Wyrok z 10 marca 2026, sygn. II Ka 39/26

Przewodniczący:

SSO Sylwia Olimpia Uszyńska

Protokolant:

sekr. sądowy Kinga Łempicka

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 39/26

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 20 listopada 2025 roku o sygn. akt II K 232/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☐zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1. Zarzut rażącej niewspółmierności orzeczonych środków karnych, polegającej na:

-orzeczeniu zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w wymiarze 6 lat, tj. w wymiarze dwukrotnie przekraczającym ustawowe minimum, bez należytego wykazania, że tak surowy okres jest konieczny dla realizacji celów kary,

- orzeczeniu przepadku pojazdu mechanicznego, pomimo istnienia okoliczności przemawiających za oceną tego środka, jako nieproporcjonalnego w realiach niniejszej sprawy,

- zastosowaniu nadmiernej kumulacji represji karnej, która w łącznym efekcie prowadzi do nieadekwatnej, nadmiernie dolegliwej ingerencji w sytuację życiową i majątkową oskarżonego.\

2. Naruszenie art. 53 § 1 i 2 kk poprzez niewłaściwe wyważenie okoliczności obciążających i łagodzących, w szczególności:

- niedostateczne uwzględnienie faktu podjęcia przez oskarżonego leczenia odwykowego oraz terapii,

- pominięcie pozytywnej prognozy kryminologicznej wynikającej z rozpoznania choroby alkoholowej i realnych działań naprawczych podjętych przez oskarżonego,

- nadanie dominującego znaczenia wyłącznie stopniowi nietrzeźwości, bez proporcjonalnego odniesienia do pozostałych elementów osobowości i postawy oskarżonego po zdarzeniu.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Analiza akt postępowania w świetle złożonego środka odwoławczego skutkowała uznaniem podniesionych przez obrońcę oskarżonego zarzutów za niezasadne, a tym samym przemawiała za nieuwzględnieniem wniesionej apelacji.

Zdaniem Sądu Okręgowego, czas trwania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych ustalony w zaskarżonym w tej części wyroku jest adekwatny do stanu faktycznego sprawy i stopnia zawinienia oskarżonego. Wskazane przez obrońcę, a dotyczące podjęcia leczenia odwykowego i rozpoczęcia terapii argumenty bynajmniej nie przemawiają za obniżeniem wymiaru rzeczonego środka. W tym kontekście wskazać należy, że orzekając o jego rozmiarze Sąd wziął zasadnie pod uwagę stwierdzony stopień nietrzeźwości. Jak wynika z akt sprawy oskarżony znajdował się w stanie upojenia alkoholowego, gdyż zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu wynosiła aż 1,50 mg/l. Zgodnie z opinią sądowo – psychiatryczną B. R. w czasie zarzucanego mu czynu posiadał jednocześnie zachowaną zarówno zdolność jego rozpoznania, jak i pokierowania swoim postępowaniem. Jako osoba dorosła, z doświadczeniem życiowym miał zatem pełną świadomość negatywnych skutków spożywania alkoholu oraz konsekwencji wynikających z decyzji o prowadzeniu w tym stanie pojazdu mechanicznego, związanych z tym zagrożeń, w szczególności dla innych uczestników ruchu drogowego. Wiedzę tę całkowicie zlekceważył, przy czym na względzie mieć należy, że nawet niewielki przejechany przez tak nietrzeźwego kierowcę dystans nie eliminował ryzyka spowodowania wypadku drogowego. Odpowiadając jednocześnie na sygnalizowane przez obrońcę oskarżonego okoliczności osobiste, jak długotrwałe uzależnienie od alkoholu zważyć trzeba, że winny być one w pierwszej kolejności czynnikiem motywacyjnym do postępowania zgodnie z prawem, a także do odpowiednio wczesnego podjęcia terapii, a tymczasem są one podnoszone w apelacji i zawartym w niej wniosku o złagodzenie orzeczonej sankcji. Orzeczony w wymiarze 6 lat zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych pozostaje współmierny do okoliczności popełnienia czynu, w tym zasadnie akcentowanego stopnia nietrzeźwości. Oskarżony nie może oczekiwać orzeczenia środka karnego na minimalnym czy zbliżonym do minimalnego poziomie choćby w kontekście innych kierowców popełniających podobny czyn, ale w stanie nietrzeźwości oscylującym na znacznie niższym poziomie. Wymiar środka karnego musi podlegać gradacji. Ponadto zaawansowany nałóg alkoholowy dodatkowo umacnia w przekonaniu o zasadności wyeliminowania oskarżonego z ruchu drogowego na odpowiednio długi okres.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także podniesiony w ramach zarzutu rażącej niewspółmierności kary zarzut odnoszący się do orzeczenia przepadku pojazdu mechanicznego i uznania go za nieproporcjonalny w realiach niniejszej sprawy. Sąd I instancji wydał zaskarżone orzeczenie w oparciu o art. 178a § 5 kk, który w stanie prawnym aktualnym na datę wydania wyroku obligował do orzeczenia przepadku pojazdu w sytuacji, gdy zawartość alkoholu w organizmie nietrzeźwego kierowcy była nie niższa niż 1,5 promila we krwi. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, zawartość alkoholu w wydychanym przez oskarżonego powietrzu wynosiła dokładnie 1,5 mg/l, a zatem orzeczenie przepadku pojazdu było obligatoryjne. Sąd Rejonowy słusznie nie doszukał się w realiach rozpoznawanej sprawy wyjątkowych okoliczności, o jakich mowa w tym przepisie, które uzasadniałyby odstąpienie przez Sąd I instancji od jego orzeczenia, w szczególności nie jest takim wyjątkowym wypadkiem fakt, że oskarżony rozpoczął leczenie odwykowe czy terapię, albowiem niewykluczone, iż powyższą decyzję determinowało toczące się postępowanie karne oraz wiążące się z nim, a prognozowane przez oskarżonego konsekwencje i represje. Założenie to jest prawdopodobne o tyle, że zaświadczenia o zgłoszeniu się do ośrodka konsultacyjnego pochodzą z kwietnia 2025r., zaś czyn popełniony został w dniu 27 stycznia 2025r.

