sygn. I Cgg 117/22 2 marca 2026 Sąd Okręgowy w Gliwicach

Wyrok z 2 marca 2026, sygn. I Cgg 117/22

Data orzeczenia 2 marca 2026
Sąd Sąd Okręgowy w Gliwicach
Wydział I Wydział Cywilny
Przewodniczący Sędzia Katarzyna Banko
Tagi
#Sąd Okręgowy w Gliwicach #I Wydział Cywilny #wyrok

Sygn. akt I Cgg 117/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 marca 2026 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Sądu Okręgowego Katarzyna Banko

po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2026 roku w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa G. Ł. (1)

przeciwko (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C., (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w W.

o naprawienie szkody

1.  zasądza od pozwanej (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C. na rzecz powódki G. Ł. (1) kwotę 226.031,51 (dwieście dwadzieścia sześć tysięcy trzydzieści jeden 51/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 5 listopada 2024r.;

2.  zasądza od pozwanej (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C. na rzecz powódki G. Ł. (1) kwotę 24.259,72 (dwadzieścia cztery tysiące dwieście pięćdziesiąt dziewięć 72/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 grudnia 2025r.;

3.  umarza postępowanie w stosunku do pozwanej (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w W.;

4.  oddala powództwo w pozostałym zakresie;

5.  zasądza od pozwanej (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C. na rzecz powódki G. Ł. (1) kwotę 5.400,00 (pięć tysięcy czterysta) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono;

6.  nakazuje pobrać od pozwanej (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 13.104,42 (trzynaście tysięcy sto cztery 42/100) złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

SSO Katarzyna Banko

Sygn. akt I Cgg 117/22

UZASADNIENIE

Powódka G. Ł. (1) domagała się zasądzenia od pozwanej (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C. kwoty 80.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wytoczenia powództwa tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego.

Nadto wniosła o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powyższego żądania podano, że powódka jest właścicielem nieruchomości położonej w L. przy (...), dla której Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej prowadzi księgę wieczystą o numerze (...). Powstanie szkód w budynku mieszkalnym, budynku gospodarczym związane jest związane z negatywnymi skutkami ruchu zakładu górniczego pozwanej, które przybrały następującą postać:

1.  budynek mieszkalny:

- wychylenie budynku od pionu,

- liczne spękania ścian,

- deformacja podłogi,

- pęknięcia płytek podłogowych;

2. budynek gospodarczo – liczne spękania

Powódka w 2018r. wystąpiła do (...) (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w W. z wnioskiem o naprawę szkód górniczych. W dniu 14 marca 2022r. (...) S.A. poinformowała powódkę, iż w związku ze zbyciem części zakładu górniczego na rzecz (...) (...) S.A. dalsza odpowiedzialność za prowadzenie postępowania o naprawienie szkody w nieruchomości powódki spoczywa na (...) S.A., jednakże pozwana do dnia złożenia pozwu również nie podjęła żadnych działań zmierzających do naprawienia szkody.

Pozwana Spółka (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w C. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto wniosła o wezwanie do udziału w sprawie (...) S.A. z siedzibą w W..

W uzasadnieniu powyższego stanowiska pozwana podała, że wniosek o naprawienie szkody wpłynął do (...) S.A., zaś pozwana nie brała udziału w tym postępowaniu zatem podnosi zarzut braku wyczerpania ugodowego sposobu zakończenia sporu. Pozwana nie może ponosić odpowiedzialności za szkody powstałe i ujawnione w 2016r. ponieważ eksploatacja została zakończona, zatem roszczenia w tym zakresie uległy przedawnieniu. Dalej wskazała, że w ocenie pozwanej roszczenie dochodzone w pozwie nie zostało wykazane, ani co do wysokości, ani nie został wskazany zakres szkód, za których odszkodowania domaga się powódka. Pozwana zakwestionowała także żądanie powódki w zakresie odsetek. Wniosek o wezwanie do udziału w sprawie w (...) S.A. pozwana uzasadniła tym, że postępowanie dotyczy nie tylko działalności ruchu zakładu górniczego (...), ale na zakres szkód i wpływy na nieruchomość powódki miała również działalność zakładu górniczego KWK (...), za którą działalność odpowiedzialność ponosi (...) S.A.

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2023r. na wniosek pozwanej (...) (...) S.A. w C. wezwano do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanej (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W..

Pozwana (...) (...) (...) Spółka Akcyjna w W. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(...) S.A. podniosła zarzut braku legitymacji biernej do występowania w rozpoznawanej sprawie po stronie pozwanej. Powódka w piśmie procesowym z dnia 30 stycznia 2023r. podała, że jej nieruchomość położona jest na terenie działalności ruchu zakładu górniczego (...), a który został nieodpłatnie zbyty przez (...) S.A. na rzecz (...) (...) S.A. (...) KWK (...) nastąpiło w dniu 1 stycznia 2017r., natomiast KWK (...) w dniu 3 marca 2022r. W obu przypadkach nastąpiła sukcesja generalna z mocy samego prawa na rzecz (...) S.A. Dalej pozwana wskazała, że teren na jakim znajduje się nieruchomość powódki jest uspokojony w stosunku do prowadzonych przez (...) S.A. Oddział (...) L. eksploatacji górniczej. Zgodnie z przedłożoną opinią mierniczo – geologiczną ostatnia eksploatacja (...) I. mająca wpływ na nieruchomość miała miejsce w 2005r. Nadto (...) S.A. podała, że budynek gospodarczy znajdujący się na nieruchomości powódki objęty powództwem został objęty ugodą zawartą pomiędzy (...) S.A. (...) a powódką G. Ł. (1) zawartą w dniu 21 kwietnia 2021r. Na podstawie tej ugody (...) S.A. wypłaciła powódce kwotę 42.628,07 zł tytułem jednorazowego odszkodowania pieniężnego za szkody w nieruchomości. Zgodnie z § 5 ust. 2 ugody powódka była zobowiązana do przekazania budynku do rozbiórki do dnia 30 czerwca 2022r. Pozwana podniosła także zarzut przedawnienia oraz zakwestionowała także żądanie powódki w zakresie odsetek.

W piśmie procesowym z dnia 3 października 2024r. powódka rozszerzyła żądanie pozwu domagając się zasądzenia od pozwanej (...) (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w C. kwoty 232.000,00 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot:

a)  80.000,00 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia modyfikacji żądania,

b)  232.000,00 zł od dnia następnego po dniu modyfikacji żądania.

Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanej (...) (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w C. kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podała, że powzięła wiedzę o nowych szkodach, które ujawniły się w otoczeniu nieruchomości, stąd dokonała stosownego zgłoszenia wnioskiem o naprawę z dnia 2 lipca 2024r. Wniosła o sporządzenie uzupełniającej opinii biegłego z zakresu budownictwa.

Odpis powyższego pisma procesowego powódki został doręczony pełnomocnikowi (...) S.A. w C. w dniu 4 listopada 2024r. (k. 432).

Pozwani podtrzymali dotychczasowe stanowisko.

W piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2024r., które pełnomocnik powódki złożył na rozprawie w dniu 24 listopada 2025r. strona powodowa rozszerzyła żądanie pozwu wnosząc o zasądzenie od pozwanych solidarnie na rzecz powódki kwoty 255.921,51 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną ruchem zakładu górniczego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od kwot:

a)  80.000,00 zł od dnia wytoczenia powództwa do dnia 3 października 2024r.,

b)  232.000,00 zł od dnia 4 października 2024r. do dnia 24 listopada 2025r.,

c)  255.921,51 zł od dnia 25 listopada 2025r. do dnia zapłaty.

Nadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanych solidarnie na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Odpis powyższego pisma został doręczony pełnomocnikowi (...) S.A. w W. na rozprawie w dniu 24 listopada 2025r., natomiast pełnomocnikowi (...) S.A. w C. w dniu 9 grudnia 2025r. (k. 658). Pozwani podtrzymali dotychczasowe stanowiska.

Sąd ustalił, co następuje:

Powódka G. Ł. (1) jest właścicielką zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy (...), dla której Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej prowadzi księgę wieczystą o numerze (...) dowód: wydruk k. 6 – 9

Pismem z kwietnia 2018r. powódka G. Ł. (1) wystąpiła do pozwanej (...) (...) (...) z wnioskiem o naprawę szkody pochodzenia górniczego na nieruchomości położonej w L. przy (...), wskazanych w piśmie. dowód: pismo k. 11

W dniu 21 kwietnia 2021r. pomiędzy powódką G. Ł. (1) a (...) Spółką Akcyjną w W. została zawarta ugoda nr (...) o naprawienie szkody spowodowanej ruchem zakładu górniczego w budynku gospodarczym położonym w L. przy ulicy (...). Strony zgodnie ustaliły, że naprawa budynku gospodarczego przez przywrócenie stanu poprzedniego nie jest możliwa, gdyż jego koszty przekraczają wartość szkody. Naprawa polegać będzie na zapłacie jednorazowego odszkodowania pieniężnego. Wysokość odszkodowania strony ustaliły na kwotę 42.628,07 zł, a jego wypłata miała nastąpić w terminie 30 dni od dnia zawarcia ugody. Rozbiórki budynku gospodarczego miała dokonać (...) S.A. w W., zaś powódka zobowiązana była przekazać jej budynek do rozbiórki do dnia 30 czerwca 2022r. Nadto powódka zobowiązała się do wystąpienia do właściwego organu administracji o uzyskanie decyzji na rozbiórkę nieruchomości. dowód: ugoda nr (...) k. 79v – 80

W dniu 21 października 2021r. Prezydent Miasta L. wydał decyzję nr (...) o udzieleniu powódce zezwolenia na rozbiórkę budynku gospodarczego położonego w L. przy ulicy (...). dowód: decyzja k. 82

W dniu 14 marca 2022r. (...) S.A. w W. poinformowała powódkę, iż w związku ze zbyciem części zakładu górniczego na rzecz (...) (...) S.A. w C. dalsza odpowiedzialność za prowadzenie postępowania o naprawienie szkody w nieruchomości powódki spoczywa na (...) S.A. dowód: pismo k. 12

Pismem z dnia 2 lipca 2024r. powódka G. Ł. (1) wystąpiła do pozwanych (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w W. oraz (...) (...) (...) Akcyjnej w C. z wnioskiem o naprawę szkody pochodzenia górniczego na nieruchomości położonej w L. przy ul(...), wskazanych w piśmie, tj. odnośnie budynku mieszkalnego – pęknięcia tynku ścian, deformacji oraz pęknięcia opaski betonowej, zaś odnośnie otoczenia – pęknięcia płyt betonowych, deformacji terenów zielonych, deformacji nieciągłych, deformacji oraz pochylenia ogrodzenia, pęknięcia cokołów betonowych ogrodzenia, deformacji kostki brukowej. dowód: pismo k.426

(...) Spółka Akcyjna w W. zbyła na rzecz (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C. KWK (...) w dniu 1stycznia 2017r., natomiast KWK (...) w dniu 3 marca 2022r. dowód: umowa nieodpłatnego zbycia kopalni z dnia 31 grudnia 2016r. Rep. (...) Kancelarii Notarialnej Aleksandry Lesiak, A. R. k. 189 – 193, umowa nieodpłatnego zbycia kopalni z dnia 3 marca 2022r. Rep. (...) Kancelarii (...), H. G. k. 194 - 216

Z Porozumienia zawartego w dniu 3 marca 2022r. wynikają między innymi zasady odpowiedzialności i trybu postępowania jego stron w sprawach o naprawienie szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, w tym szkód powstałych w wyniku reaktywacji starych zrobów oraz w sprawach profilaktycznego zabezpieczenia obiektów na prognozowane wpływy górnicze (§ 1 ust. 1 pkt 3) Nadto z postanowień Porozumienia wynika, że pozwana Spółka (...) S.A. nie będzie ponosić odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu szkód wyrządzonych wyłącznie w wyniku wstrząsów górniczych wygenerowanych działalnością (...) S.A. prowadzoną po dacie zbycia zakładu górniczego KWK (...) – w takiej sytuacji postępowanie o naprawienie szkód górniczych winno być w całości prowadzone przez (...) S.A. (§ 5 ust. 3 Porozumienia). Postępowanie ugodowe w przypadku szkody wykazującej związek przyczynowy wyłącznie z ruchem zakładu górniczego KWK (...) prowadzi Spółka (...) S.A., a (...) S.A. – w przypadku szkody wykazującej związek przyczynowy wyłącznie z ruchem zakładu górniczego (...) S.A. (innego niż KWK (...)) ( § 5 ust. 6). Natomiast, w przypadku gdy zachodzić będzie przypuszczenie (na podstawie mapy stanowiącej Załącznik nr 2 do Porozumienia), że szkoda została spowodowana ruchem zakładu górniczego prowadzonym w przestrzeni KWK (...), o której mowa w § 2 ust. 1 Porozumienia, oraz ruchem innego zakładu górniczego (...) S.A. prowadzonym poza tą przestrzenia, wówczas strony Porozumienia będą działać stosując się do poniższych zasad:

1)  W pierwszej kolejności (...) S.A. i (...) S.A. ustalą, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy ruchem zakładu górniczego, a szkodą i w przypadku potwierdzenia istnienia takiego związku, uzgodnią stopień przyczynienia się do szkody, na podstawie sporządzonej opinii geologiczno – górniczej. Jako kryterium, według którego ustalony będzie procentowy stopień przyczynienia się do szkody, strony przyjęły wskaźnik „osiadania terenu” w miejscu wystąpienia szkody, liczony dla eksploatacji prowadzonej w okresie 10 lat poprzedzających datę zbycia zakładu górniczego KWK (...) (…)

2)  Po potwierdzeniu istnienia związku przyczynowego pomiędzy ruchem zakładu górniczego, za który ponoszą odpowiedzialność zarówno (...) S.A., jak i (...) S.A. a stwierdzona szkodą, i po ustaleniu procentowego stopnia przyczynienia się do szkody przez każdą ze stron, czynności zmierzające do zawarcia ugody z poszkodowanym prowadzić będzie (...) S.A. (…)

3)  Podstawę wykonania zobowiązania stanowić będzie trójstronna ugoda zawarta pomiędzy (...) S.A. i (...) S.A. oraz poszkodowanym, względnie wyrok sądu. (…) dowód: Porozumienie z dnia 3 marca 2022r. k. 32 - 43

Po przeprowadzeniu stosownych analiz warunków geologiczno — górniczych, wyników pomiarów oraz obliczeń biegła sądowa W. R. podała, że:

1.  Na powierzchnię w rejonie rozpatrywanego obiektu od ok. IV kwartału 1954 roku oddziaływała eksploatacja górnicza powodując jego wychylenie od pionu w związku z nachyleniem terenu w miejscu jego posadowienia. Deformacje ciągłe były skutkiem eksploatacji prowadzonej przez kopalnię (...) aktualnie (...) I. należący do KWK (...) S.A. oraz poprzedników prawnych pozwanej tj. kopalnię (...) należącą aktualnie do (...) (...) S.A.

