Wyrok z 19 marca 2026, sygn. IX Ca 54/26

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 19 marca 2026 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2026 r. w Olsztynie na rozprawie

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w U.

przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w M.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 21 listopada 2025 r., sygn. akt I C 1712/25 upr.,

I. zmienia zaskarżony wyrok w całości i zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 5.195,30 (pięć tysięcy sto dziewięćdziesiąt pięć 30/100) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 czerwca 2025 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 2.217 (dwa tysiące dwieście siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia ogłoszenia niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty,

II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.300 (jeden tysiąc trzysta) zł tytułem zwrotu kosztów procesu za instancję odwoławczą z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się przedmiotowego rozstrzygnięcia o kosztach do dnia zapłaty.

SSO Jacek Barczewski

Sygn. akt IX Ca 54/26

UZASADNIENIE

W TRYBIE ART. 505 ¹³ § 2 K.P.C.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie w całości, co skutkowało koniecznością zmiany zaskarżonego orzeczenia. Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, jak również przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisy prawne, nie podziela jednak dokonanej przez ten Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego i ostatecznego rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy akceptuje tezę uchwały Sądu Najwyższego z 24.08.2017 r. (III CZP 20/17), zgodnie z którą wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione.

Jednakowoż wskazuje, że propozycja ubezpieczyciela nie tylko musi być realna, ale powinna uwzględniać istotne okoliczności konkretnego przypadku, w tym spodziewany czas trwania umowy najmu i datę wypłaty odszkodowania pozwalającego na naprawę samochodu. Nie bez znaczenia pozostaje też profesjonalny charakter prowadzonej przezeń działalności (art. 354 § 1 k.c.). Z drugiej strony na poszkodowanym spoczywa obowiązek lojalnej współpracy z ubezpieczycielem (art. 354 § 2 w zw. z art. 826 § 1 k.c.).

W realiach niniejszej sprawy bezsporne pozostaje, że kolizja drogowa spowodowana przez sprawcę ubezpieczonego w pozwanym towarzystwie ubezpieczeń miała miejsce w dniu 16 kwietnia 2025 r., a najem pojazdu zastępczego rozpoczął się tego samego dnia. Szkoda została zgłoszona pozwanemu w dniu 17 kwietnia 2025 r., przy czym już w toku zgłoszenia poszkodowanej przekazano informację o możliwości organizacji najmu pojazdu zastępczego za stawkę 130 zł netto za dobę.

Odnosząc się do zarzutów apelacji wskazać należy, że pozwany ubezpieczyciel faktycznie przedstawił poszkodowanej propozycję organizacji najmu pojazdu zastępczego w wypożyczalni współpracującej z pozwanym, informując jednocześnie, iż w przypadku skorzystania z oferty innego podmiotu koszty najmu zostaną zweryfikowane do wysokości stawki akceptowanej przez pozwanego. Wskazano również wysokość tej stawki. Samo przekazanie informacji o takiej możliwości nie przesądza jednak o realnym charakterze oferty, który – zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury – uzależniony jest od rzeczywistej możliwości skorzystania z niej przez poszkodowanego na warunkach porównywalnych i niepogarszających jego sytuacji.

W niniejszej sprawie trafnie podnoszono, że przedstawiona przez pozwanego propozycja zawierała udział własny w szkodzie dotyczącej pojazdu zastępczego, co pozostawało w sprzeczności z oczekiwaniem poszkodowanej skorzystania z najmu w formule bezkosztowej. Okoliczność ta miała istotne znaczenie z punktu widzenia oceny realności oferty, albowiem wiązała się z potencjalnym obciążeniem poszkodowanej dodatkowymi kosztami, których nie przewidywała oferta powoda. Sąd Okręgowy dostrzega jednocześnie, że w innych sprawach o zbliżonym charakterze znane są mu działania pełnomocnika poszkodowanej, który – będąc powiązany z powodową spółką – podejmuje czynności mogące sprawiać wrażenie działań pozornych, ukierunkowanych przede wszystkim na utrzymanie najmu realizowanego przez powoda, a tym samym na osiągnięcie przez ten podmiot korzyści ekonomicznej. W tym zakresie zasadnie pozwany wskazywał na potencjalny konflikt interesów oraz motywację pełnomocnika, który jako osoba związana z podmiotem wynajmującym pojazd zastępczy, nie pozostaje całkowicie neutralny wobec wyboru oferty najmu. Okoliczność ta sama w sobie nie przesądza jednak o tym, że podejmowane przez niego czynności w niniejszej sprawie miały charakter wyłącznie formalny. Z materiału dowodowego wynika bowiem, że pełnomocnik podejmował realne działania zmierzające do doprowadzenia do podmiany pojazdu, kierując do ubezpieczyciela wiadomości e-mail, ponaglenia oraz prowadząc rozmowy telefoniczne, o których treści informował poszkodowaną. Poszkodowana była na bieżąco informowana o przebiegu sprawy oraz o braku reakcji po stronie ubezpieczyciela. W konsekwencji, choć działania pełnomocnika – z uwagi na jego powiązania – mogły być postrzegane jako potencjalnie ukierunkowane na utrzymanie dotychczasowego najmu, to jednak obiektywnie rzecz ujmując mogły doprowadzić do realizacji oferty pozwanego i dokonania podmiany pojazdu.

Szczególnego znaczenia nabiera przy tym sekwencja zdarzeń następujących po przedstawieniu przez pozwanego wstępnej propozycji. Z materiału dowodowego, w tym zeznań poszkodowanej oraz jej pełnomocnika, wynika jednoznacznie, że już w dniu 17 kwietnia 2025 r. zgłoszono pozwanemu wolę dokonania podmiany pojazdu zastępczego. Następnie pełnomocnik poszkodowanej ponawiał kontakt z ubezpieczycielem w dniach 22 i 23 kwietnia 2025 r., kierując stosowne ponaglenia. Z nagrania rozmowy telefonicznej z dnia 22 kwietnia 2025 r. wynika ponadto, że konsultant pozwanego wskazywał na brak decyzji opiekuna szkody w zakresie organizacji pojazdu zastępczego, brak kompletnej dokumentacji oraz niepewność co do możliwości podstawienia pojazdu, zapowiadając jednocześnie kontakt w dniu 23 kwietnia 2025 r. w godzinach porannych. Kontakt ten jednak nie nastąpił. Pełnomocnik poszkodowanej w dniu 23 kwietnia 2025 r. ponownie zwrócił uwagę na brak reakcji, a w dniu 24 kwietnia 2025 r. skierował kolejne ponaglenie. Pomimo powyższego pozwany nie wykazał, aby podjął jakiekolwiek skuteczne działania zmierzające do podstawienia pojazdu zastępczego ani by pozostawał w rzeczywistym kontakcie z poszkodowaną lub jej pełnomocnikiem. Brak podmiany pojazdu nie wynikał zatem z postawy poszkodowanej ani jej pełnomocnika, lecz wyłącznie z bierności ubezpieczyciela, który mimo zapowiedzi nie dochował należytej staranności w organizacji pojazdu zastępczego przez zasadniczą część okresu najmu.

W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał, że wynajęcie pojazdu zastępczego od powoda nie stanowiło naruszenia obowiązku współdziałania z ubezpieczycielem ani obowiązku minimalizacji szkody w rozumieniu art. 362 k.c. w zw. z art. 354 § 2 k.c. Poszkodowana – działając za pośrednictwem swojego pełnomocnika – zgłosiła bowiem wolę skorzystania z pojazdu organizowanego przez pozwanego, jednak mimo ponagleń i deklaracji ubezpieczyciela co do dalszego kontaktu, do faktycznego udostępnienia pojazdu nie doszło. Brak reakcji pozwanego wyklucza możliwość przypisania poszkodowanej przyczynienia się do zwiększenia szkody. W konsekwencji odpowiedzialność pozwanego z tytułu kosztów najmu pojazdu zastępczego, limitowana zasadą normalnego związku przyczynowego z art. 361 § 1 i 2 k.c., nie mogła zostać ograniczona do stawek stosowanych przez wypożyczalnie współpracujące z ubezpieczycielem. Samo przekazanie informacji o takiej możliwości, bez podjęcia realnych działań organizacyjnych, nie stanowiło bowiem skutecznej i dostępnej alternatywy dla poszkodowanej. Pozwany nie wykazał, aby jakakolwiek współpracująca z nim wypożyczalnia podejmowała kontakt z poszkodowaną lub jej pełnomocnikiem, ani aby faktycznie dążył do podstawienia pojazdu zastępczego.

Podkreślenia wymaga również, że rozpoczęcie najmu w dniu zdarzenia, a zgłoszenie szkody w dniu następnym, nie może być oceniane jako naruszenie obowiązku minimalizacji szkody. Brak jest bowiem przepisu, który nakładałby na poszkodowanego obowiązek zgłoszenia szkody w określonym terminie pod rygorem ograniczenia jego uprawnień odszkodowawczych, zaś potrzeba niezwłocznego zapewnienia pojazdu zastępczego pozostaje w pełni uzasadniona charakterem szkody komunikacyjnej. W konsekwencji, wobec braku realnej i skutecznie wdrożonej oferty pozwanego, poszkodowana była uprawniona do skorzystania z najmu pojazdu zastępczego u powoda. Skoro pozwany nie kwestionował rynkowego charakteru stawki stosowanej przez powoda, należało ją przyjąć jako podstawę rozliczenia kosztów najmu.

W świetle powyższych rozważań, podniesione w apelacji powoda zarzuty Sąd Okręgowy ocenia jako uzasadnione, czego oczywistym następstwem jest stwierdzenie, że żądanie powoda winno zostać zasądzone w pełnej wysokości. Jako celowe i ekonomicznie uzasadnione należało przyjąć 34 dni najmu pojazdu zastępczego po rynkowej stawce powoda tj. 308 zł brutto. Łączna kwota tym samym wynosiła 10.472 zł. Pozwany na etapie postępowania likwidacyjnego wypłacił 5.276,70 zł, zatem do dopłaty pozostaje kwota dochodzona pozwem.

Tym samym powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości na podstawie art. 361, 363 § 1, 436, 481, 509 § 1, 659, 805 § 1, 822 § 1 k.c., albowiem poniesiona przez poszkodowanego szkoda i scedowana z tego tytułu na powódkę wierzytelność w pełnym zakresie pozostawała w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym.

W związku z powyższym, w punkcie I. wyroku, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie I zasądził żądaną kwotę tj. 5.195,30 zł wraz z odsetkami, w punkcie II, na podstawie art. art. 98 § 1, § 1 ¹, § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od doręczenia odpisu wyroku do dnia zapłaty. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego – 1.800 zł, opłata od pozwu – 400 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa – 17 zł.

O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł w punkcie II. wyroku i na podstawie art. 98 § 1, § 1 ¹, § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. i art. 391 § 1 k.p.c. oraz w zw. z § 2 pkt 4 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1.300 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, za czas od dnia uprawomocnienia się tego orzeczenia o kosztach, do dnia zapłaty. Na zasądzoną kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego – 900 zł oraz opłata sądowa od apelacji – 400 zł.

SSO Jacek Barczewski