Orzekając w drugiej instancji Sąd Okręgowy skorygował jedynie z urzędu podstawę rozstrzygnięcia o przepadku tak, aby pozostawała ona zgodna ze stanem prawnym aktualnym w chwili orzekania przez Sąd Odwoławczy. Z dniem 29 stycznia 2026r. przepis art. 178a § 5 kk został uchylony, a jego treść niejako przeniesiona do art. 44b § 1a kk. I tak, zgodnie z treścią tego przepisu, w razie skazania sprawcy za przestępstwo określone w art. 178a § 1 lub 4, art. 178c § 1 pkt 2 lub art. 178d, a także wobec sprawcy określonego w art. 178 § 1 lub 1a , jeśli zawartość alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi lub 0,75 mg/dm ³ w wydychanym powietrzu albo prowadziła do takiego stężenia, sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, chyba że zachodzi wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami. Tym samym, także w obecnym stanie prawnym w stosunku do oskarżonego aktualne pozostają podstawy orzeczonego wobec niego przepadku. Z tego względu, nie zmieniając ustaleń faktycznych, niezależnie od granic podniesionych zarzutów należało dokonać korekty w zakresie podstawy prawnej orzeczonego przepadku w trybie art. 455 kpk.

Za niezasadny należało również uznać zarzut zastosowania wobec oskarżonego nadmiernej kumulacji represji karnej, która ma w efekcie prowadzić do nieadekwatnej i nadmiernie dolegliwej ingerencji w sytuację życiową i majątkową oskarżonego. Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wówczas, jeżeli z punktu widzenia nie tylko sprawcy czy jego obrońcy, ale i ogółu społeczeństwa, orzeczona kara jawi się jako niesprawiedliwa, zbyt drastyczna, przynosząca nadmierną dolegliwość. Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa – rażąco niewspółmierną, czyli niewspółmierną w stopniu niedającym się wręcz zaakceptować. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza zatem znaczną dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, zasłużoną, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw sądowego wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo. Orzeczone wobec oskarżonego środki karne są zdaniem Sądu Okręgowego współmierne do stopnia zawinienia oskarżonego, który swoim zachowaniem z premedytacją godził w dobro prawne, jakim jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym i powodował niebezpieczeństwo dla innych uczestników ruchu. Orzeczone wobec oskarżonego środki karne, biorąc pod uwagę jego warunku osobiste i życiowe, nie są w stosunku do niego rażąco niesprawiedliwe, a z pewnością pozwolą mu zrozumieć nieopłacalność popełnienia podobnego przestępstwa w przyszłości i wpłynąć na jego zachowanie.