2.  Największy wpływ na powierzchnię w miejscu lokalizacji nieruchomości powódki miała eksploatacja górnicza prowadzona przez kopalnię (...) aktualnie (...) I. (...) (2) S.A. w latach 80, w pokładzie (...) ścianą (...), (...) ścianą(...) i (...) oraz (...) ścianą (...). Współcześnie największy wpływ na powierzchnię miała eksploatacja prowadzona przez kopalnię (...) w pokładzie (...) ścianą (...) w latach 2012-2013 i w pokładzie (...) ścianą (...) w latach 2015-2016. Wpływy wynikające z ostatniej eksploatacji (2017-2018) prowadzonej przez poprzednika prawnego pozwanej oddziaływały na powierzchnię w mniejszym stopniu.

3.  Na podstawie pomiarów nie można ustalić rzeczywistego obniżenia powierzchni w rejonie obiektu związanego z okresem jego budowy. Udostępnione pomiary dotyczą okresu 2005-2021 oraz 2014-2017, a repery położone najbliżej znajdują się ok. 125 m i 126 m od obiektu Obniżenie powierzchni w rejonie punktów pomiarowych znajdujących się najbliżej nieruchomości powódki za ww. okres sięgnęły od ok. -1.22 m do ok. -1.76 m w pomiarze z lipca 2021 roku. Zarejestrowane na punktach pomiarowych deformacje związane są z eksploatacją prowadzoną zarówno przez kopalnię (...) jak i kopalnię (...), aktualne należącą do pozwanej.

4.  W świetle wyników pomiarów do uspokojenia się ruchów górotworu w związku z eksploatacją górniczą prowadzoną przez poprzednika prawnego pozwanej w pokładzie (...) ścianą 144 doszło ok. III kwartału (sierpień) 2019 roku.

5.  W świetle wyników obliczeń czas trwania końcowej fazy ruchów górotworu w rejonie nieruchomości powódki wynosił dla eksploatacji prowadzonej przez (...) I. (...) (1), (...) S.A ok. 13.5 miesiąca. Zatem do uspokojenia się ruchów górotworu wynikających z eksploatacji prowadzonej w pokładzie(...) ścianą 3 doszło w świetle obliczeń ok. stycznia 2017 roku.

6.  W świetle wyników obliczeń wpływy dokonanej eksploatacji górniczej na powierzchnię przy ul. (...) w L. przedstawiają się następująco:

Warianty obliczeniowe

Rodzaj obliczeń

W

mm

Tmax

Imm/l

Kategoria terenu górniczeg0

Emax

mm/m

Kategoria terenu górniczego

1a

(1954-2018)

Końcowe

-7147.5

18.3

2.1

11

1b

(1954-2018)

Czasowo -ekstremalne

-7147.5

06-08-18

18.9

11-06-83

-6.8

19-09-60

Udział procentowy

100%

2a

(2013-2018)

Końcowe

-348.5

3.6

Il

2.7

11

2b

(2013-2018)

Czasowo- ekstremalne

-348.5

03-08-18

3.6

03-08-18

2.7

03-08-18

Udział procentowy

10/4

100%

3a — kopalnia

(...)

Całość

Czasowo- ekstremalne

-1 109.3

08-08-18

9.62

06-08-18

III

2.7

21-03-16

Udział procentowy

15.5

3b— kopalnia

(...)

Od 2013

Czasowo-ekstremalne

-341

03-08-18

3.7

03-08-18

11

2.6

03-08-18

Udział procentowy

97.8

4a — kopalnia

(...) Całość

Czasowo- ekstremalne

6036.8

20-1 1-15

18.4

11-06-83

-6.8

19-09-60

IV

Udział procentowy

84.5

4b — kopalnia

(...) Od 2013

Czasowo- ekstremalne

-7.4

17-1 1-15

0.17

17-11-15

o

0.4

17-11-15

1

Udział procentowy

2.2

Teoretyczne wpływy w miejscu lokalizacji budynku powódki wynikające z całości dokonanej eksploatacji prowadzonej od IV kwartału 1954 roku sięgnęły V kategorii terenu z uwagi na nachylenie oraz II kategorii terenu z uwagi na odkształcenie poziome dla stanu końcowych deformacji i IV kategorii dla wartości czasowo - ekstremalnych. Od 2013 roku teoretyczne deformacje powierzchni w miejscu lokalizacji budynku powódki sięgnęły II kategorii terenu z uwagi na nachylenie i II kategorii z uwagi na odkształcenie poziome. Teoretyczne deformacje powierzchni wynikające z eksploatacji prowadzonej wyłącznie przez kopalnię (...). aktualnie należącą do pozwanej sięgnęły III kategorii z uwagi na nachylenia i II kategorii z uwagi na odkształcenie poziome dla całości eksploatacji oraz II kategorii z uwagi na nachylenie i odkształcenie dla eksploatacji prowadzonej przez kopalnię (...) od 2013 roku. Teoretyczne deformacje powierzchni wynikające z eksploatacji prowadzonej wyłącznie przez (...) S.A. sięgnęły V kategorii z uwagi na nachylenia i IV kategorii z uwagi na odkształcenie poziome dla całości eksploatacji oraz 0 kategorii z uwagi na nachylenia oraz I kategorii z uwagi na odkształcenia poziome dla eksploatacji prowadzonej przez kopalnię (...) od 2013 roku. Brak jest możliwości porównania wyników uzyskanych na drodze obliczeń z pomiarami dlatego też nie można ocenić dokładności zastosowanej teorii. Istnieją jednak przesłanki, że współcześnie poza wpływami bezpośrednimi na powierzchnię oddziaływały również wpływy wtórne w postaci reaktywacji starych zrobów.

7.  Ustalony na drodze obliczeń kierunek maksymalnego nachylenia terenu jest zgodny z kierunkiem wychylenia budynku od pionu. Wartość wychylenia budynku od pionu jest zbliżona do teoretycznego nachylenia terenu wywołanego dokonaną eksploatacją górniczą.

8.  Udział procentowy przedsiębiorców górniczych — kopalni (...) aktualnie należącej do pozwanej i (...) należącego do KWK (...) S.A. w odpowiedzialności za szkody powstałe w nieruchomości powódki w świetle wyników obliczeń dla całości eksploatacji prowadzonej w latach 1954-2018 wynosi dla pozwanej 15.5 %, a dla (...) S.A 84.5 %. Biorąc jednak pod uwagę jedynie eksploatację górniczą prowadzoną w ostatnich 10 latach tj. od 2013 roku udział procentowy pozwanej wynosi 97.8 %, a (...) S.A. 2.2 %.

9.  Najpłycej eksploatację górniczą bezpośrednio pod budynkiem powódki prowadzono na głębokości ok. 181 m w pokładzie 402. W związku z czym nie istnieje zagrożenie występowaniem zapadlisk w wyniku samopodsadzenia się starych wyrobisk.

10.  Bezpośrednio pod nieruchomością oraz w jej najbliższym sąsiedztwie znajdują się liczne wyeksploatowane wyrobiska w związku z czym istnieje zagrożenie reaktywacji starych zrobów. Nieruchomość powódki znajduje się poza strefą terenu zagrożonego występowaniem deformacji nieciągłych w rejonie wychodni Uskoku Głównego I i Uskoku Głównego II.

11.  Nieruchomość powódki znajduje się w obszarze aktywnym sejsmicznie w związku z działalnością górniczą prowadzoną przez sąsiadujący od południa z pozwaną zakład górniczy. Wpływy pośrednie wywołane działalnością górniczą KWK (...) I. w okresie od 2018 roku w promieniu do 3 km względem budynku wywołały wystąpienie 145 wstrząsów górotworu o energii równej lub większej 1 E+05 J. Największa aktywność sejsmiczna występowała w 2019 roku. W świetle wyników obliczeń popartych dostępnymi wynikami pomiarów wstrząsy w miejscu lokalizacji nieruchomości powódki wywoływały w okresie od 2018 roku (...) i (...) należące do 0 stopnia intensywności. Według 191 drgania zaliczane do 0 stopnia nie powinny przyczynić się do wystąpienia uszkodzeń.

12.  Przyczyn szkód występujących w budynku powódki w ocenie biegłej należy upatrywać w oddziaływaniu wpływów bezpośrednich eksploatacji, a okresu ich powstania jak wskazano w punkcie 2 i rozdziale 6 opinii.

dowód: opinia biegłej sądowej z zakresu górnictwa i geologii W. R. k. 86 - 137

Biegły sądowy z zakresu budownictwa G. Ł. (2) w trakcie przeprowadzania oględzin przedmiotowej nieruchomości, stwierdził bezspornie, że przedmiotowy obiekt nosi cechy uszkodzeń powstałych w wyniku eksploatacji górniczej. W celu zobrazowania powstałych szkód biegły wykonał dokumentację fotograficzną, dokonał pomiarów przy pomocy laty dwumetrowej i poziomicy elektronicznej oraz przy pomocy skanera laserowego 3D w celu określenia stopnia wychylenia obiektów budowlanego zlokalizowanego na nieruchomości oraz w celu określenia właściwych parametrów na podstawie, których została wykonana dokumentacja inwentaryzacyjna przedmiotowych obiektów budowlanych. Przeprowadzona analiza wykonanej dokumentacji zdjęciowej wykazuje, że budynek mieszkalny ma elewację w stanie dobrym wykazującym uszkodzenia pochodzenia górniczego. Wykonana w trakcie wizji lokalnej dokumentacja zdjęciowa części mieszkalnej wykazuje, że właściciel budynku mieszkalnego przeprowadził prawidłową gospodarkę remontową. Jak przedstawiają zamieszczone fotogramy, pomieszczenia mieszkalne są prawidłowo utrzymywane zgodnie z Art.5 pkt 2 Prawa Budowlanego.

Biegły sądowy po przeprowadzeniu analizy fotogramów zamieszczonych w opinii, a wykonanych w trakcie przeprowadzanej wizji lokalnej na przedmiotowym obiekcie stwierdził, że budynek mieszkalny jest wychylony. Stopień pomierzonego wychylenia poszczególnych naroży budynków przy pomocy laty dwumetrowej i poziomicy elektronicznej jednokierunkowe i wypadkowe po przeliczeniu przedstawia się w następujący sposób:

-

narożnik 1 - 29,26 ‰

-

narożnik

-

narożnik 3 (jednokierunkowo)

-

ściana południowa 4 (jednokierunkowo) - 16,0 ‰

-

narożnik nr 5 - 25,10‰

-

ściana zachodnia 6 (jednokierunkowo) - 4,0 ‰

-

narożnik 7 - 16,87 ‰

-

ściana północna 8 (jednokierunkowo) - 10,0 ‰

-

narożnik 9 - 29,72 ‰

Pomiary wykazały wychylenie z przedziału uciążliwości nieodczuwalnej dla wychylenia wschód-zachód do dużej. Biegły w dniu wizji lokalnej przeprowadził także pomiary stopnia wychylenia budynku metodą skaningu laserowego 3D. Biegły dokonał analizy wychylenia posadzek pomieszczeń budynku jednorodzinnego metodami tradycyjnymi z użyciem laty 2 m, analiza wykazała, że wychylenia te mieszczą się pomiędzy 2,50 ‰ w pomieszczeniu oznaczonym 2.6 do wartości 11,34 ‰ w pomieszczeniu 1,5, czyli w przedziale uciążliwości od nieodczuwalnej do małej. Taki rozrzut pomiarów w ocenie biegłego jest spowodowany deformacją budynku i realizacją w obiekcie w trakcie wychylenia terenu różnych prac naprawczych w tym poziomowania posadzek. Należy również podkreślić iż bryła budynku ma znacznie większe wychylenie co przedstawił w analizie pomiarów skanerem laserowym 3D.

Biegły sądowy po przeprowadzeniu analizy oraz na podstawie zamieszczonych fotogramów zamieszczonych w opinii w trakcie przeprowadzanej wizji lokalnej na przedmiotowym obiekcie stwierdził, że budynek mieszkalny ma liczne pęknięcia i zarysowania, które mieszczą się w przedziale do 11,0 mm co kwalifikuje te uszkodzenia do uciążliwości dużej z uwagi na rysy. Powyższe uszkodzenia świadczą o znacznej pracy i deformacji konstrukcji budynku.

Biegły sądowy po przeprowadzeniu pomiarów budynku mieszkalnego i analizy chmur punktów oraz pomiarów dokonanych metodami tradycyjnymi pod kątem wychylenia obiektu budowlanego położonego na nieruchomości powódki stwierdził jednoznacznie, że przedmiotowy budynek mieszkalny wykazuje stopień uciążliwości użytkowania wywołany wychyleniem budynku jako duży. Analiza w 2 przykładowych przekrojach wykazała, że wypadkowa dla tych przekrojów wyniosła 20,60%. Wskazana wartość wypadkowej wychylenia zgodnie z literaturą przedmiotu między innymi opracowaniem „Ochrona obiektów budowlanych na terenach górniczych” praca zbiorowa pod kierunkiem prof. dr hab. inż. Jerzego Kwiatka, Wydawnictwo Głównego Instytutu Górnictwa, Katowice 1997 kwalifikuje ten obiekt do konieczności rektyfikacji. Analiza metodą uproszczoną jak i zaawansowaną metodą skaningu laserowego 3D pokazała, że budynek mieszkalny zlokalizowany na nieruchomości powódki, jest wychylony w stopniu dużym i jest konieczna jego rektyfikacja a następnie prace przywracające poszczególne płaszczyzny do pionu i poziomu.

Biegły sądowy na podstawie wykonanego skaningu laserowego 3D wykonał rzuty poszczególnych kondygnacji budynku mieszkalnego i na ich podstawie stwierdził, że jego parametry przedstawiają się następująco:

Powierzchnia netto piwnic

- 31,66m 2

Powierzchnia netto parteru

- 68,33m 2

Powierzchnia netto piętra

- 70,87m 2

Razem łączna powierzchnia netto:

- 170,86 m 2

Powierzchnia zabudowy głównej bryły budynku wynosi 100,90m 2.

Biegły sądowy po przeprowadzeniu analizy zgromadzonego materiału stwierdził, że uciążliwość użytkowania budynku mieszkalnego przy wychyleniu na poziomie wskazuje na uciążliwość dużą z uwagi na wychylenie budynku. Dalsza analiza wykazała, że rozwartość rys sięga 11,0 mm co wskazuje na uciążliwość dużą ze względu na rozwartość rys. Biorąc pod uwagę powyższe dane, budynek mieszkalny kwalifikuje się do rektyfikacji.

