Wyrok z 10 marca 2026, sygn. VII U 1534/24

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

10 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel

Protokolant: sekr. sądowy Maria Nalewczyńska

po rozpoznaniu 10 marca 2026 r. w Warszawie na rozprawie

sprawy Z. G.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.

z udziałem zainteresowanego (...) sp. z o. o. z siedzibą w S.

o wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne

na skutek odwołania Z. G.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S.

z 17 listopada 2023 r. nr (...)

1)  oddala odwołanie,

2)  zasądza od Z. G. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 900 zł (dziewięćset złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

VII U 1534/24

UZASADNIENIE

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. decyzją z 17 listopada 2023 r., nr (...), stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe Z. G. podlegającej ubezpieczeniom społecznym od 1 lutego 2022 r. jako pracownik zatrudniony u płatnika składek (...) sp. z o. o. stanowi od marca 2023 r. kwota 12.718,42 zł (akta rentowe).

Pismem z 3 stycznia 2024 r. Z. G. odwołała się od ww. decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez uznanie, że podstawę wymiaru składek od marca 2023 r. stanowi kwota 17.119,62 zł oraz zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazała, że posiada ponad jedenastoletnie doświadczenie w branży HR, z czego ponad dziesięć lat w agencjach pracy. B. szeroką wiedzę oraz doświadczenie wewnętrzne jak i zewnętrzne w prowadzeniu procesów rekrutacyjnych, jak również zna doskonale zasady prowadzenia Agencji Pracy na terenie Polski, jak i Wielkiej Brytanii. Rozpoczynając pracę w spółkę (...) ustaliła, że jej wynagrodzenie będzie rosło w zależności od wykonywanych obowiązków i realizacji celów, nie będzie natomiast miała zastosowania system premiowy. Zdaniem ubezpieczonej podwyżki wynagrodzenia na poziomie ok. 30% netto są zjawiskiem całkowicie normalnych na rynku pracy, a dodatkowo należy mieć na względzie zmianę stanowiska pracy skarżącej. Ponadto jak wskazała firma (...) sp. o. o. na etapie wyjaśniającym przez ZUS, planuje ona dalszą współpracę ze skarżącą, co świadczy o jej wysokich kompetencjach i dużej przydatności dla pracodawcy. Obecnie spółka współpracuje ze skarżącą w oparciu o umowę zlecenie. Nadto, ubezpieczona zwróciła uwagę na fakt, że wyższe wynagrodzenie skarżące zostało uwzględnione w zakładanym budżecie pracodawcy, którego projekt na 2023 rok Z. G. przesyłała w drodze korespondencji e - mail do swojego przełożonego (k. 3 - 53).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniósł o oddalenie odwołania, a także o zasądzenie od odwołującej zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska organ rentowy wskazał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego, ustalono, że podwyższenie podstawy wymiaru składek odwołującej miało na celu uzyskania przez nią wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Wysoka podstawa wymiaru składek oraz bardzo krótki okres pomiędzy podniesieniem podstawy wymiaru składek oraz wystąpieniem niezdolności do pracy, zestawione z brakiem bezspornych i obiektywnych dowodów na wykonywanie pracy stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Dowody zgłoszone przez odwołujących w odwołaniach również nie wskazują na konieczność i celowość podniesienia podstawy wymiaru składek (k. 54 - 55).

Postanowieniem z 15 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Krakowie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 461 § 2 KPC (k. 70, k. 81).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym 4 lipca 2019 r. Członkiem zarządu spółki jest U. I.. Przedmiot przeważającej działalności spółki to działalność związana z wyszukiwaniem miejsc pracy i pozyskiwaniem pracowników (wydruk z KRS - k. 95 - 99).

