało się skuteczne dopiero z dniem wydania prawomocnego wyroku przez Sąd Apelacyjny w B. w sprawie (...), którym przesądzona została nieważność umowy kredytu tj. od 31.12.2024 r. Od tej daty powódka mogła się domagać odsetek. Jednocześnie podkreślić należy, że z uwagi na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19.06.2025 r. w sprawie (...) Bank nie może domagać się od kredytobiorców środków jeżeli znajdują się one w jego posiadaniu. Natomiast z uwagi na to że środki pozwanego zaspokające w całości kapitał znajdowały się posiadaniu powódki to nie przysługiwały jej odsetki od kwoty 175.000,04 zł od dnia 31.12.2024 r. do 14.02.2025 r.

Jednakże, w związku z realizacją wyroku przez powódkę w dniu 14.02.2025 r. pozostał niezaspokojony kapitał w kwocie 126.309,29 zł. Od tej kwoty należą się powódce odsetki od dnia 15.02.2025 r. do dnia 10.03.2025 r. tj. dnia w którym pozwany dokonał wpłaty na rzecz powódki. Odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 126.309,29 zł od dnia 15.02.2025 r. do dnia 10.03.2025 r. wynoszą 934,34 zł. Pozwany w dniu 10.03.2025 r. dokonał wpłaty na rzecz pozwanej w kwocie 125.777,33 zł. Zgodnie z art. 451 § 1 k.c. kwota ta mogła zostać zaliczona w pierwszej kolejności na odsetki, a następnie na kapitał. Powódka dokonała zaliczenia wyższej kwoty na odsetki za opóźnienie, ponieważ liczyła je od innej daty. Z tego względu prawidłowe rozliczenie wpłaty pozwanego w kwocie 125.777,33 zł powinno wyglądać następująco. Kwota 934,34 zł powinna zostać zaliczona na odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 126.309,29 zł od dnia 15.02.2025 r. do dnia 10.03.2025 r., a pozostała część na kapitał czyli 124.842,99 zł (125.777,33 zł-934,34 zł).

W związku z tym, że kapitał do zapłaty na rzecz pozwanego wynosił 126.309,29 zł, a na poczet jego została zaliczona kwota 124.842,99 zł z wpłaty z dnia 10.03.2025 r. to do zapłaty na rzecz bank banku pozostaje kapitał w kwocie 1.466,30 zł (126.309,29 zł - 124.842,99 zł). Pozwany powinien zwrócić powódce kwotę 1.466,30 zł tytułem zwrotu udostępnionego kapitału ponieważ w tej części wierzytelność powódki nie została zaspokojona. Z tego względu, w ocenie Sądu powódka nie wykazała, że przysługuje jej wyższa kwota niż 1.466,30 zł, zaś pozwany udowodnił, że roszczenie powoda w pozostałym zakresie zostało w całości zaspokojone.

Podkreślić należy, że roszczenie zwrotne banku nie podległo przedawnieniu, gdyż w świetle art. 405 k.c. roszczenie to nie powstało wobec pozostawania środków w dyspozycji banku. Wyraźnie zaznaczył Trybunał Sprawiedliwości, wypowiadając się przeciwko prawu do dochodzenia zapłaty środków wpłaconych przez konsumenta bankowi dopóki są one w jego dyspozycji.

Nawet gdyby przyjąć przedawnialność takiego roszczenia, to podniesienie takiego zarzutu w przedmiotowej sytuacji trzeba byłoby uznać za nadużycie prawa w świetle zasad współżycia społecznego. Przyznanie konsumentowi nieograniczonego w czasie prawa do żądania zwrotu swoich świadczeń i pozbawienie banku tego prawa byłoby wyrazem rażącej niesymetryczności, a co więcej krótkowzroczności. Nie ponawiając tu już argumentów o elementarnych zasadach uczciwości, wskazać należy, że byłoby to po prostu przeciwskuteczne z punktu widzenia interesów wszystkich konsumentów. Wbrew poglądom osób bezrefleksyjnych, banki w istocie nie mają już „własnych” pieniędzy. Wszystko czego zostaną pozbawione powyżej racjonalnych założeń swojego bilansu i tak „odbiją” sobie na rażącym zaniżaniu oprocentowania lokat, rachunków oszczędnościowych, zawyżonym oprocentowaniu debetów i udzielanych kredytów, czy opłatach za czynności bankowe.

Odnieść należy się do złożonego przez pozwanego oświadczenia z dnia 25.03.2025 r. o potrąceniu wzajemnych wierzytelności. Zgodnie z art. 498 § 1 k.c. „Gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.”. Zgodnie z cytowanym wyżej przepisem mogą zostać potrącone wierzytelności – jednak warunek ten nie jest spełniony w niniejszym stanie faktycznym. Wierzytelność powódki w kwocie 48.690,75 zł z tytułu udostępnionego kapitału oraz wierzytelność pozwanego w takiej samej kwocie z tytułu spłaty rat kapitałowo-odsetkowych w związku z wykonaniem nieważnej umowy na dzień orzekania nie istnieje (obie wierzytelności uległy wzajemnej kompensacji na skutek ustalenia nieważności umowy). Wobec tego, przy przyjęciu teorii salda, którą Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela, pozwany nie mógł złożyć skutecznego oświadczenia o potrąceniu wierzytelności powódki z tytułu udostępnionego kredytu, innej zaś wierzytelności do potrącenia nie wskazał.

Natomiast nawet jeżeli przyjąć, że teoria salda nie ma w niniejszej sprawie zastosowania lecz teoria dwóch kondykcji, to wówczas należy uznać, że nastąpiło skuteczne potrącenie wzajemnych wierzytelności stron.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c., Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.466,30 zł tytułem zwrotu kapitału udostępnionego pozwanemu, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku, zaś w pozostałym zakresie powództwo o zapłatę oddalił jako bezzasadne, o czym orzekł jak w punkcie III sentencji wyroku.

Powódka ostatecznie wniosła o zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od żądanej kwoty od dnia 26.03.2025 r. do dnia zapłaty i to żądanie zostało uwzględnione w całości. Pozwany pozostawał w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia w kwocie 1.466,30 zł od dnia 11.03.2025 r. Za okres od 15.02.2025 r. do 10.03.2025 r. odsetki zostały skapitalizowane i zaliczone z wpłaty pozwanego, co zostało wyjaśnione wyżej. Wobec tego, powódka mogła dochodzić odsetek od dnia 11.03.2025 r., zaś wskazała datę późniejszą tj. 26.03.2025 r. i Sąd będąc związanym żądaniem powódki zasądził odsetki od tej daty.

W związku z tym, Sąd na podstawie art. 481 § 1 k.c. zasądził odsetki za opóźnienie od kwoty 1.466,30 zł od dnia 26.03.2025 r. do dnia zapłaty, o czym orzekł w punkcie II sentencji wyroku.

Zgłoszony zarzut zatrzymania przez pozwanego okazał się bezprzedmiotowy.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a) u.k.s.c. Sąd z urzędu zwraca stronie połowę uiszczonej opłaty od pisma cofniętego przed rozpoczęciem posiedzenia, na które sprawa została skierowana. Zwracaną opłatę, na podstawie art. 79 ust. 3 u.k.s.c. obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej.

Powódka cofnęła pozew w zakresie kwoty 47.885,81 zł czyli wartość przedmiotu sporu od której nalicza się opłatę wynosi 47.886 zł. Opłata od pozwu stanowiła kwotę 2.394,30 zł liczoną jako 5% z kwoty 47.886 zł.

Wobec cofnięcia pozwu w części przed rozprawą, na którą sprawa została skierowana powodowi przysługuje zwrot połowy opłaty tj. 1.197,15 zł (2.394,30 zł : 2) – opłata minimalna 30 zł tj. 1.167,15 zł. Tym samym powódce przysługuje zwrot części opłaty w kwocie 1.167,15 zł.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a) oraz ust. 3 u.k.s.c. powodowi zwrócono kwotę tj. 1.167,15 zł, o czym Sąd orzekł jak w punkcie IV sentencji wyroku.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. poprzez obciążanie powódki obowiązkiem ich zwrotu na rzecz pozwanego w całości. Powódka wygrała proces w niewielkim zakresie tj. co do kwoty 1.466,30 zł. W zakresie w jakim powództwo zostało cofnięte, powódkę należy traktować jako przegrywającą w tej części proces. Powódka mogła dokonać rozliczenia z pozwanym na drodze pozasądowej po wydaniu przez Sąd wyroku ustalającego nieważność umowy kredytu. Dopiero gdyby te rozliczenia nie przyniosłyby rezultatu zasadne byłoby wystąpienie z żądaniem na drogę sądową.

Koszty procesu po stronie pozwanej obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika (radcy prawnego) w stawce wynikającej z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (5.400 zł) i uiszczoną opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł).

Sąd nie znalazł podstaw do zasądzenie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w podwójnej wysokości, o co pozwany wnosił. Niniejsza sprawa nie wymagała ponad standardowego nakładu pracy ze strony pełnomocnika oraz licznej wymiany pism procesowych.

O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

Z tego względu Sąd zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5.417 zł, o czym orzekł jak w punkcie V sentencji wyroku.