Biegły sądowy po przeprowadzeniu obliczenia stopnia naturalnego zużycia budynku mieszkalnego na podstawie informacji uzyskanych od powódki w zakresie okresu powstania tych elementów stwierdził, iż stopień naturalnego zużycia budynku mieszkalnego wynosi Sz 66,67%.

Biegły sądowy po przeprowadzeniu wyliczenia wartości odtworzeniowej elementów składowych wchodzących w skład nieruchomości powódki zlokalizowanej przy ulicy (...) w L. pomniejszonych o naturalny stopień zużycia stwierdził, że wartość budynku mieszkalnego wynosi 231.116,07 zł brutto.

Biegły dokonał wyliczenia kosztów związanych z naprawą uszkodzeń stwierdzonych w składnikach majątkowych powódki. Analiza kosztów wykazała, że wartość prac naprawczych w szczególnych składnikach majątkowych powódki wynosi odpowiednio: dla budynku mieszkalnego 552 774,83 zł netto (596 996,81 zł brutto). Analiza techniczno-ekonomiczna wykazała, że naprawa budynku mieszkalnego powinna być zrealizowana poprzez wypłatę wartości technicznej obiektu. Ostatecznie wartość szkody poniesionej na nieruchomości powódki wynosi: budynek mieszkalny poprzez wypłatę wartości technicznej 213 996,36zł netto, 231 116,07 zł brutto. Powyższe odszkodowanie zostało ustalone na poziomie cen z IV kwartału 2023r. (k. 333). dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa G. Ł. (2) k. 226 - 363

W uzupełniającej opinii biegły G. Ł. (2) wskazał, że powódka prowadzi poprawną gospodarkę remontową elementów zewnętrznych na użytkowanej nieruchomości. Biegły stwierdził, że ogrodzenie, utwardzenie betonowe i z kostki brukowej są zdeformowane., w terenie występują deformacje terenu nieciągłe, wskazane uszkodzenia elementów są spowodowane oddziaływaniem górniczym. Na podstawie przeprowadzonych pomiarów maksymalne wychylenia ogrodzenia na jednym kierunku dochodzą do 164 ‰, występują zarysowania cokołów betonowych ogrodzenia szerokości 3 mm, elementy te wymagają naprawy. Przy pomiarze deformacji utwardzeń uzyskano wartość maksymalna 100 mm uskoku, pęknięcia płyty szerokości 10 mm oraz deformacje terenów zielonych, przy utwardzeniach z kostki brukowej. Biegły wykonał pomiary z użyciem skaningu laserowego 3D. W ramach pomiarów wykonano 16 stanowisk pomiarowych uzyskując w ten sposób chmurę punktów zawierających około 1600 mln punktów umożliwiających dokładny pomiar każdego detalu opiniowanych obiektów.

Biegły sądowy po przeprowadzeniu obliczenia stopnia naturalnego zużycia poszczególnych elementów składowych nieruchomości na podstawie informacji uzyskanych od powódki w zakresie okresu powstania elementów stwierdził, że stopień naturalnego zużycia tych elementów wynosi:

1)  ogrodzenie z bramą i bramką Sz = 70 %,

2)  utwardzenia betonowe Sz-= 49,38 %,

3)  utwardzenia z kostki brukowej Sz= 82,03 %.

Po przeprowadzeniu wyliczenia wartości odtworzeniowej biegły wskazał następujące wartości poszczególnych elementów składowych nieruchomości:

1)  ogrodzenie z bramą i bramką

11 919,99 zł brutto

2)  utwardzenie z kostki brukowej

2 077,63 zł brutto

3)  utwardzenie betonowe

6 406,92 zł brutto

Biegły dokonał wyliczenia kosztów związanych z naprawą uszkodzeń stwierdzonych w składnikach majątkowych strony powodowej. Analiza kosztów wykazała, że wartości prac naprawczych w poszczególnych składnikach majątkowych wynoszą odpowiednio:

ogrodzenie 80 684,99 zł brutto

utwardzenie z kostki brukowej 5 755,06zł brutto

utwardzenie betonowe 20 253,78zł brutto

deformacja terenu 4 400,90zł brutto.

Analiza techniczno-ekonomiczna wykazała, że naprawa ogrodzenia powinna być wykonana poprzez wypłatę wartości technicznej.

Ostatecznie wartość szkody poniesionej na nieruchomości powódki wynosi:

a)  ogrodzenie poprzez wypłatę wartości technicznej 9 691,05 zł netto (11 919,99 zł brutto)

b)  utwardzenie z kostki brukowej poprzez wypłatę wartości technicznej 1 689,13zł netto (2077,63 zł brutto)

c)  utwardzenie betonowe poprzez wypłatę wartości technicznej 5 208,88zł netto

(6  406,92 zł brutto)

d)  deformacje terenu 3 577,97zł netto (4 400,90zł brutto)

Łącznie wartość usunięcia szkody na nieruchomości wynosi 20 167,02zł netto (24 805,44zł brutto). Powyższe odszkodowanie zostało ustalone na poziomie cen z IV kwartału 2024r. (k. 515) , dowód: opinia biegłego sądowego z zakresu budownictwa G. Ł. (2) k. 457 -554

Ustaleń w zakresie przedstawionego powyżej stanu faktycznego, przyjętego za podstawę do przeprowadzonych w dalszej części rozważań prawnych, Sąd dokonał w oparciu o wszechstronną analizę całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, kierując się przy tym dyrektywami określonymi w art. 233 § 1 k.p.c.

Ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd oparł się na załączonych do akt sprawy dokumentach, których autentyczność i prawdziwość nie była kwestionowana w toku procesu przez strony. Ich prawdziwość, rzetelność i autentyczność nie budziła też wątpliwości Sądu, dlatego też Sąd uznał je w całości za wiarygodne i uwzględnił dokonując rekonstrukcji istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych.

Sąd przeprowadził dowody z opinii biegłych sądowych z zakresu budownictwa G. Ł. (2) oraz z zakresu górnictwa i geologii W. R..

Nie ulega wątpliwości, że dowód z opinii biegłych podlega ocenie przy zastosowaniu art. 233 § 1 k.p.c. - na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (por. postanowienie SN z 7.11.2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 4/2001, poz. 64).

Sporządzona w rozpoznawanej sprawie opinia biegłej sądowej z zakresu górnictwa i geologii W. R. wydana została zgodnie ze zleceniem Sądu, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla poczynienia niezbędnych ustaleń faktycznych. Opinia została sporządzona w sposób rzetelny, wszechstronny i były poparta specjalistyczną literaturą. Wiedza i doświadczenie zawodowe opiniującej oraz stanowczy charakter opinii przekonują, że zasadnym było poczynienie ustaleń na podstawie tej opinii. W tym miejscu Sąd wskazuje ponownie, że z powyższej opinii wynika jaki jest udział procentowy przedsiębiorców górniczych — kopalni (...) aktualnie należącej do pozwanej i (...) I. należącego do (...) S.A. w odpowiedzialności za szkody powstałe w nieruchomości powódki. W świetle wyników obliczeń dla całości eksploatacji prowadzonej w latach 1954-2018 wynosi dla pozwanej 15.5 %, a dla (...) S.A 84.5 %. Biorąc jednak pod uwagę jedynie eksploatację górniczą prowadzoną w ostatnich 10 latach tj. od 2013 roku udział procentowy pozwanej wynosi 97.8 %, a (...) S.A. 2.2 %.

Oceniając dowód z opinii biegłego sądowego G. Ł. (2) stwierdzić należy, że jego opinia zawiera w części merytorycznej analizę całości załączonej do akt sprawy dokumentacji oraz okoliczności faktycznych sprawy, w tym wynikających z oględzin budynku, wykonanych pomiarów jest więc prawidłowa pod względem formalnym. Opinia, w ocenie Sądu w sposób kompleksowy i jasny odpowiada na przedstawione pytania, a biegły przekonywująco i wyczerpująco ustosunkował się w kolejnych uzupełniających opiniach do zarzutów stron. Opinie zostały przygotowane przez biegłego sądowego, doktora inżyniera, a więc osobę prezentującą wysoki stopień teoretycznej wiedzy oraz doświadczenia zawodowego w zakresie objętym opiniowaniem. Biegły sporządził opinie zgodnie z tezami sformułowanymi w postanowieniu dowodowym. Odniósł się do zagadnień będących przedmiotem opiniowania w sposób szczegółowy, fachowy i rzetelny. Opinie są spójne, logiczne i zrozumiałe. Biegły w sposób jasny i niebudzący zastrzeżeń wskazał przesłanki, które doprowadziły go do końcowych wniosków. Wiedza i doświadczenie zawodowe opiniującego oraz stanowczy charakter opinii przekonują, że zasadnym było poczynienie ustaleń na podstawie tych opinii.

Sąd zważył, co następuje:

W ustalonym stanie faktycznym powództwo zasługuje na uwzględnienie.

Dochodzone przez powódkę roszczenia wynikały z faktu wystąpienia szkody na jej nieruchomości, spowodowanej ruchem zakładu górniczego pozwanej (...) S.A., a ponieważ ruch ten prowadzony był zgodnie z ustawą Prawo geologiczne i górnicze, to do naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody zastosowanie miały przepisy regulujące tę szczególną materię. W niewielkim zakresie szkody spowodowane są także przez (...) I. należący do (...) S.A. w W..

Roszczenia powódki mają oparcie w przepisach aktualnie obowiązującej ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U.2024.1290 j.t.).

Podstawę dla ustalenia odpowiedzialności za powstałą szkodę w nieruchomości powódki stanowi art. 144 cyt. ustawy. Po myśli ust. 1 tego przepisu właściciel nie może sprzeciwić się zagrożeniom spowodowanym ruchem zakładu górniczego, który jest prowadzony zgodnie z ustawą. Może on jednak żądać naprawienia wyrządzonej tym ruchem szkody, na zasadach określonych ustawą. Ustęp 2 stanowi, że przepis powyższy stosuje się odpowiednio do innych podmiotów, których prawa majątkowe są zagrożone ruchem zakładu górniczego. Natomiast z kolejnego ustępu (ust. 3) wynika, że jeżeli nie zachodzą okoliczności przewidziane w ustępach 1 i 2, przedsiębiorca odpowiada za szkodę według zasad określonych w Kodeksie cywilnym. Innymi słowy zastosowanie znajdują przepisy ogólne kodeksu cywilnego regulujące kwestię naprawienia szkody.

Przepis art. 145 powyższej ustawy stanowi, że jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do naprawiania szkód, o których mowa w art. 144 ust. 1 i 2, stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego.

Odpowiedzialność pozwanego przedsiębiorcy opiera się więc na podstawie art. 435 kodeksu cywilnego, który to przepis stanowi, że prowadzący na własny rachunek przedsiębiorstwo lub zakład wprawiany w ruch za pomocą sił przyrody (pary, gazu, elektryczności, paliw płynnych itp.) ponosi odpowiedzialność za szkodę na osobie lub mieniu, wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa lub zakładu, chyba że szkoda nastąpiła wskutek siły wyższej albo wyłącznie z winy poszkodowanego lub osoby trzeciej, za którą nie ponosi odpowiedzialności (§ 1).

Zgodnie więc z art. 363 k.c., który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie, naprawienie szkody powinno nastąpić, według wyboru poszkodowanego, bądź przez przywrócenie stanu poprzedniego (restytucja naturalna), bądź przez zapłatę odpowiedniej sumy pieniężnej. Jednakże gdyby przywrócenie stanu poprzedniego było niemożliwe albo gdyby pociągało za sobą dla zobowiązanego nadmierne trudności lub koszty, roszczenie poszkodowanego ogranicza się do świadczenia w pieniądzu. Z kolei w § 2 wskazano, że jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu, wysokość odszkodowania powinna być ustalona według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia za podstawę cen istniejących w innej chwili. Regulacje art. 363 § 1 k.c. w zw. z art. 145 pgg, przyznają poszkodowanym uprawnienie do dokonania wyboru sposobu naprawienia szkody, który to wybór jest dla sądu wiążący.

(...) Spółka Akcyjna w W. zbyła na rzecz (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w C. (...) w dniu 1stycznia 2017r., natomiast KWK (...) w dniu 3 marca 2022r. Z Porozumienia zawartego w dniu 3 marca 2022r. wynikają między innymi zasady odpowiedzialności i trybu postępowania jego stron w sprawach o naprawienie szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, w tym szkód powstałych w wyniku reaktywacji starych zrobów oraz w sprawach profilaktycznego zabezpieczenia obiektów na prognozowane wpływy górnicze. W paragrafie 5 i 6 Porozumienia opisano zasady naprawienia szkód wyrządzonych ruchem zakładu górniczego. Biorąc pod uwagę wnioski wynikające z opinii biegłej sądowej W. R. dotyczące eksploatacji z ostatnich 10 lat, tj. od 2013r. to stwierdzić należy, że udział procentowy przedsiębiorców górniczych — kopalni (...) aktualnie należącej do pozwanej i (...) należącego do KWK (...) S.A. w odpowiedzialności za szkody powstałe w nieruchomości powódki wynosi pozwanej wynosi 97.8 %, a (...) S.A. 2.2 %.

Pozwana Spółka (...) Spółka Akcyjna w C. wniosła o wezwanie do udziału w sprawie (...) S.A. z siedzibą w W..

Zgodnie z art. 194 § 3 k.p.c. jeżeli okaże się, że powództwo o to samo roszczenie może być wytoczone przeciwko innym jeszcze osobom, które nie występują w sprawie w charakterze pozwanych, sąd na wniosek powoda może wezwać te osoby do wzięcia udziału w sprawie. Stwierdzić należy, że jeżeli sąd dopozwał do udziału w procesie dalsze osoby na podstawie art. 194 § 3 k.p.c. na wniosek pozwanego to dopozwanie mimo wadliwości rodzi wszelkie skutki pozwania przewidziane w art. 198 k.p.c.

Postanowieniem z dnia 21 listopada 2023r. wezwano do wzięcia udziału w sprawie w charakterze pozwanego (...) Spółkę Akcyjną z siedzibą w W..

(...) S.A. w W. w charakterze pozwanego było jednak wadliwe ze względu na brak wniosku strony powodowej.