Z. G. od 13 listopada 2012 r. do 28 czerwca 2014 r. pracowała w (...) sp. z o. o. z siedzibą w I.. Od 15 września 2014 r. do 17 czerwca 2015 r. zatrudniona była w (...) sp. z o. o. na stanowisku pracownika biurowego i asystentki w dziale kadr i płac. Od 13 lipca 2015 r. do 31 sierpnia 2016 r. pracowała w (...) sp. z o. o. na stanowisku młodszego specjalisty ds. rekrutacji, następnie na stanowisku młodszego specjalisty ds. kadr i płac. W okresie od 1 września 2016 r. do 30 czerwca 2018 r. zatrudniona była w (...) sp. z o. o. z siedzibą w I. na stanowiskach młodszego specjalisty ds. kadr i płac oraz specjalisty ds. kadr i płac. W okresie od 17 września 2018 r. do 31 grudnia 2021 r. zatrudniona była w (...) sp. z o. o. z siedzibą w I. na stanowiskach (...) i (...) (świadectwa pracy - akta osobowe ubezpieczonej).

Z. G. od 1 lutego 2022 r. została zatrudniona w (...) sp. z o. o. na podstawie umowy o pracę na czas określony do 30 kwietnia 2022 r., na stanowisku (...) w pełnym wymiarze czasu pracy, za wynagrodzeniem w kwocie 9.500 zł brutto (akta rentowe). Odwołująca się była wówczas odpowiedzialna za przyjmowanie nowych pracowników i wspieranie obecnych pracowników (zeznania U. - k. 159 - 160).

3 lutego 2022 r. ubezpieczona uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy na stanowisku (...) (akta rentowe).

Stanowisko ubezpieczonej zostało utworzone z dniem jej zatrudnienia. Wcześniej obowiązki odwołującej wykonywała była członkini zarządu V. G.. Stanowisko powstało w celu rozwoju FR (zeznania U. I. - k. 161 - 162; zeznania Z. G. - k. 162 - 163).

Następnie, 1 maja 2022 r. strony podpisały kolejną umowę o pracę na czas określony od 1 maja 2022 r. do 31 stycznia 2023 r., na podstawie której ubezpieczona została zatrudniona na stanowisku (...) w pełnym wymiarze czasu pracy, za wynagrodzeniem 9.000 zł netto (akta rentowe).

W lutym 2023 r. Z. G. zorientowała się, że jest w ciąży (zeznania odwołującej).

W 2023 r. strony podpisały datowaną na 1 lutego 2023 r. umowę o pracę na czas nieokreślony, na podstawie której Z. G. została zatrudniona na stanowisku (...) w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 lutego 2023 r. z wynagrodzeniem 9.000 zł netto oraz datowane na 28 lutego 2023 r. porozumienie zmieniające warunki płacy ustalające wynagrodzenie na 12.000 zł netto od 1 marca 2023 r. (akta rentowe).

Do jej podstawowych obowiązków należało, m.in.: reprezentowanie polskiego oddziału firmy na terenie Polski, aktywne pozyskiwanie klientów, przeprowadzenie rekrutacji i zarządzanie zasobami ludzkimi w firmie (rekrutacja, zatrudnienie, zwolnienie pracowników dla Partnerów), reprezentowanie i wsparcie w procesach sądowych, uczestnictwo i reprezentowanie firmy na targach krajowych i zagranicznych (wiadomości e - mail - k. 26 - 44; zeznania U. K. - k. 159 - 160; zeznania F. M. (1) - k. 160 - 161; zeznania U. I. - k. 161 - 162; zeznania Z. G. - k. 162 - 163).

Ubezpieczona miała zadaniowy czas pracy i rozliczana była z niego ustnie. Co do zasady pracowała w godzinach 8.00 - 16.00. Ubezpieczona jest obecnie jedyną osobą zatrudnioną przez spółkę w polskim oddziale. Przełożonym ubezpieczonej był U. (listy obecności - akta osobowe ubezpieczonej; zeznania U. - k. 159 - 160).

8 maja 2023 r. spółka złożyła raport (...) dotyczący ubezpieczonej za kwiecień wskazując podstawę wymiaru składki na 17 244,13 zł (k. 190). 21 maja 2023 r. złożono raporty za luty i marzec wskazując odpowiednio podstawę wymiaru składki 12 718,42 zł i 12 864,82 zł (k. 188, k. 191).

(...) r. odwołująca urodziła syna A. I. i rozpoczęła urlop macierzyński. Podczas jej nieobecności w pracy, nikt nie został zatrudniony na zastępstwo. Część obowiązków została przejęta przez zespół z Anglii (wniosek o udzielnie urlopu macierzyńskiego, odpis aktu urodzenia - akta osobowe ubezpieczonej; zeznania Z. G. - k. 162 - 163).

W 2022 r. zysk spółki wyniósł 0 zł, natomiast w 2023 r. spółka poniosła stratę w wysokości 100 854,61 zł (akta rentowe).

7 września 2023 r. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. podpisała z Z. G. umowę zlecenia nr (...), na podstawie której odwołująca zobowiązała się w okresie od 7 września 2023 r. do 3 września 2024 r. do dbałości o poprawność działania w zakresie biznesowym Agencji Pracy, zadania administracyjne: weryfikacja faktur, współpraca z biurem rachunkowym, dbałość o certyfikację Agencji Pracy, współpracę z KRAZ, UP i innymi instytucjami Państwowymi, tworzenie założeń polityki personalnej, wynagrodzeń, ścieżek kariery i rozwoju pracowników, wsparcie kadry zarządzającej w rozwoju w zakresie biznesu oraz administracji. Strony ustalił wynagrodzenie za wykonane czynności w kwocie 4.914,29 zł brutto (umowa zlecenia - akta osobowe ubezpieczonej).

Pismem z 2 października 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie podlegania przez Z. G. ubezpieczeniom społecznym oraz podstaw wymiaru składek na podstawie umowy o pracę u płatnika składek (...) (akta rentowe).

9 października 2024 r. ubezpieczona uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań lekarskich do pracy na stanowisku business manager (akta osobowe ubezpieczonej).

Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wskazanych dokumentów, a także w oparciu o zeznania ubezpieczonej Z. G., prezesa zarządu spółki (...) (...) (...) oraz świadków U. (...) i F. M. (2).

Dokumenty, wymienione w części obejmującej ustalenia faktyczne, pozwoliły na ustalenie ogólnych warunków zatrudnienia ubezpieczonej na podstawie umowy o pracę, zakresu jej obowiązków i wymiaru czasu pracy. Nie były one kwestionowane przez strony i nie budziły również wątpliwości Sądu. Wobec tego Sąd na ich podstawie dokonał ustaleń faktycznych.

Sąd co do zasady dał wiarę zeznaniom ubezpieczonej, prezesowi zarządu świadków odnośnie okoliczności dotyczących zatrudnienia ubezpieczonej przez płatnika składek, wymiaru czasu jej pracy i rodzaju wykonywanych czynności. Ich zeznania w sposób zbliżony prezentowały to, czym zajmowała się ubezpieczona w spółce płatnika składek. Poza tym korespondowały z dokumentami, które potwierdziły zakres wykonywanych przez ubezpieczoną czynności. W związku z tym we wskazanej części, zdaniem Sądu, nie było podstaw, by zeznaniom odmówić wiarygodności.

Sąd nie dał wiary zeznaniom ww. osobom w zakresie, w jakim wskazywali oni na uzasadnienie zmiany wysokości wynagrodzenia. Sąd uznał, że brak jest obiektywnych i wiarygodnych przesłanek uzasadniających podwyższenie wynagrodzenia w okolicznościach sprawy, w szczególności wobec niezmienionego zakresu obowiązków ubezpieczonej. W sprawie bezsporne pozostaje, że ubezpieczona w okresie objętym sporem była w ciąży. W tym samym czasie doszło do zmiany wysokości wynagrodzenia ubezpieczonej. Z zebranego materiału dowodowego nie wynika jednak, aby zmianie wynagrodzenia towarzyszyła zmiana zakresu obowiązków, zwiększenie odpowiedzialności lub istotna zmiana warunków pracy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie Z. G. nie zasługiwało na uwzględnienie.

W zaskarżonej decyzji organ rentowy nie kwestionował faktu wykonywania przez Z. G. pracy na podstawie umowy o pracę na rzecz płatnika składek, a jedynie wysokość wynagrodzenia umówionego przez strony na kwotę 17.244,13 zł brutto miesięcznie od marca 2023 r., obniżając je do kwoty 12.718.42 zł.

Organ rentowy dokonując wskazanego zabiegu skorzystał z prawa kontrolowania wysokości wynagrodzenia w zakresie zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem takiej kontroli może być prawidłowość i rzetelność obliczenia, potrącenia i płacenia składek. Zakład ma przy tym prawo badać zarówno tytuł zawarcia umowy, jak i ważność jej poszczególnych postanowień. Nie jest ograniczony do kwestionowania faktu wypłacenia wynagrodzenia we wskazanej kwocie, lecz może też ustalić stosunek ubezpieczenia społecznego na ściśle określonych warunkach. Potwierdził to wyraźnie Sąd Najwyższy w uchwale z 27 kwietnia 2005r (II UZP 2/05), w której stwierdził, że w ramach art. 41 ust. 12 i 13 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 58 KC). Nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych może być bowiem ocenione jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń. Wynika to z tego, że nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramach art. 353 ¹ KC, w prawie ubezpieczeń społecznych, w którym pierwiastek publiczny zaznacza się bardzo wyraźnie, można przypisać - w okolicznościach konkretnego wypadku - zamiar nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia albowiem alimentacyjny charakter tych świadczeń oraz zasada solidaryzmu wymagają, żeby płaca - stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki - nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie oraz żeby rażąco nie przewyższała wkładu pracy, a w konsekwencji, żeby składka nie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20 września 2012r.,III AUa 420/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 16 października 2013r., III AUa 294/13). W związku z powyższym ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne może być w konkretnych okolicznościach uznane za nieważne z mocy art. 58 § 3 KC w związku z art. 300 KP jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego. W konsekwencji nieważnością mogą być dotknięte jedynie uzgodnienia stron umowy dotyczące wynagrodzenia za pracę, przy zachowaniu ważności pozostałych postanowień umownych, ponieważ zgodnie z art. 58 § 3 KC, jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana (wyroki Sądu Najwyższego z 4 sierpnia 2005r., II UK 16/05, OSNP 2006 nr 11 - 12, poz. 191, z 9 sierpnia 2005r., III UK 89/05, OSNP 2006 nr 11 - 12, poz. 192, z 6 lutego 2006r., III UK 156/05, Lex nr 272549 oraz z 5 czerwca 2009r., I UK 19/09, LEX nr 515697).

W przedmiotowej sprawie, gdzie tylko wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę zostało zakwestionowane przez organ rentowy, rolą Sądu była ocena postanowień umownych dokonywana z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych, a więc nie tylko z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), ale także interesu publicznego. Godziwość wynagrodzenia za pracę w prawie ubezpieczeń społecznych musi być bowiem interpretowana przy uwzględnieniu wymogu ochrony interesu publicznego oraz zasady solidarności ubezpieczonych (tak m.in. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 14 listopada 2014r., III AUa 172/14, LEX nr 1621153).

Dokonując wskazanej oceny Sąd miał na uwadze, że w świetle art. 22 KP umowa o pracę stanowi dwustronną czynność prawną, w ramach której pracodawca zobowiązuje się do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem, pracownik zaś do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem. Umowa o pracę dochodzi do skutku, gdy strony złożą zgodne oświadczenie co do jej istotnych postanowień. Nie budzi więc wątpliwości, że w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień, jednocześnie zaznaczenia wymaga, że wolność kontraktowa jest możliwa do realizacji w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo. Co do zasady strony mają pełną swobodę w zakresie kształtowania treści łączącego je stosunku zobowiązaniowego, a więc również i swobodę w określeniu wynagrodzenia przysługującego pracownikowi za wykonaną pracę, jednakże należy mieć na względzie, iż swoboda ta, w myśl art. 353 ¹ KC, nie ma wymiaru absolutnego i podlega pewnym ograniczeniom, bowiem ani treść, ani cel stosunku prawnego nie mogą sprzeciwiać się właściwości (naturze) tego stosunku, ustawie, ani zasadom współżycia społecznego. Należy również pamiętać, że autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny (zob. uchwała Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2005r., II UZP 2/05).

Jednym z przejawów realizowania się stosunku pracy na tle interesu publicznego jest obowiązkowe uczestnictwo pracownika w systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1009) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej są pracownikami. Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a (art. 8 ust. 1 ustawy). Osoby te na podstawie art. 11 i art. 12 ust. 1 ustawy podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniom chorobowemu i wypadkowemu. Podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu stosunku pracy jest ściśle związane z obowiązkiem uiszczania składek. Ustalanie podstawy wymiaru składki z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oparte jest na zasadzie wyrażonej w art. 20 ust. 1 i art. 4 pkt 9, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tymi przepisami, podstawą składki jest przychód, o którym mowa w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, a w szczególności wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została ustalona z góry, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych (art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. z 2000r. Nr 14, poz. 176 ze zm.).

Wysokość składek, a w efekcie wysokość świadczenia w przypadku spełnienia wymogów koniecznych do jego uzyskania, jest więc zależna od uzyskiwanego przez pracownika wynagrodzenia. Oznacza to, że zasada godziwości wynagrodzenia wyrażona w art. 13 KP nabiera nowego aksjologicznego znaczenia; wynagrodzenie powinno być zatem godziwe, a więc właściwe, uczciwe, ekwiwalentne do zakresu obowiązków pracownika oraz intensywności jego pracy. W kontekście powyższego wynagrodzenie winno być faktycznie adekwatne do charakteru pracy w tym sensie, że nie powinno być ustalane ponad dopuszczalną i zarazem sprawiedliwą granicę, nie powinno więc rażąco przewyższać wkładu pracy pracownika. Ograniczenie to wynika z alimentacyjnego charakteru świadczeń z ubezpieczenia społecznego oraz zasady solidaryzmu, a jego brak doprowadziłby do możliwości pobierania świadczeń w wysokości większej niż realnie powinna przysługiwać. To z kolei, wbrew twierdzeniom strony odwołującej, prowadzi do wskazywanego już wniosku, zgodnie z którym Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało ono wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa. Kompetencja organu rentowego w tym zakresie wynika wprost z art. 41 ust. 12 i 13 w zw. z art. 83 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i została wielokrotnie potwierdzona w ugruntowanym orzecznictwie (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 27 kwietnia 2005r., II UZP 2/05, wyrok Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2005r., III UK 89/05). Ustawodawca świadomy potencjalnych nadużyć przewidział w art. 86 ust. 2 u.s.u.s. kompetencje organu rentowego do badania zarówno tytułu zawarcia umowy o pracę, jak i ważności jej poszczególnych postanowień oraz zakwestionowania tych postanowień umowy o pracę w zakresie wynagrodzenia, które pozostają w kolizji z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzają do obejścia prawa (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 7 marca 2013r., III AUa 1515/12).

Jednocześnie Sąd podkreśla, że cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, ale nie może to oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań oraz korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych przy zawarciu umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia i ustalenia wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania świadczeń obliczonych od tej podstawy. Taka umowa o pracę jest nieważna w części ustalającej wynagrodzenie wygórowane, nieusprawiedliwione rzeczywistymi warunkami świadczenia pracy, jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 października 2005r., II UK 43/05, z 12 lutego 2009r., III UK 70/08). Wynika to po części z tego, że zgodnie z art. 78 KP wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że do oceny ekwiwalentności wynagrodzenia należy stosować wzorzec, który w najbardziej obiektywny sposób pozwoli ustalić poziom wynagrodzenia za pracę o zbliżonym lub takim samym charakterze, który będzie uwzględniał również warunki obrotu i życia społecznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014r., I UK 302/13). Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 listopada 1996r., U 6/96, wyrok Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1999r., I PKN 456/99). Stąd też zasadne jest wskazanie, że ustalenie wynagrodzenia powinno nastąpić nie w oderwaniu od zakresu obowiązków, lecz w powiązaniu z tym faktem. Wynagrodzenie powinno być adekwatne do rodzaju, charakteru oraz intensywności pracy wykonywanej przez pracownika, jego kompetencji, jak również kondycji finansowej pracodawcy. Okoliczności te mają decydujące znaczenie przy ocenie ustalonego wynagrodzenia, również w rozpatrywanej sprawie.

