Wyrok z 19 marca 2026, sygn. II Ka 911/25

Przewodniczący:

sędzia SO Agnieszka Karłowicz

Protokolant:

p.o. sekr. sąd. Anita Lemisiewicz-Pszczel

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 911/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 16 września 2025 roku sygn. akt II K 176/25

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Zarzut obrońcy oskarżonego dotyczył rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary 4 miesięcy pozbawienia wolności poprzez nieuwzględnienie w należytym stopniu określonych okoliczności w sytuacji, kiedy szereg tych okoliczności zarówno przedmiotowych, ale przede wszystkim podmiotowych obligowały Sąd do orzeczenia kary o charakterze wolnościowym.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelację wniesioną przez obrońcę oskarżonego należało uznać za częściowo zasadną.

Na wstępie niniejszych rozważań należy podkreślić, iż Sąd Okręgowy z urzędu przekroczył granice środka odwoławczego i wyeliminował z opisu czynu przypisanego oskarżonemu ustalenie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu w warunkach recydywy. Sąd Odwoławczy dokonał tej korekty zaskarżonego orzeczenia zgodnie z art. 440 kpk, według którego jeżeli utrzymanie orzeczenia w mocy byłoby rażąco niesprawiedliwe, podlega ono niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów zmianie na korzyść oskarżonego, albo w sytuacji określonej w art. 437 § 2 kpk zdanie drugie uchyleniu. W niniejszej sprawie, na skutek przeprowadzonej kontroli instancyjnej, Sąd Okręgowy powziął przekonanie, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki uzasadniające przyjęcie wobec oskarżonego, iż działał w warunkach recydywy, a zatem przyjęta wobec T. E. kwalifikacja prawna czynu i wynikająca z niej kara, są nieprawidłowe.

Przepis art. 64 § 1 kk umożliwia zakwalifikowanie czynu jako dokonanego w ramach recydywy podstawowej wówczas, gdy w ciągu 5 lat od odbycia kary za umyślne przestępstwo sprawca popełnił umyślne przestępstwo podobne do przestępstwa, za które został już skazany. Warunkiem koniecznym przyjęcia recydywy z art. 64 § 1 kk jest zatem popełnienie przez sprawcę w określonym czasie co najmniej dwóch umyślnych przestępstw podobnych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nieuzasadnione przypisanie w kwalifikacji prawnej czynu recydywy z art. 64 § 1 kk bez wątpienia stanowi rażące naruszenie prawa materialnego i co do zasady wywiera istotny wpływ na treść wyroku. Powrotność do przestępstwa stanowi bowiem istotny element kwalifikacji prawnej czynu i jest okolicznością braną pod uwagę przy wymiarze kary oraz na etapie wykonywania kary ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 2025 roku sygn. akt II KK 139/25).

Jak wynika z karty karnej oskarżonego T. E. (k. 16-17), w wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 23 września 2014 roku sygn. akt II K 407/14 został on skazany na karę pozbawienia wolności m.in. za przestępstwo wypełniające dyspozycję art. 276 kk, a zatem przestępstwo podobne do tego, za które został skazany w zaskarżonym wyroku. Orzeczoną wobec niego karę zakończył odbywać dnia 7 października 2018 roku (k.17). Zarzucony mu czyn oskarżony popełnił w dniu 1 stycznia 2025 roku, a zatem niemal 7 lat po zakończeniu wykonywania kary pozbawienia wolności. Kara z wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach w sprawie II K 102/16 został objęta wyrokiem łącznym wykonanym w dniu 14 października 2016 roku (k.18v). Z kolei wyrokiem Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 12 kwietnia 2023 roku w sprawie II K 1526/22 oskarżony został skazany za czyn z art. 278 kk, a zatem czyn wyczerpujący dyspozycję kradzieży zwykłej. Zdaniem Sądu, nie sposób uznać, iż zarzucany T. E. w zaskarżonym wyroku czyn jest umyślnym przestępstwem podobnym do tego, za który został skazany w wyroku z dnia 12 kwietnia 2023 roku, gdyż oskarżony wszedł w posiadanie dokumentów poprzez otwarcie przypadkowo niezamkniętego auta, z którego zabrał jedynie dwa dokumenty w postaci prawa jazdy i legitymacji studenckiej i ukrył je. Zatem nie sposób uznać, żeby dokonał tego czynu w warunkach recydywy, gdyż przestępstwo za które został skazany przywołanym wyrokiem w sprawie II K 1526/22 oraz przestępstwo, za które został skazany zaskarżonym wyrokiem nie są przestępstwami podobnymi. Mając na uwadze powyższe mimo tego, że zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez nieprawidłowe zastosowanie art. 64 § 1 kk nie został podniesiony w apelacji, należało na mocy art. 440 kpk wyeliminować z urzędu z kwalifikacji prawnej czynu i podstawy skazania art. 64 § 1 kk i orzec jak w punkcie I wyroku apelacyjnego.

Po drugie, zdaniem Sądu Okręgowego wymierzona oskarżonemu kara okazała się zbyt surowa, a zatem należało częściowo przychylić się do apelacji obrońcy i dokonać jej obniżenia. Zgodnie bowiem z art. 53 § 2 kk wymierzając karę, sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, w tym m.in. rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu, a zwłaszcza staranie o naprawienie szkody lub zadośćuczynienie w innej formie społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także zachowanie się pokrzywdzonego.

Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wówczas, jeżeli z punktu widzenia nie tylko sprawcy czy jego obrońcy, ale i ogółu społeczeństwa, orzeczona kara jawi się jako niesprawiedliwa, zbyt drastyczna, przynosząca nadmierną dolegliwość. Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę w ocenach co do wymiaru kary, ale o różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa – rażąco niewspółmierną, czyli niewspółmierną w stopniu niedającym się wręcz zaakceptować. (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 9 października 2025 roku, sygn. II AKa 141/25). Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza zatem znaczną dysproporcję między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą, zasłużoną, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw sądowego wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo.

Zdaniem Sądu Okręgowego, choć czyn popełniony przez oskarżonego zasługiwał na adekwatną reakcję karną, jego szkodliwość społeczna nie była na tyle wysoka, żeby orzec wobec T. E. karę izolacyjną aż 4 miesięcy pozbawienia wolności. Po pierwsze, w następstwie dokonanego przez oskarżonego czynu nie doszło do strat materialnych, a działanie w warunkach recydywy zostało wyeliminowane. Po drugie, społeczna szkodliwość popełnionego przez oskarżonego czynu nie była wysoka. Zdaniem Sądu Okręgowego, adekwatna wobec oskarżonego powinna być kara 3 miesięcy pozbawienia wolności. Tak orzeczona kara izolacyjna będzie zdaniem Sądu Odwoławczego na tyle wysoka, aby oskarżony zdążył w trakcie jej odbywania przemyśleć swoje zachowanie i spojrzeć krytycznie na dokonany przez siebie czyn, zniechęcając się tym samym do chęci dokonania podobnych przestępstw w przyszłości, a z drugiej strony nie będzie rażąco wygórowana i nie będzie stanowiła wobec oskarżonego nadmiernej represji karnej.

Nie sposób było jednak uwzględnić wniosku obrońcy i orzec wobec T. E. kary o charakterze wolnościowym. Jak wynika z akt sprawy, oskarżony notorycznie lekceważy porządek prawny i był już wcześniej skazywany za przestępstwa przeciwko mieniu. Choć jak wskazuje obrońca, w opinii psychiatryczno - psychologicznej wywołanej w postępowaniu psychologicznym (k. 42-47) u oskarżonego rozpoznano upośledzenie umysłowe w stopniu lekkim, to jednak biegli orzekli, że oskarżony podczas badania był w jasnej świadomości, a analiza linii życiowej jak i wyniki aktualnego badania psychologicznego nie wskazują na istnienie u T. E. objawów choroby psychicznej. Oskarżony skończył szkołę, uzyskał zawód stolarza, podejmował aktywności adekwatne do pełnionych przez siebie ról społecznych jak choćby podejmowanie się różnych prac dorywczych, a zatem w pełni zdawał sobie sprawę z obowiązujących norm społecznych i prawnych, jak choćby zakazu kradzieży. Z kolei u oskarżonego rozpoznano wieloletnie uzależnienie od alkoholu, jednak nigdy nie podejmował leczenia odwykowego. Przywołane okoliczności nie mogą zatem zdaniem Sądu Okręgowego uzasadniać orzeczenia wobec T. E. kary o charakterze wolnościowym, stąd jedynie orzeczona wobec oskarżonego izolacyjna kara pozbawienia wolności w wymiarze 3 miesięcy spełni cele wychowawcze i resocjalizacyjne oraz zniechęci oskarżonego do popełniania podobnych przestępstw w przyszłości.

Wniosek

Obrońca oskarżonego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze i orzeczenia wobec oskarżonego T. E. kary o charakterze wolnościowym.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek obrońcy okazał się zasadny w tej części, w jakiej uzasadniał obniżenie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności do 3 miesięcy. Sąd Odwoławczy nie znalazł natomiast podstaw do orzeczenia wobec T. E. kary o charakterze wolnościowym ze względów wskazanych we wcześniejszej części uzasadnienia.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 16 września 2025 roku sygn. akt II K 176/25, za wyjątkiem rozstrzygnięć wskazanych w rubryce 5.2.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

W zakresie rozstrzygnięć nieobjętych zmianą bądź uchyleniem, zaskarżony wyrok –
jako słuszny i odpowiadający prawu – należało utrzymać w mocy.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 16 września 2025 roku sygn. akt II K 176/25, za wyjątkiem kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu.

Zwięźle o powodach zmiany

Z zaskarżonego wyroku należało wyeliminować z kwalifikacji prawnej działanie w warunkach art. 64 § 1 kk, co czym szerzej w poprzedniej części uzasadnienia.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 624 § 1 kpk Sąd zwolnił oskarżonego od zapłaty wydatków za postępowania odwoławcze, stwierdzając, iż uiszczenie ich byłoby dla oskarżonego zbyt uciążliwe ze względu na jego aktualną sytuację majątkową.

7.  PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok w części

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐co do winy

☒co do kary

☐co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐art. 439 k.p.k.

☐brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐uchylenie

☒zmiana