Korekta błędnych rozstrzygnięć sądu w analizowanym zakresie może nastąpić w następujący sposób:

a)  w drodze uchylenia lub zmiany postanowienia na podstawie art. 359 KPC (post. SN z 20.6.1989 r., II CZ 101/89, Legalis);

b) w drodze uchylenia postanowienia i umorzenia postępowania na podstawie art. 359 i art. 355 § 1 KPC wobec osoby błędnie wezwanej (wyr. SN z 4.12.1972 r., I PR 191/72, OSNCP 1973, Nr 12, poz. 210);

c) w drodze wydania postanowienia o umorzeniu postępowania na podstawie art. 355 § 1 KPC w stosunku do błędnie dopozwanego (uchwała SN z 15.7.1974 r., KW.PR. 2/74, OSNCP 1974, Nr 12, poz. 203);

d) w drodze uchylenia postanowienia o wezwaniu oraz o ewentualnym zwolnieniu od udziału w sprawie osoby wezwanej, ale jedynie przez sąd II instancji na podstawie art. 380 KPC; natomiast przez sąd I instancji jedynie wtedy, gdy nastąpiła zmiana okoliczności sprawy - art. 359 KPC (post. SN z 10.11.1970 r., II CZ 139/70, OSPiKA 1971, Nr 10, poz. 178; wyr. SN z 12.3.1982 r., IV PR 5/82, OSPiKA 1982, Nr 11, poz. 204, z glosą S. Rejmana, tamże i omówieniem W. Siedleckiego, Przegląd orzecznictwa SN, PiP 1983, Nr 10, s. 93; post. SN z 8.1.2009 r., I CSK 263/08, Legalis);

e) w drodze cofnięcia pozwu zgodnie z wymogami art. 203 KPC (wyr. SN z 18.4.1968 r., III PRN 86/67, OSNCP 1968, Nr 12, poz. 218);

f) w drodze wydania wyroku częściowego oddalającego powództwo wobec osoby bezzasadnie dopozwanej (G. Bieniek, w: K. Piasecki (red.), Kodeks, t. I, s. 1143- 1144);

g) w drodze zaskarżenia wyroku apelacją wniesioną przez osobę, w stosunku do której z naruszeniem art. 194 i nast. KPC został wydany wyrok; wyrok wydany wobec tej osoby podlega uchyleniu, a postępowanie umorzeniu (wyr. SN z 7.3.1969 r., II PR 576/68, OSNCP 1970, Nr 4, poz. 60 z omówieniem W. Siedleckiego, Przegląd orzecznictwa SN, PiP 1971, Nr 2, s. 353; uchw. SN z 25.4.1980 r., III CZP 21/80, OSNCP 1980, Nr 11, poz. 207, z glosami: B. Bladowskiego, OSPiKA 1981, Nr 3, poz. 44 i J. Rodziewicza, Pal. 1982, Nr 4-5, s. 84 i nast. oraz omówieniem W. Siedleckiego, Przegląd orzecznictwa SN, PiP 1982, Nr 3-4, s. 90).

Skoro strona powodowa nie złożyła wniosku o wezwanie do udziału w sprawie (...) S.A. w W. to wydanie wyroku w stosunku do wadliwie dopozwanego stało się niedopuszczalne, a zatem na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. Sąd umorzył w stosunku do tej pozwanej postępowanie.

Podkreślić należy, że aby przejść do etapu postępowania sądowego dochodzenia przywrócenia stanu poprzedniego w związku z ruchem zakładu górniczego, to najpierw przeprowadzone musi zostać postępowanie ugodowe między stronami. Zgodnie z art. 151 ust. 1 cyt. ustawy sądowe dochodzenie roszczeń jest możliwe po wyczerpaniu postępowania ugodowego. Natomiast w ustępie 2 przepisu wskazano, że warunek wyczerpania postępowania ugodowego jest spełniony, jeżeli przedsiębiorca odmówił zawarcia ugody lub jeżeli od skierowania przez poszkodowanego roszczenia wobec przedsiębiorcy upłynęło 30 dni, chyba że poszkodowany, zgłaszając żądanie zawarcia ugody, wyznaczy dłuższy termin.

Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym powódka zgłosił szkodę (...)w kwietniu 2018r. W dniu 21 kwietnia 2021r. pomiędzy powódką G. Ł. (1) a (...) Spółką Akcyjną w W. została zawarta ugoda nr (...) o naprawienie szkody spowodowanej ruchem zakładu górniczego w budynku gospodarczym położonym w L. przy (...). W dniu 14 marca 2022r. (...) S.A. w W. poinformowała powódkę, iż w związku ze zbyciem części zakładu górniczego na rzecz (...) (...) S.A. dalsza odpowiedzialność za prowadzenie postępowania o naprawienie szkody w nieruchomości powódki spoczywa na (...) S.A. Pismem z dnia 2 lipca 2024r. powódka G. Ł. (1) wystąpiła do pozwanych (...) (...) (...) (...) Akcyjnej z siedzibą w W. oraz (...) (...) (...) Akcyjnej w C. z wnioskiem o naprawę szkody pochodzenia górniczego na nieruchomości położonej w L. przy ul. (...), wskazanych w piśmie, tj. odnośnie budynku mieszkalnego – pęknięcia tynku ścian, deformacji oraz pęknięcia opaski betonowej, zaś odnośnie otoczenia – pęknięcia płyt betonowych, deformacji terenów zielonych, deformacji nieciągłych, deformacji oraz pochylenia ogrodzenia, pęknięcia cokołów betonowych ogrodzenia, deformacji kostki brukowej. Powódce nie przedstawiono ostatecznego stanowiska co do jej wniosków. Z tych przeto przyczyn Sąd uznał, że tryb ugodowy przewidziany niniejszą ustawą został wyczerpany.

Wydana w niniejszej sprawie i szczegółowo opisana w poprzedniej części uzasadnienia opinia biegłego sądowego G. Ł. (2) nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że występujące na nieruchomości powódki szkody są szkodami pochodzenia górniczego. Wpływy eksploatacji górniczej spowodowały uszkodzenia w obiektach będących przedmiotem pozwu w postaci uszkodzenia budynku mieszkalnego oraz w otoczeniu. Porównując jednak wartość odtworzeniową budynku powoda pomniejszoną o koszty naturalnego zużycia z kosztami naprawy budynku, w tym kosztami jego naprawy biegły stwierdził, że naprawa budynku jest ekonomicznie nieopłacalna . Wartość odtworzeniową budynku wraz z kosztami dokumentacji technicznej biegły na poziomie cen z IV kwartału 2023r. wycenił na kwotę 231.116,07 zł brutto. Uwzględniając 97,8 % udział (...) S.A. w C. w powstaniu szkody Sąd uwzględniając w tym zakresie powództwo do kwoty 226.031,51 zł. Powyższa kwota została zasądzona wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następnego po doręczeniu pozwanej (...) S.A. w C. odpisu opinii.

Wartość szkody w otoczeniu biegły sądowy H. Ł. wycenił na poziomie cen z IV kwartału 2024r. na kwotę 24.805,44 ł brutto. Uwzględniając 97,8 % udział (...) S.A. w C. w powstaniu szkody Sąd uwzględniając w tym zakresie powództwo do kwoty 24.259,72 zł. Powyższa kwota została zasądzona wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następnego po doręczeniu pozwanej (...) S.A. w C. odpisu opinii.