Kierując się powyższymi wytycznymi Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe i dokonał analizy zgromadzonego materiału dowodowego, a jej skutkiem była ocena, że wynagrodzenie Z. G. z tytułu zatrudnienia w (...) z siedzibą w S. ustalone w porozumieniu zmieniającym warunki płacy z 28 lutego 2023 r. jest rażąco zawyżone. Ani odwołująca spółka ani ubezpieczona Z. G. nie wskazali w toku procesu argumentów bądź okoliczności przemawiających za tym, aby specyfika łączącego je stosunku pracy uzasadniała przyznanie wynagrodzenia w kwocie 17.244,13 zł brutto od 1 marca 2023 r. Należy podkreślić, że strona odwołująca nie zaprezentowała dowodów, które miały świadczyć o rzeczywiście wykonywanych przez nią obowiązkach, których zakres i ilość, bądź stopień skomplikowania i odpowiedzialności odpowiadałby wysokości ustalonego przez strony wynagrodzeniu. W ocenie Sądu zaoferowane przez odwołującą dowody nie były wystarczające, aby uznać, że jej zakres obowiązków był adekwatny do wysokości ustalonego wynagrodzenia. Sąd miał na uwadze, że umowa o pracę z 28 lutego 2023 r. została podpisana po tym, jak ubezpieczona dowiedziała się, że jest w ciąży. Podkreślić należy, że od 1 marca 2023 r. ubezpieczonej nie przybyło nowych obowiązków w firmie i nie nałożono na nią dodatkowych zadań. Co prawda, w okresie zatrudnienia obowiązki ubezpieczonej zmieniły się. 1 lutego 2023 r. strony podpisały umowę o pracę na czas nieokreślony, na podstawie której Z. G. została zatrudniona na stanowisku (...) w pełnym wymiarze czasu pracy od 1 lutego 2023 r., natomiast wskazać należy, że mimo zmiany stanowiska i umowy na czas nieokreślony jej wynagrodzenie nie uległo zmianie i było takie samo jak ustalone w umowie z 1 maja 2022 r. Nadto, Sąd zauważył, że raport imienny ZUS RCA złożony został 21 maja 2023 r. Sąd podziela stanowisko organu rentowego, że ustanowienie wysokiego wynagrodzenia dla Z. G. w sytuacji, gdy strony wiedziały, że wkrótce będzie niezdolna do pracy z powodu urlopu macierzyńskiego nie znajduje ekonomicznego uzasadnienia. Słusznie organ rentowy uznał, że okoliczności sprawy oraz brak miarodajnych dowodów, że ustalone wynagrodzenie było rzeczywistym ekwiwalentem za świadczoną przez ubezpieczoną pracę wskazują na to, że ustalone warunki płacy zostały przyjęte tylko i wyłącznie w celu uzyskania przez odwołującą się wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego.

Reasumując, zdaniem Sądu, wskazane okoliczności nie dały podstaw do uznania, że ustalona w umowie o pracę z 28 lutego 2023 r. wysokość wynagrodzenia Z. G., była adekwatna do realnego nakładu pracy. Należało podzielić w związku z tym stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w zakresie stwierdzenia, że ustalenie zawyżonego wynagrodzenia miało prowadzić jedynie do uzyskania wyższych świadczeń pieniężnych z systemu ubezpieczeń społecznych.

Wobec powyższych ustaleń Sąd Okręgowy ocenił, że zaskarżona decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zgodna z prawem, co z kolei prowadziło do oddalenia odwołania na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 KPC

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w pkt 2 sentencji wyroku na podstawie art. 99 KPC w zw. art. 98 § 1 i 3 KPC oraz § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając od Z. G. - jako strony przegrywającej - na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego, bowiem był on reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Wartość przedmiotu sporu wynosi w przedmiotowej sprawie 4402 zł, co uzasadniało zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 900 zł.

SSR (del.) Magdalena Pytel