Skarżący zarzucił Sądowi I instancji nieprawidłowo naruszenie prawa materialnego, to jest art. 53 § 1 i 2 kk poprzez niewłaściwe wyważenie okoliczności obciążających i łagodzących oskarżonego. W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie wskazuje się jednak, że "wymierzenie kary sprzecznie z dyrektywami jej wymiaru określonymi w art. 53 kk nie może spotkać się z zarzutem obrazy prawa materialnego, a winno być kwestionowane w drodze zarzutu rażącej niewspółmierności kary" (tak SN w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2007 r. w sprawie II KK 50/07, Lex nr 310727). Z tych względów zarzut apelacji obrońcy w tym zakresie został oceniony jako zarzut zmierzający do wykazania rażącej niewspółmierności kary. I tak, w myśl regulacji zawartych w art. 53 k.k. sąd wymierzając karę, winien baczyć, by jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy sprawcy, uwzględnić stopień społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu, a także mieć na uwadze cele zapobiegawcze i wychowawcze, które winna realizować kara, jak również potrzeby wynikające z dyrektywy prewencji ogólnej. Nadto, Sąd wymierzając karę powinien zwrócić uwagę na właściwości i warunki osobiste sprawcy. Jak już było wyżej wspomniane, okoliczności przywołane przez obrońcę w apelacji w postaci podjęcia terapii i leczenia odwykowego nie stanowią wystarczającej podstawy, by ingerować w orzeczenie Sądu I instancji, który zdaniem Sądu Okręgowego zastosował wobec oskarżonego prawidłowy wymiar środków karnych z powodów wspomnianych we wcześniejszej części uzasadnienia. Podsumowując powyższe rozważania wskazać należy, że orzeczona wobec oskarżonego kara, jak również środki karne odpowiadają prawu, są sprawiedliwie i adekwatne do okoliczności sprawy, a okolicznościom obciążającym i łagodzącym Sąd meriti nadał odpowiednie znaczenie.

Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność ingerencji w treść pierwszoinstancyjnego wyroku, nie było ku temu podstaw, co czyniło środek odwoławczy obrońcy oskarżonego niezasadnym.

Wniosek

Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

- obniżenie orzeczonego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych do okresu zbliżonego do ustawowego minimum, ewentualnie istotne jego skrócenie,

- uchylenie orzeczenia o przepadku pojazdu mechanicznego marki I. (...), ewentualnie jego modyfikację w sposób zgodny z zasadą proporcjonalności.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wobec niezasadności zarzutów podniesionych przez obrońcę, wnioski apelacyjne zawarte powyżej nie zasługiwały na uwzględnienie.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 20 listopada 2025 roku o sygn. akt II K 232/25 w zakresie podstawy prawnej orzeczenia o przepadku.

Zwięźle o powodach zmiany

Bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. Wyrok Sądu I instancji należało skorygować w zakresie aktualnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia o przepadku pojazdu.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

---------------------------------------------------------------

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.1.

---------------------------------------------------------------------------

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-----------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

Wobec nieuwzględnienia apelacji (art. 636 § 1 kpk) Sąd obciążył oskarżonego kosztami sądowymi za postępowanie odwoławcze, na które składają się opłata w wysokości 30 zł orzeczona zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych oraz kwota 20 zł tytułem zryczałtowanych wydatków za doręczenia w postępowaniu karnym.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Rozstrzygnięcie o środkach karnych

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☐co do kary

☒co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana