Postanowienie z 6 grudnia 2023, sygn. II Ca 1976/23

POSTANOWIENIE

Dnia 6 grudnia 2023 roku

Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny - Odwoławczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia Agata Maniecka - Kurotaki

po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 roku w Krakowie

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z wniosku T. P.

przy uczestnictwie K. R.

o wpis w księdze wieczystej (...)

na skutek apelacji uczestniczki

od postanowienia Sądu Rejonowego w Myślenicach z dnia 26 maja 2023 r. sygn. akt DzKw/KR1Y/0002546/23

postanawia:

1.  sprostować omyłki w zaskarżonym postanowieniu w ten sposób, że w miejsce błędnego oznaczenia „o wpis hipoteki przymusowej w księdze wieczystej (...)” wpisać prawidłowo „o wpis w księdze wieczystej (...)”,

2.  oddalić apelację,

3.  oddalić wniosek uczestniczki o zasądzenie od wnioskodawcy zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Sędzia Agata Maniecka - Kurotaki

Sygnatura akt II Ca 1976/23

UZASADNIENIE

Punktów 2 i 3 postanowienia z dnia 6 grudnia 2023 roku

Wnioskiem z dnia 27 października 2022 r. P. P. wniósł o wpisanie w dziale III księgi wieczystej (...) roszczenia o przeniesienie własności działek (...) na podstawie przedwstępnej umowy sprzedaży i aneksów do tej umowy.

Referendarz w Sądzie Rejonowym w Myślenicach w dniu 3 marca 2023 roku wpisał ostrzeżenie zgodnie z wnioskiem.

Uczestniczka postępowania K. R. wywiodła skargę na powyższy wpis.

W wyniku jej rozpoznania Sąd Rejonowy w Myślenicach postanowieniem z dnia 26 maja 2023 roku sygn. akt Dz.Kw(...) utrzymał w mocy zaskarżony wpis.

Sąd Rejonowy powołał się na zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego wynikający z art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. i wskazał, że dopuszczalność wpisu roszczenia o przeniesienie własności, którego podstawę stanowi warunkowa umowa sprzedaży jest uzależniona od treści roszczenia oraz od rzeczywistego jego istnienia. Sąd rozpoznający sprawę obowiązany jest do dokonania oceny w tym zakresie w oparciu o treść umowy, dokumentów dołączonych do wniosku, treść księgi wieczystej i dokumenty złożone przez uczestnika postępowania wraz z odpowiedzią na wniosek. W razie złożenia przez sprzedawcę oświadczenia o odstąpieniu od umowy, dla stwierdzenia istnienia roszczenia konieczne jest nie tylko ustalenie, że takie oświadczenie zostało złożone, ale również, że zostało złożone skutecznie. Złożenie przez kupującego wniosku o wpis takiego roszczenia i powołanie się przez sprzedawcę na złożone wcześniej oświadczenie o odstąpieniu od umowy świadczy o istnieniu sporu albo co do faktu złożenia oświadczenia, albo co do jego skuteczności. Spór ten nie może być badany i rozstrzygnięty w postępowaniu wieczystoksięgowym. Wymagałoby to bowiem przeprowadzenia dowodów pozostających poza zakresem kognicji określonym w art. 626 ⁸ k.p.c. W konsekwencji roszczenie objęte dokumentem stanowiącym podstawę wpisu podlega ujawnieniu w księdze wieczystej. Tego obowiązku nie uchyla zarzut wygaśnięcia roszczenia wskutek złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, skoro poza kognicję sądu wieczystoksięgowego wykracza badanie skuteczności tego oświadczenia.

Apelację od powyższego postanowienia złożyła uczestniczka K. R., zarzucając naruszenie:

1.  art. 626 ⁹ k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie oddalenia wniosku o wpis roszczenia o przeniesienie prawa własności działek nr (...) z księgi wieczystej prowadzonej pod numerem (...), w sytuacji gdy roszczenie wnioskodawcy, na skutek nieprzystąpienia do zawarcia umowy przyrzeczonej, a nawet oświadczenia o braku woli zakupu nieruchomości i to w formie aktu notarialnego, wygasło, a w konsekwencji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku,

2.  art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. w zw. z art. 626 ² § 3 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie prowadzące do podtrzymania przez Sąd I instancji dokonanego przez referendarza niewłaściwego wpisu roszczenia, w sytuacji gdy okoliczności sprawy, w tym dokumenty sporządzone w formie aktu notarialnego w sposób jednoznaczny wskazują, że wnioskodawcy T. P. nie przysługuje jakiekolwiek roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości objętej księgą wieczystą, co winno skutkować oddaleniem wniosku w całości,

3.  art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie, a to poprzez mylne uznanie, że okoliczności sprawy i stanowisko właściciela nieruchomości co do istnienia roszczenia o przeniesienie prawa własności nieruchomości będącej przedmiotem postępowania wymagają przeprowadzenia szerszego postępowania dowodowego, co wobec przedłożenia przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem dokumentu w postaci umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości uzasadniało dokonanie wpisu zgodnie z wnioskiem, gdy tymczasem z załączonych do pism oraz skargi dokumentów – sporządzonych w formie aktów notarialnych – wynikało odstąpienie przez wnioskodawcę od zawarcia umowy przyrzeczonej bez potrzeby przeprowadzania dalszego, szczegółowego postępowania dowodowego,