Zobowiązania powstające z czynów niedozwolonych są zobowiązaniami bezterminowymi i stają się wymagalne po wezwaniu sprawcy przez poszkodowanego do spełnienia świadczenia odszkodowawczego stosownie do art. 455 k.c., przewidującym że jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Od tej chwili co do zasady - biegnie termin do odsetek za opóźnienie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2014r., III CSK 152/13 wyrok SN z dnia 30 marca 1998r., III CKN 330/97, OSNC rok 1998, Nr 12, poz. 209). Należy pamiętać, że ustawodawca na gruncie art. 363 § 2 k.c. przewidział, że szczególne okoliczności sprawy mogą uzasadniać przyjęcie za podstawę odszkodowania cen istniejących w innej chwili. Zastosowanie cen z innej daty wymaga szczególnych okoliczności, wskazujących na zaistnienie wyjątku od powyższej zasady. Kodeks cywilny nie zawiera wskazówek, co do zakwalifikowania określonej okoliczności, jako szczególnej w rozumieniu art. 363 § 2 k.c. jednak uzasadnione jest stanowisko, iż okoliczności takie zachodzą, jeżeli przyjęcie ceny z daty ustalania odszkodowania powodowałoby albo pokrzywdzenie albo bezpodstawne wzbogacenie poszkodowanego. Ustalenie odszkodowania według cen według zasad z art. 363 § 2 k.c. może wpływać na przyjęcie innej daty początkowej odsetek. Stąd w orzecznictwie wyrażono zasługujący na aprobatę pogląd, iż przy rozstrzyganiu tej problematyki konieczne jest zachowanie daleko idącej elastyczności oraz unikanie wszelkiej szablonowości.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje pogląd, że chwilą wymagalności roszczenia, którego wysokość zostaje ustalona według cen z chwili orzekania jest dzień wyrokowania. Od chwili ustalenia odszkodowania w konkretnej kwocie można mówić o opóźnieniu się dłużnika z zapłatą odszkodowania określonego według cen z tej chwili i w konsekwencji, dopiero od tej chwili można zasądzić od niego odsetki za opóźnienie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2009r. I CSK 524/2008 OSNC 2009/D poz. 106 oraz z dnia 7 lipca 2011 r. II CSK 635/2010 i cyt. tam orzecznictwo).

Próbę pogodzenia stanowiska o wymagalności roszczenia pieniężnego z chwilą wezwania dłużnika do zapłaty oraz określenia tej wymagalności z chwilą wyrokowania i z tym połączoną chwilę, od której można domagać się odsetek za opóźnienie stanowi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2010r. I CSK 262/2009. W uzasadnieniu tego orzeczenia, przyjmując jako zasadę wymagalność roszczenia odszkodowawczego w przypadku zobowiązania bezterminowego od wezwania dłużnika do spełnienia świadczenia i wynikający z tego początek terminu, od którego można obliczać odsetki, za wyjątek od tej zasady uznana została sytuacja, w której pomiędzy dniem wymagalności a dniem wyrokowania doszło do istotnej zmiany wysokości odszkodowania, która zostaje określona przez sąd na chwilę wyrokowania. Stanowisko to zakłada więc rozdzielenie wymagalności i początkowej daty, od której można liczyć odsetki za opóźnienie, motywując to ekonomicznie i według zasad słuszności (podobnie Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 2003r. II CK 235/2002 Monitor Prawniczy 2006/2).

Odsetki spełniają nie tylko funkcję waloryzacyjną, ale także odszkodowawczą (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 29 maja 2000r. III CKN 823/98; z dnia 16 kwietnia 2009 r. I CSK 524/2008 OSNC 2009/D poz. 106 i z dnia 7 lipca 2011r. II CSK 635/2010), zatem wraz z kwotą zasądzonego odszkodowania nie mogą przewyższać wysokości wyrządzonej szkody. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 września 2012r. V CSK 379/2011 wskazał, że „za chwilę wymagalności roszczenia pieniężnego, w przypadku szkód górniczych, uważa się dzień ustalenia jego wysokości przez sąd w wyroku. Przyjęcie stanowiska wskazującego jako chwilę wymagalności roszczenia pieniężnego, w przypadku szkód górniczych, dzień ustalenia jego wysokości przez sąd w wyroku przekonuje dodatkowo z kolejnych przyczyn. Po pierwsze, odpowiada ono istocie wymagalności roszczenia oraz obowiązku naprawienia szkód górniczych na podstawie przepisów prawa górniczego. Po drugie, wymagalność roszczenia jako prawa podmiotowego może dotyczyć tylko żądania przez wierzyciela od dłużnika konkretnego zachowania. Po trzecie, z ekonomicznego punktu widzenia pozwala ono na sprawiedliwsze rozłożenie między stronami ryzyka prowadzenia sporu o naprawienie szkody, zwłaszcza w okolicznościach, kiedy nie wiadomo od początku, czy zasadne będzie przywrócenie do stanu poprzedniego, czy też odszkodowanie pieniężne, a wybór rodzaju świadczenia nie zależy od wierzyciela. Po czwarte, co jest wnioskiem ogólniejszym, w razie uznania wymagalności zobowiązania pieniężnego dłużnika z chwilą wyrokowania unika się, w razie zasądzenia odsetek, że zasądzone odszkodowanie wraz z odsetkami przewyższy wysokość wyrządzonej szkody.” Orzeczenie to wydane zostało pod rządami poprzedniej ustawy Prawo górnicze i geologiczne, jednakże wypływające z niego wnioski zachowują swoją aktualność.

W rozpoznawanej sprawie wysokość odszkodowania została obliczona według cen z IV 2023r. i IV kwartału 2024r., zatem Sąd uznał, że ustawowe odsetki za opóźnienie winny zostać zasądzone od dnia następnego po doręczeniu stronie pozwanej opinii biegłego sądowego G. Ł. (2), gdyż powyższe opinie wskazywały na sposób naprawienia szkody, a jednocześnie określały wysokość należnego powódce odszkodowania. W pozostałym zakresie Sąd oddalił żądanie odnośnie ustawowych odsetek za opóźnienie.

Zgodnie z art. 149 ustawy p.g.g. roszczenia o naprawienie szkód pochodzenia górniczego przedawniają się z upływem 5 lat od dnia dowiedzenia się o szkodzie. Pozew w rozpoznawanej sprawie wpłynął w dniu 7 października 2020r., a więc w okresie eksploatacji prowadzonej przez pozwaną w latach 2018 – 2021 w pokładach (...) (...), (...) w zasięgu wpływów na rejon posadowienia nieruchomości powodów. Zarzut przedawnienia nie został uzasadniony, zaś w świetle treści opinii biegłej W. R. nie zasługuje na uwzględnienie. W rozdziale 6 opinii punkcie 2 biegła szczegółowo opisała okres powstania, czas trwania wpływów bezpośrednich eksploatacji, które są przyczyną szkód występujących w budynku powódki.

Mając powyższe ustalenia i rozważania na względzie na podstawie art. 144 § 1 i 2, 145 ustawy Prawo geologiczne i górnicze z 2011r. w związku art. 435 k.c. oraz art. 481 § 1 k.c. orzeczono jak w sentencji.

O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. i § 2 pkt 6, § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018.265).

Zgodnie z art. 96 ust. pkt 12 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005r. (Dz.U.2023.1144 t.j.) strona dochodząca naprawienia szkód spowodowanych ruchem zakładu górniczego, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając powyższe na względzie, na podstawie art 113 ust. 1 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych – Sąd nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 13.104,42 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych obejmujących opłatę sądową w kwocie 12.515,00 oraz wydatki na opinie 589,42 zł

Gliwice, dnia 9 marca 2026r.

SSO Katarzyna Banko

.