4.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 §2 k.p.c. poprzez dowolną a nie swobodną ocenę dowodów, sprzeczną z zasadami logiki, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, polegające w szczególności na pominięciu dokumentów dołączonych do pisma pełnomocnika właściciela nieruchomości z dnia 2 listopada 2022 r.- odpowiedzi na wniosek,

5.  art. 327 ¹ § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. poprzez lakoniczne, fragmentaryczne i znacznie ograniczone ustalenie stanu faktycznego sprawy, wyciąganie sprzecznych i niespójnych wniosków oraz twierdzeń przez sąd, niewskazanie przyczyn odmowy wiarygodności i mocy dowodowej przywołanym w toku procesu faktom, nieprzywołanie dowodów, na jakich Sąd Rejonowy oparł się wydając rozstrzygnięcie w sprawie oraz przyczyn, dla których pozostałym dowodom odmówił wiarygodności, jak również niewyjaśnienie w sposób dostateczny podstawy prawnej postanowienia.

Apelująca domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia i uchylenia wpisu roszczenia o przeniesienie własności działek nr (...) (...) na rzecz T. P., jak również zasądzenia od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki zwrotu kosztów postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Podniesione w apelacji zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd Rejonowy słusznie zauważył, że kognicja sądu wieczystoksięgowego nie może wykraczać poza ramy przewidziane w art. 626 ⁸§ 2 k.p.c., co w konsekwencji oznacza, że może rozpoznać wniosek o wpis opierając się jedynie na badaniu treści i formy wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treści księgi wieczystej.

W niniejszej sprawie wnioskodawca złożył wniosek nie budzący wątpliwości formalnych. Do wniosku załączył przedwstępną umowę sprzedaży, zgodnie z którą uczestniczka K. R. zobowiązała się sprzedać wnioskodawcy T. P. prawo własności nieruchomości położonej w M., składającej się z działek gruntu nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Myślenicach prowadzi księgę wieczystą (...) w terminie najpóźniej do dnia 30 czerwca 2022 r., za cenę 780 000 zł pod warunkiem zapłaty przez kupującego zadatku. Wbrew twierdzeniom skarżącej, z uwagi na ograniczoną kognicję sądu wieczystoksięgowego, Sąd Rejonowy rozpoznając wniosek nie mógł badać zasadności i skuteczności dokonanego przez sprzedawcę i dołączonego do odpowiedzi na wniosek oświadczenia o odstąpieniu od umowy przedwstępnej sprzedaży, dokonanego aktem notarialnym z dnia 13 września 2022 r. Rep. A nr 5851/2022. Przesądzenie tej kwestii wymagałoby udowodnienia okoliczności takich, jak spełnienie przesłanki określonej w § 7 ust. 3 umowy przedwstępnej w brzmieniu nadanym jej przez „aneks nr (...) do umowy przedwstępnej” zawarty w § 2 aktu notarialnego z dnia 13 lipca 2022 r. (Rep. A nr 4672/2022). W postanowieniu tym strony przesądziły, że w przypadku niewpłacenia przez kupującego drugiej części zadatku w terminie wskazanym w umowie uczestniczce K. R. przysługuje prawo odstąpienia od umowy. Ponadto uprawnienie to przysługiwało tylko do dnia 30 września 2022 r., a trzeba mieć na względzie, że odstąpienie od umowy, choć jest jednostronną czynnością prawną, to zalicza się do oświadczeń woli wymagających zakomunikowania innemu podmiotowi (drugiej stronie umowy), również więc ten fakt musi być ustalony dla przesądzenia o skuteczności odstąpienia od umowy. Brak udowodnienia tych okoliczności oraz ograniczony zakres kognicji sądu wieczystoksięgowego powoduje, iż nie można uwzględnić zarzutów apelacyjnych wywodzonych z tych okoliczności.. Postępowanie w sprawie wieczystoksięgowej (o wpis) podlega rygorom z art. 626 ⁸ § 2 k.p.c. Zgodnie z treścią powyższego przepisu rozpoznając wniosek o wpis sąd wieczystoksięgowy bada jedynie treść wniosku, treść i formę dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zakreśla kognicję zarówno sądu wieczystoksięgowego rozpoznającego wniosek, jak również sądu II instancji rozpoznającego apelację w takiej sprawie. Ograniczony zakres badania wniosku oznacza, iż sąd nie jest właściwy w tym postępowaniu rozstrzygać jakichkolwiek sporów czy też prowadzić postępowanie wyjaśniające, a Sąd II instancji bada jedynie, czy wpis lub odmowa wpisu dokonana przez Sąd Rejonowy jest zgodna z prawem w świetle złożonego wniosku, treści i formy dokumentów stanowiących podstawę wpisu oraz treści księgi wieczystej.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił apelację zgodnie z art. 385 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.

O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 520 § 3 k.p.c. apelacja uczestniczki została oddalona, stad brak jest podstaw do uwzględnienia jej wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania odwoławczego od wnioskodawcy.

SSO Agata Maniecka-Kurotaki